Linga Purana· Liṅga Purāṇa
30
अध्याय 30 / 108

Book 1 - Adhyaya 30

37 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ37 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३०

श्लोक 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे एकोनत्रिंशो ऽध्यायः एवमुक्तास्तदा तेन ब्रह्मणा ब्राह्मणर्षभाः श्वेतस्य च कथां पुण्याम् अपृच्छन् परमर्षयः

iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ evamuktāstadā tena brahmaṇā brāhmaṇarṣabhāḥ śvetasya ca kathāṃ puṇyām apṛcchan paramarṣayaḥ

हिन्दी अर्थ

राजा क्षुपद्वारा विष्णुको आराधना, विष्णुद्वारा शिवभक्तोंकी महिमाका कथन पूजया तस्य सन्तुष्टो भगवान् पुरुषोत्तमः। श्रीभूमिसहितः श्रीमान् शङ्खचक्रगदाधरः

English

On being thus uiged by Brahma, the leading brahmins, the great sages asked him about the sacred story of Sveta.

अध्याय ३०

श्लोक 2

श्वेतो नाम मुनिः श्रीमान् गतायुर्गिरिगह्वरे सक्तो ह्यभ्यर्च्य यद्भक्त्या तुष्टाव च महेश्वरम्

śveto nāma muniḥ śrīmān gatāyurgirigahvare sakto hyabhyarcya yadbhaktyā tuṣṭāva ca maheśvaram

हिन्दी अर्थ

पीताम्बरश्च भगवान् देवै्हैत्यैश्च संवृतः दिव्येन दर्शनेनैव दृष्ट्वा देवं जनार्दनम्

English

O brahmins, there was a certain sage named Sveta in the cave of a mountain. His span of life was nearing its end. Hence he worshipped and eulogised the great lord with devo- tion. He repeated the Mantras of the holy hymn Rudradhyaya beginning with "Namaste*' (Obeisance so Th( Then the

अध्याय ३०

श्लोक 3

रुद्राध्यायेन पुण्येन नमस्तेत्यादिना द्विजाः ततः कालो महातेजाः कालप्राप्तं द्विजोत्तमम्

rudrādhyāyena puṇyena namastetyādinā dvijāḥ tataḥ kālo mahātejāḥ kālaprāptaṃ dvijottamam

हिन्दी अर्थ

पुरुषस्त्वं जगन्नाथो विष्णुर्विश्वेशवरो भवान्। योऽयं ब्रह्मासि पुरुषो विश्वमूर्तिः पितामहः नन्दीश्वर बोले है सनत्कुमारजी! उन राजा क्षुपको आराधनासे प्रसन्न होकर देवताओं तथा हैत्योंसे पूजित, हाथोंमें शंख-चक्र-गदा-पद्म धारण किये हुए, पीत वस्त्र पहने हुए, सभी आभूषणोंसे सुशोभित एवं

English

Namastc rudra manyave. TS, 4.5,!.!.

अध्याय ३०

श्लोक 4

नेतुं संचिन्त्य विप्रेन्द्राः सान्निध्यमकरोन्मुनेः श्वेतो ऽपि दृष्ट्वा तं कालं कालप्राप्तो ऽपि शङ्करम्

netuṃ saṃcintya viprendrāḥ sānnidhyamakaronmuneḥ śveto 'pi dṛṣṭvā taṃ kālaṃ kālaprāpto 'pi śaṅkaram

हिन्दी अर्थ

मुकुट धारण किये हुए लक्ष्मी तथा भूमिसहित गरुड्ध्वर्ज श्रीमान् भगवान् पुरुषोत्तमने उन क्षुपको दिव्य दर्शत दिव्य दर्शनके अनन्तर उन गरुडध्वज भगवान् विष्णु देवको प्रणाम करके राजा क्षुप अत्यन्त प्रिय वाणीमें उनकी स्तुति करने लगे॥ ३ भा

English

Kalapriptam~-gat&y\isam i«e. dead.

अध्याय ३०

श्लोक 5

पूजयामास पुण्यात्मा त्रियंबकमनुस्मरन् त्रियंबकं यजेदेवं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्

pūjayāmāsa puṇyātmā triyaṃbakamanusmaran triyaṃbakaṃ yajedevaṃ sugandhiṃ puṣṭivardhanam

हिन्दी अर्थ

आप आदि हें तथा आप आदिरहित भी हैं । आप हो प्रकृति हैं, आप ही जनार्दन हैं, आप ही पुरुष हँ, आप ही जगन्नाथ, आप ही विष्णु तथा आप ही राजा क्षुपद्वारा विष्णुकी आराधना, विष्णुद्वारा शिवभक्तोंकी महिमाका कथन

English

Gf, tryambakaih yaj&malic sugandhim puHivardhanam. TS, I.8.6.2.

अध्याय ३०

श्लोक 6

किं करिष्यति मे मृत्युर् मृत्योर्मृत्युरहं यतः तं दृष्ट्वा सस्मितं प्राह श्वेतं लोकभयंकरः

kiṃ kariṣyati me mṛtyur mṛtyormṛtyurahaṃ yataḥ taṃ dṛṣṭvā sasmitaṃ prāha śvetaṃ lokabhayaṃkaraḥ

हिन्दी अर्थ

फ झा फ़ फ़ फ फा फ पी फी फा की मी फी की की फी की ज फी फ फ फ फ फ़ फ फ फ़ फ फ़ फ फ फ़ फ़ फ फ़ फ फ़ फ़ फ़ फ फ फ फ़ फ फ़ फ़ फ़ फ़ फ फ़ फ फ़ फ़ फ फ़ फ़ फ़ फ फ फ़ फ़ फ फफ फ़ फ़ फफ फ़ फ फ फ़ फफफ फ फ फ फ फ त्वत्क्रोधसम्भवो रुद्रस्तमसा च समावृतः। त्वत्प्रसादाज्जगद्धाता रजसा च पितामहः

English

"Come, O Sveta. What fruit do you gain by this means? O excellent brahmin, who can save one caught in my clutches even if he be Rudra, or Viu or Brahma the lord of the uni- verse? O brahmin, how does this procedure pertaining to Rudra affect me. 1 am bent upon taking you to my world

अध्याय ३०

श्लोक 7

एह्येहि श्वेत चानेन विधिना किं फलं तव रुद्रो वा भगवान् विष्णुर् ब्रह्मा वा जगदीश्वरः

ehyehi śveta cānena vidhinā kiṃ phalaṃ tava rudro vā bhagavān viṣṇur brahmā vā jagadīśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

त्वत्प्रसादात्स्वयं विष्णुः सत्त्वेन पुरुषोत्तमः । कालमूर्ते हरे विष्णो नारायण जगन्मय महादेव जगन्नाथ पितामह जगद्गुरो। प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर

English

O KLala, what can be done by you if our bull-emble- med lord, Rudra, the source of origin of all Devas, is present in this Lihga?

अध्याय ३०

श्लोक 8

कः समर्थः परित्रातुं मया ग्रस्तं द्विजोत्तम अनेन मम किं विप्र रौद्रेण विधिना प्रभोः

kaḥ samarthaḥ paritrātuṃ mayā grastaṃ dvijottama anena mama kiṃ vipra raudreṇa vidhinā prabhoḥ

हिन्दी अर्थ

वैकुण्ठ शौरे सर्वज्ञ वासुदेव महाभुज सङ्कर्षण महाभाग प्रद्युम्न पुरुषोत्तम। अनिरुद्ध महाविष्णो सदा विष्णो नमोऽस्तु ते

English

O lord of great arms, of what avail is this behest (of yours) to persons like me who are extremely devoted to Rudra?

अध्याय ३०

श्लोक 9

नेतुं यस्योत्थितश्चाहं यमलोकं क्षणेन वै यस्माद्गतायुस्त्वं तस्मान् मुने नेतुमिहोद्यतः

netuṃ yasyotthitaścāhaṃ yamalokaṃ kṣaṇena vai yasmādgatāyustvaṃ tasmān mune netumihodyataḥ

हिन्दी अर्थ

अधश्च धर्मो देवेश ज्ञानं वैराग्यमेव च। द्यौर्मूर्धा ते विभो नाभिः खं वायुर्नासिकां गतः। नेत्रे सोमश्च सूर्यश्च केशा वै पुष्करादयः

English

On hearing this Kala of sharp fangs and terrible to look at, became infuriated. The terrible god with the noose in his hands roared like a lion and clapped his hands again and again. He then bound the sage whose time of death had arrived and addressed him thus:

अध्याय ३०

श्लोक 10

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भैरवं धर्ममिश्रितम् हा रुद्र रुद्र रुद्रेति ललाप मुनिपुङ्गवः

tasya tadvacanaṃ śrutvā bhairavaṃ dharmamiśritam hā rudra rudra rudreti lalāpa munipuṅgavaḥ

हिन्दी अर्थ

नक्षत्रतारका द्यौश्च ग्रैवेयकविभूषणम्। कथं स्तोष्यामि देवेशं पूज्यश्च पुरुषोत्तमः विश्वेश्वर हैं। जो ये पुरुषरूप विश्वमूर्ति पितामह हैं वे भी आप ही हैं

English

"O brahmin sage, O Sveta, you have been bound by me for being taken to my abode. What has been done now by your Rudra the lord of Devas?

अध्याय ३०

श्लोक 11

तं प्राह च महादेवं कालं सम्प्रेक्ष्य वै दृशा नेत्रेण बाष्पमिश्रेण संभ्रान्तेन समाकुलः

taṃ prāha ca mahādevaṃ kālaṃ samprekṣya vai dṛśā netreṇa bāṣpamiśreṇa saṃbhrāntena samākulaḥ

हिन्दी अर्थ

हे जनार्दन! जो आदि ज्योति है, वह आप ही हैं। हे लक्ष्मीकान्त! है भूपते! आप ही परमात्मा तथा आप ही परमधाम हैं तमोगुणसे संलिप्त भगवान् रुद्र आपके क्रोधसे आविर्भूत हैं तथा आपके ही अनुग्रहसे रजोगुणसे सम्पन्न जगत्के सृजनकर्ता पितामह ब्रह्माकी उत्पत्ति हुई है। हे कालमूर्ते है हरे! है विष्णो! है नारायण! है जगन्मय!

English

Where is Rudra and where your devotion? Where is your worship and where the fruit thereof? Where am I and whence have I to fear? O Sveta, you have been bound by me.

अध्याय ३०

श्लोक 12

त्वया किं काल नो नाथश् चास्ति चेद्धि वृषध्वजः लिङ्गे ऽस्मिन् शङ्करो रुद्रः सर्वदेवभवोद्भवः

tvayā kiṃ kāla no nāthaś cāsti ceddhi vṛṣadhvajaḥ liṅge 'smin śaṅkaro rudraḥ sarvadevabhavodbhavaḥ

हिन्दी अर्थ

सत्त्वगुणयुक्त साक्षात् पुरुषोत्तम विष्णु भी आपके ही अनुग्रहसे अधिष्ठित हैं हे विश्वमूर्ते! है महेश्वर! महत्, पंचमहाभूतादि, पाँच तन्मात्राएँ, पाँच कर्मेन्द्रियाँ तथा पाँच ज्ञानेन्द्रियाँ एवं मन-ये सब आपके ही द्वारा अधिष्ठित हैं

English

O Sveta, is your Rudra stationed in this Lihga? If so, he is utterly inactive. How can he be worshipped?**

अध्याय ३०

श्लोक 13

अतीव भवभक्तानां मद्विधानां महात्मनाम् विधिना किं महाबाहो गच्छ गच्छ यथागतम्

atīva bhavabhaktānāṃ madvidhānāṃ mahātmanām vidhinā kiṃ mahābāho gaccha gaccha yathāgatam

हिन्दी अर्थ

हे महादेव! है जगन्नाथ! है पितामह! है जगद्गुरो! हे देवदेवेश! है परमेश्वर! आप प्रसन्न होइये, प्रसन्न होइये हे शरणागतको शरण प्रदान करनेवाले जगन्नाथ! हे वैकुण्ठ! है शौरे! है सर्वज्ञ! है वासुदेव! है महाभुज! आप प्रसन्न होइये

English

Then Rudra, the destroyer of Kama and sacrifice, the three-eyed lord came hurriedly with a laugh, accom- panied by Uma, Nandin and the leading ganas in order to slay Yama who had come to kill the brahmin.

अध्याय ३०

श्लोक 14

ततो निशम्य कुपितस् तीक्ष्णदंष्ट्रो भयङ्करः श्रुत्वा श्वेतस्य तद्वाक्यं पाशहस्तो भयावहः

tato niśamya kupitas tīkṣṇadaṃṣṭro bhayaṅkaraḥ śrutvā śvetasya tadvākyaṃ pāśahasto bhayāvahaḥ

हिन्दी अर्थ

हे संकर्षण! है महाभाग! है प्रद्युम्न! है पुरुषोत्तम! हे अनिरुद्ध! है महाविष्णो! है विष्णो! आपको सदा नमस्कार है हे विष्णो! हजार फणोंसे युक्त, तमोमूर्तिस्वरूप, पृथ्वीको धारण करनेवाले, ऐश्वर्यसम्पन्न शेषनाग आपके दिव्य तथा अव्यक्त आसनके रूपमें अधिष्ठित हैं

English

O brahmins, then on seeing Rudfa, the mighty Yama*

अध्याय ३०

श्लोक 15

सिंहनादं महत्कृत्वा चास्फाट्य च मुहुर्मुहुः बबन्ध च मुनिं कालः कालप्राप्तं तमाह च

siṃhanādaṃ mahatkṛtvā cāsphāṭya ca muhurmuhuḥ babandha ca muniṃ kālaḥ kālaprāptaṃ tamāha ca

हिन्दी अर्थ

हे देवेश! है सुव्रत! इस आसनके नीचे पादके रूपमें साक्षात् धर्म, ज्ञान, वैराग्य तथा ऐश्वर्य विराजमान हैं हे विभो! सातो पाताल आपके चरणरूपमें, पृथ्वी जाँघके रूपमें, सातौं समुद्र चस्त्रके रूपमें, दिशाएँ विशाल भुजाओंके रूपमें, अन्तरिक्ष मस्तकके रूपमें, आकाश नाभिके रूपमें, वायु नासिकाके रूपमें, दोनों नेत्र

English

Over the heads of the sage and Rudra, the sky-roving gods showered cool and splendid flowers from the firmament.

अध्याय ३०

श्लोक 16

मया बद्धो ऽसि विप्रर्षे श्वेतं नेतुं यमालयम् अद्य वै देवदेवेन तव रुद्रेण किं कृतम्

mayā baddho 'si viprarṣe śvetaṃ netuṃ yamālayam adya vai devadevena tava rudreṇa kiṃ kṛtam

हिन्दी अर्थ

सूर्य-चन्द्रके रूपमे, बाल मेघोंके रूपमें तथा नक्षत्र-तारे और सम्पूर्ण गगनमण्डल आपके गलेके आभूषणके श्रद्धया च कृतं दिव्यं यच्छतं यच्च कीर्तितम्। धया च कृतं दिव्यं यच्छतं यच्च कीर्तितम्। रूपमे अधिष्ठित हैं। आप पुरुषोत्तम हैं और प 2 पुरुषोत्तम हैं और पप यदिष्टं तत्क्षमस्वेश नारायण नमोऽस्तु ते॥ १ हैं। आप देवेश्वरकी स्तुति मैं किस प्रकार करूं?

English

On seeing Yama dead, Nandin bowed to lord Rudra. He the leader of the gaas and the follower of lord Rudra, spoke to the lord in great astonishment. "This Yama of puerile intelli- gence* is dead. Now, be favourable to the sage.**

अध्याय ३०

श्लोक 17

क्व शर्वस्तव भक्तिश् च क्व पूजा पूजया फलम् क्व चाहं क्व च मे भीतिः श्वेत बद्धो ऽसि वै मया

kva śarvastava bhaktiś ca kva pūjā pūjayā phalam kva cāhaṃ kva ca me bhītiḥ śveta baddho 'si vai mayā

हिन्दी अर्थ

भावको मैंने श्रद्धापूर्वक स्तुतिरूपमें कह दिया। है ईशा हे नारायण! मेरी अभिलाषाके लिये मुझे क्षमा कीजिये आपको नमस्कार है नन्दीश्वर बोले--जो मनुष्य क्षुपके द्वारा की गयी सर्वपापनाशिनी इस विष्णु-स्तुतिको भक्तिपूर्वक पढ़ता है या सुनता है अथवा ब्राह्मणोंको सुनाता है, वह विष्णु- लोकको प्राप्त होता है

English

On seeing Yama destroyed in a trice, the lord blessed the excellent brahmin and disappeared.*

अध्याय ३०

श्लोक 18

लिङ्गे ऽस्मिन् संस्थितः श्वेत तव रुद्रो महेश्वरः निश्चेष्टो ऽसौ महादेवः कथं पूज्यो महेश्वरः

liṅge 'smin saṃsthitaḥ śveta tava rudro maheśvaraḥ niśceṣṭo 'sau mahādevaḥ kathaṃ pūjyo maheśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार इन्द्र आदिके द्वारा स्तुत किये जानेवाले अपराजेय परमेश्वर विष्णुकी भक्तिपूर्वक स्तुति करके उनके चरणोंमें मस्तक झुकाकर प्रणाम करके उनकी ओर कातर दृष्टिसे देखते हुए क्षुपने कहा राजा बोले--हे भगवन्! दधीच नामसै लोकप्रसिद्ध एक धर्मज्ञ तथा विनीत आत्मावाले ब्राह्मण हैं, जो पहले मेरे मित्र थे। शिवजीकी आराधनामें सदा तत्पर रहनेके कारण उनकी कृपासे वे सभीसे

English

Hence, O brahmins, One should devoutly worship the lord, the conqueror of the god of Death. He is the bestower of liberation as well as of worldly pleasures. He is the benefactor of all.

अध्याय ३०

श्लोक 19

ततः सदाशिवः स्वयं द्विजं निहन्तुमागतम् निहन्तुमन्तकं स्मयन् स्मरारियज्ञहा हरः

tataḥ sadāśivaḥ svayaṃ dvijaṃ nihantumāgatam nihantumantakaṃ smayan smarāriyajñahā haraḥ

हिन्दी अर्थ

अवध्य हैं। है देवेश! है विष्णो! है जगत्पते ! उन्होंने सभामें मेरा तिरस्कार करते हुए अपने बायें पैरसे मेरे सिरपर प्रहार कर दिया और उन मदोन्मत्तने कहा कि मैं किसीसे भी नहीं डरता हूँ॥ २२--२४॥ हे जगदीश्वर! मैं उन विप्र दधीचको जीतना चाहता हूँ। है जनार्दन! मैं उन्हें जिस भी तरहसे जीत सकूँ; आप वैसा उपाय कीजिये

English

Of what avail is much talk? After renouncing and wor- shipping Rudra with great devotion you will all become free from grief.

अध्याय ३०

श्लोक 20

त्वरन् विनिर्गतः परः शिवः स्वयं त्रिलोचनः त्रियंबको ऽम्बया समं सनन्दिना गणेश्वरैः

tvaran vinirgataḥ paraḥ śivaḥ svayaṃ trilocanaḥ triyaṃbako 'mbayā samaṃ sanandinā gaṇeśvaraiḥ

हिन्दी अर्थ

नन्दीश्वर बोले--इस प्रकार उन विष्णुने भी महात्मा दधीचके अवध्यत्वको जानकर तथा भगवान् शिवके अतुलित प्रभावका स्मरण करके ब्रह्ाकी छींकसे उत्पन्न क्षुपसे कहा-हे राजेन्द्र! महेश्वरकी भक्तिको प्राप्त विप्रोंको किसी प्रकारका भय नहीं रहता। है राजन्! विशेषरूपसे रुद्रके भक्त सर्वदा भयसे मुक्त रहते हैं, चाहे वे परम नीच ही क्यों न हों; फिर इन दधीचमुनिकी तो बात ही क्या? ॥ २६--२८॥

English

On being addressed thus by Brahma, the sages, the expounders of Brahman said once again: — O lord, be pleased. By what penance or sacrifice or holy rites can devotion to Rudra, the Pinaka-bearing lord, be acquired? How will the twicebom become the devotee of Rudra?

अध्याय ३०

श्लोक 21

ससर्ज जीवितं क्षणाद् भवं निरीक्ष्य वै भयात् पपात चाशु वै बली मुनेस्तु संनिधौ द्विजाः

sasarja jīvitaṃ kṣaṇād bhavaṃ nirīkṣya vai bhayāt papāta cāśu vai balī munestu saṃnidhau dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

हे महाभाग! है भूपते! अत: अब आपके विजयकी आशा नहीं है। देवताओंसहित अपनेको शापित होनेके इदं तु वैष्णवं स्तोत्रं सर्वपापप्रणाशनम्। यः पठेच्छणुयाद्वापि क्षुपेण परिकीर्तितम्

English

Neither by charitable gifts, nor by learning, can, O excellent sages devotion to Siva, the great cause (of the universe) be acquired. It cannot be acquired by long or sessional

अध्याय ३०

श्लोक 22

ननाद चोर्ध्वमुच्चधीर् निरीक्ष्य चान्तकान्तकम् निरीक्षणेन वै मृतं भवस्य विप्रपुङ्गवाः

nanāda cordhvamuccadhīr nirīkṣya cāntakāntakam nirīkṣaṇena vai mṛtaṃ bhavasya viprapuṅgavāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रावयेद्वा द्विजान् भक्त्या विष्णुलोकं स गच्छति स्तुत्वा स्तुतं देवमजेयमीशम्।

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 23

विनेदुरुच्चमीश्वराः सुरेश्वरा महेश्वरम् प्रणेमुरंबिकामुमां मुनीश्वरास्तु हर्षिताः

vineduruccamīśvarāḥ sureśvarā maheśvaram praṇemuraṃbikāmumāṃ munīśvarāstu harṣitāḥ

हिन्दी अर्थ

धर्मवेत्ता विनीतात्मा सखा मम पुराभवत् अवध्यः सर्वदा सर्वैः शङ्करार्चनतत्परः। सावज्ञं वामपादेन स मां मूर्धनि सदस्यथ

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 24

ससर्जुर् अस्य मूर्ध्नि वै मुनेर्भवस्य खेचराः सुशोभनं सुशीतलं सुपुष्पवर्षमंबरात्

sasarjur asya mūrdhni vai munerbhavasya khecarāḥ suśobhanaṃ suśītalaṃ supuṣpavarṣamaṃbarāt

हिन्दी अर्थ

ताडयामास देवेश विष्णो विश्‍वजगत्पते। उवाच च मदाविष्टो न बिभेमीति सर्वतः यथा हि तं तथा कर्तुं त्वमर्हसि जनार्दन

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 25

अहो निरीक्ष्य चान्तकं मृतं तदा सुविस्मितः शिलाशनात्मजो ऽव्ययं शिवं प्रणम्य शङ्करम्

aho nirīkṣya cāntakaṃ mṛtaṃ tadā suvismitaḥ śilāśanātmajo 'vyayaṃ śivaṃ praṇamya śaṅkaram

हिन्दी अर्थ

एवं स्मृत्वा हरिः प्राह ब्रह्मणः क्षुतसम्भवम्। विप्राणां नास्ति राजेन्द्र भयमेत्य महेश्वरम् दुःखं करोमि विप्रस्य शापार्थं ससुरस्य मे

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 26

उवाच बालधीर्मृतः प्रसीद चेति वै मुनेः महेश्वरं महेश्वर-स्य चानुगो गणेश्वरः

uvāca bāladhīrmṛtaḥ prasīda ceti vai muneḥ maheśvaraṃ maheśvara-sya cānugo gaṇeśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

अध्याय ३६ राजा क्षुपद्वारा विष्णुकी आराधना, विष्णुद्वारा शिवभक्तोंकी महिमाका कथन १६९ भविता तस्य शापेन दक्षयज्ञे सुरैः समम्। मैं अब विप्र दधीचको क्रोधित करूँगा

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 27

ततो विवेश भगवान् अनुगृह्य द्विजोत्तमम् क्षणाद्गूढशरीरं हि ध्वस्तं दृष्ट्वान्तकं क्षणात्

tato viveśa bhagavān anugṛhya dvijottamam kṣaṇādgūḍhaśarīraṃ hi dhvastaṃ dṛṣṭvāntakaṃ kṣaṇāt

हिन्दी अर्थ

विनाशो मम राजेन्द्र पुनरुत्थानमेव च॥ ३० है राजेन्द्र! उनके शापसे दक्षके यज्ञमें सभी हे भूपते! है राजेन्द्र! समस्त देवताओंसहित मैं विप्रेद्र दधीचमुनिसे आपकी विजयके लिये पूरे मनसे प्रयास करूँगा

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 28

तस्मान्मृत्युञ्जयं चैव भक्त्या सम्पूजये द्विजाः मुक्तिदं भुक्तिदं चैव सर्वेषामपि शङ्करम्

tasmānmṛtyuñjayaṃ caiva bhaktyā sampūjaye dvijāḥ muktidaṃ bhuktidaṃ caiva sarveṣāmapi śaṅkaram

हिन्दी अर्थ

नन्दीश्वर बोले भगवान् विष्णुका यह वचन सुनकर क्षुपने उनसे कहा-आप वैसा ही कीजिये। इधर भक्तवत्सल भगवान् विष्णु ब्राह्मणका रूप धारणकर दधीचमुनिके आश्रम पहुँचे। जगद्गुरु विष्णुने ब्रह्मषि दधीचको प्रणामकर उनसे कहा

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 29

बहुना किं प्रलापेन संन्यस्याभ्यर्च्य वै भवम् भक्त्या चापरया तस्मिन् विशोका वै भविष्यथ

bahunā kiṃ pralāpena saṃnyasyābhyarcya vai bhavam bhaktyā cāparayā tasmin viśokā vai bhaviṣyatha

हिन्दी अर्थ

श्रीभगवान् बोले--हे शिवाराधनमें तत्पर निर्विकार ब्रह्मर्षि दधीच! मैं आपसे एक वरकी याचना करता हूँ। आप मुझे वह वर देनेकी कृपा कोजिये देवदेव विष्णुके इस प्रकार प्रार्थना करनेपर दधीचने कहा--मैं आपके सभी भावों तथा मनोरथोंको समझ गया हूँ। मुझे आपसे भी कोई भय नहीं है

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 30

एवमुक्तास्तदा तेन ब्रह्मणा ब्रह्मवादिनः प्रसीद भक्तिर्देवेशे भवेद्रुद्रे पिनाकिनि

evamuktāstadā tena brahmaṇā brahmavādinaḥ prasīda bhaktirdeveśe bhavedrudre pinākini

हिन्दी अर्थ

हे जनार्दन! आप यहाँ ब्राह्मणका रूप धारणकर आये हुए हैं। है देवेश! है जनार्दन! भगवान् शिवको कृपासे मैं भूत, भविष्य तथा वर्तमान सब कुछ जानता हूँ है सुब्रत! आप यह विप्ररूप छोड़ दीजिये। है देवेश! हे मधुसूदन! क्षुपने अपनी कार्य-सिद्धिके लिये आपको आराधना की है

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 31

केन वा तपसा देव यज्ञेनाप्यथ केन वा व्रतैर्वा भगवद्भक्ता भविष्यन्ति द्विजातयः

kena vā tapasā deva yajñenāpyatha kena vā vratairvā bhagavadbhaktā bhaviṣyanti dvijātayaḥ

हिन्दी अर्थ

हे भगवन्! है हरे! आपकी यह भक्तवत्सलता मुझे पूर्ण रूपसे विदित है। है भगवन्! है हरे! आज यहाँ भी आपकी वही भक्तवत्सलता विद्यमान है हे भगवन्! है वरदाता! है कमलनयन! यदि आपका ऐसा भक्तवात्सल्य है तो आप सोच-समझकर यह बताइये कि मुझ शिवाराधनतत्पर व्यक्तिको आपसे क्या भय हो सकता है ?

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 32

न दानेन मुनिश्रेष्ठास् तपसा च न विद्यया यज्ञैर् होमैर् व्रतैर् वेदैर् योगशास्त्रैर् निरोधनैः

na dānena muniśreṣṭhās tapasā ca na vidyayā yajñair homair vratair vedair yogaśāstrair nirodhanaiḥ

हिन्दी अर्थ

हे जनार्दन! मैं मिथ्या-भाषण नहीं करता; इसीलिये इस जगत्में देवता, हैत्य तथा ब्राह्मण किसीसे भी मैं भयभीत नहीं रहता हूँ नन्दी कहते हें -- है सनत्कुमार! दधीचका वह

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 33

प्रसादे नैव सा भक्तिः शिवे परमकारणे अथ तस्य वचः श्रुत्वा सर्वे ते परमर्षयः

prasāde naiva sā bhaktiḥ śive paramakāraṇe atha tasya vacaḥ śrutvā sarve te paramarṣayaḥ

हिन्दी अर्थ

करोमि यत्नं राजेन्द्र दधीचविजयाय ते भगवानपि विप्रस्य दधीचस्याश्रमं ययौ

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 34

सदारतनयाः श्रान्ताः प्रणेमुश् च पितामहम् तस्मात्पाशुपती भक्तिर् धर्मकामार्थसिद्धिदा

sadāratanayāḥ śrāntāḥ praṇemuś ca pitāmaham tasmātpāśupatī bhaktir dharmakāmārthasiddhidā

हिन्दी अर्थ

आस्थाय रूपं विप्रस्य भगवान् भक्तवत्सलः। दधीचमाह ब्रह्मार्षिमभिवन्द्य जगदगुरुः श्रीभगवानुवाच भो भो दधीच ब्रह्मर्षे भवार्चनरताव्यय। वरमेकं वृणे त्तत्तस्तं भवान् दातुमर्हति

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 35

मुनेर् विजयदा चैव सर्वमृत्युजयप्रदा दधीचस्तु पुरा भक्त्या हरिं जित्वामरैर्विभुम्

muner vijayadā caiva sarvamṛtyujayapradā dadhīcastu purā bhaktyā hariṃ jitvāmarairvibhum

हिन्दी अर्थ

याचितो देवदेवेन दधीचः प्राह विष्णुना। ज्ञातं तवेप्सितं सर्व न बिभेमि तवाप्यहम् भूतं भविष्यं देवेश वर्तमानं जनार्दन

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 36

क्षयं जघान पादेन वज्रास्थित्वं च लब्धवान् मयापि निर्जितो मृत्युर् महादेवस्य कीर्तनात्

kṣayaṃ jaghāna pādena vajrāsthitvaṃ ca labdhavān mayāpi nirjito mṛtyur mahādevasya kīrtanāt

हिन्दी अर्थ

ज्ञातं प्रसादाद् रुद्रस्य द्विजत्वं त्यज सुत्रत। आराधितोऽसि देवेश क्षुपेण मधुसूदन न बिभेमि जगत्यस्मिन् देवहैत्यद्विजादपि

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

अध्याय ३०

श्लोक 37

श्वेतेनापि गतेनास्यं मृत्योर्मुनिवरेण तु महादेवप्रसादेन जितो मृत्युर्यथा मया

śvetenāpi gatenāsyaṃ mṛtyormunivareṇa tu mahādevaprasādena jito mṛtyuryathā mayā

हिन्दी अर्थ

1111011022. य काका फ्रफ््रफफ्रफफ्रफ्रफ्फफ्रफफ्रफफ्फफ्रफ्फफ फफफफफफ्फफफ फफ फफ फफक फफ फफ फ्रा फ फ़ फफफ फ़ फक फ़ फफफ फ़फफफफफफफ झफफ पु एवं श्रुत्वापि तद्वाक्यं सान्त्वं विष्णोर्महामुनिः । न बिभेमीति तं प्राह दधीचो देवसत्तमम्

English

Formerly, by means of devotion, Dadhica conquer- ed lord Vinu and his associate Devas. He killed Kupa with the tip of his foot. He acquired adamantine bones. By glori- fying the lord, I too conquered death. Even by the great sage Sveta who had fallen into the ja%vs of death, death was con- quered by the grace of the lord, in the manner it was conque- red by me.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_liGgapurANa1-108.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Linga Purana — Chapter 30
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.