Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
252
अध्याय 252 / 317

Book 2 - Adhyaya 13

25 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ25 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय २५२

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकादृप्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे मृतस्य धर्ममात्रानुयायित्वनिरूपणं नाम द्वादशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १३ गरुड उवाच ।कर्मणा केन देवेश प्रेतत्वं नैव जायते ।पृथिव्यां सर्वजन्तूनां तद् ब्रूहि परमेश्वर

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakādṛpretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde mṛtasya dharmamātrānuyāyitvanirūpaṇaṃ nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 13 garuḍa uvāca / karmaṇā kena deveśa pretatvaṃ naiva jāyate / pṛthivyāṃ sarvajantūnāṃ tad brūhi parameśvara

हिन्दी अर्थ

भोग रहा प्राणी उससे किस प्रकार मुक्त हो सकता है? यह सब आप बतलानेकी कृपा करें।

English

O J>>rd of gods, please tell me by means of what rite can one prevent a stalemate after death. (What are the rites that men should do in the world to forestall the state of being a ghost for ever? )

अध्याय २५२

श्लोक 2

श्रीकृष्ण उवाच ।अथ वक्ष्यामि संक्षेपात्क्षयाहादौर्ध्वदैहिकम् ।क्वहस्तेनैव कर्तव्यं मोक्षकामैस्तु मानवैः

śrīkṛṣṇa uvāca / atha vakṣyāmi saṃkṣepātkṣayāhādaurdhvadaihikam / kvahastenaiva kartavyaṃ mokṣakāmaistu mānavaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रीकृष्णने कहा--हे गरुड! प्रेत जिस प्रकार प्रेतयोनिसे मुक्त होते हैं, उसे मैं बतला रहा हूँ। जब मनुष्य यह जान ले कि प्रेत मुझको कष्ट दे रहा है तो ज्योतिर्विदासे इस विषयमें निवेदन करे । प्रेतग्रस्त

English

Please listen, I shall explain briefly the obsequious rites. If one desires to attain salvation, one has to perform them oneself.

अध्याय २५२

श्लोक 3

स्त्रीणामपि विशेषेण पञ्चवर्षाधिके शिशौ ।वृषोत्सर्गादिकं कर्म प्रेतत्वविनिवृत्तये ।वृषोत्सर्गादृते नान्यत्किञ्चिदस्ति महीतले

strīṇāmapi viśeṣeṇa pañcavarṣādhike śiśau / vṛṣotsargādikaṃ karma pretatvavinivṛttaye / vṛṣotsargādṛte nānyatkiñcidasti mahītale

हिन्दी अर्थ

प्राणीको बड़े ही अद्भुत स्वप्न दिखायी देते हैं । जब तीर्थ-स्नानकी बुद्धि होती है, चित्त धर्मपरायण हो जाता है और धार्मिक कृत्योंको करनेकी मनुष्यकी प्रवृत्ति होती है तब प्रेतबाधा उपस्थित

English

KPtiftdas are offered without performing Vffotsarga no benefit accrues. Every thing given unto the dead is fruitless.

अध्याय २५२

श्लोक 4

जीवन्वापि मृतो वापि वृषोत्सर्गं करोति यः ।प्रेतत्वं न भवेत्तस्य विना दानमखव्रतैः

jīvanvāpi mṛto vāpi vṛṣotsargaṃ karoti yaḥ / pretatvaṃ na bhavettasya vinā dānamakhavrataiḥ

हिन्दी अर्थ

होती है एवं उन पुण्य कार्योको नष्ट करनेके लिये चित्त-भंग कर देती है । कल्याणकारी कार्योमें पग- पगपर बहुत-से विघ्न होते हैं। प्रेत बार-बार अकल्याणकारी मार्गमें प्रवृत्त होनेके लिये प्रेरणा

English

If a person has giAed some precious articles of different soru to a worthy receiver and lus lived a celibate life when alive, he does not go to a wretched state (even if he dies an unnatural death).

अध्याय २५२

श्लोक 5

गरुड उवाच ।कस्मिन्काले वृषोत्सर्गं जीवन्वापि मृतो ऽपि वा ।कुर्यात्सुरवरश्रेष्ठ ब्रूहि मे मधुसूदन

garuḍa uvāca / kasminkāle vṛṣotsargaṃ jīvanvāpi mṛto 'pi vā / kuryātsuravaraśreṣṭha brūhi me madhusūdana

हिन्दी अर्थ

देते हैं । शुभकर्मोमें प्रवृत्तिका उच्चाटन और क्रूरता- यह सब प्रेतके द्वारा किया जाता है। जब व्यक्ति समस्त विघ्नोंको विधिवत् दूर करके मुक्ति प्रा करनेके लिये सम्यक् उपाय करता है तो उसका

English

If a penon has lived an unrighteous life devoid of good conduct, has performed Vnotsarga, he docs not go to the world of Yama after death.

अध्याय २५२

श्लोक 6

किं फलं तु भवेदन्ते कृतैः श्राद्धैस्तु षोडशैः

kiṃ phalaṃ tu bhavedante kṛtaiḥ śrāddhaistu ṣoḍaśaiḥ

हिन्दी अर्थ

वह कर्म हितकारी होता है और उसके प्रभावसे शाश्वत प्रेतनिवृत्ति हो जाती है।

English

When a person dies, his son, brother, grandson, relative, caste*man or the successor should perform Vnotsarga.

अध्याय २५२

श्लोक 7

श्रीकृष्ण उवाच ।अकृत्वा तु वृषोत्सर्गं कुरुते पिण्डपातनम् ।नोपतिष्ठति तच्छ्रेयो दातुः प्रेतस्य निष्फलम्

śrīkṛṣṇa uvāca / akṛtvā tu vṛṣotsargaṃ kurute piṇḍapātanam / nopatiṣṭhati tacchreyo dātuḥ pretasya niṣphalam

हिन्दी अर्थ

री को ् ् अडडफलशसतहसओनफक्‍ नस ् सन ससअक-स अउकसफनफससकसजॉमड:ड रकससकरष5चफ--फ+४+५++++++

English

If there be no son, the wife can per fo r m Yffouarga; if no wife, the daughter's son or the daughter herself can do the same. But, in case, he has tons, none else should perform Vffotsarga.

अध्याय २५२

श्लोक 8

एकादशाहे प्रेतस्य यस्य नोत्सृज्यते वृषः ।प्रेतत्वं सुस्थिरं तस्य दत्तैः श्राद्धशतैरपि

ekādaśāhe pretasya yasya notsṛjyate vṛṣaḥ / pretatvaṃ susthiraṃ tasya dattaiḥ śrāddhaśatairapi

हिन्दी अर्थ

करता है। है ताक्ष्य! यह सत्य है कि जो दान देता है वही उसका उपभोग करता है । दानदाता दानसे अपना कल्याण करता है और ऐसा करनेसे प्रेतको भी चिरकालिक संतृपि प्राप्त होती है। संतृप्त हुए

English

If one hai no kinsmen such as sons, mother relatives, wife or husband, how are the obsequial rites to be performed? By what rite are men and women to attain salvation warding off miseries. O lord, please dispel this doubt of mine entirely.

अध्याय २५२

श्लोक 9

गरुड उवाच ।सर्पाद्धि प्राप्तमृत्यूनामग्निदाहादि न क्रिया ।जलेन शृङ्गिणा वापि शस्त्राद्यैर्म्रियते यदि

garuḍa uvāca / sarpāddhi prāptamṛtyūnāmagnidāhādi na kriyā / jalena śṛṅgiṇā vāpi śastrādyairmriyate yadi

हिन्दी अर्थ

वे प्रेत सहैव अपने बन्धु-बान्धवोंका कल्याण चाहते हैं । यदि विजातीय दुष्ट प्रेत उसके वंशको पीड़ित करते हैं तो संतृप्त हुए सगोत्री प्रेत अनुग्रह पूर्वक उन्हें रोक देते हैं। उसके बाद समय आनेपर

English

Whatever gifts are made by one during the life time, become beneficial later.

अध्याय २५२

श्लोक 10

असन्मृत्युमृतानां च कथं शुद्धिर्भवत्प्रभो ।एतन्मे संशयं देव च्छेत्तुमर्हस्यशेषतः

asanmṛtyumṛtānāṃ ca kathaṃ śuddhirbhavatprabho / etanme saṃśayaṃ deva cchettumarhasyaśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

अपने पुत्रसे प्राप्त हुए पिण्डादिक दानके फलसे वे मुक्त हो जाते हैं। है पक्षिराज! यथोचित दानादिके 'फलसे संतृप्त प्रेत बन्धु-बान्धवोंको धन्य-धान्यसे समृद्धि प्रदान करते हैं।

English

DifTerent sorts of delicacies and foodstuff given by one*s hand stand in good stead after death.

अध्याय २५२

श्लोक 11

श्रीकृष्ण उवाच ।षण्मासैर्ब्राह्मणः शुध्येद्युग्मे सार्धे तु बाहुजः ।सार्धमासेन वैश्यस्तु शूद्रो मासेन शुध्यति

śrīkṛṣṇa uvāca / ṣaṇmāsairbrāhmaṇaḥ śudhyedyugme sārdhe tu bāhujaḥ / sārdhamāsena vaiśyastu śūdro māsena śudhyati

हिन्दी अर्थ

जो व्यक्ति स्वप्नमें प्रेत-दर्शन, भाषण, चेष्टा और पीड़ा आदिको देखकर भी श्राद्धादिद्वारा उनकी मुक्तिका उपाय नहीं करता, वह प्रेतोंके द्वारा दिये गये शापसे संलिप्त होता है । ऐसा व्यक्ति

English

Cots, plots of land, gold, clothes, foodstuffs, good posts (positions), etci offered to the needy succour a man wher¬ ever he is.

अध्याय २५२

श्लोक 12

दत्त्वा दानान्यशेषाणि सुतीर्थे म्रियते यदि ।ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा न स यातीह दुर्गतिम्

dattvā dānānyaśeṣāṇi sutīrthe mriyate yadi / brahmacārī śucirbhūtvā na sa yātīha durgatim

हिन्दी अर्थ

रोगी, जीविकाके साधनसे रहित और निम्नकुलमें उत्पन्न होता है। ऐसा वे प्रेत कहते हैं और पुनः यमलोक जाकर पापकर्मोका भोगद्दारा नाश हो जानेके अनन्तर अपने समयसे प्रेतत्वकी मुक्ति हो

English

One dial! perform sacred rices as long as the body is hale and hearty. Falling sick, one may not feel enthusiastic to do anything even if prompted by others.

अध्याय २५२

श्लोक 13

वृषोत्सर्गादिकं कृत्वा यतिधर्मं समाचरेत् ।यतित्वे मृत्युमाप्नोति स गच्छेद्ब्रह्मशाख्वतम्

vṛṣotsargādikaṃ kṛtvā yatidharmaṃ samācaret / yatitve mṛtyumāpnoti sa gacchedbrahmaśākhvatam

हिन्दी अर्थ

गरुडने कहा--हे देवेश्वर! यदि किसी प्रेतका नाम और गोत्र न ज्ञात हो सके, उसके विषयमें

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 14

विकर्म कुरुते यस्तु शिष्टाचारविवर्जितः ।वृषोत्सर्गादिकं कृत्वा न गच्छेद्यमशासनम्

vikarma kurute yastu śiṣṭācāravivarjitaḥ / vṛṣotsargādikaṃ kṛtvā na gacchedyamaśāsanam

हिन्दी अर्थ

»स भवेत् तेन मुक्तस्तु दत्त श्रेयस्करं परम् । स्वयं तृप्यति भोः पक्षिन् यस्योद्देश्येन दीयते॥ श्रृणु सत्यमिदं ताक्ष्यं यद्ददाति भुनक्ति सः । आत्मानं श्रेयसा युञ्ज्यात् प्रेतस्तृप्ति चिरं ब्रजेत्॥

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 15

पुत्त्रो वा सोदरो वापि पौत्रो बन्धुजनस्तथा ।गोत्रिणश्चार्थभागी च मृते कुर्याद् वृषोत्सवम्

puttro vā sodaro vāpi pautro bandhujanastathā / gotriṇaścārthabhāgī ca mṛte kuryād vṛṣotsavam

हिन्दी अर्थ

निवारयन्ति तृप्तास्ते जायमानानुकम्पकाः । पश्चात् ते मुक्तिमायन्ति काले प्राप्ते स्वपुत्रतः ॥ (२१। १२-१५)

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 16

पुत्राभावे तु पत्नी स्याद्दौहित्त्रो दुहीतापि वा ।पुत्त्रेषु विद्यमानेषु वृषं नान्येन कारयेत्

putrābhāve tu patnī syāddauhittro duhītāpi vā / puttreṣu vidyamāneṣu vṛṣaṃ nānyena kārayet

हिन्दी अर्थ

प्रेतकल्प प्रेतयोनि दिलानेवाले निन्दित कर्म ५२९

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 17

गरुड उवाच ।पुत्त्रा यस्य न विद्यन्ते नरा नार्यः सुरेश्वर ।एतन्मे संशयं देव च्छेतुमर्हस्यशेषतः

garuḍa uvāca / puttrā yasya na vidyante narā nāryaḥ sureśvara / etanme saṃśayaṃ deva cchetumarhasyaśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

विश्वास न हो रहा हो, कुछ ज्योतिषी पीडाको अपने माता-पिताकी पूजा करनी चाहिए। हितकर प्रेतजन्य कहते हों, कभी भी मनुष्यको प्रेत स्वप्नमें बातोंका उपदेष्टा होनेसे पिता प्रत्यक्ष देवता है। न दिखायी दे, उसकी कोई चेष्टा न होती हो तो संसारमें जो अन्य देवता हैं वे शरीरधारी नहीं हैं-- उस समय मनुष्यको क्या करना चाहिए? उस पितृमातृसमं लोके नास्त्यन्यद्देवतं परम्।

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 18

श्रीकृष्ण उवाच ।अपुत्त्रस्य गतिर्नास्ति स्वर्गो नैव च नैव च ।तस्मात्केनाप्युपायेन पुत्त्रस्य जननं चरेत्

śrīkṛṣṇa uvāca / aputtrasya gatirnāsti svargo naiva ca naiva ca / tasmātkenāpyupāyena puttrasya jananaṃ caret

हिन्दी अर्थ

उपायको मुझे बतायें । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन पूजयेत् पितरौ सदा ॥ श्रीभगवानूने कहा--हे खगराज! पृथ्वीके हितानामुपदेष्टा हि प्रत्यक्षं हैवतं पिता।

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 19

यानि कानि च दानानि स्वयं दत्तानि मानवैः ।तानितानि च सर्वाणि तूपतिष्ठन्ति चाग्रतः

yāni kāni ca dānāni svayaṃ dattāni mānavaiḥ / tānitāni ca sarvāṇi tūpatiṣṭhanti cāgrataḥ

हिन्दी अर्थ

हदयसे सत्य समझकर भक्ति-भावपूर्वक पितृभक्तिनिष्ठ (२१।२८-२९) हो पुरश्वरणपूर्वक नारायणबलि करके जप, होम प्राणियोंका शरीर ही स्वर्ग एवं मोक्षका एकमात्र तथा दानसे देह-शोधन करना चाहिए। उससे साधन है। ऐसा शरीर जिसके द्वारा प्राप्त हुआ है, समस्त विघ्न नष्ट हो जाते हैं । यदि वह प्राणी भूत, उससे बढ़कर पूज्य कौन है?

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 20

व्यञ्जनानि विचित्राणि भक्ष्यभोज्यानि यानि च ।स्वहस्तेन प्रदत्तानि देहान्ते चाक्षयं फलम्

vyañjanāni vicitrāṇi bhakṣyabhojyāni yāni ca / svahastena pradattāni dehānte cākṣayaṃ phalam

हिन्दी अर्थ

प्रेत, पिशाच अथवा अन्य किसीसे पीडित होता है है पक्षिन्! ऐसा विचार करके मनुष्य जो-जो तो उसको अपने पितरोंके लिये नारायणबलि दान देता है उसका उपभोग वह स्वयं करता है, ऐसा करनी चाहिए । ऐसा कर वह सभी प्रकारकी पीड़ाओंसे वेदविद् विद्वानोंका कथन है। पुन्नामका जो नरक है मुक्त हो जाता है। यह मेरा सत्य वचन है। अत: सभी उससे पिताकी रक्षा पुत्र करता है। उसी कारणसे इस

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 21

गोभूहिरण्यवासांसि भोजनानि पादनि च ।यत्रयत्र वसेज्जन्तुस्तत्रतत्रोपतिष्ठति

gobhūhiraṇyavāsāṃsi bhojanāni pādani ca / yatrayatra vasejjantustatratatropatiṣṭhati

हिन्दी अर्थ

प्रयलोसे पितृभक्तिपरायण होना चाहिए। लोक और परलोकमें उसे पुत्र कहा जाता है--

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 22

यावत्स्वस्थं शरीरं हि तावद्धर्मं समाचरेत् ।अस्वस्थः प्रेरितश्चान्यैर्नाकिञ्चित्कर्तुमर्हति

yāvatsvasthaṃ śarīraṃ hi tāvaddharmaṃ samācaret / asvasthaḥ preritaścānyairnākiñcitkartumarhati

हिन्दी अर्थ

नवें या दसवें वर्ष अपने पितरोंके निमित्त पुन्नामनरकाद्यस्मात् पितरं त्रायते सुतः।

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 23

जीवतो ऽपि मृतस्येह न भूतं चौर्ध्वदैहिकम् ।वायुभूतः क्षुधाविष्टो भ्रमते च दिवानिशम्

jīvato 'pi mṛtasyeha na bhūtaṃ caurdhvadaihikam / vāyubhūtaḥ kṣudhāviṣṭo bhramate ca divāniśam

हिन्दी अर्थ

प्राणीको दस हजार गायत्री-मन्त्रोंका जप करके तस्मात् पुत्र इति प्रोक्त इह चापि परत्र च॥ दशांश होम करना चाहिए। नारायणबलि करके (२१।३२) वृषोत्सर्गादि क्रियाएँ करनी चाहिए। ऐसा करनेसे है खगराज! किसीके माता-पिताकी अकालमृत्यु मनुष्य सभी प्रकारके उपद्रवोंसे रहित हो जाता है, हो जाय तो उसे व्रत, तीर्थ, वैवाहिक माङ्गलिक

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 24

कृमिः कीटः पतङ्गो वा जायते म्रियते पुनः ।असद्गर्भे भवेत्सो ऽपि जातः सद्यो विनश्यति

kṛmiḥ kīṭaḥ pataṅgo vā jāyate mriyate punaḥ / asadgarbhe bhavetso 'pi jātaḥ sadyo vinaśyati

हिन्दी अर्थ

समस्त सुखोंका उपभोग करता है तथा उत्तम कार्य संवत्सरपर्यन्त नहीं करना चाहिए। जो मनुष्य लोकको प्राप्त करता है और उसे जाति-प्राधान्य प्राप्त प्रेत-लक्षण बतानेवाले इस स्वप्नाध्यायका अध्ययन होता है । इस संसारमें माता-पिताके समान श्रेष्ठ अन्य अथवा श्रवण करता है, वह प्रेतका एक चिह्न नहीं कोई देवता नहीं है। अतः सहैव सम्यक् प्रकारसे देखता है। (अध्याय २१)

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

अध्याय २५२

श्लोक 25

यावत्स्वस्थमिदं शरीरमरुजं यावज्जरा दूरतो यावच्चेन्द्रियशक्तिरप्रतिहता यावत्क्षयो नायुषः ।आत्मश्रेयसि तावदेव विदुषा कार्यः प्रयत्नो महान्सन्दीप्ते भवने तु कूपखननं प्रत्युद्यमः कीदृशः

yāvatsvasthamidaṃ śarīramarujaṃ yāvajjarā dūrato yāvaccendriyaśaktirapratihatā yāvatkṣayo nāyuṣaḥ / ātmaśreyasi tāvadeva viduṣā kāryaḥ prayatno mahānsandīpte bhavane tu kūpakhananaṃ pratyudyamaḥ kīdṛśaḥ

हिन्दी अर्थ

प्रेतयोनि दिलानेवाले निन्दित कर्म, पञ्चप्रेतोपाख्यान तथा प्रेतत्वप्राप्ति न करानेवाले श्रेष्ठ कर्म श्रीगरुडने कहा--हे प्रभो! प्रेतोंकी उत्पत्ति प्रसन्नचित्त देवेश! कृपा कर मेरे इन प्रश्नोंका कैसे होती है वे कैसे चलते हैं ? उनका कैसा रूप समाधान करें।

English

Until the rites of obsequies are performed the dead man, ever hungry, roams about day and night in the form of airy matter.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 252
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.