Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
231
अध्याय 231 / 317

Book 1 - Adhyaya 232

24 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ24 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय २३१

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे नृसिंहस्तोत्रं नामैकत्रिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २३२ सूत उवाच ।कुलामृतं प्रवक्ष्यामि स्तोत्रं यत्तु हरो ऽब्रवीत् ।पृष्टः श्रीनारदेनैव नारदाय तथा शृणु

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe nṛsiṃhastotraṃ nāmaikatriṃśaduttaradviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 232 sūta uvāca / kulāmṛtaṃ pravakṣyāmi stotraṃ yattu haro 'bravīt / pṛṣṭaḥ śrīnāradenaiva nāradāya tathā śṛṇu

हिन्दी अर्थ

पापात्मा शिशुपाल तथा सुयोधन आदि भी सुरश्रेष्ठ भगवानूकी निन्दा-अपमानके ब्याजसे, भगवानूका स्मरणमात्र करके निष्पाप हो गये और मुक्तिको प्राप्त कर लिये। ऐसी स्थितिमें भगवानूमें परमभक्ति

English

O SauDaka, I shall now mention the Hymn of prayer to Narasimha sung by Siva. Formerly the Mothers (MatfgaQa)* told Sankara thus

अध्याय २३१

श्लोक 2

नारद उवाच ।यः संकारे सदा द्वन्द्वैः कामक्रोधैः शुभाशुभैः ।शब्दादिविषयैर्बद्धः पीड्यमानः स दुर्मतिः

nārada uvāca / yaḥ saṃkāre sadā dvandvaiḥ kāmakrodhaiḥ śubhāśubhaiḥ / śabdādiviṣayairbaddhaḥ pīḍyamānaḥ sa durmatiḥ

हिन्दी अर्थ

रखनेवालोंके मुक्तिलाभमें कौन-सा संशय है ? वह यत्पापिनोऽपि शिशुपालसुयोधनाद्याः। मुक्तिं गताः स्मरणमात्रविधूतपापाः

English

According to Che Puriaa this coonarch was, in a previous

अध्याय २३१

श्लोक 3

क्षणं विमुच्यते जन्तुर्मृत्युसंसारसागरात् ।भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि त्वत्तो हि त्रिपुरान्तक

kṣaṇaṃ vimucyate janturmṛtyusaṃsārasāgarāt / bhagavañchrotumicchāmi tvatto hi tripurāntaka

हिन्दी अर्थ

ध्यानयोगसे रहित होकर भी जो लोग श्रीविष्णुकी शरणमें आ जाते हैं, वे मृत्युका अतिक्रमण करके परम वैष्णवगतिको प्राप्त हो जाते हैं। हे माधव ! इस संसारमें प्राप्त होनेवाले सैकड़ों

English

These appear to have been originally the female energies of the great gods, as BrahmfiQl of Brahml, Mibefvari of Siva, VaiiQavI of Vifnu, Indripi or AmdrI of Indrt, etc. Tbe number of them %vas seven or eight or sixteen, but in the later mythology, they have increased out of number. They are t!bnnected with tbe Tantra •worship, and are represented as worshiping Siva and attending upon his son KArttikeya.[CDHM, ].

अध्याय २३१

श्लोक 4

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदस्य त्रिलोचनः ।उवाच तमृषिं शम्भुः प्रसन्नवदनो हरः

tasya tadvacanaṃ śrutvā nāradasya trilocanaḥ / uvāca tamṛṣiṃ śambhuḥ prasannavadano haraḥ

हिन्दी अर्थ

कष्टोंसे व्यथित और शरीरमें विद्यमान अनेक इन्द्रिय-छिद्ररूप अश्वोंके साथ विषयवासनाओंमें भटकते हुए इस मेरे मनरूपी घोड़ेको आप रोक लें और अपने चरणरूपी खूँटेमें सुदृढ़ भक्तिरूपी बन्धनसे बाँध दें, जिससे यह मेरा मन आपके चरणकमलका परित्याग कर अन्यत्र न जा सके-

English

O Lord, we wish to devour the entire universe along with deities* demons and human beings with your favour. Please permit us.

अध्याय २३१

श्लोक 5

महेश्वर उवाच ।ज्ञानामृतं परं गुह्यं रहस्यमृषिसत्तम ।वक्ष्यामि शृणु दुः खघ्नं भवबन्धभयामहम्

maheśvara uvāca / jñānāmṛtaṃ paraṃ guhyaṃ rahasyamṛṣisattama / vakṣyāmi śṛṇu duḥ khaghnaṃ bhavabandhabhayāmaham

हिन्दी अर्थ

नियम्यतां माधव मे मनोहय स्त्वदङध्रिशङ्को हृढभक्तिबन्धने ॥

English

Certainly, all these people are to be protected by you all. Hence* this ruthless mentality may soon be diverted.

अध्याय २३१

श्लोक 6

तृणादि चतुरास्यान्तं भूतग्रामं चतुर्विधम् ।चराचरं जगत्सर्वं प्रसुप्तं यस्य मायया

tṛṇādi caturāsyāntaṃ bhūtagrāmaṃ caturvidham / carācaraṃ jagatsarvaṃ prasuptaṃ yasya māyayā

हिन्दी अर्थ

विष्णु ही परमन्रह्म हैं, वे ही तीन भिन्न रूपोंमें वेद-शास्त्रादिके प्रतिपाद्य हैं। इस तथ्यको उनकी मायासे मोहितजन नहीं जानते और जो लोग इस मायासे परे रहते हैं तथा श्रीविष्णुमें अपनी अचल भक्ति रखते हैं, उन्हें यह भेद नहीं दिखायी देता। उनके लिये तो सब विष्णुमय ही होता है। (अध्याय २२७)

English

Disregarding the advice thus tendered by Sankara* they began to devour the three worlds, inclusive of all mobile and immobile creatures, with impurity.

अध्याय २३१

श्लोक 7

तस्य विष्णो प्रिसादेन यदि कश्चित्प्रबुध्यते ।स निस्तरति संसारं देवानामपि दुस्तरम्

tasya viṣṇo prisādena yadi kaścitprabudhyate / sa nistarati saṃsāraṃ devānāmapi dustaram

हिन्दी अर्थ

यह श्लोक प्राचीन आप्तपरम्परामें इस प्रकार प्रसिद्ध है-- भवोद्भवक्लेशकशाहताहतः परिभ्रमन्नैन्द्रियकापथान्तरे। निगृह्यतां माधव मे मनोहयस्त्वदङ्घ्रिशङ्कौ दृढभक्तिबन्धनैः॥ इसका अर्थ है-'हे माधव! मेरा मनरूपी अश्व संसारमें उत्पन्न क्लेशरूपी सैकड़ों कोड़ोंसे आहत होकर ऐन्द्रि (इन्द्रियसम्बन्धी) अनेक कापथ (कुत्सित मार्गो) -में भटक रहा है । कृपया आप अपने भक्तिरूप दृढ बन्धनोंसे अपने चरणरूपी

English

When the three worlds were being thus eaten by the Mothers* Lord §iva meditated on the Lord in the form of Nfsidiha (the man*lion).

अध्याय २३१

श्लोक 8

भोगैश्वर्यमदोन्मत्तस्ततत्त्वज्ञानपराङ्मुखः ।पुत्रदारकुटुम्बेषु मत्ताः सीदन्तिजन्तवः

bhogaiśvaryamadonmattastatattvajñānaparāṅmukhaḥ / putradārakuṭumbeṣu mattāḥ sīdantijantavaḥ

हिन्दी अर्थ

शङ्कुमें इसे बाँधकर निगृहीत कर लें।' काशीके प्रसिद्ध परम आस्तिक प्रौढ विद्वान् श्रीरामयशजी त्रिपाठी (महाशयजी) इसी रूपमें इस श्लोकका प्रतिदिन

English

In the same dazzling form unperceivable by the.evas He stood there. Sankara thereupon knelt before the Lord and prayed.

अध्याय २३१

श्लोक 9

सर्व एकार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव ।यस्त्वाननं निबध्नाति दुर्मतिः कोशकारवत्

sarva ekārṇave magnā jīrṇā vanagajā iva / yastvānanaṃ nibadhnāti durmatiḥ kośakāravat

हिन्दी अर्थ

प्रात: पाठ करते थे और कहा करते थे कि यह गरुडपुराणका श्लोक है। विशेषकर वर्तमान कलिकालमें इस श्लोकका पाठ भगवानूकी भक्ति प्राप्त करनेके लिये अत्यन्त उपयोगी है। यह तथ्य महाशयजीके शिष्य स्व० श्री पं० बालचन्द्र दीक्षितजीसे ज्ञात हुआ है ।

English

Obeisance to Thee O Lord of the universe, having the body of a Man-Lion, shining with claws* resembling the oyster shell, with which the lord of demons (Hiranyakaiipu) was killed.

अध्याय २३१

श्लोक 10

तस्य मुक्तिं न पश्यामि जन्मकोटिशतैरपि ।तस्मान्नारद सर्वेषां देवानां देवमव्ययम् ।आराधयेत्सदा सम्यगध्यायेद्विष्णुं मुदान्वितः

tasya muktiṃ na paśyāmi janmakoṭiśatairapi / tasmānnārada sarveṣāṃ devānāṃ devamavyayam / ārādhayetsadā samyagadhyāyedviṣṇuṃ mudānvitaḥ

हिन्दी अर्थ

नामसंकीर्तनकी महिमा सूतजीने कहा--मुक्तिके कारणभूत, अनादि, अनन्त, अज, नित्य, अव्यय और अक्षय भगवान् विष्णुको जो मनुष्य नमन करता है, वह समस्त संसारके लिये नमस्कारके योग्य हो जाता है। मैं

English

Thou hast the golden and lawny coloured body of the giant clinging to Thy lotus-like Nails (claws). Obeisance to Padman obeisance to the suspicious* O Preceptor of the world. Thou roarest like the rumbling cloud

अध्याय २३१

श्लोक 11

यस्तु विश्वमनाद्यन्तमजमात्मनि संस्थितम् ।सर्वज्ञमचलं विष्णुं सदा ध्यायेत्समुच्यते

yastu viśvamanādyantamajamātmani saṃsthitam / sarvajñamacalaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyetsamucyate

हिन्दी अर्थ

सभीके हृदयमें निवास करनेवाले भगवान् विष्णुको भक्तिभावसे भरे हुए एकाग्र-मनसे सदा प्रणाम करता हूँ। जो ईश्वर अन्तःकरणमें विराजमान रहकर सभीके शुभाशुभ कर्माको देखते हैं, उन

English

O deity tcrriiying like thousand Yamas> valorous like thousand Indras, affluent like thousand Dhanadas (Kuberas) O deity with a thousand lotuslike feet.

अध्याय २३१

श्लोक 12

देवं गर्भोचितं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते ।अशिरीरं विधातारं सर्वज्ञानमनोरतिम् ।अचलं सर्वगं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

devaṃ garbhocitaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate / aśirīraṃ vidhātāraṃ sarvajñānamanoratim / acalaṃ sarvagaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

हिन्दी अर्थ

सर्वसाक्षी परमेश्वर विष्णुको मेरा नमन है। शरीरमें शक्ति रहते हुए जो मनुष्य भगवान् चक्रपाणि विष्णुको प्रणाम नहीं करता, उससे इस संसारके अति तुच्छ तृण भी उद्दिग्न रहते हें । जलसे परिपूर्ण नूतन-श्यामल मेघों-जैसी सुन्दर कान्तिवाले,

English

O deity resembling a thousand moons* thousand rayed) moving like a lion, resplendent like a thousand Rudras, sung in praise by a thousand Brahmas.

अध्याय २३१

श्लोक 13

निर्विकल्पं निराभासं निष्प्रपञ्चं निरामयम् ।वासुदेवं गुरुं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

nirvikalpaṃ nirābhāsaṃ niṣprapañcaṃ nirāmayam / vāsudevaṃ guruṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

हिन्दी अर्थ

लोकनाथ, परमपुरुष तथा अप्रमेय भगवान् कृष्णको भाव-विभोर होकर दृढ़ भक्तिके साथ मात्र एक बार किया गया प्रणाम श्वपच (चाण्डाल)-को भी तत्काल उत्तम गति देनेमें सक्षम है। जो व्यक्ति

English

Remembered in Japas by a thousand Rudras, endowed with a thousand all perceiving eyes, progenitor and destroyer of thousands, untier of thousands of bondages.

अध्याय २३१

श्लोक 14

सर्वात्मकञ्च वै यावदात्मचैतन्यरूपकम् ।शुभमेकाक्षरं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

sarvātmakañca vai yāvadātmacaitanyarūpakam / śubhamekākṣaraṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

हिन्दी अर्थ

पृथ्वीपर दण्डवत् प्रणाम करते हुए भगवान् हरिकी पूजा करता है, उसको वह गति प्राप्त होती है, जो सैकड़ों यज्ञोंका अनुष्ठान करनेसे भी सम्भव नहीं है। जंगल एवं समुद्रकी भाँति दुर्गम संसारमें दौड़ते हुए पुरुषोंको कृष्णके लिये उनके द्वारा किया गया एक ही प्रणाम उन्हें मुक्ति प्रदान करके तार देगा। बैठा हो, शयन कर रहा हो अथवा जहाँ कहीं भी रह रहा हो-हर स्थितिमें कल्याणकामी पुरुषको

English

O Fierce deity, having the velocity of a thousand winds, thousand eyes, O Compassionate One V

अध्याय २३१

श्लोक 15

वाक्यातीतं त्रिकालज्ञं विश्वेशं लोकसाक्षिणम् ।सर्वस्मादुत्तमं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

vākyātītaṃ trikālajñaṃ viśveśaṃ lokasākṣiṇam / sarvasmāduttamaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

हिन्दी अर्थ

“नमो नारायणाय' मन्त्रका स्मरण करना चाहिए। “नारायण” यह शब्द सुलभ है और वागिन्द्रिय मनुष्यके वशमें है, फिर भी मूर्ख मनुष्य नरकमें गिरता है, इससे बढ़कर आश्चर्य क्या होगा! यदि

English

I had created the MalfS (the Mothers) for the des¬ truction of the demon Andhaka. Disregarding my advice they arc now devouring the wonderful created beings of the universe.

अध्याय २३१

श्लोक 16

ब्रह्मादिदेवगन्धर्वैर्मुनिभिः सिद्धचारणैः ।योगिभिः सेवितं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

brahmādidevagandharvairmunibhiḥ siddhacāraṇaiḥ / yogibhiḥ sevitaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

हिन्दी अर्थ

कोई चार मुखोंसे युक्त हो जाय अथवा उसके करोड़ों मुख हो जायेँ, चाहे कोई विशुद्ध चित्तवाला मनुष्य हो, फिर भी वह देवश्रेष्ठ भगवान् विष्णुके गुणोंसे सम्बन्धित दस हजारवें भागका भी वर्णन नहीं कर सकता। मधुसूदन ( श्रीविष्णु)-की स्तुति करनेवाले

English

Having created them I am incompetent to kill them though unvanquished elsewhere. Having evolved them first how can I wish for their annihilation.

अध्याय २३१

श्लोक 17

संसारबन्धनामुक्तिमिच्छंल्लोको ह्यशेषतः ।स्तुत्वैवं वरदं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

saṃsārabandhanāmuktimicchaṃlloko hyaśeṣataḥ / stutvaivaṃ varadaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

हिन्दी अर्थ

व्यास आदि मुनि अपनी बुद्धिकी क्षीणताके कारण श्रीविष्णुके गुण-वर्णनसे विरत होते हैं न कि श्रीविष्णुके गुर्णोकी इयत्ताके कारण सिंहसे डरकर मृग जैसे तत्काल भाग जाते हैं वैसे ही श्रीविष्णुके नामोंका कीर्तन करनेसे

English

He who recites this Narasiinha hymn in all purity and restraint of the sense organs shall be blessed with the realisation of all his desires like Rudra. There is no doubt in this.

अध्याय २३१

श्लोक 18

संसारबन्धनात्को ऽपि मुक्तिमिच्छन्समाहितः ।अनन्तमव्ययं देवं विष्णं विश्वप्रतिष्ठितम् ।विश्वेश्वरमजं विष्णुं संदा ध्यायन्विमुच्यते

saṃsārabandhanātko 'pi muktimicchansamāhitaḥ / anantamavyayaṃ devaṃ viṣṇaṃ viśvapratiṣṭhitam / viśveśvaramajaṃ viṣṇuṃ saṃdā dhyāyanvimucyate

हिन्दी अर्थ

अशक्त व्यक्तिके भी सभी पातक तत्काल नष्ट हो जाते हैं और निष्पाप होनेके कारण वह व्यक्ति अपने पूरे परिवारके साथ मोक्षके लिये संनद्ध हो जाता है। स्वप्नमें भी भगवान् नारायणका. नाम लेनेवाला मनुष्य अपनी अक्षय पापराशिको विनष्ट कर देता है। यदि कोई मनुष्य प्रबोध-दशामें परात्पर विष्णुका नाम लेता है तो फिर उसके विषयमें कहना ही क्या ? “हे कृष्ण! है अच्युत! है अनन्त! है वासुदेव !

English

One shall meditate on the deity Narasiinha, with eyes shining like the midday sun (for the evil doers) and like white lotus (for the devotees), with his fiacc beaming like the blazing fire, having neither beginning nor end, the eternal (the ancient), the unborn, lord of the great and the small,

अध्याय २३१

श्लोक 19

सूत उवाच ।नारदेन पुरा पृष्ट एवं स वृषभध्वजः ।येत्तेन तस्मै व्याख्यातं तन्मया कथितं तव

sūta uvāca / nāradena purā pṛṣṭa evaṃ sa vṛṣabhadhvajaḥ / yettena tasmai vyākhyātaṃ tanmayā kathitaṃ tava

हिन्दी अर्थ

आपको नमस्कार है।' ऐसा कहकर जो भक्तिभावसे श्रीविष्णुको प्रणाम करते हैं, वे यमपुरी नहीं जाते। अग्निके प्रज्वलित होनेपर अथवा सूर्यके उदित हो जानेपर जैसे अन्धकार विनष्ट हो जाता है, वैसे ही

English

One shall meditate on the deity Narasiinha, with eyes shining like the midday sun (for the evil doers) and like white lotus (for the devotees), with his fiacc beaming like the blazing fire, having neither beginning nor end, the eternal (the ancient), the unborn, lord of the great and the small,

अध्याय २३१

श्लोक 20

तमेव सततन्ध्यायन्निर्व्ययं ब्रह्म निष्कलम् ।अवाप्स्यसि ध्रुवं तात ! शाश्वतं पदमव्ययम्

tameva satatandhyāyannirvyayaṃ brahma niṣkalam / avāpsyasi dhruvaṃ tāta ! śāśvataṃ padamavyayam

हिन्दी अर्थ

हरिका नामसंकीर्तन करनेसे प्राणियोंके पाप-समूहका विनाश हो जाता है। नामसंकीर्तनसे जिस नित्य सर्वोत्तम अक्षय सुखका अनुभव होता है, उसके है। जिनका चित्त श्रीकृष्णचिन्तनमें ही प्रतिक्षण रम रहा है, उनके लिये श्रीकृष्णधामतक पहुँचनेके लंबे मार्गमें श्रीकृष्णनामसंकीर्तन सर्वोत्तम पाथेय (अनृपम अवलम्ब) है। संसाररूपी सर्पके दंशसे व्याप्त

English

One shall meditate on the deity Narasiinha, with eyes shining like the midday sun (for the evil doers) and like white lotus (for the devotees), with his fiacc beaming like the blazing fire, having neither beginning nor end, the eternal (the ancient), the unborn, lord of the great and the small,

अध्याय २३१

श्लोक 21

अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च ।क्षणमेकाग्रचित्तस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca / kṣaṇamekāgracittasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

हिन्दी अर्थ

विषके भयंकर उपद्रवको शान्त करनेके लिये एकमात्र औषध ' श्रीकृष्ण' नाम है । इस वैष्णव मन्त्रका जप

English

One shall meditate on the deity Narasiinha, with eyes shining like the midday sun (for the evil doers) and like white lotus (for the devotees), with his fiacc beaming like the blazing fire, having neither beginning nor end, the eternal (the ancient), the unborn, lord of the great and the small,

अध्याय २३१

श्लोक 22

श्रुत्वा सुरऋषिर्विष्णोः प्राधान्यमिदमीश्वरात् ।स विष्णुं सम्यगाराध्य सिद्धः पदमवाप्तवान्

śrutvā suraṛṣirviṣṇoḥ prādhānyamidamīśvarāt / sa viṣṇuṃ samyagārādhya siddhaḥ padamavāptavān

हिन्दी अर्थ

करके मनुष्य संसारबन्धनसे मुक्त हो जाता है-- पाथेयं पुण्डरीकाक्ष नामसंकीर्तनं हरेः। जिह्वाग्रे वर्तते यस्य हरिरित्यक्षरद्वयम्। संसारसर्पसंदष्टविषचेष्टैक भेषजम् ॥ संसारसागरं तीर्त्वा स गच्छेद्हैष्णवं पदम्॥

English

One shall meditate on the deity Narasiinha, with eyes shining like the midday sun (for the evil doers) and like white lotus (for the devotees), with his fiacc beaming like the blazing fire, having neither beginning nor end, the eternal (the ancient), the unborn, lord of the great and the small,

अध्याय २३१

श्लोक 23

यः पठेच्छृणुयाद्वा पि नित्यमेव स्तवोत्तमम् ।कोटिजन्मकृतं पापमपि तस्य प्रणश्यति

yaḥ paṭhecchṛṇuyādvā pi nityameva stavottamam / koṭijanmakṛtaṃ pāpamapi tasya praṇaśyati

हिन्दी अर्थ

कृतयुगमें भगवान् हरिका ध्यान करते हुए, त्रेतायुगमें ज्ञानपूर्वक किये गये हजारों पापोंसे परिशुद्धि इन्हीं भगवान् हरिके मन्त्रोंका जप करते हुए, द्वापरमें प्राप्त करनेकी इच्छा करनेवाले व्यक्तिके लिये इन्हींको पूजा करते हुए, जो फल प्राणियोंको प्राप्त भगवानका नाम परम कल्याणकारी है। भगवान् होता है, वही फल कलियुगमें मनुष्य उन्हीं भगवान् नारायणके स्तवन और गुणानुवादसे भरी हुई

English

One shall meditate on the deity Narasiinha, with eyes shining like the midday sun (for the evil doers) and like white lotus (for the devotees), with his fiacc beaming like the blazing fire, having neither beginning nor end, the eternal (the ancient), the unborn, lord of the great and the small,

अध्याय २३१

श्लोक 24

विष्णोः स्तवमिदं दिव्यं महादेवेन कीर्तितम् ।प्रयत्नाद्यः पठेन्नित्य ममृतत्वं स गच्छति

viṣṇoḥ stavamidaṃ divyaṃ mahādevena kīrtitam / prayatnādyaḥ paṭhennitya mamṛtatvaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

“केशव' के स्मरणमात्रसे प्राप्त कर लेता हे-- कथाओंके श्रबणमें निमग्न रहनेवाला व्यक्ति स्वप्नमें ध्यायन् कृते जपन् मन्त्रैसत्रेतायां द्वापरेऽर्चयन्। भी इस संसारको नहीं देखता यदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संस्मृत्य केशवम्॥ विज्ञातदुष्कृतिसहस्त्रसमावृतोऽपि जिस व्यक्तिको जिह्वाके अग्रभागमें 'हरि' ये स्वण्नान्तरे न हि पुनश्च भवं स पश्ये- दो अक्षर विद्यमान होते हैं, वह इस संसारसागरको न्नारायणस्तुतिकथापरमो मनुष्यः॥ पार कर विष्णु-पदको प्राप्त करनेमें सफल हो ( २२८।२०) जाता है— (अध्याय २२८)

English

One shall meditate on the deity Narasiinha, with eyes shining like the midday sun (for the evil doers) and like white lotus (for the devotees), with his fiacc beaming like the blazing fire, having neither beginning nor end, the eternal (the ancient), the unborn, lord of the great and the small,

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 231
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.