Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
69
अध्याय 69 / 317

Book 1 - Adhyaya 70

34 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ34 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ६९

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे मुक्ताफलप्रमाणादिवर्णनं नाम मुक्ताफलपरीक्षा नामैकोनसप्ततितमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ७० सूत उवाच ।दिवाकरस्तस्य महामहिम्नो महासुरस्योत्तमरत्नबीजम् ।असृग्गृहीत्वा चरितुं प्रतस्थे निस्त्रिंशनीलेन नभः स्थलेन

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe muktāphalapramāṇādivarṇanaṃ nāma muktāphalaparīkṣā nāmaikonasaptatitamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 70 sūta uvāca / divākarastasya mahāmahimno mahāsurasyottamaratnabījam / asṛggṛhītvā carituṃ pratasthe nistriṃśanīlena nabhaḥ sthalena

हिन्दी अर्थ

है। उत्तरमानसतीर्थमें श्राद्ध करनेपर पुनर्जन्म नहीं होता। दक्षिणमानसतीर्थमें श्राद्ध करनेसे श्राद्ध करनेवाले अपने पितरोंको ब्रह्मलोक पहुँचाते हैं। स्वर्गद्वारतीर्थमें श्रद्ध करनेसे भी श्राद्धकर्ताओंके पितृजन ब्रह्मलोकको

English

Seeing cotton, medicine, oil, burning embers, snakes, a woman with dishevelled hair, a garland of red flowers and a nude person is inauspicious.

अध्याय ६९

श्लोक 2

जेत्त्रा सुराणां समरेष्वजस्त्रं वीर्यावलेपोद्धतमानसेन ।लङ्काधिपेनार्धपथे समेत्य स्वर्भानुनेव प्रसभं निरुद्धः

jettrā surāṇāṃ samareṣvajastraṃ vīryāvalepoddhatamānasena / laṅkādhipenārdhapathe sametya svarbhānuneva prasabhaṃ niruddhaḥ

हिन्दी अर्थ

जाते हैं। भीष्मतर्पणका कृत्य जिस स्थानपर हुआ था, उस कूट स्थानपर श्राद्ध करनेसे भी मनुष्य पितृगणोंको भवसागरसे पार उतार देता है। गाध्रश्वरतीर्थमें श्राद्ध करनेसे श्राद्धकर्ता अपने पितृतऋणसे विमुक्त हो जाते हैं।

English

I shall explain the implication of Hikkd (the sound of hiccough when heard). If it is heard from the east it pro¬ duces great results from the south-east—sorrow and anxiety; from the south—loss.

अध्याय ६९

श्लोक 3

तत्सिंहलीचारुनितम्बबिम्बविक्षो भितागाधमहाह्रदायाम् ।पूगद्रुमाबद्धतटद्वयायां मुमोच सूर्यः सरिदुत्तमायाम्

tatsiṃhalīcārunitambabimbavikṣo bhitāgādhamahāhradāyām / pūgadrumābaddhataṭadvayāyāṃ mumoca sūryaḥ sariduttamāyām

हिन्दी अर्थ

धेनुकारण्यमें श्राद्धकर तिलसे बनी हुई गौका दान करनेवाला व्यक्ति यदि स्नान करके वहाँपर अवस्थित धेनुमूर्तिका दर्शन करता है तो निश्चित ही वह अपने पितृजनोंको ब्रह्मलोक पहुँचाता है ।

English

From the south-west—sorrow and anxiety; fiom the west—sumptuous feast: from the north-west —money; from the north—quarrel.

अध्याय ६९

श्लोक 4

ततः प्रभृति सा गङ्गा तुल्यपुण्यफलोदया ।नाम्ना रावणगङ्गेति प्रथिमानमुपागता

tataḥ prabhṛti sā gaṅgā tulyapuṇyaphalodayā / nāmnā rāvaṇagaṅgeti prathimānamupāgatā

हिन्दी अर्थ

तथा महानदीके पवित्र तीर्थपर श्राद्ध करनेवाला मनुष्य पितरोंको ब्रह्मलोक ले जाता है । गायत्रीतीर्थ, सावित्रीतीर्थ, सारस्वततीर्थमें स्नान-संध्या तथा तर्पण

English

From the north-east—death. Draw the solar circle and inscribe in it the picture of the sun in the form of a man.

अध्याय ६९

श्लोक 5

ततः प्रभृत्येव च शर्वरीषु कूलानि रत्नैर्निचितानि तस्याः ।सुवर्णनाराचशतैरिवान्तर्बहिः प्रदीप्तैर्निशितानि भान्ति

tataḥ prabhṛtyeva ca śarvarīṣu kūlāni ratnairnicitāni tasyāḥ / suvarṇanārācaśatairivāntarbahiḥ pradīptairniśitāni bhānti

हिन्दी अर्थ

करके श्राद्ध-क्रिया सम्पन्न करनेसे श्राद्धकर्ता सौ एक पुरुषपर्यन्त पितरोंकी पीढीको ब्रह्मलोक ले जाते हैं । संयतमनसे पितरोंके प्रति ध्यान लगाकर मनुष्यको

English

Being honoured by the world like Jupiter it is consi¬ dered (also like him). There arc twelve Avasthas (stages) of the moon. Hear them.

अध्याय ६९

श्लोक 6

तस्यास्तटेपूज्ज्वचारुरागा भवन्ति तोयेषु च पद्मरागाः ।सौगन्धिकोत्थाः कुरुविन्दजाश्च महागुणाः स्फाटिकसंप्रसूताः

tasyāstaṭepūjjvacārurāgā bhavanti toyeṣu ca padmarāgāḥ / saugandhikotthāḥ kuruvindajāśca mahāguṇāḥ sphāṭikasaṃprasūtāḥ

हिन्दी अर्थ

ब्रह्मयोनि नामक तीर्थको विधिवत् पार करना चाहिए । वहाँपर पितृगणों एवं देवोंका तर्पण करके मनुष्य पुनः गर्भ-यन्त्रणाके संकटमें नहीं पड़ता है । काकजङ्कातीर्थमें तर्पण करनेसे पितरोंको

English

In the third—royal honour, in the fourth—quarrels with olhen; in the fifth—acquisition of wife.

अध्याय ६९

श्लोक 7

बन्धू कगुञ्जासकलेन्द्रगोपजवासमासृक्समवर्णशोभाः ।भ्राजिष्णवो दाडिमबीजवर्णास्तथापरे किशुकपुष्पभासः

bandhū kaguñjāsakalendragopajavāsamāsṛksamavarṇaśobhāḥ / bhrājiṣṇavo dāḍimabījavarṇāstathāpare kiśukapuṣpabhāsaḥ

हिन्दी अर्थ

अक्षयतृप्ति होती है। धर्मारण्य तथा मतङ्गवापीतीर्थमें श्राद्ध करनेसे मनुष्य स्वर्गलोक प्राप्त करता है। धर्मकूप तथा कूपतीर्थमें श्राद्ध करनेपर प्राणी पितृऋणसे मुक्त हो जाता है। यहाँ श्राद्धादि कृत्य

English

In the sixth—acquisition of wealth and grains; in the seventh—enjoyment of sexual pleasure and praise of others; in the eighth—risk of life, in the ninth—accumulation of wealth.

अध्याय ६९

श्लोक 8

खिन्दुरपद्मोत्पलकुङ्कुमानां लाक्षारसस्यापि समानवर्णः ।सांद्रे ऽपि रागे प्रभया स्वयैव भान्ति स्वलक्ष्याः स्फुटमध्यशोभाः

khindurapadmotpalakuṅkumānāṃ lākṣārasasyāpi samānavarṇaḥ / sāṃdre 'pi rāge prabhayā svayaiva bhānti svalakṣyāḥ sphuṭamadhyaśobhāḥ

हिन्दी अर्थ

करके इस मन्त्रका पाठ करना चाहिए- प्रमाणं देवताः सन्तु लोकपालाश्च साक्षिणः।

English

In the tenth—succcssfiil fulfilment of activities; in the eleventh—sure success; in the twelfth—death is certain.

अध्याय ६९

श्लोक 9

भानोश्च भासामनुवेधयोगामासाद्य रशमि प्रकरेण दूरम् ।पार्श्वानि सर्वाण्यनुरञ्जयन्ति गुणापपन्नाः स्फटिकप्रसूताः

bhānośca bhāsāmanuvedhayogāmāsādya raśami prakareṇa dūram / pārśvāni sarvāṇyanurañjayanti guṇāpapannāḥ sphaṭikaprasūtāḥ

हिन्दी अर्थ

अर्थात् मेरे द्वारा किये जा रहे श्राद्धादि कृत्योके साक्षी यहाँके देवता प्रमाण हों और लोकपाल साक्षी हों। इस मतङ्गतीर्थमें आ करके मैंने पितरोंसे ऋण-मुक्तिका कार्य किया है।

English

Making a journey to the cast during the seven stars from Kfttika is fruitful; journey to the south can be made during the seven stars from Magha making journey to the west during the six stars from Anur&dba is good.

अध्याय ६९

श्लोक 10

कुसुंभनीलव्यतिमिश्ररागप्रत्युग्ररक्ताबुजतुल्यभासः ।तथापरे ऽरुष्करकण्टकारिपुष्पत्विषो हिङ्गुलवत्त्विषो ऽन्ये

kusuṃbhanīlavyatimiśrarāgapratyugraraktābujatulyabhāsaḥ / tathāpare 'ruṣkarakaṇṭakāripuṣpatviṣo hiṅgulavattviṣo 'nye

हिन्दी अर्थ

रामतीर्थमें स्नान करके प्रभासतीर्थ और प्रेतशिलातीर्थमें श्राद्ध करनेसे पितृगण निश्चित ही प्रेतभावसे मुक्त हो जाते हैं। (ऐसा करके) वह श्राद्धकर्ता अपने इक्कीस कुलोंका उद्धार करता

English

For the performance of marriage, journey, installa* lion of idob, etc. the auspicious stars are Mrgaiiras, Aivinf, Citrdi Puiya, Mula and Hasta.

अध्याय ६९

श्लोक 11

चकोरपुंस्कोकिलसारसानां नेत्रावभासश्च भवन्ति केचित् ।अन्ये पुनः सन्ति च पुष्पितानां तुल्यत्विषा कोकनदोत्तमानाम्

cakorapuṃskokilasārasānāṃ netrāvabhāsaśca bhavanti kecit / anye punaḥ santi ca puṣpitānāṃ tulyatviṣā kokanadottamānām

हिन्दी अर्थ

है। मुण्डपृष्ठादि तीर्थोमें भी श्राद्ध-क्रिया सम्पन्न करके अपने पितरोंको ब्रह्मलोक ले जाता है। गयाक्षेत्रमें ऐसा कोई स्थान नहीं है, जहाँपर तीर्थ नहीं है। पाँच कोशके क्षेत्रफलमें स्थित

English

Venus and Moon are ausindous when they are in the

अध्याय ६९

श्लोक 12

प्रभावकाठिन्यगुरुत्वयोगैः प्रायः समानाः स्फटिकोद्भवानाम् ।आनीलरक्तोत्पलचारुभासः सौगन्धिकोत्था मणयो भवन्ति

prabhāvakāṭhinyagurutvayogaiḥ prāyaḥ samānāḥ sphaṭikodbhavānām / ānīlaraktotpalacārubhāsaḥ saugandhikotthā maṇayo bhavanti

हिन्दी अर्थ

गयाक्षेत्रमें जहाँ-तहाँ भी पिण्डदान करनेवाला मनुष्य अक्षय फलको प्राप्तकर अपने पितृगणोंको ब्रह्मलोक प्रदान करता है--

English

Saturn, Sun and Mars in the sixth; Jupiter and Moon in the seventh; Mercury and Venus in the eighth are good. Jupiter in the ninth is good*

अध्याय ६९

श्लोक 13

कामं तु रागः कुरुविन्दजेषु स नैव यादृक् स्फटिकोद्भवेषु ।निरर्चिषो ऽन्तर्बहुला भवन्ति प्रभाववन्तो ऽपि नतैः समस्तैः

kāmaṃ tu rāgaḥ kuruvindajeṣu sa naiva yādṛk sphaṭikodbhaveṣu / nirarciṣo 'ntarbahulā bhavanti prabhāvavanto 'pi nataiḥ samastaiḥ

हिन्दी अर्थ

अक्षयं फलमाप्नोति ब्रह्मलोकं नयेत् पितृन्।

English

Sun, Saturn and Moon in the tenth; All the planets in the eleventh; Mercur>* and Venus in twelfth are beneficent*

अध्याय ६९

श्लोक 14

ये तु रावणगङ्गायां जायन्ते कुरुविन्दकाः ।पद्मरागघनं रागं बिभ्राणाः स्फटिकार्चिषः

ye tu rāvaṇagaṅgāyāṃ jāyante kuruvindakāḥ / padmarāgaghanaṃ rāgaṃ bibhrāṇāḥ sphaṭikārciṣaḥ

हिन्दी अर्थ

भगवान् जनार्दनके हाथमें अपने लिये पिण्डदान समर्पित करके यह मन्त्र पढ़ना चाहिए--

English

In Mina*lag/ia and MtfaAagm he spends five ghati kds each (5+24 b 120 minutes»2 Hrs.) In Vrfa'lagna and Kum bha*lagna he spends four ghatikeach (96 mts). In MakaraAagna and Mithuna*lagrta he spends three gkafik&s each (1 Hr.—12 mts.); In Dhanur*lapta and Karkataka*lagna he spends &veghafikdf each (2 Hrs.)

अध्याय ६९

श्लोक 15

वर्णानुयायिनस्तेषा मान्ध्रदेशे तथा परे ।न जायन्ते हि ये केचिन्मूल्यलेशमवाप्नुयुः

varṇānuyāyinasteṣā māndhradeśe tathā pare / na jāyante hi ye kecinmūlyaleśamavāpnuyuḥ

हिन्दी अर्थ

परलोकं गते मोक्षमक्षय्यमुपतिष्ठताम्॥

English

In Simha and Vricikalagnas he spends six ghafikds each (2 Hrs. 24 mts.) and in Kanyd*lagm and Tutd-lagna he spends seven gha(ikds each (2 Hrs. 48 mts.) Thus I explained the time spent in lagnus*

अध्याय ६९

श्लोक 16

तथैव स्फाटिकोत्थानां देशे तुम्बुरुसंज्ञके ।सधर्माणः प्रजायन्ते स्वल्पमूल्या हि ते स्मृताः

tathaiva sphāṭikotthānāṃ deśe tumburusaṃjñake / sadharmāṇaḥ prajāyante svalpamūlyā hi te smṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

हे जनार्दन! भगवान् विष्णु! मैंने आपके हाथमें यह पिण्ड प्रदान किया है । अत: परलोकमें पहुँचनेपर मुझे मोक्ष प्राप्त हो । ऐसा करनेसे मनुष्य पितृगणोंके साथ स्वयं भी ब्रह्मलोक प्राप्त करता है।

English

A woman born in Mtsa*lagna becomes barren; in Vrfa-lagna very passionate; in Mithunalcgna —fortunate; in Karakala-lagna —a prostitute.

अध्याय ६९

श्लोक 17

वर्णाधिक्यं गुरुत्वं च स्निग्धता समताच्छता ।अर्चिष्मत्ता महत्ता च मणीनां गुणसंग्रहः

varṇādhikyaṃ gurutvaṃ ca snigdhatā samatācchatā / arciṣmattā mahattā ca maṇīnāṃ guṇasaṃgrahaḥ

हिन्दी अर्थ

गयाक्षेत्रमें स्थित धर्मपृष्ठ, ब्रह्मसर, गयाशीर्ष तथा अक्षयवटतीर्थमें पितरोंके लिये जो कुछ किया जाता है, वह अक्षय हो जाता है। धर्मारण्य, धर्मपृष्ठ, धेनुकारण्य नामक तीर्थोंका दर्शन करनेसे

English

In SirhhaUgnashc will have very few childreOi in KanyS-lagna —very beautiful and comely; in TMlagna —beauty and prosperity; in Vfictka-lagna —harsh of speech.

अध्याय ६९

श्लोक 18

ये कर्करच्छिद्रमलोपदिग्धाः प्रभाविमुक्ताः परुषा विवर्णाः ।न ते प्रशस्ता मणयो भवन्ति समानतो जातिगुणैः समस्तैः

ye karkaracchidramalopadigdhāḥ prabhāvimuktāḥ paruṣā vivarṇāḥ / na te praśastā maṇayo bhavanti samānato jātiguṇaiḥ samastaiḥ

हिन्दी अर्थ

व्यक्ति अपनी बीस पीढ़ियोंका उद्धार करता है। महानदीके पश्चिमी भागको ब्रह्मारण्य कहा जाता है। उसके पूर्वभागमें ब्रह्मसद, नागाद्रि पर्वत तथा भरताश्रम है। भरताश्रम एवं मतङ्गपर्वतपर

English

In a endowed with good luck; in Makara

अध्याय ६९

श्लोक 19

दोषोपसृष्टं मणिमप्रबोधाद्विभर्ति यः कश्चन कञ्चिदेव ।तं शोकचिन्तामयमृत्युवित्तनाशादयो दोषगणा भजन्ते

doṣopasṛṣṭaṃ maṇimaprabodhādvibharti yaḥ kaścana kañcideva / taṃ śokacintāmayamṛtyuvittanāśādayo doṣagaṇā bhajante

हिन्दी अर्थ

मनुष्यको पितरोंके लिये श्राद्ध करना चाहिए। गयाशीर्षतीर्थसे दक्षिण तथा महानदीतीर्थके पश्चिम चम्पक वन स्थित है, जहाँपर पाण्डुशिला नामक तीर्थ है। श्रद्धावान् व्यक्तिको उस तीर्थमें

English

The Jtdiis Kcrkafaka, Mtfa and Makara are

अध्याय ६९

श्लोक 20

कामं चारुतराः पञ्च जातीना प्रतिरूपकाः ।विजा तयः प्रयत्नेन विद्वांस्तनुपलक्षयेत्

kāmaṃ cārutarāḥ pañca jātīnā pratirūpakāḥ / vijā tayaḥ prayatnena vidvāṃstanupalakṣayet

हिन्दी अर्थ

तृतीया तिथिको श्राद्ध करना चाहिए। उसी तीर्थके सन्निकट निश्चिरामण्डल, महाहृद और कौशिकी आश्रम है। इन पवित्र तीर्थोमें भी श्राद्ध करनेसे प्राणीको अक्षय फलकी प्राप्ति होती है।

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 21

कलशपुरोद्भवसिंहलतुम्बुरुदेशोत्थमुक्तपाणीयाः ।श्रीपूर्णकाश्च सदृशा विजातयः पद्मरागाणाम्

kalaśapurodbhavasiṃhalatumburudeśotthamuktapāṇīyāḥ / śrīpūrṇakāśca sadṛśā vijātayaḥ padmarāgāṇām

हिन्दी अर्थ

वैतरणी नदीके उत्तरमें तृतीया नामक एक जलाशय है, वहींपर क्रौञ्च पक्षियोंका निवास है। इस तीर्थमें श्राद्ध करनेवाला पितृगणोंको स्वर्ग

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 22

तुषोपसर्गात्कलशाभिधानमाताम्रभावादपि तुम्बुरूत्थम् ।कार्ष्ण्यात्तथा सिंहलदेशजातं मुक्ताभिधानं नभसः स्वभावात्

tuṣopasargātkalaśābhidhānamātāmrabhāvādapi tumburūttham / kārṣṇyāttathā siṃhaladeśajātaṃ muktābhidhānaṃ nabhasaḥ svabhāvāt

हिन्दी अर्थ

क्रौञ्चपदतीर्थसे उत्तर निश्चिरा नामसे प्रसिद्ध एक जलाशय है, वहाँपर एक बार जाने और एक बार

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 23

श्रीपूर्णकं दीप्तिविनाकृतत्वाद्विजातिलिङ्गाश्रय एव भेदः ।यस्ताम्रिकां पुष्यति पद्मरागो योगात्तुषाणामिव पूर्णमध्यः

śrīpūrṇakaṃ dīptivinākṛtatvādvijātiliṅgāśraya eva bhedaḥ / yastāmrikāṃ puṣyati padmarāgo yogāttuṣāṇāmiva pūrṇamadhyaḥ

हिन्दी अर्थ

पिण्डदान करनेसे मनुष्यको कुछ भी दुर्लभ नहीं रह जाता है, किंतु जो इस तीर्थमें नित्य निवास करते हैं, उनके लिये तो कहना ही क्या है?

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 24

स्त्रेहप्रदिग्धः प्रतिभाति यश्च यो वा प्रघृष्टः प्रजहाति दीप्तिम् ।आक्रान्तमूर्धा च तथाङ्गुलिभ्यां यः कालिकां पार्श्वगतां बिभर्ति

strehapradigdhaḥ pratibhāti yaśca yo vā praghṛṣṭaḥ prajahāti dīptim / ākrāntamūrdhā ca tathāṅgulibhyāṃ yaḥ kālikāṃ pārśvagatāṃ bibharti

हिन्दी अर्थ

महानदीके जलका स्पर्श करके मनुष्यको पितृदेवोंका तर्पण करना चाहिए। ऐसा करनेसे उसे अक्षय लोकोंकी प्राप्ति होती है और उसके कुलका उद्धार हो जाता है।

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 25

संप्राप्य चोत्क्षिप्य यथानुवृत्तिं विभर्तियः सर्वगुणानतीव ।तुल्यप्रमाणस्य च तुल्यजातेर्यो वा गुरुत्वेन भवेत्तु तुल्यः ।प्राप्यापि रत्नाकरजा स्वजातिं लक्षेद्गुरुत्वेन गुणेन विद्वान्

saṃprāpya cotkṣipya yathānuvṛttiṃ vibhartiyaḥ sarvaguṇānatīva / tulyapramāṇasya ca tulyajāteryo vā gurutvena bhavettu tulyaḥ / prāpyāpi ratnākarajā svajātiṃ lakṣedgurutvena guṇena vidvān

हिन्दी अर्थ

सावित्रीतीर्थमें (एक बार) संध्या करनेसे मनुष्यको द्वादशवर्षीय संध्याका फल प्राप्त हो जाता है।

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 26

अप्रणश्यति सन्देहे शाणे तु परिलेखयेत् ।सु(स्व) जातकसमुत्थेन लिखित्वापि परस्परम्

apraṇaśyati sandehe śāṇe tu parilekhayet / su(sva) jātakasamutthena likhitvāpi parasparam

हिन्दी अर्थ

शुक्लपक्ष तथा कृष्णपक्षमें जो मनुष्य गयातीर्थ जाकर वहाँपर रात्रिवास करते हैं, निश्चित ही उनके सात कुलोंका उद्धार हो जाता है, इसमें संदेह नहीं है । इस गयातीर्थमें मुण्डपृष्ठ, अरविन्दपर्वत

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 27

वज्रं वा कुरुविन्दं वा विमुच्यानेन केनचित् ।नाशक्यं लेखनं कर्तुं पद्मरागेन्द्रनीलयोः

vajraṃ vā kuruvindaṃ vā vimucyānena kenacit / nāśakyaṃ lekhanaṃ kartuṃ padmarāgendranīlayoḥ

हिन्दी अर्थ

तथा क्रोञ्जपाद नामक तीर्थोंका दर्शन करके प्राणी समस्त पापोंसे विमुक्त हो जाता है। मकर-संक्रान्ति, चन्द्रग्रहण एवं सूर्यग्रहणके अवसरपर गयातीर्थमें जाकर पिण्डदान करना तीनों लोकोंमें दुर्लभ है।

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 28

जात्यस्य सर्वे ऽपि मणेर्न जातु विजातयः सन्ति समानवर्णाः ।तथापि नानाकरणार्थमेव भेदप्रकारः परमः प्रदिष्टः

jātyasya sarve 'pi maṇerna jātu vijātayaḥ santi samānavarṇāḥ / tathāpi nānākaraṇārthameva bhedaprakāraḥ paramaḥ pradiṣṭaḥ

हिन्दी अर्थ

महाहृद, कौशिकी, मूल-क्षेत्र तथा गृध्रकूट- पर्वतको गुफामें श्राद्ध करनेपर महाफलकी प्राप्ति होती है । जहाँ भगवान् महेश्वर शिवकी जटाओंसे निकली हुई गङ्गाकी माहेश्वरी धारा प्रवाहित है,

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 29

गुणोपपन्नेन सहावबद्धोमेणिर्न धार्यो विगुणो हि जात्या ।न कौस्तुभेनापि सहावबद्धं विद्वान्विजातिं बिभृयात्कदाचित्

guṇopapannena sahāvabaddhomeṇirna dhāryo viguṇo hi jātyā / na kaustubhenāpi sahāvabaddhaṃ vidvānvijātiṃ bibhṛyātkadācit

हिन्दी अर्थ

वहाँ श्राद्ध करके मनुष्यको ऋणमुक्त होना चाहिए । उसी क्षेत्रमें तीनों लोकोंमें विश्रुत पुण्यतमा विशाला नामक नदीतीर्थ है। वहाँ श्राद्ध करनेसे व्यक्ति अग्निष्टोम नामक यज्ञका फल प्राप्त करता है एवं

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 30

चाण्डाल एको ऽपि यथा द्विजातीन्समेत्य भूरीनपि हन्त्ययत्नात् ।अथो मणीन्भूरिगुणोपपन्नाञ्छक्रोति विप्लावयितुं विजात्यः

cāṇḍāla eko 'pi yathā dvijātīnsametya bhūrīnapi hantyayatnāt / atho maṇīnbhūriguṇopapannāñchakroti viplāvayituṃ vijātyaḥ

हिन्दी अर्थ

मृत्युके पश्चात् उसको स्वर्गलोक प्राप्त होता है। श्राद्धकर्ताको उस क्षेत्रमें स्थित मासपद नामसे विख्यात तीर्थके जलमें स्नान करके वाजपेय- यज्ञका फल प्राप्त करना चाहिए।

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 31

सपत्नमध्ये ऽपि कृताधिवासं प्रमादवृत्तावपि वर्तमानम् ।न पद्मरागस्य महागुणस्य भर्तारमापत्स्पृशतीह काचित्

sapatnamadhye 'pi kṛtādhivāsaṃ pramādavṛttāvapi vartamānam / na padmarāgasya mahāguṇasya bhartāramāpatspṛśatīha kācit

हिन्दी अर्थ

रविपाद नामक तीर्थमें पिण्डदान करके पतितजनोंको अपना उद्धार करना चाहिए। गयातीर्थमें जाकर जो मनुष्य अन्नदान करते हैं, उन्हींसे पितृगण अपनेको पुत्रवान् मानते हैं । नरकके भयसे

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 32

दोषोपसर्गप्रभवाश्च ये ते नोपद्रवास्तं समभिद्रवन्ति ।गुणैः समुत्तेजितचारुरागं यः पद्मरागं प्रयतो बिभर्ति

doṣopasargaprabhavāśca ye te nopadravāstaṃ samabhidravanti / guṇaiḥ samuttejitacārurāgaṃ yaḥ padmarāgaṃ prayato bibharti

हिन्दी अर्थ

गया-माहात्म्य तथा गयाक्षेत्रके तीर्थोमें श्राद्धादि करनेका फल

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 33

वज्रस्य यत्तण्डुलसंख्ययोक्तं मूल्यं समुत्पादितगौरवस्य ।तत्पद्मरागस्य महागुणस्य तन्माषकल्पाकलितस्य मूल्यम्

vajrasya yattaṇḍulasaṃkhyayoktaṃ mūlyaṃ samutpāditagauravasya / tatpadmarāgasya mahāguṇasya tanmāṣakalpākalitasya mūlyam

हिन्दी अर्थ

डरे हुए पितृजन इसीलिये पुत्रप्राप्तिकी अभिलाषा करते हैं कि गयातीर्थमें जो कोई भी मेरा पुत्र जायगा, वह हमारा उद्धार करेगा । इस तीर्थमें पहुँचे हुए अपने पुत्रको देखकर पितृजनोंमें यह उत्सव

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

अध्याय ६९

श्लोक 34

वर्णदाप्त्यपपन्नं हि मणिरत्नं प्रशस्यते ।ताभ्यामीषदपि भ्रष्टं मणिमूल्यात्प्रहीयते

varṇadāptyapapannaṃ hi maṇiratnaṃ praśasyate / tābhyāmīṣadapi bhraṣṭaṃ maṇimūlyātprahīyate

हिन्दी अर्थ

होता है कि यहाँपर आया हुआ यह मेरा पुत्र अपने पैरोंसे भी इस तीर्थके जलका स्पर्श करके हम सबको निश्चित ही कुछ-न-कुछ प्रदान करेगा

English

The RiHs — Svhha, Vr/a, JCumMa and Vrieika are Sthira; KanySy Dhanux Mina and MUhuna are of both charact* eristics.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 69
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.