Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
38
अध्याय 38 / 317

Book 1 - Adhyaya 38

16 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ16 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३८

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे गायत्त्रीकल्पनिरूपणं नाम सप्तत्रिंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ३८ हरिरुवाच ।नवम्यादौ यजेद्दुर्गां ह्रीं दुर्गे रक्षिणीति च ।मातर्मातर्वरे दुर्गे सर्वकामार्थसाधनि

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe gāyattrīkalpanirūpaṇaṃ nāma saptatriṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 38 hariruvāca / navamyādau yajeddurgāṃ hrīṃ durge rakṣiṇīti ca / mātarmātarvare durge sarvakāmārthasādhani

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर ' ईषेत्वेति च०' इस मन्त्रसे दक्षिण द्वारकी दिशामें हयराजका, 'अग्न आयाहि०' इस मन्त्रसे पश्चिम द्वारकी दिशामें गोपतिका और 'शं नो देवी०' मन्त्रसे उत्तर द्वारको दिशामें देवशार्दूलका

English

On J/avamit the devotee shall worship Durgd with the mantra Hrfrft Durge Jtaksini. O Mother, O excellent mother Goddess Durgd the giver of all implements of love and wealth! Grant unto me all desires accepting this offering.

अध्याय ३८

श्लोक 2

अनेन बलिदानेन सर्वकामान्प्रयच्छ मे ।गौरी काली उमा दुर्गा भद्रा कान्तिः सरस्वती

anena balidānena sarvakāmānprayaccha me / gaurī kālī umā durgā bhadrā kāntiḥ sarasvatī

हिन्दी अर्थ

न्यास करना चाहिए।

English

I shall now explain the process of Japa of Sri Bhagavati along with the requisite mantras.

अध्याय ३८

श्लोक 3

मङ्गला विजया लक्ष्मीः शिवा नारायणी क्रमात् ।मार्गे तृतीयामारभ्य पूजयेन्न वियोगभाक्

maṅgalā vijayā lakṣmīḥ śivā nārāyaṇī kramāt / mārge tṛtīyāmārabhya pūjayenna viyogabhāk

हिन्दी अर्थ

मण्डपको पूर्व दिशामें मेघवर्णके समान श्याम, अग्निकोणमें धूम्रवर्ण, दक्षिण दिशामें कृष्णवर्ण, नैत्ऋत्यकोणमें धूसरवर्ण, पश्चिम दिशामें पाण्डुरवर्ण, वायुकोणमें पीतवर्ण, उत्तर दिशामें रक्तवर्ण,

English

Om obeisance to Thee Goddess Cdmundd} living in

अध्याय ३८

श्लोक 4

अष्टादशभुजां खेटकं घण्टां दर्पणं तर्जनीम् ।धनुर्ध्वजं डमरुकं परशुं पाशमेव च

aṣṭādaśabhujāṃ kheṭakaṃ ghaṇṭāṃ darpaṇaṃ tarjanīm / dhanurdhvajaṃ ḍamarukaṃ paraśuṃ pāśameva ca

हिन्दी अर्थ

ईशानकोणमें शुक्लवर्ण तथा मण्डपके मध्यभागमें अनेक वर्णवाली पताकाको स्थापित करे।

English

The ninth month of the Hindu calendar which now-a days begins with ehiitre,

अध्याय ३८

श्लोक 5

शक्तिमुद्ररशूलानि कपालशरकाङ्कुशान् ।वज्र चक्रं शलाकां च अष्टादशभुजां स्मरेत्

śaktimudraraśūlāni kapālaśarakāṅkuśān / vajra cakraṃ śalākāṃ ca aṣṭādaśabhujāṃ smaret

हिन्दी अर्थ

'इन्द्रविद्येति०' इस मन्त्रसे पूर्व दिशामें इन्द्र,

English

A form of Dargi who lulled the demons Capda and Mupda 65-6).

अध्याय ३८

श्लोक 6

मन्त्रः श्रीभगवत्याश्च प्रवक्ष्यामि जपादिकम्

mantraḥ śrībhagavatyāśca pravakṣyāmi japādikam

हिन्दी अर्थ

देव-प्रतिष्ठाकी सामान्य विधि

English

With the great flesh (human flesh) coated with the three s«veet things homa shall be performed one thousand and eight times repeating each letter one thousand eight times. Or merely gingelly seeds coated with trimadhura can be used for homa.

अध्याय ३८

श्लोक 7

ॐ नमो भगवति चामुण्डे श्मशानवासिनि कपालहस्ते महाप्रेतसमारूढे महाविमानमालाकुले कालरात्रि बहुगणपरिवृते महामुखे बहुभुजे सुघण्टाडमरुकिङ्किणीके अट्टाट्टहासे किलिकिलि हुं सर्वनादशब्दबहुले गजचर्मप्रावृतशरीरे रुधिरमांसदिग्धे लोलग्रजिह्वे महाराक्षसि रौद्रदंष्ट्राकराले भीमाट्टाट्टहासे स्फुरितविद्युत्समप्रभे चलचल करालनेत्रे हिलिहिलि ललज्जिह्वे ह्रैं ह्रीं भृकुटिमुखि ॐ कारभद्रासने कपालमालावेष्टिते जटामुकुटशशाङ्कधारिणि अट्टाट्टहासे किलिकिलि हुंहुं दंष्ट्राघोरान्धकारिणि सर्वविघ्नविनाशिनि इदं कर्म साधय साधय शीघ्रं कुरुकुरु कहकह अङ्कुशे समनुप्रवेशय वर्गंवर्गं (वङ्गवङ्ग) कम्पयकम्पय चलचल चालयचालय रुधिरमांसमद्यप्रिये हनहन कुट्टकुट्ट छिन्दछिन्द मारयमारय अनुबूम अनुबूम वज्रशरीरं साधयसाधय त्रैलोक्यगतमपि दुष्टमदुष्टं वा गृहीतमगृहीतम् आवेशय आवेशय क्रामयक्रमय नृत्यनृत्य बन्धबन्ध वल्गवल्ग कोटराक्षि उर्ध्वकेशि उलूकवदने करकिङ्किणि करङ्कमालाधारिणि दहदह पचपच गृह्णगह्ण मण्डलमध्ये प्रवेशयप्रवेशय किं विलम्बसि ब्रह्मसत्येन विष्णुसत्येन ऋषिसत्येन रुद्रसत्येन आवेशय आवेशय किलिकिलि खिलिखिलि मिलिमिलि चिलिचिलि विकृतरूपधारिणि कृष्णभुजङ्ग वेष्टितशरीर सर्वग्रहावेशिनि प्रलम्भोष्ठि भ्रूमग्ननासिके विकटमुखि कपिलजटे ब्राह्मि भञ्जभञ्ज ज्वलज्वल कालमुखि खलखल खरखरः पातयपा तय रक्ताक्षि धूर्णापयधूर्णापय भूमिं पातयपातय शिरो गृह्णगृह्ण चक्षुर्मोलयमीलय भञ्जभञ्ज पादौ गृह्णगृह्ण मुद्रां स्फोटयस्फोटय हुं हूं फट् विदारय विदारय त्रिशूलेन भेदयभेदय वज्रेण हनहन दण्डेन ताडयताडय चेक्रण छेदयछेदय शक्तिना भेदयभेदय दंष्ट्रया दंशयदंशय कीलकेन कीलय कीलय कर्तारिकया पाटयपाटय अङ्कुशेन गृह्णगृह्ण ब्रह्माणि एहि एहि माहेश्वरि एहि एहि कौमारि एहि एहि वाराहि एहि एहि ऐन्द्रि एहि एहि चामुण्डे एहि एहि वैष्णावि एहि एहि हिमवन्तचारिणि एहि एहि कैलासवारीणि एहि एहि परमन्त्रं छिन्धिछिन्धि किलिकिलि बिम्बे अघोरे घोररूपिणि चामुण्डे रुरुक्रोधान्धविनिः) सृते असुरक्षयङ्करि आकाशगामिनि पाशेन बन्धबन्ध समये तिष्ठतिष्ठ मण्डलं प्रवेशयप्रवेशय पातयपातय गृह्णगृह्ण मुखं बन्धबन्ध चक्षुर्बन्धयबन्धय हृदयं बन्धबन्ध हस्तपादौ च बन्धबन्ध दुष्टग्रहान् सर्वान् बन्धबन्ध दिशां बन्धबन्ध विदिशां बन्धबन्ध ऊर्ध्वं बन्धबन्ध अधस्ताद् बन्धबन्ध भस्मना पानीयेन मृतिकया सर्षपैर्वा आवेशय आवेशय पातयपातय चामुण्डे किलिकिलि विच्छेह्रीं(हुं) फट् स्वाह्

oṃ namo bhagavati cāmuṇḍe śmaśānavāsini kapālahaste mahāpretasamārūḍhe mahāvimānamālākule kālarātri bahugaṇaparivṛte mahāmukhe bahubhuje sughaṇṭāḍamarukiṅkiṇīke aṭṭāṭṭahāse kilikili huṃ sarvanādaśabdabahule gajacarmaprāvṛtaśarīre rudhiramāṃsadigdhe lolagrajihve mahārākṣasi raudradaṃṣṭrākarāle bhīmāṭṭāṭṭahāse sphuritavidyutsamaprabhe calacala karālanetre hilihili lalajjihve hraiṃ hrīṃ bhṛkuṭimukhi oṃ kārabhadrāsane kapālamālāveṣṭite jaṭāmukuṭaśaśāṅkadhāriṇi aṭṭāṭṭahāse kilikili huṃhuṃ daṃṣṭrāghorāndhakāriṇi sarvavighnavināśini idaṃ karma sādhaya sādhaya śīghraṃ kurukuru kahakaha aṅkuśe samanupraveśaya vargaṃvargaṃ (vaṅgavaṅga) kampayakampaya calacala cālayacālaya rudhiramāṃsamadyapriye hanahana kuṭṭakuṭṭa chindachinda mārayamāraya anubūma anubūma vajraśarīraṃ sādhayasādhaya trailokyagatamapi duṣṭamaduṣṭaṃ vā gṛhītamagṛhītam āveśaya āveśaya krāmayakramaya nṛtyanṛtya bandhabandha valgavalga koṭarākṣi urdhvakeśi ulūkavadane karakiṅkiṇi karaṅkamālādhāriṇi dahadaha pacapaca gṛhṇagahṇa maṇḍalamadhye praveśayapraveśaya kiṃ vilambasi brahmasatyena viṣṇusatyena ṛṣisatyena rudrasatyena āveśaya āveśaya kilikili khilikhili milimili cilicili vikṛtarūpadhāriṇi kṛṣṇabhujaṅga veṣṭitaśarīra sarvagrahāveśini pralambhoṣṭhi bhrūmagnanāsike vikaṭamukhi kapilajaṭe brāhmi bhañjabhañja jvalajvala kālamukhi khalakhala kharakharaḥ pātayapā taya raktākṣi dhūrṇāpayadhūrṇāpaya bhūmiṃ pātayapātaya śiro gṛhṇagṛhṇa cakṣurmolayamīlaya bhañjabhañja pādau gṛhṇagṛhṇa mudrāṃ sphoṭayasphoṭaya huṃ hūṃ phaṭ vidāraya vidāraya triśūlena bhedayabhedaya vajreṇa hanahana daṇḍena tāḍayatāḍaya cekraṇa chedayachedaya śaktinā bhedayabhedaya daṃṣṭrayā daṃśayadaṃśaya kīlakena kīlaya kīlaya kartārikayā pāṭayapāṭaya aṅkuśena gṛhṇagṛhṇa brahmāṇi ehi ehi māheśvari ehi ehi kaumāri ehi ehi vārāhi ehi ehi aindri ehi ehi cāmuṇḍe ehi ehi vaiṣṇāvi ehi ehi himavantacāriṇi ehi ehi kailāsavārīṇi ehi ehi paramantraṃ chindhichindhi kilikili bimbe aghore ghorarūpiṇi cāmuṇḍe rurukrodhāndhaviniḥ) sṛte asurakṣayaṅkari ākāśagāmini pāśena bandhabandha samaye tiṣṭhatiṣṭha maṇḍalaṃ praveśayapraveśaya pātayapātaya gṛhṇagṛhṇa mukhaṃ bandhabandha cakṣurbandhayabandhaya hṛdayaṃ bandhabandha hastapādau ca bandhabandha duṣṭagrahān sarvān bandhabandha diśāṃ bandhabandha vidiśāṃ bandhabandha ūrdhvaṃ bandhabandha adhastād bandhabandha bhasmanā pānīyena mṛtikayā sarṣapairvā āveśaya āveśaya pātayapātaya cāmuṇḍe kilikili vicchehrīṃ(huṃ) phaṭ svāh

हिन्दी अर्थ

“यमोनाग०' इस मन्त्रसे दक्षिणमें यम, ' रक्षोहणावेति० ' मन्त्रसे (नैर्क्रत्यमें निर््रति ) पश्चिममें वरुण तथा ३» वातेति०' मन्त्रसे वायव्यमें वायुदेवका अभिषेक करके उत्तरमें '३७ आप्यायस्वेति० '

English

In the case of war, by throwing \vater, mustard seed or ashes one's victory is assured.

अध्याय ३८

श्लोक 8

अष्टोत्तरपदानां हि माला मन्त्रमयी जपः ।एकैक्रपदमष्टसहस्रधा त्रिमधुराक्ततिलाष्टसहस्रहामेः

aṣṭottarapadānāṃ hi mālā mantramayī japaḥ / ekaikrapadamaṣṭasahasradhā trimadhurāktatilāṣṭasahasrahāmeḥ

हिन्दी अर्थ

' ॐ विष्णोर्लोकेति०' मन्त्रसे विष्णुका पूजन

English

The deity can be meditated upon as having tvkxnty- eight, eighteen, twelve, eight or four arms.

अध्याय ३८

श्लोक 9

महामांसेन-त्रिमधुराक्तेन अष्टोत्तरसह्सत्रं च एकैकं च पदं यजेत् ।तिलांस्त्रिमधुराक्तांश्च सहस्रं चाष्ट होमयेत्

mahāmāṃsena-trimadhurāktena aṣṭottarasahsatraṃ ca ekaikaṃ ca padaṃ yajet / tilāṃstrimadhurāktāṃśca sahasraṃ cāṣṭa homayet

हिन्दी अर्थ

प्रत्येक तोरणके समीप दो-दो कलश स्थापित करनेके पश्चात् वस्त्र तथा उपवस्त्रसे आच्छादित, चन्दनादि सुगन्धित पदार्थोसे अलंकृत, पुष्प, वितान एवं अन्यान्य पूजा-उपचारांसे सुशोभित दिक्पालोंकी

English

One pair of hands has sword and club, the other mace and baton, the third bow and artoss's and the fourth sword and pestle.

अध्याय ३८

श्लोक 10

महामांसं त्रिमधुरादथ वा सर्वकर्मकृत् ।वारिसर्षपभस्मादिक्षेपाद्युद्धादिके जयः

mahāmāṃsaṃ trimadhurādatha vā sarvakarmakṛt / vārisarṣapabhasmādikṣepādyuddhādike jayaḥ

हिन्दी अर्थ

पूजा करनी चाहिए।

English

Moving in the HimiUyu.

अध्याय ३८

श्लोक 11

अष्टाविंशभुजा ध्येया अष्टादशभुजाथवा ।द्वादशाष्टभुजा वापि ध्येया वापि चतुर्भुजा

aṣṭāviṃśabhujā dhyeyā aṣṭādaśabhujāthavā / dvādaśāṣṭabhujā vāpi dhyeyā vāpi caturbhujā

हिन्दी अर्थ

ॐ त्रातारमिन्द्र०' मन्त्रसे इन्द्र, ' ॐ अग्निर्मूर्धा० ' मन्त्रसे अग्नि, ' ॐ अस्मिन्वृक्ष० '

English

Another pair of hands has Saha and bell; another banner and pole; another pair axe and discus; and another pair small drum and mirror.

अध्याय ३८

श्लोक 12

असिखेटान्वितौ हस्तौ गदादण्डयुतौ परौ ।शरचापयुतौ चान्यौ खड्गमुद्ररसंयुतौ

asikheṭānvitau hastau gadādaṇḍayutau parau / śaracāpayutau cānyau khaḍgamudrarasaṃyutau

हिन्दी अर्थ

वरुण, "ॐ आचत्वा०' मन्त्रसे कुबेर, ' 3 इमा रुद्रेति०' मन्त्रसे रुद्र आदि दिक्पालोंकी पूजा करके विद्वान् आचार्यको चाहिए कि वह वायव्यकोणमें होमद्रव्य एवं अन्य पूजामें प्रयुक्त

English

In one pair a hand holds Sakii and the other gesti* culates; another pair has Musalcs (pestles); another pair has noose and a long javelin; still another has phakkH and Panava (two kinds of drtims).

अध्याय ३८

श्लोक 13

खङ्खघण्टान्वितौ चान्यौ ध्वजदण्डयुतौ परौ ।अन्यौ परशुचक्राढ्यौ डमरुदर्पणान्वितौ

khaṅkhaghaṇṭānvitau cānyau dhvajadaṇḍayutau parau / anyau paraśucakrāḍhyau ḍamarudarpaṇānvitau

हिन्दी अर्थ

वस्तुओंको स्थापित करे।

English

In one pair a hand holds Sakii and the other gesti* culates; another pair has Musalcs (pestles); another pair has noose and a long javelin; still another has phakkH and Panava (two kinds of drtims).

अध्याय ३८

श्लोक 14

शक्तिहस्ताश्रितौ चान्यौ रटोणी मुसलान्वितौ ।पाशतोमरसंयुक्तौ ढक्रापणवसंयुतौ

śaktihastāśritau cānyau raṭoṇī musalānvitau / pāśatomarasaṃyuktau ḍhakrāpaṇavasaṃyutau

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर वह गुरु वहाँ रखी गयी श्वेत शंखादिक

English

In one pair a hand holds Sakii and the other gesti* culates; another pair has Musalcs (pestles); another pair has noose and a long javelin; still another has phakkH and Panava (two kinds of drtims).

अध्याय ३८

श्लोक 15

तर्जयन्ती परेणैव अन्यं कलकलध्वनिम् ।अभयस्वस्तिकाद्यौ च महिषघ्नी च सिंहगा

tarjayantī pareṇaiva anyaṃ kalakaladhvanim / abhayasvastikādyau ca mahiṣaghnī ca siṃhagā

हिन्दी अर्थ

कर ले, ऐसा करनेसे निश्चित द्रव्योंकी शुद्धि हो

English

In one pair a hand holds Sakii and the other gesti* culates; another pair has Musalcs (pestles); another pair has noose and a long javelin; still another has phakkH and Panava (two kinds of drtims).

अध्याय ३८

श्लोक 16

जय त्वं किल भूतेशे सर्वभूतसमावृते ।रक्ष मां निजभूतेभ्यो वलिं गृह्ण नमो ऽस्तु ते

jaya tvaṃ kila bhūteśe sarvabhūtasamāvṛte / rakṣa māṃ nijabhūtebhyo valiṃ gṛhṇa namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

तत्पश्चात् हृदयादि षङङ्गोंका न्यास व्याहृति और प्रणवमन्त्रसे संयुक्त करके क्रमश: (3 हृदयाय नमः, ३ भूः शिरसे स्वाहा, ३» भुवः

English

In one pair a hand holds Sakii and the other gesti* culates; another pair has Musalcs (pestles); another pair has noose and a long javelin; still another has phakkH and Panava (two kinds of drtims).

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 38
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.