Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
46
अध्याय 46 / 317

Book 1 - Adhyaya 46

38 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ38 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ४६

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे शालग्राममूर्तिलक्षणं नाम पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ४६ हरिरुवाच ।वास्तुं संक्षेपतो वक्ष्ये गृहादौ विघ्ननाशनम् ।ईसानकोणादारभ्य ह्येकाशीतिपदे यजेत्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe śālagrāmamūrtilakṣaṇaṃ nāma pañcacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 46 hariruvāca / vāstuṃ saṃkṣepato vakṣye gṛhādau vighnanāśanam / īsānakoṇādārabhya hyekāśītipade yajet

हिन्दी अर्थ

रसरूप तथा अमृतस्वरूप हैं। भूः, भुवः, स्व:--ये तीनों आप ही हैं और आप ही ३काररूप, सर्वस्वरूप रुद्र तथा अविनाशी हैं, आपको नमस्कार है। इस उत्तम आदित्यहदय-स्तोत्रका जप करके

English

I shall now briefly describe the V&stu Pdjd (worship of the site) which destroys obstacles in the building of houses. Beginning from the north-east comer the worship shall extend to eighty-one feet.

अध्याय ४६

श्लोक 2

ईशाने च शिरः पादौ नैरृते ऽग्न्यनिले करौ ।आवासवासवेश्मादौ पुरे ग्रामे वणिक्पथे

īśāne ca śiraḥ pādau nairṛte 'gnyanile karau / āvāsavāsaveśmādau pure grāme vaṇikpathe

हिन्दी अर्थ

भगवान् दिवाकरको प्रातः और मध्याह्न (तथा सायंकाल)-में नमस्कार करना चाहिए। इसके पश्चात् घर आ करके ब्राह्मण पुनः विधिवत् आचमन करे।

English

Sonoflndra.

अध्याय ४६

श्लोक 3

प्रासादारामदुर्गेषु देवालयमठेषु च ।द्वाविंशति सुरान्बाह्ये तदन्तश्च त्रयोदश

prāsādārāmadurgeṣu devālayamaṭheṣu ca / dvāviṃśati surānbāhye tadantaśca trayodaśa

हिन्दी अर्थ

प्राप्त करके ऋत्विक् पुत्र अथवा पत्नी, शिष्य या सहोदर भ्राता भी हवन करे। मन्त्रविहीन एवं विधिकी उपेक्षा करके किया गया कोई भी कर्म इस लोक या परलोकमें फल देनेवाला नहीं होता।

English

Truth (personified).

अध्याय ४६

श्लोक 4

ईशश्चैवाथ पर्जन्यो जयन्तः कुलिशायुधः ।सूर्यः सत्यो भृगुश्चैव आकाशो वायुरेव च

īśaścaivātha parjanyo jayantaḥ kuliśāyudhaḥ / sūryaḥ satyo bhṛguścaiva ākāśo vāyureva ca

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर देवताओंको नमस्कार करके (अर्ध्य, पाद्य, चन्दन, सुगन्धित पदार्थका अनुलेपन, वस्त्र तथा नैवेद्यादि) पूजाके उपचारोंको निवेदनकर गुरुका पूजन करे और उनके हित-साधनमें लग जाय।

English

A famous tag pnenitor of the Bhirgavai. The planet Venus is

अध्याय ४६

श्लोक 5

पूषा च वितथश्चैव ग्रहक्षेत्रयमावुभौ ।गन्धर्वो भृगुराजस्तु मृगः पितृगणस्तथा

pūṣā ca vitathaścaiva grahakṣetrayamāvubhau / gandharvo bhṛgurājastu mṛgaḥ pitṛgaṇastathā

हिन्दी अर्थ

तत्पश्चात् प्रयत्नपूर्वक यथाशक्ति द्विजको वेदाभ्यास करना चाहिए और उसके बाद इष्ट मन्त्रोंका जप (वेदपारायण) करके शिष्योंके अध्यापन-कार्यमें प्रवृत्त होना चाहिए। वह शिष्योंको वेदार्थ धारण

English

Psebood (peraocified).

अध्याय ४६

श्लोक 6

दौवारिको ऽथ सुग्रीवः पुष्पदन्तो गणाधिपः ।असुरः शेषपापौ (दौ) च रोगो।डहिमुख (ख्य) एव च

dauvāriko 'tha sugrīvaḥ puṣpadanto gaṇādhipaḥ / asuraḥ śeṣapāpau (dau) ca rogo/ḍahimukha (khya) eva ca

हिन्दी अर्थ

कराये और दत्तचित्त होकर वेदार्थका विचार करे। द्विजोत्तम धर्मशास्त्र आदि विविध शास्त्रका अवलोकन करे और वेदादि निगमशास्त्रों (उपनिषदों) तथा व्याकरणादि वेदाङ्गोंका अच्छी प्रकार अवलोकन

English

The planet. It also means a dam of demons supposed to seiac upon children and produce coovubtooa. {SSBD )

अध्याय ४६

श्लोक 7

भल्लाटः सोमसर्पौ च अदितिश्चदितिस्तथा ।बहिर्द्वात्रिंशदेते तु तदन्तश्चतुरः शृणु

bhallāṭaḥ somasarpau ca aditiścaditistathā / bahirdvātriṃśadete tu tadantaścaturaḥ śṛṇu

हिन्दी अर्थ

करे। इसके बाद वह पुनः योग-क्षेमके लिये राजा या श्रीमान्के पास जाय और अपने परिवारके लिये विविध प्रकारके अर्थोका उपार्जन करे।

English

Rdd or ground.

अध्याय ४६

श्लोक 8

ईशानादिचतुष्कोणसंस्थितान्पूजयेद्धुधः ।आपश्चैवाथ सावित्री जयो रुद्रस्तथैव च

īśānādicatuṣkoṇasaṃsthitānpūjayeddhudhaḥ / āpaścaivātha sāvitrī jayo rudrastathaiva ca

हिन्दी अर्थ

इसके पश्चात् मध्याह्र कालके आनेपर स्नान करनेके लिये शुद्ध मिट्टी, पुष्प, अक्षत, तिल, कुश और गोमय (गायके गोबर) आदि पदार्थोको एकत्र करना चाहिए। उसके बाद नदी, देव,

English

In the four corners beginning with the north«east» the four devas stationed therein shall be worshipped by the holarly devotee. They reApOy Sdvilnpy and Badra.

अध्याय ४६

श्लोक 9

मध्ये नवपदे ब्रह्मा तस्याष्ठौ च समीपगान् ।देवानेकोत्तरानेतान्पूर्वादौ नामतः शृणु

madhye navapade brahmā tasyāṣṭhau ca samīpagān / devānekottarānetānpūrvādau nāmataḥ śṛṇu

हिन्दी अर्थ

पोखर, तडाग या सरोवरमें जाकर स्नान करे। प्रत्येक दिन तडाग, सरोवर या नदी आदिसे पाँच मृत्तिकापिण्ड बिना निकाले स्नान करना दोषयुक्त होता है। (अतः पाँच पिण्ड मिट्टी निकाल करके

English

In the middle, Brohmd and his eight attendants all round shall be worshipped from the cast. Their names are as follows:—

अध्याय ४६

श्लोक 10

अर्यमा सविता चैव विवस्वान्विबुधाधिपः ।मित्रो ऽथ राजयक्ष्मा च तथा पृथ्वीधरः क्रमात्

aryamā savitā caiva vivasvānvibudhādhipaḥ / mitro 'tha rājayakṣmā ca tathā pṛthvīdharaḥ kramāt

हिन्दी अर्थ

ही स्नान करना चाहिए ।) स्नानके समय (स्नानके लिये लायी गयी) मिट्टीके एक भागसे सिर धोना चाहिए, दूसरे भागसे नाभिके ऊपरी भागको और

English

Aryamany SaoHr, yivasvdn *, Vibudhddhipd, MUrCy Rdjayafkmi, Prthiidkara.

अध्याय ४६

श्लोक 11

अष्टमश्चापवत्सश्च परितो ब्रह्मणः स्मृताः ।ईशानकोणादारभ्य दुर्गे चर् (ज्ञेयो) वंश उच्यते

aṣṭamaścāpavatsaśca parito brahmaṇaḥ smṛtāḥ / īśānakoṇādārabhya durge car (jñeyo) vaṃśa ucyate

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर उसे अग्निको प्रज्वलित करके विधिवत् तीसरे भागसे नाभिसे नीचेके भागका तथा मृत्तिकाके भगवान् अग्निदेवको आहुति प्रदान करनी चाहिए। छठे भागसे पैरोंका प्रक्षालन करना चाहिए। इन मुख्य अधिकारीकी अशक्तावस्थामें उसकी आज्ञा मृत्तिकापिण्डोंको परिमाणमें पके हुए आँवलेके

English

And the eighth Apavatsa, These are to be placed all round Brckmd, The group of deities beginning with north-east is called Durga.

अध्याय ४६

श्लोक 12

आग्नेयकोणादारभ्य वंशो भवति दुर्धरः ।अदितिं हिमवन्तं च जयन्तं च इदं त्रयम्

āgneyakoṇādārabhya vaṃśo bhavati durdharaḥ / aditiṃ himavantaṃ ca jayantaṃ ca idaṃ trayam

हिन्दी अर्थ

'फलके समान होना चाहिए मृत्तिकाके समान ही गोमय-स्नान भी होना चाहिए । तदनन्तर शरीरके अङ्गोंको विधिवत् धोकर आचमन करके स्नान करना चाहिए ।

English

The image of Brhnspaii shall be installed in front. The kitchen shall be made in the south-east with a ventilator

अध्याय ४६

श्लोक 13

नायिका कालिका नाम शक्राद्रन्धर्वगाः पुनः ।वास्तुदेवान्पूजयित्वा गृहप्रासादकृद्भवेत्

nāyikā kālikā nāma śakrādrandharvagāḥ punaḥ / vāstudevānpūjayitvā gṛhaprāsādakṛdbhavet

हिन्दी अर्थ

जलाशयके तीरपर स्थित होकर ही मृत्तिका, गोमय आदिका अपने अङ्गोंमें लेपन करना चाहिए और इस लेपनके अङ्गभूत स्नानके अनन्तर पुनः वारुण (वरुणदेवताके) -मन्त्रोंसे जलाशयके जलका

English

The constdUtton MfgaiiraA.

अध्याय ४६

श्लोक 14

सुरेज्यः पुरतः कार्यो यस्याग्नेय्यां महानसम् ।कपिनिर्गमने (णी)?येन पूर्वतः सत्रमण्डपम्

surejyaḥ purataḥ kāryo yasyāgneyyāṃ mahānasam / kapinirgamane (ṇī)?yena pūrvataḥ satramaṇḍapam

हिन्दी अर्थ

अभिमन्त्रण करके पुनः जल-स्नान करना चाहिए; क्योंकि जल भगवान् विष्णुका ही रूप है। यह स्नानकी प्रक्रिया प्रणवस्वरूप भगवान् सूर्यका दर्शनकर जलाशयमें तीन बार निमज्जन (डुबको

English

A door-keeper.

अध्याय ४६

श्लोक 15

गन्धपुष्पगृहं कार्यमैशान्यां पट्टसंयुतम् ।भाण्डागारं च कौबेर्यां गोष्ठागारं च वायवे

gandhapuṣpagṛhaṃ kāryamaiśānyāṃ paṭṭasaṃyutam / bhāṇḍāgāraṃ ca kauberyāṃ goṣṭhāgāraṃ ca vāyave

हिन्दी अर्थ

लगाने)-से पूरी होती है। तदनन्तर स्नानाङ्ग आचमन करके नीचे लिखे मन्त्रसे आचमन करे--

English

The monkey-chief mentioned in the RSmftyai>s. He helped RSma io his war against Ravana. {CDHM, ).

अध्याय ४६

श्लोक 16

उदगाश्रयं च वारुण्यां वातायनसमन्वितम् ।समित्कुशेन्धनस्थानमायुधानां च नैरृते

udagāśrayaṃ ca vāruṇyāṃ vātāyanasamanvitam / samitkuśendhanasthānamāyudhānāṃ ca nairṛte

हिन्दी अर्थ

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कार आपो ज्योती रसोऽमृतम्।

English

One of the attendanuof Siva; Pupadanta ti also the name of one of the guardian elephants.

अध्याय ४६

श्लोक 17

अभ्यागतालयं रम्यसशय्यासनापदुकम् ।तोयाग्निदीपसद्भृत्यैर्युक्तं दक्षिणतो भवेत्

abhyāgatālayaṃ ramyasaśayyāsanāpadukam / toyāgnidīpasadbhṛtyairyuktaṃ dakṣiṇato bhavet

हिन्दी अर्थ

हे जलदेव! आप समस्त प्राणियोंके अन्त:- करणरूपी गुहामें विचरण करते हैं। आप सर्वत्र मुखवाले हैं। आप ही यज्ञ हैं। आप ही वषट्कार हैं। आप ही ज्योतिःस्वरूप तेज और आप ही

English

Asura generally means a demon. However, it is also the name of RAbu.

अध्याय ४६

श्लोक 18

गृहान्तराणि सर्वाणि सजलैः कदलीगृहैः ।पञ्चवर्णैश्च कुसुमैः शोभितानि प्रकल्पयेत्

gṛhāntarāṇi sarvāṇi sajalaiḥ kadalīgṛhaiḥ / pañcavarṇaiśca kusumaiḥ śobhitāni prakalpayet

हिन्दी अर्थ

अमृतमय रसस्वरूप हैं ।

English

Disease ( personified).

अध्याय ४६

श्लोक 19

प्राकारं तद्वहिर्दद्यात्पञ्चहस्तप्रमाणतः ।एवं विष्ण्वाश्रमं कुर्याद्वनैश्चोपवनैर्युतम्

prākāraṃ tadvahirdadyātpañcahastapramāṇataḥ / evaṃ viṣṇvāśramaṃ kuryādvanaiścopavanairyutam

हिन्दी अर्थ

'द्रुपदादिव०' इस मन्त्रका तीन बार उच्चारण अथवा प्रणव एवं व्याहतियोंसहित सावित्री-मन्त्रका जप करना चाहिए। विद्वान् अघमर्षण-मन्त्रका जप करे। तदनन्तर 'ॐ आपो हि ष्ठा मयोभुवः ',

English

Reference may be to Visuki.

अध्याय ४६

श्लोक 20

चतुः षष्टिपदो वास्तुः प्रासादादौ प्रपूजितः ।मध्ये चतुष्पदो ब्रह्मा द्विप दास्त्वर्यमादयः

catuḥ ṣaṣṭipado vāstuḥ prāsādādau prapūjitaḥ / madhye catuṣpado brahmā dvipa dāstvaryamādayaḥ

हिन्दी अर्थ

'इदमापः प्रवहत' तथा व्याहतियोंसे मार्जन करना चाहिए। अनन्तर ' आपो हि छ्ठा०' इत्यादि मन्त्रोंके द्वारा अभिमन्त्रित जलसे अघमर्षण-मन्त्रका तीन बार जप करते हुए अघमर्षण सम्पन्न करना चाहिए।

English

One of the Adityas.

अध्याय ४६

श्लोक 21

कर्णे चैवाथ शिख्याद्यास्तथा देवाः प्रकीर्तिताः ।तेभ्यो ह्युभयतः सार्धादन्ये ऽपि द्विपदाः सुराः

karṇe caivātha śikhyādyāstathā devāḥ prakīrtitāḥ / tebhyo hyubhayataḥ sārdhādanye 'pi dvipadāḥ surāḥ

हिन्दी अर्थ

अघमर्षणके अनन्तर 'द्रुपदादिव०' आदि मन्त्र

English

The room for storing scents and flowers shall be made in the north<ast paved with slabs. The store-room shall be made in the north and the cowshed in the north-west.

अध्याय ४६

श्लोक 22

चतुः षष्टिपदा देवा इत्येवं परिकीर्तिताः ।चरकी च विदारी च पूतना पापराक्षसी

catuḥ ṣaṣṭipadā devā ityevaṃ parikīrtitāḥ / carakī ca vidārī ca pūtanā pāparākṣasī

हिन्दी अर्थ

संध्योपासन, तर्पण, देवाराधन आदि नित्य कर्मो तथा आशौचका निरूपण ८७

English

The water-shed (Bath ro'>m?) having windows is to be made in the west. The room for storing sacrificial twigs, Xa/e-grass, fuel, weapons, etc. shall be constructed in the south-west*

अध्याय ४६

श्लोक 23

ईशानाद्यास्ततो बाह्ये देवाद्या हेतुकादयः ।हैतुकस्त्रिपुरान्तश्च अग्निवेतालकौ यमः

īśānādyāstato bāhye devādyā hetukādayaḥ / haitukastripurāntaśca agnivetālakau yamaḥ

हिन्दी अर्थ

और देवाधिदेव श्रीहरिका स्मरण करना चाहिए। जिस जलको हाथमें लेकर अघमर्षण-क्रिया एवं मार्जन-क्रिया सम्पन्न की जाती है, उस जलको अपने सिरपर धारण करनेसे सभी प्रकारके पातकोंसे

English

The guest-room shall be in the south. It shall be furnished with beds, seats, sandals, water pots, fire, lamps, etc. It shall be beautifully laid out and servants shall be employed to look to their comfort.

अध्याय ४६

श्लोक 24

अग्निजिह्वः कालकश्च करालो ह्यकपादकः ।ऐशान्यां भीमरूपस्तु पाताले प्रेतनायकः

agnijihvaḥ kālakaśca karālo hyakapādakaḥ / aiśānyāṃ bhīmarūpastu pātāle pretanāyakaḥ

हिन्दी अर्थ

मुक्ति मिलती है। संध्योपासनके अनन्तर आचमन करके सदा परमेश्वरका स्मरण करना चाहिए। पुष्पसे युक्त अञ्जलिको शिरोभागसे लगाकर सूर्यका उपस्थान करना चाहिए और उपस्थानके बाद

English

Other houses shall be made fully bedecked with flowers of five colours, plantain trees, water sheds, etc.

अध्याय ४६

श्लोक 25

आकाशे गन्धमाली स्यात्क्षेत्रपालांस्ततो यजेत् ।विस्ताराभिहतं दैर्घ्यं राशिं वास्तोस्तु कारयेत्

ākāśe gandhamālī syātkṣetrapālāṃstato yajet / vistārābhihataṃ dairghyaṃ rāśiṃ vāstostu kārayet

हिन्दी अर्थ

अपनी अञ्जलिके पुष्पोंको भगवान् सूर्यके चरणोंमें अर्पित करना चाहिए। उदित होते हुए सूर्यको नहीं देखना चाहिए, अतः विशेष मुद्राद्वारा ही उनका दर्शन करना चाहिए। ॐ उदुत्यं० ', चित्रं० ',

English

An outer wall shall be erected five hoHas (cubits) high. Thus VimuAirama shall be made with gardens and parks.

अध्याय ४६

श्लोक 26

कृत्वा च वसुभिर्भागं शेषं बद्धा यमादिशेत् ।पुनर्गुणितमष्टाभिरृभागं तु भाजयेत्

kṛtvā ca vasubhirbhāgaṃ śeṣaṃ baddhā yamādiśet / punarguṇitamaṣṭābhirṛbhāgaṃ tu bhājayet

हिन्दी अर्थ

“तच्चक्षु० '--इन मन्त्रोंसे तथा ' ७ हसः शुचिषद्० ' इस मन्त्रसे और सावित्रीके विशेष मन्त्रसे एवं अन्य सूर्यसे सम्बन्धित वैदिक मन्त्रोंसे सूर्यका उपस्थान करना चाहिए । तदनन्तर पूर्वाग्र कुशाओंके

English

In the case of palaces, etc., the TiSstu of sixty-four feet is to be worshipped. In the middle, Brahmd occupies four feet and Aiyamcriy etc., are to have two feet each.

अध्याय ४६

श्लोक 27

यच्छेषं तद्भवेदृक्षं भागैर्हृत्वाव्ययं भवेत् ।ऋक्षं चतुर्गुणं कृत्वा नवभिर्भागहारितम्

yaccheṣaṃ tadbhavedṛkṣaṃ bhāgairhṛtvāvyayaṃ bhavet / ṛkṣaṃ caturguṇaṃ kṛtvā navabhirbhāgahāritam

हिन्दी अर्थ

आसनपर बैठकर सूर्यका दर्शन करते हुए समाहितचित्तसे गायत्री-मन्त्र एवं अन्य विहित

English

In the hypoteunse Sikhfl etc, are the Deities. Along with them the other deities shall have two feet each.

अध्याय ४६

श्लोक 28

शेषमंशं विजानीयाद्देवलस्य मतं यथा ।अष्टाभिर्गुणितं पिण्डं षष्टिभिर्भागाहरितम्

śeṣamaṃśaṃ vijānīyāddevalasya mataṃ yathā / aṣṭābhirguṇitaṃ piṇḍaṃ ṣaṣṭibhirbhāgāharitam

हिन्दी अर्थ

स्फटिक, रुद्राक्ष अथवा पुत्रजीव (जीवन्तिका) या अब्जाक्षसे निर्मित मालाका प्रयोग करना चाहिए।

English

Thus it has been explained how the deities come to occupy sixty-four feet. Caraki FiVdri, PiUan and PapafSkfasi

अध्याय ४६

श्लोक 29

यच्छेषं तद्भवेज्जीवं मरणं भतहारितम् ।वास्तुक्रोडे गृहं कुर्यान्न पृष्ठे मानवः सदा

yaccheṣaṃ tadbhavejjīvaṃ maraṇaṃ bhatahāritam / vāstukroḍe gṛhaṃ kuryānna pṛṣṭhe mānavaḥ sadā

हिन्दी अर्थ

यदि आर्द्र वस्त्रोंवाला हो तो जलके मध्य खड़े होकर जप करना चाहिए । अन्यथा (सूखे वस्त्रोंकी स्थितिमें) पवित्र भूमिमें कुशासनपर बैठकर एकाग्रचित्त होकर जप करना चाहिए। जपके

English

Shall be worshipped in the north-east and other corners. Hituka and others are to be adored outside— Hetukii TripurMa Agni Vetdlcka Tama,

अध्याय ४६

श्लोक 30

वामपार्श्वेन स्वापिति नात्र कार्या विचारणा ।सिंहकन्यातुलायां च द्वारं शुध्येदथोत्तरम्

vāmapārśvena svāpiti nātra kāryā vicāraṇā / siṃhakanyātulāyāṃ ca dvāraṃ śudhyedathottaram

हिन्दी अर्थ

पश्चात् प्रदक्षिणाकर भूमिपर दण्डवत् नमस्कार करना चाहिए। तदनन्तर आचमन करके यथाशक्ति अपनी शाखाके अनुसार स्वाध्याय करे। उसके बाद देवों, ऋषियों और पितरोंका तर्पण करना

English

Agntjikva, Kdlaka, Kardla, and Ekapidaka. In the north-east Bhimardpa (Terrific in appearances) is to be wor¬ shipped; in Pdldla Prstandyaka,

अध्याय ४६

श्लोक 31

एवं च वृश्चिकादौ स्यात्पूर्वदक्षिणपश्चिमम् ।द्वारं दीर्घार्धविस्तारं द्वाराण्यष्टौ स्मृतानि च

evaṃ ca vṛścikādau syātpūrvadakṣiṇapaścimam / dvāraṃ dīrghārdhavistāraṃ dvārāṇyaṣṭau smṛtāni ca

हिन्दी अर्थ

चाहिए। मन्त्रोंके प्रारम्भमें ॐकारका और अन्तमें 'नमः'का प्रयोगकर प्रत्येक देव, ऋषि और पितृका तर्पण कर रहा हूँ-एऐसा कहकर तर्पण करे।

English

He shall sleep on his left side. No hesitation In this matter. For persons born in the zodiacal sign of Simha, Kanyd and Tuld the main door is good if made in the north.

अध्याय ४६

श्लोक 32

सन्तानप्रेष्यनीचत्वं स्वयानं स्वर्णभूषणम् ।सुतहीनं तु रौद्रेण वीर्यघ्नं दक्षिणे तथा

santānapreṣyanīcatvaṃ svayānaṃ svarṇabhūṣaṇam / sutahīnaṃ tu raudreṇa vīryaghnaṃ dakṣiṇe tathā

हिन्दी अर्थ

आदि मन्त्र अथवा प्रणवकी आवृत्ति करनी चाहिए देवताओं और मरीच्यादि ब्रह्मर्षियोंका तर्पण अक्षत

English

For the persons born of Vrseika, etc. the door is advised in the east, south and west in order. The door shall have two units of length and one unit of width. There must be eight doors at least in a house.

अध्याय ४६

श्लोक 33

वह्नौ बधश्चायुर्वृद्धिंपुत्त्रलाभसुतृप्तिदः ।धनदे नृपपीडादमर्थघ्नं रोगदं जले

vahnau badhaścāyurvṛddhiṃputtralābhasutṛptidaḥ / dhanade nṛpapīḍādamarthaghnaṃ rogadaṃ jale

हिन्दी अर्थ

और जलके साथ करना चाहिए। पितृगणों, देवों और मुनियोंके लिये अपने शाखासूत्रके विधानसे भक्तिपूर्वक तर्पण करे । तर्पण जलाञ्जलियोंके द्वारा करे। देवताओंका तर्पण यज्ञोपवीती अर्थात् सव्य

English

Death of king, sickness, these arc the results if the door is in the east. In the north-east, etc., let it be in the east; in the south-east, etc., let it be in the south.

अध्याय ४६

श्लोक 34

नृपभी तिर्मृतापत्यं ह्यनपत्यं न वैरदम् ।अर्थदं चार्थहान्यै च दोषदं पुत्रमृत्युदम्

nṛpabhī tirmṛtāpatyaṃ hyanapatyaṃ na vairadam / arthadaṃ cārthahānyai ca doṣadaṃ putramṛtyudam

हिन्दी अर्थ

होकर देवतीर्थसे करे और निवीती होकर (कण्ठमें यज्ञोपवीत कर) ऋषियोंका ऋषितीर्थसे तथा प्राचीनावीती अर्थात् अपसव्य होकर पितृतीर्थसे पितरोंका तर्पण करे ।

English

The numb«n or figures put down for any arithmetical operation such as adding, multiplying, etc. (SSED, }.

अध्याय ४६

श्लोक 35

द्वाराण्युत्तरसंज्ञानि पूर्वद्वाराणि वच्म्यहम् ।अग्निभीतिर्बहु कन्याधनसंमानकोपदम्

dvārāṇyuttarasaṃjñāni pūrvadvārāṇi vacmyaham / agnibhītirbahu kanyādhanasaṃmānakopadam

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर है हर! स्नानमें प्रयुक्त वस्त्रको निचोड़कर मौन होकर आचमन करके मन्त्रोंसे पुष्प, पत्र तथा जलसे ब्रह्मा, शिव, सूर्य एवं मधुसूदन विष्णुदेवका पूजन करे । क्रोधरहित होकर

English

Sum, total amount in arithmetie. (SSSD )

अध्याय ४६

श्लोक 36

राजघ्नं कोपदं पूर्वे फलतो द्वारमीरितम् ।ईशानादौ भवेत्पूर्वमग्नेय्यादौ तु दक्षिणम्

rājaghnaṃ kopadaṃ pūrve phalato dvāramīritam / īśānādau bhavetpūrvamagneyyādau tu dakṣiṇam

हिन्दी अर्थ

भक्तिपूर्वक अन्य अभीष्ट देवोंकी भी पूजा करनी चाहिए। “पुरुषसूक्त 'के द्वारा पुष्पादि समर्पित करे। जल सर्वमय देव है अर्थात् समस्त देवता जलमें व्याप्त रहते हैं। अत: उस जलमात्रसे भी वे सभी

English

Scorpio.

अध्याय ४६

श्लोक 37

नैरृत्यादौ पश्चिमं स्याद्वायव्यादौ तु चोत्तरम् ।अष्टभागे कृते भागे द्वाराणां च फलाफलम्

nairṛtyādau paścimaṃ syādvāyavyādau tu cottaram / aṣṭabhāge kṛte bhāge dvārāṇāṃ ca phalāphalam

हिन्दी अर्थ

समाहितचित्त होना चाहिए तथा प्रणवके साथ

English

In the south-west, etc. let it be in the west; in the north-west, etc. let ic be in the north. When divided by eight, these are the results of doors.

अध्याय ४६

श्लोक 38

अश्वत्थप्लक्षन्यग्रोधाः पूर्वादौ स्यादुदुम्बरः ।गृहस्य शोभनः प्रोक्त ईशाने चैव साल्मलिः ।पूजितो विग्नहारी स्यात्प्रासादस्य गृहस्य च

aśvatthaplakṣanyagrodhāḥ pūrvādau syādudumbaraḥ / gṛhasya śobhanaḥ prokta īśāne caiva sālmaliḥ / pūjito vignahārī syātprāsādasya gṛhasya ca

हिन्दी अर्थ

करते हुए समस्त देवोंको पृथक्-पृथक् पुष्पाञ्जलि समर्पित करे।

English

If M(xiiha Plak$a J/yagrodha* and Udum/xira are planted in the east and Sdlmali (Silk cotton tree) in the north-east and they are worshipped, it shall be beneficent to the house and palace.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 46
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.