Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
51
अध्याय 51 / 317

Book 1 - Adhyaya 51

34 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ34 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ५१

श्लोक 1

इति गारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे नित्यकर्माशौचयोर्निरूपणं नाम पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ५१ ब्रह्मोवाच ।अथातः संप्रवक्ष्यामि दानधर्ममनुत्तमम् ।अर्थानामुचिते पात्रे श्रद्धया प्रतिपादनम्

iti gāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe nityakarmāśaucayornirūpaṇaṃ nāma pañcāśattamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 51 brahmovāca / athātaḥ saṃpravakṣyāmi dānadharmamanuttamam / arthānāmucite pātre śraddhayā pratipādanam

हिन्दी अर्थ

यात्रामें कपास, ओषधि, तेल, दहकते अंगारे, सर्प, बाल बिखेरे, लाल माला पहने और नग्न अवस्थामें यदि कोई व्यक्ति दिखायी दे तो अशुभ होता है। अब मैं हिकका (छींक)-के शुभ-अशुभ फलोंका

English

The charity given, desiring for progeny, success, prosperity or heaven is called kdmydS by sages who think about dharma,

अध्याय ५१

श्लोक 2

दानं तु कथितं तज्ज्ञैर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ।न्यायेनोपार्जयेद्वित्तं दानभोगफलं च तत्

dānaṃ tu kathitaṃ tajjñairbhuktimuktiphalapradam / nyāyenopārjayedvittaṃ dānabhogaphalaṃ ca tat

हिन्दी अर्थ

वर्णन कर रहा हूँ। पूर्व दिशामें छींक होनेपर बहुत बड़ा फल प्राप्त होता है। अग्निकोणमें छींक होनेपर शोक और संताप तथा दक्षिणमें छींक होनेपर हानि उठानी पड़ती है। ने्ऋत्यकोणमें छींक होनेपर शोक और संताप

English

The charity given to persons with the knowledge of the Brahman with a Sdthnka mind, just to please God is called Vimala. It is auspicious.

अध्याय ५१

श्लोक 3

अध्यापनं याजनं च वृत्तमाहुः प्रतिग्रहम् ।कुसीदं कृषिवाणिज्यं क्षत्त्रवृत्तो ऽथ वर्जयेत्

adhyāpanaṃ yājanaṃ ca vṛttamāhuḥ pratigraham / kusīdaṃ kṛṣivāṇijyaṃ kṣattravṛtto 'tha varjayet

हिन्दी अर्थ

तथा पश्चिममें छींक होनेपर मिष्टान्नकी प्राप्ति होती है। वायव्यकोणमें छींक होनेपर धनकी प्राप्ति और उत्तरमें छींक होनेपर कलह होता है। ईशानकोणमें छींक होनेपर मरणके समान कष्ट प्राप्त होना बतलाया गया है।

English

The person who gives a land of flourishing sugar¬ cane plants or barley or wheat to a Vedic Scholar has no rebirth in the world.

अध्याय ५१

श्लोक 4

यद्दीयते तु पात्रेभ्यस्तद्दानं परिकीर्तितम् ।नित्यं नैमित्तिकं काम्यं विमलं दानमीरितम्

yaddīyate tu pātrebhyastaddānaṃ parikīrtitam / nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ vimalaṃ dānamīritam

हिन्दी अर्थ

मनुष्यके आकारमें भगवान् सूर्यकी प्रतिमाका चित्रण करे। सूर्यको प्रतिमा बनानेके दिन सूर्य जिस नक्षत्रपर हों, उस नक्षत्रसे तीन नक्षत्र उस प्रतिमाके मस्तकपर अंकित करे। मुखके मध्यमें अंकित सूर्यनक्षत्रसे

English

A learned person should observe fast himself on the Full-moon day in the month of Vaifdkha and honour twelve brahmins with honey, gingelly seeds and ghee.

अध्याय ५१

श्लोक 5

अहन्यहनि यत्किञ्चिद्दीयते ऽनुपकारिणे ।अनुद्दिश्य फलं तस्माद्ब्राह्मणाय तु नित्यशः

ahanyahani yatkiñciddīyate 'nupakāriṇe / anuddiśya phalaṃ tasmādbrāhmaṇāya tu nityaśaḥ

हिन्दी अर्थ

आगे तीन नक्षत्र लिखे और उससे आगे एक-एक नक्षत्र दोनों कन्धोंपर लिखे। फिर उससे आगे एक- एक नक्षत्र दोनों भुजाओंपर लिखे और उससे आगेके एक-एक नक्षत्र दोनों हाथोंपर लिखे। उससे आगे

English

Having wonhipped with frrant incense, etc** he shall say through someone or himself, Dharmaraja, be pleased as you like.**

अध्याय ५१

श्लोक 6

यत्तु पापोपशान्त्यै च दीयते विदुपां करे ।नैमित्तिकं तदुद्दिष्टन्दानं सद्भिरनुष्ठितम्

yattu pāpopaśāntyai ca dīyate vidupāṃ kare / naimittikaṃ taduddiṣṭandānaṃ sadbhiranuṣṭhitam

हिन्दी अर्थ

पाँच नक्षत्र हृदय-प्रदेशपर लिखे तथा उससे आगे एक नक्षत्र नाभिमण्डलमें लिखे। उससे आगे गुह्यस्थानमें एक नक्षत्र लिखे। उससे आगे एक-एक नक्षत्र दोनों घुटनोंपर लिखे। शेष नक्षत्र सूर्यके चरणोंपर लिखे।

English

He becomes free from all sins. Whatever deity he may wish to propitiate,

अध्याय ५१

श्लोक 7

अपत्यविजयैश्वर्यस्वर्गार्थं यत्प्रदीयते ।दानं तत्काम्यमाख्यातमृषिभिर्धर्माचिन्तकैः

apatyavijayaiśvaryasvargārthaṃ yatpradīyate / dānaṃ tatkāmyamākhyātamṛṣibhirdharmācintakaiḥ

हिन्दी अर्थ

सूर्यचक्रके चरणोंमें जातकका जन्मनक्षत्र पड़ता हो तो जातक अल्पायु होता है। वही नक्षत्र यदि घुटनोंपर पड़ता है तो जातक विदेश यात्रावाला होता है और यदि गुह्यस्थानपर पड़े तो पर-स्त्रीगामी

English

A person desiring brahminicai splendour shall worship brahmins decidedly firm in thtBrahinan. A man desirous of health shall worship the sun; a man wishing for riches shall worship 6re.

अध्याय ५१

श्लोक 8

ईश्वरप्रीणनार्थाय ब्रह्मावित्सुप्रदीयते ।चेतसा सत्त्वयुक्तेन दानं तद्विमलं शिवम्

īśvaraprīṇanārthāya brahmāvitsupradīyate / cetasā sattvayuktena dānaṃ tadvimalaṃ śivam

हिन्दी अर्थ

होता है। नाभिस्थानमें पड्नेपर थोड़ेमें ही प्रसन्न हो जानेवाला होता है। यदि हृदयस्थानमें पड़ता है तो महेश्वर होता है। यदि पाणिस्थानमें पड़ता है तो चोर होता है। वही यदि भुजाओंपर पड़ता है तो उसका

English

A man eager for the fulfilment of his affairs shall worship Vindjaka. A man who yearns for enjoyment shall worship the moon, a man wishing for strength shall worship the wind-god.

अध्याय ५१

श्लोक 9

इक्षुभिः सन्ततां भुमिं यवगोधूमशालिनीम् ।ददाति वेदविदुषे स न भूयो ऽभिजायते

ikṣubhiḥ santatāṃ bhumiṃ yavagodhūmaśālinīm / dadāti vedaviduṣe sa na bhūyo 'bhijāyate

हिन्दी अर्थ

कहीं निश्चित स्थान नहीं रहता। यदि कन्थोंपर पड़ जाय तो वह धनपति--कुबेर होता है। यदि मुखपर पड़ जाय तो मिष्टान्न प्राप्त करता रहता है और यदि

English

A man desiring freedom from the entanglement of worldly existence shall worship Lord Hari with riocere effort; a retAn desiiing for all sorts of things ot without desire at all shall worship Iiord Gaddd/utrtfi (Vifipu).

अध्याय ५१

श्लोक 10

भूमिदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति ।विद्यां दत्त्वा ब्राह्मणाय ब्रह्मलोके महीयते

bhūmidānātparaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati / vidyāṃ dattvā brāhmaṇāya brahmaloke mahīyate

हिन्दी अर्थ

वस्त्रधारी होता है। (अध्याय ६०)

English

Kaowlcdse or katnictiQii.

अध्याय ५१

श्लोक 11

दद्यादहरहस्तास्तु श्रद्धया ब्रह्मचारिणे ।सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मस्थानमवाप्नुयात्

dadyādaharahastāstu śraddhayā brahmacāriṇe / sarvapāpavinirmukto brahmasthānamavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

ग्रहोंके शुभ एवं अशुभ स्थान तथा उनके अनुसार शुभाशुभ फलका संक्षिप्त विवेचन

English

One wIm holds the dub.

अध्याय ५१

श्लोक 12

वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान्सप्त पञ्च च ।उपोष्याभ्यर्चयेद्विद्वान्मधुना तिलसर्पिषा

vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu brāhmaṇānsapta pañca ca / upoṣyābhyarcayedvidvānmadhunā tilasarpiṣā

हिन्दी अर्थ

ग्रहोंके शुभ एवं अशुभ स्थान तथा उनके अनुसार शुभाशुभ 'फलका संक्षिप्त विवेचन

English

A man who gives cool water (to the thirsty) attains gratification. A man who gives cooked rice shall enjoy unend* ing happiness. A man who gives gingelly seeds shall obtain wished-for progeny. A man who makes a gift of a lamp shall get keen vision.

अध्याय ५१

श्लोक 13

गन्धादिभिः समभ्यर्च्य वाचयेद्वा स्वयं वदेत् ।प्रीयतां धर्मराजेति यथा मनसि वर्तते

gandhādibhiḥ samabhyarcya vācayedvā svayaṃ vadet / prīyatāṃ dharmarājeti yathā manasi vartate

हिन्दी अर्थ

श्रीहरिने कहा--लग्नसे सप्तम भाव तथा उपचयमें स्थित चन्द्रमा सर्वत्र मङ्गलकारी होता है। शुक्लपक्षकी द्वितीया तिथि तथा पञ्चम और नवम भावमें स्थित चन्द्रमा गुरुके सदृश पूज्य है।

English

A man who gifts away lands gets everything worth- having. A man who gives gold obtains longevity. A man who gives house attains excellent worlds. A man who gives silver secures comely features.

अध्याय ५१

श्लोक 14

यावज्जीवं कृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ।कृष्णाजिने तिलान्कृत्वा हिरण्यमधुसर्पिषा

yāvajjīvaṃ kṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati / kṛṣṇājine tilānkṛtvā hiraṇyamadhusarpiṣā

हिन्दी अर्थ

हे शिव! चन्द्रमाकी बारह अवस्थाएँ हैं। आप उनके विषयमें भी सुनें। अश्विनी आदि तीन-तीन नक्षत्रोंस एक-एक अवस्था बनती है। अत: उन अश्विनी आदि तीन-तीन नक्षत्रोंके क्रमसे

English

A man who gives garments attains the world of the moon. A giver of horses gets to the region of Siva. A man who giAs away oxen obtains full scale prosperity and he who gives cows reaches the solar region.

अध्याय ५१

श्लोक 15

ददाति यस्तु विप्राय सर्वं तरति दुष्कृतम् ।घृतान्नमुदकं चैव वैशाख्यां च विशेषतः

dadāti yastu viprāya sarvaṃ tarati duṣkṛtam / ghṛtānnamudakaṃ caiva vaiśākhyāṃ ca viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

सुखावस्था '-- ये चन्द्रकी बारह अवस्थाएँ होती हैं।

English

The giver of vehicles and quilts secures a good wife. He who offers protection gets prosperity. The giver of grains gets permanent happiness. The giver of knowledge of the Vedas, attains the eternal Brahman.

अध्याय ५१

श्लोक 16

निर्दिश्य धर्मराजाय विप्रेभ्यो मुच्यते भयात् ।द्वादश्यामर्चयेद्विष्णुमुपोष्याघप्रणाशनम्

nirdiśya dharmarājāya viprebhyo mucyate bhayāt / dvādaśyāmarcayedviṣṇumupoṣyāghapraṇāśanam

हिन्दी अर्थ

इन्हीं अवस्थाओंके क्रममें चन्द्रकी स्थिति

English

He who imparts knowledge to Vedic scholars is honoured in heaven. He who gives grass to cows becomes free from sins.

अध्याय ५१

श्लोक 17

सर्वपापविनिर्मुक्तो नरो भवति निश्चितम् ।यो हि यां देवतामिच्छेत्समाराधयितुं नरः

sarvapāpavinirmukto naro bhavati niścitam / yo hi yāṃ devatāmicchetsamārādhayituṃ naraḥ

हिन्दी अर्थ

सुख--ये फल प्राप्त होते हैं ।

English

He who gives fuels becomes brilliant like fire. He who gives medicines to remove the sickness of a patient and furnishes him with food and ghee,

अध्याय ५१

श्लोक 18

ब्राह्मणान्पूजयेद्दत्नाद्भोजयेद्योषितः सुरान् ।सन्तानकामः सततं पूजयेद्वै पुरन्दरम्

brāhmaṇānpūjayeddatnādbhojayedyoṣitaḥ surān / santānakāmaḥ satataṃ pūjayedvai purandaram

हिन्दी अर्थ

चन्द्रके जन्मलग्नमें होनेपर तुष्टि, द्वितीय भावमें रहनेपर सुख-हानि, तृतीय भावमें रहनेपर राजसम्मान, चतुर्थ भावमें कलह और पञ्चम भावमें रहनेपर स्त्रीका लाभ होता है। यदि चन्द्र षष्ठ (स्थान)

English

Shall be given to a man of good quality by a man who wishes an abundant supply of the same. What is given during any of the equinoxes, in solar or lunar eclipses,

अध्याय ५१

श्लोक 19

ब्रह्मवर्चसकामस्तु ब्राह्मणान्ब्रह्मनिश्चयात् ।आरोग्यकामो ऽथ रविं धनकामो हुताशनम्

brahmavarcasakāmastu brāhmaṇānbrahmaniścayāt / ārogyakāmo 'tha raviṃ dhanakāmo hutāśanam

हिन्दी अर्थ

भावमें रहता है तो धन-धान्यकी प्राप्ति, सप्तम भावमें रहनेपर प्रेम तथा सम्मानकी प्राप्ति होती है। चन्द्रमाके अष्टम भाव (स्थान)-में रहनेपर मनुष्यके प्राणोंको संकट बना रहता है। नवम भावमें उसकी

English

A sinful person who prevents the offerings made to brahmins» or in 6re or at the time of sacrifices becomes reborn as a lower animal.

अध्याय ५१

श्लोक 20

कर्मणां सिद्धिकामस्तु पूजयेद्वै विनायकम् ।भोगकामो हि शशिनं बलकामः समीरणम्

karmaṇāṃ siddhikāmastu pūjayedvai vināyakam / bhogakāmo hi śaśinaṃ balakāmaḥ samīraṇam

हिन्दी अर्थ

स्थिति रहनेपर कोषमें धनकी वृद्धि होती है। दशम भावमें चन्द्रके रहनेपर कार्यसिद्धि और एकादश भावमें होनेपर विजय निश्चित है। जब वह द्वादश

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 21

मुमुक्षुः सर्वसंसारात्प्रयत्नेनार्चयेद्धरिम् ।अकामः सर्वकामो वा पूजयेत्तु गदाधरम्

mumukṣuḥ sarvasaṃsārātprayatnenārcayeddharim / akāmaḥ sarvakāmo vā pūjayettu gadādharam

हिन्दी अर्थ

कृत्तिका, रोहिणी, मृगशिरा, आर्द्रा, पुनर्वसु, पुष्य, अश्लेषा-इन सात नक्षत्रोंमें पूर्व दिशाकी यात्रा करनी चाहिए। मघा, पूर्वाफाल्गुनी,

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 22

वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमन्नदः ।तिलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम्

vāridastṛptimāpnoti sukhamakṣayyamannadaḥ / tilapradaḥ prajāmiṣṭāṃ dīpadaścakṣuruttamam

हिन्दी अर्थ

इन सात नक्षत्रोमें दक्षिणकी यात्रा करनी चाहिए। अनुराधा, ज्येष्ठा, मूल, पूर्वाषाढ, उत्तराषाढ, श्रवण और धनिष्ठा-इन सात नक्षत्रोंमें पश्चिमकी यात्रा करनी चाहिए। धनिष्ठा, शतभिष, पूर्वाभाद्रपद,

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 23

भूमिदः सर्वमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः ।गृहदो ऽग्र्याणि वेश्मानि रूप्यदो रूपमुत्तमम्

bhūmidaḥ sarvamāpnoti dīrghamāyurhiraṇyadaḥ / gṛhado 'gryāṇi veśmāni rūpyado rūpamuttamam

हिन्दी अर्थ

सात नक्षत्रोंमें उत्तरकी यात्रा प्रशस्त होती है।

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 24

वासोदश्चान्द्रसालोक्यमश्विसालोक्यमश्वदः ।अनडुद्दः श्रियं पुष्टां गोदो ब्रध्नस्य विष्टपम्

vāsodaścāndrasālokyamaśvisālokyamaśvadaḥ / anaḍuddaḥ śriyaṃ puṣṭāṃ godo bradhnasya viṣṭapam

हिन्दी अर्थ

नवीन अलंकारोंको धारण करनेके लिये श्रेष्ठ हैं।

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 25

यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः ।धान्यदः शावतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्म शाश्वतम्

yānaśayyāprado bhāryāmaiśvaryamabhayapradaḥ / dhānyadaḥ śāvataṃ saukhyaṃ brahmado brahma śāśvatam

हिन्दी अर्थ

नक्षत्र कन्यादान, यात्रा तथा प्रतिष्ठादि कार्योमें शुभप्रद होते हें ।

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 26

वेदवित्सु ददज्ज्ञानं स्वर्गलोके महीयते ।गवां घासप्रदानेन सर्वपापैः प्रमुच्यते

vedavitsu dadajjñānaṃ svargaloke mahīyate / gavāṃ ghāsapradānena sarvapāpaiḥ pramucyate

हिन्दी अर्थ

जन्मलग्नमें शुक्र और चन्द्रके रहनेपर शुभ फलको प्राप्ति होती है। उसी प्रकार ये दोनों ग्रह द्वितीय भावमें रहनेपर भी शुभ फल प्रदान करते हैं। तृतीय भावमें स्थित चन्द्र, बुध, शुक्र और

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 27

इन्धनानां प्रदानेन दीप्ताग्निर्जायते नरः ।औषधं स्नेहमाहारं रोगिरोगप्रशान्तये

indhanānāṃ pradānena dīptāgnirjāyate naraḥ / auṣadhaṃ snehamāhāraṃ rogirogapraśāntaye

हिन्दी अर्थ

बृहस्पति, चतुर्थ भावमें मंगल, शनि, चन्द्र, सूर्य और बुध श्रेष्ठ होते हैं । पञ्चम भावमें शुक्र, बृहस्पति, चन्द्रमा और केतुके रहनेपर शुभ होता है । षष्ठ भावमें शनि, सूर्य और मंगल, सप्तम भावमें बृहस्पति तथा

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 28

ददानो रोगरहितः सुखी दीर्घायुरेव च ।असिपत्रवनं मार्गं क्षुरधारासमन्वितम्

dadāno rogarahitaḥ sukhī dīrghāyureva ca / asipatravanaṃ mārgaṃ kṣuradhārāsamanvitam

हिन्दी अर्थ

चन्द्रमा शुभ हैं। इसी प्रकार अष्टम भावमें बुध और शुक्र तथा नवम भावमें स्थित गुरु शुभ फल देनेवाला है । जन्मके दशम भावमें स्थित सूर्य, शनि एवं चन्द्रमा तथा एकादश भावमें सभी ग्रह शुभ फल

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 29

तीक्ष्णा तपं च तरतिच्छत्रोपानत्प्रदो नरः ।यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्य दयितं गृहे

tīkṣṇā tapaṃ ca taraticchatropānatprado naraḥ / yadyadiṣṭatamaṃ loke yaccāsya dayitaṃ gṛhe

हिन्दी अर्थ

भावमें रहता है तो जातककी निश्चित ही मृत्यु देते हैं। ऐसे ही जन्मके द्वादश भावमें स्थित बुध

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 30

तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता ।अयेन विषुवे चैव ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः

tattadguṇavate deyaṃ tadevākṣayamicchatā / ayena viṣuve caiva grahaṇe candrasūryayoḥ

हिन्दी अर्थ

होती है। इसमें संदेह नहीं है।

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 31

संक्रान्त्यादिषु कालेषु दत्तं भवति चाक्षयम् ।प्रयागादिषु तीर्थेषु गयायां च विशेषतः

saṃkrāntyādiṣu kāleṣu dattaṃ bhavati cākṣayam / prayāgādiṣu tīrtheṣu gayāyāṃ ca viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

और शुक्र सब प्रकारके सुखोंको प्रदान करते हैं।

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 32

दानधर्मात्परो धर्मो भूतानां नहे विद्यते ।स्वर्गायुर्भूतिकामेन दानं पापोपशान्तये

dānadharmātparo dharmo bhūtānāṃ nahe vidyate / svargāyurbhūtikāmena dānaṃ pāpopaśāntaye

हिन्दी अर्थ

सिंहके साथ मकर, कन्याके साथ मेष, तुलाके होता है । यह षडष्टक योग है। यह योग प्रीतिकारक साथ मीन, कुम्भके साथ कर्क, धनुके साथ वृष होता है, इसमें संशय नहीं है।

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 33

दीयमानं तु यो मोहाद्गोविप्राग्निसुरेषु च ।निवारयति पापात्मा तिर्यग्योनिं व्रजेन्नरः

dīyamānaṃ tu yo mohādgoviprāgnisureṣu ca / nivārayati pāpātmā tiryagyoniṃ vrajennaraḥ

हिन्दी अर्थ

और मिथुनके साथ वृश्चिकराशिका योग श्रेष्ठ

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

अध्याय ५१

श्लोक 34

यस्तु दुर्भिक्षवेलायामन्नाद्यं न प्रयच्छति ।म्रियमाणेषु विप्रेषु ब्रह्महा स तु गर्हितः

yastu durbhikṣavelāyāmannādyaṃ na prayacchati / mriyamāṇeṣu vipreṣu brahmahā sa tu garhitaḥ

हिन्दी अर्थ

लग्न-फल, राशियोंके चर-स्थिर आदि भेद, ग्रहोंका स्वभाव तथा सात वारोंमें किये जाने योग्य प्रशस्त कार्य

English

A person refraining from giving food at the time of famine, when brahmins die, becomes as despicable as a slayer of Brahmins.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 51
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.