Linga Purana· Liṅga Purāṇa
47
अध्याय 47 / 108

Book 1 - Adhyaya 47

25 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ25 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ४७

श्लोक 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भुवनकोशे द्वीपद्वीपेश्वरकथनं नाम षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः आग्नीध्रं ज्येष्ठदायादं काम्यपुत्रं महाबलम् प्रियव्रतो ऽभ्यषिञ्चद्वै जंबूद्वीपेश्वरं नृपः

iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge bhuvanakośe dvīpadvīpeśvarakathanaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśo 'dhyāyaḥ āgnīdhraṃ jyeṣṭhadāyādaṃ kāmyaputraṃ mahābalam priyavrato 'bhyaṣiñcadvai jaṃbūdvīpeśvaraṃ nṛpaḥ

हिन्दी अर्थ

आज्यानां काष्ठसंयोगादग्नेर्धूमः प्रवर्तितः । द्वितीयानां च सम्भूतिर्विरिञ्चोच्छ्ास वायुना

English

King Priyavrata crowned his eldest son Agnidhra who was the eldest inheritor and who was a loveable son of great strength, as the king of Jambild\npa.*'

अध्याय ४७

श्लोक 2

सो ऽतीव भवभक्तश् च तपस्वी तरुणः सदा भवार्चनरतः श्रीमान् गोमान्धीमान्द्विजर्षभाः

so 'tīva bhavabhaktaś ca tapasvī taruṇaḥ sadā bhavārcanarataḥ śrīmān gomāndhīmāndvijarṣabhāḥ

हिन्दी अर्थ

वाह्वयास्त्वथ जीमूतास्त्वावहस्थानगाः शुभाः विरिञ्चोच्छ्ठासजाः सर्वे प्रवहस्कन्धजास्ततः। पक्षजाः पुष्कराद्याश्च वर्षन्ति च यदा जलम्

English

For detail, Ibid» Si.

अध्याय ४७

श्लोक 3

तस्य पुत्रा बभूवुस्ते प्रजापतिसमा नव सर्वे माहेश्वराश्चैव महादेवपरायणाः

tasya putrā babhūvuste prajāpatisamā nava sarve māheśvarāścaiva mahādevaparāyaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

मूकाः सशब्ददुष्टाशास्त्वेतैः कृत्यं यथाक्रमम्॥ क्षामवृष्टिप्रदा दीर्घकालं शीतसमीरिणः

English

O leading brahmins, he was an ascetic and a great devotee of Siva. He was a young man engaged in the worship of Siva. He was prosperous and intelligent and he possessed many cows.

अध्याय ४७

श्लोक 4

ज्येष्ठो नाभिर् इति ख्यातस् तस्य किंपुरुषो ऽनुजः हरिवर्षस्तृतीयस्तु चतुर्थो वै त्विलावृतः

jyeṣṭho nābhir iti khyātas tasya kiṃpuruṣo 'nujaḥ harivarṣastṛtīyastu caturtho vai tvilāvṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

जीवकाश्च तथा क्षीणा विद्युदध्वनिविवर्जिता: । तिष्ठन्त्याक्रोशमात्रै तु धरापृष्ठादितस्ततः मेघा योजनमात्रं तु साध्यत्वाद्वहुतोयदाः

English

He had nine sons at par with Prajapatis. All of them were followers of Mahevara and devoted to Mahadeva.

अध्याय ४७

श्लोक 5

रम्यस्तु पञ्चमस् तत्र हिरण्मान् षष्ठ उच्यते कुरुस्तु सप्तमस्तेषां भद्राश्वस्त्वष्टमः स्मृतः

ramyastu pañcamas tatra hiraṇmān ṣaṣṭha ucyate kurustu saptamasteṣāṃ bhadrāśvastvaṣṭamaḥ smṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

अध्याय ७४ ज्योतिःसन्निवेशवर्णनमें लोकपालोंकी पुरियोंका वर्णन २३३

English

His eldest son was known as Nabhi. Kimpurusa was his (Nabhi's) younger brother. The third son was Harivar?a. The fourth son was Ilavrta.

अध्याय ४७

श्लोक 6

नवमः केतुमालस्तु तेषां देशान्निबोधत नाभेस्तु दक्षिणं वर्षं हेमाख्यं तु पिता ददौ

navamaḥ ketumālastu teṣāṃ deśānnibodhata nābhestu dakṣiṇaṃ varṣaṃ hemākhyaṃ tu pitā dadau

हिन्दी अर्थ

धरापृष्ठाद् द्विजाः क्ष्मायां विद्युदगुणसमन्विता: । द्विजो! पृथ्वीतलसे योजन-मात्रकी दूरीवाले विद्युत् तेषां तेषां वृष्टिसर्ग त्रेधा कथितमत्र तु॥ ५३ युक्त मेघ साध्य होनेके कारण पृथ्वीपर अधिक जल- वृष्टि करनेवाले होते हैं। उन मेघोंका तीन प्रकारका पर्वतोंके कटे हुए पक्षोंसे उत्पन्न मेघ कल्पज होते हैं और वे अति महान् होते हैं। वे कल्पके अन्तमें विनाशके लिये रात्रिमें बरसते हैं। पुष्कर आदि पक्षजनित मेघ जब बरसते हैं, तब सम्पूर्ण जगत् सागरमय हो जाता

English

Ramya was the fifth; the sixth was Hiramnan. Kuru was the seventh. Bhadrava was the eighth.

अध्याय ४७

श्लोक 7

हेमकूटं तु यद्वर्षं ददौ किंपुरुषाय सः नैषधं यत्स्मृतं वर्षं हरये तत्पिता ददौ

hemakūṭaṃ tu yadvarṣaṃ dadau kiṃpuruṣāya saḥ naiṣadhaṃ yatsmṛtaṃ varṣaṃ haraye tatpitā dadau

हिन्दी अर्थ

है और उसमें भगवान् रातमें शयन करते हैं। है श्रेष्ठ ब्राह्मणो! अग्निसे उत्पन्न, ब्रह्माके श्वाससे उत्पन्न तथा कटे हुए पर्वतोंके पक्षसे उत्पन्न मेघोंका धूम सदा आप्यायन कहा गया है ॥ ५४--५६॥

English

The ninth was Ketumala. Understand their lands now. The subcontinent of Nabhi inherited from his father is called Hema which lies in the south.

अध्याय ४७

श्लोक 8

इलावृताय प्रददौ मेरुर्यत्र तु मध्यमः नीलाचलाश्रितं वर्षं रम्याय प्रददौ पिता

ilāvṛtāya pradadau meruryatra tu madhyamaḥ nīlācalāśritaṃ varṣaṃ ramyāya pradadau pitā

हिन्दी अर्थ

समस्त पौण्ड़ (पुण्ड् देशमें होनेवाली) वृष्टि विद्युन्मय, शीतल तथा अन्न प्रदान करनेवाली होती है । पुण्डू देशके मेघ बर्फके समान शीतल होते हैं और वे हाथीके सूँड्से गिरते हुए जलके छिड़कावकी भाँति प्रतीत होते हैं। गांग नामक मेघ गंगाके जलसे उत्पन्न होते हैं। ये परावहसंज्ञक वायुद्वारा पर्वतों, नदियों और दिग्गजोंको व्याकुल कर देते हैं । मेघोंसे अलग हुआ जल एक पर्वतसे दूसरे पर्वतपर पहुँचता है। परावह नामक जो वायु है,

English

He gave Kimpurusa the subcontinent Hemakuta. He gave the subcontinent called Naisadha to Hari.

अध्याय ४७

श्लोक 9

श्वेतं यदुत्तरं तस्मात् पित्रा दत्तं हिरण्मते यदुत्तरं शृङ्गवर्षं पिता तत्कुरवे ददौ

śvetaṃ yaduttaraṃ tasmāt pitrā dattaṃ hiraṇmate yaduttaraṃ śṛṅgavarṣaṃ pitā tatkurave dadau

हिन्दी अर्थ

वह मेघोंको हिमालय (अम्बिकागुरु) पर्वतकी ओर ले जाती है । है द्विजो ! पुनः मेनापति हिमालयसे आगे बढ़कर ये मेघ समुद्रके मध्य देशोंकी वृद्धिके लिये भारतवर्षमें भारी वर्षा करते हैं ॥ ५७--६०॥

English

To Ilavrta he gave the midlands encircling the moun- tain Meru. He gave Ramya the subcontinent around Nllacala.

अध्याय ४७

श्लोक 10

वर्षं माल्यवतं चापि भद्राश्वस्य न्यवेदयत् गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान्

varṣaṃ mālyavataṃ cāpi bhadrāśvasya nyavedayat gandhamādanavarṣaṃ tu ketumālāya dattavān

हिन्दी अर्थ

वस्तुओंकी वृद्धिके लिये होनेवाली वृष्टियाँ दो प्रकारकी कही गयी हैं। मैं बुद्धिके अनुसार उन दोनोंका संक्षेपमें वर्णन करता हूँ। संसारके नेत्रस्वरूप महातेजस्वी भगवान् सूर्य वृष्टियोंका सृजन करनेवाले हैं। हे द्विजश्रेष्ठो! वे भी साक्षात् ईशान परमेश्वर शिव ही लि

English

The subcontinent Sveta to the north of it was given to Hiranman. He gave Kuru the subcontinent Smga Var?a which is to the north of it.

अध्याय ४७

श्लोक 11

इत्येतानि महान्तीह नव वर्षाणि भागशः आग्नीध्रस्तेषु वर्षेषु पुत्रांस्तानभिषिच्य वै

ityetāni mahāntīha nava varṣāṇi bhāgaśaḥ āgnīdhrasteṣu varṣeṣu putrāṃstānabhiṣicya vai

हिन्दी अर्थ

मृत्यु, आत्मा, मन्यु (क्रोध), दिशाएँ और विदिशाएँ हैं । वे ही सत्य, ऋत, वायु, आकाश, ग्रह, लोकपाल, विष्णु, ब्रह्मा, रुद्र तथा साक्षात् महेश्वर हैं । वे हजार किरणोंवाले, श्रीमान, आठ भुजाओंवाले, परम कल्याणकारी, अर्धनारीश्वर,

English

He gave the subcontinent round about Malyavan to Bhadrava. He gave Gandhamadana to Ketumala.

अध्याय ४७

श्लोक 12

यथाक्रमं स धर्मात्मा ततस्तु तपसि स्थितः तपसा भावितश्चैव स्वाध्यायनिरतस्त्वभूत्

yathākramaṃ sa dharmātmā tatastu tapasi sthitaḥ tapasā bhāvitaścaiva svādhyāyaniratastvabhūt

हिन्दी अर्थ

तीन नेत्रोंवाले तथा देवताओंके अधिपति हैं पक्षजाः पुष्कराद्याश्च वर्षन्ति च यदा जलम्।

English

These are the nine great subcontinents in brief. After crowning his sons as the kings in those subcontinents, Agmdhra*®® the virtuous became engaged in penance. After purifying himself by penance he became engaged in the study of the Vedas.

अध्याय ४७

श्लोक 13

स्वाध्यायनिरतः पश्चाच् छिवध्यानरतस् त्वभूत् यानि किंपुरुषाद्यानि वर्षाण्यष्टौ शुभानि च

svādhyāyanirataḥ paścāc chivadhyānaratas tvabhūt yāni kiṃpuruṣādyāni varṣāṇyaṣṭau śubhāni ca

हिन्दी अर्थ

पुण्डूदेशेषु पतिता नागानां शीकरा हिमाः

English

After being engaged in the study of the Vedas he became engaged in meditation on Siva. There is natural per- fection in all the eight excellent subcontinents beginning with Kimpurusa. Without any strain the subjects are always happy. The opposite of joy is not seen in them. They have no fear from death or old age. They have neither Dharma nor Adharma. There is no distinction such as the excellent, the middling and the base. In all these eight subcontinents there are no subdivi- sions of yugas.

अध्याय ४७

श्लोक 14

तेषां स्वभावतः सिद्धिः सुखप्राया ह्ययत्नतः विपर्ययो न तेष्वस्ति जरामृत्युभयं न च

teṣāṃ svabhāvataḥ siddhiḥ sukhaprāyā hyayatnataḥ viparyayo na teṣvasti jarāmṛtyubhayaṃ na ca

हिन्दी अर्थ

गाङ्गा गङ्गाम्बुसम्भूता पर्जन्येन परावहैः । नगानां च नदीनां च दिग्गजानां समाकुलम् परावहो यः श्वसनश्चानयत्यम्बिकागुरुम्

English

According to Agnldhra was the eldest ion of Priyavrata. But according to a Viyu venion he was the son of Priyavrata*! daughter.

अध्याय ४७

श्लोक 15

धर्माधर्मौ न तेष्वास्तां नोत्तमाधममध्यमाः न तेष्वस्ति युगावस्था क्षेत्रेष्वष्टसु सर्वतः

dharmādharmau na teṣvāstāṃ nottamādhamamadhyamāḥ na teṣvasti yugāvasthā kṣetreṣvaṣṭasu sarvataḥ

हिन्दी अर्थ

सोऽपि साक्षाद् द्विजश्रेष्ठाश्चेशान: परमः शिव:

English

Those who die in a holy centre of Rudra whether mobile or immobile whether devotees or casual visitors are reborn there.

अध्याय ४७

श्लोक 16

रुद्रक्षेत्रे मृताश्चैव जङ्गमाः स्थावरास् तथा भक्ताः प्रासंगिकाश्चापि तेषु क्षेत्रेषु यान्ति ते

rudrakṣetre mṛtāścaiva jaṅgamāḥ sthāvarās tathā bhaktāḥ prāsaṃgikāścāpi teṣu kṣetreṣu yānti te

हिन्दी अर्थ

लोकपालो हरिब्रह्मा रुद्रः साक्षान्महेश्वरः अस्यैवेह प्रसादात्तु वृष्टिनानाभवद् द्विजाः। है द्विजो! इन्हींकी कृपासे नाना प्रकार ॐ प्रसादात्तु वृष्टिर्नानाभवद् द्विजाः । है द्विजो! इन्हींको कृपासे नाना प्रकारकी वृष्टि होत सहस्त्रगुणमुत्स्रष्टुमादत्ते किरणैर्जलम्॥ ६६ है। ये हजार गुना जल देनेके लिये अपनी किरणो

English

For their benefit eight holy centres were created by Rudra. In all those places Mahadeva was always present.

अध्याय ४७

श्लोक 17

तेषां हिताय रुद्रेण चाष्टक्षेत्रं विनिर्मितम् तत्र तेषां महादेवः सान्निध्यं कुरुते सदा

teṣāṃ hitāya rudreṇa cāṣṭakṣetraṃ vinirmitam tatra teṣāṃ mahādevaḥ sānnidhyaṃ kurute sadā

हिन्दी अर्थ

जल ग्रहण करते हैं। विचारपूर्वक देखा जाय तो

English

By seeing Mahadeva in their hearts the residents of the eight holy centres were always happy. He alone was the greatest goal unto them all.

अध्याय ४७

श्लोक 18

दृष्ट्वा हृदि महादेवम् अष्टक्षेत्रनिवासिनः सुखिनः सर्वदा तेषां स एवेह परा गतिः

dṛṣṭvā hṛdi mahādevam aṣṭakṣetranivāsinaḥ sukhinaḥ sarvadā teṣāṃ sa eveha parā gatiḥ

हिन्दी अर्थ

जलस्य नाशो वृद्धिर्वा नास्त्येवास्य विचारत: । जलका नाश अथवा वृद्धि होती ही नहीं। धुवके हार ध्रुवेणाधिष्ठितो वायुर्वृष्टिं संहरते पुन: । ६७ अधिष्ठित वायु वृष्टिका पुन: हरण कर लेती ह तदनन्तर यह सूर्यग्रहसे निकलकर सम्पूर्ण नक्षत्रमण्डलमे ग्रहान्निःसृत्य सूर्यात्तु कृत्स्ने नक्षत्रमण्डले। फैलती है। उसके बाद ध्रुवके द्वारा अधिष्ठित यह चारस्यान्ते विशत्यर्के ध्रुवेण समधिष्ठिता॥ ६८ वृद्धि पुनः सूर्यमें प्रवेश करती है॥६६--६८ ॥

English

I shall now recount tiic country of Nabhi marked by *hima' (snow; i.c. Bharatavarsa as mentioned below). The intelligent Nabhi begot a son of Merude\d, Rabha by name who was a great king adored by all ksatriyas. A heroic son Bharata was born to Rsabha. He was the eldest among his hundred sons.

अध्याय ४७

श्लोक 19

नाभेर्निसर्गं वक्ष्यामि हिमाङ्के ऽस्मिन्निबोधत नाभिस्त्वजनयत्पुत्रं मेरुदेव्यां महामतिः

nābhernisargaṃ vakṣyāmi himāṅke 'sminnibodhata nābhistvajanayatputraṃ merudevyāṃ mahāmatiḥ

हिन्दी अर्थ

चौवनवाँ अध्याय पूर्ण हुआ

English

$abha who was fond of his son Bharata crowned him as king. By adopting the path of knowledge and detach- ment he conquered the serpents of his sense-organs; by all means he stabilised Is vara, the supreme Atman, within his own heart; he was immersed in devout feelings; he observed fasts; he wore bark garments and matted hair. He retired into dark- ness (i.e. solitary place). Devoid of all desires and his doubts all cleared, (in the end) he attained the great region of Siva. He gave the subcontinent to the south of the mountain Himavat to Bharata. Hence learned men call that subcontinent as Bharata Vara*®® after his name. Bharata's son was the virtuous Sumati. Bharata entrusted the kingdom to his care. After transferring the royal glory to his son the king entered the forest for penance.

अध्याय ४७

श्लोक 20

ऋषभं पार्थिवश्रेष्ठं सर्वक्षत्रस्य पूजितम् ऋषभाद्भरतो जज्ञे वीरः पुत्रशताग्रजः

ṛṣabhaṃ pārthivaśreṣṭhaṃ sarvakṣatrasya pūjitam ṛṣabhādbharato jajñe vīraḥ putraśatāgrajaḥ

हिन्दी अर्थ

शिवस्वरूप भगवान् सूर्यके रथ तथा चेत्रादि बारह मासोंमें रथके साथ भ्रमण करनेवाले देवता, मुनि, नाग, गन्धर्व आदिका वर्णन सूत उवाच सूतजी बोले-हे ऋषियो! मैं संक्षेपमे सूर्यके सौरं सङ्क्षेपतो वक्ष्ये रथं शशिन एव च। रथ और चन्द्रमा तथा अन्य ग्रहोंके विषयमें बताऊँगा ग्रहाणामितरेषां च यथा गच्छति ल पकार जलका शोषण करनेवाले सूर्य गति करते हैं, उसका भी वर्णन करूँगा

English

Bh&rata. LiAga ascribes the origin of the name to King Bharata, the eldest of the hundred sons of B>$abha and grandson of Nftbhi. Of. Vftyu 33. 51-52; Marka 53. 39-40. For detail see Bhaga 11.2. 15- 17 andSk I. ii. 37. 55-57. But according to Matsya 114-5-6, Bharata is the name of Manu himself who creates smd supports the people here. For further detail, see Avasthi: StudUs in SkandapurS, pp, 17-23. Formerly Bh&rata was known as Hima-vars& or Haimavata Varfa.

अध्याय ४७

श्लोक 21

सो ऽभिषिच्याथ ऋषभो भरतं पुत्रवत्सलः ज्ञानवैराग्यमाश्रित्य जित्वेन्द्रियमहोरगान्

so 'bhiṣicyātha ṛṣabho bharataṃ putravatsalaḥ jñānavairāgyamāśritya jitvendriyamahoragān

हिन्दी अर्थ

हे श्रेष्ठ द्विजो! ब्रह्माके द्वारा विशेष प्रयोजनके लिये निर्मित वह सूर्यरथ संवत्सरके अवयवोंसे कल्पित किया गया है। तीन नाभि तथा पाँच अरोंवाले चक्रसे

English

Bh&rata. LiAga ascribes the origin of the name to King Bharata, the eldest of the hundred sons of B>$abha and grandson of Nftbhi. Of. Vftyu 33. 51-52; Marka 53. 39-40. For detail see Bhaga 11.2. 15- 17 andSk I. ii. 37. 55-57. But according to Matsya 114-5-6, Bharata is the name of Manu himself who creates smd supports the people here. For further detail, see Avasthi: StudUs in SkandapurS, pp, 17-23. Formerly Bh&rata was known as Hima-vars& or Haimavata Varfa.

अध्याय ४७

श्लोक 22

सर्वात्मनात्मनि स्थाप्य परमात्मानमीश्वरम् नग्नो जटी निराहारश् चीरी ध्वान्तगतो हि सः

sarvātmanātmani sthāpya paramātmānamīśvaram nagno jaṭī nirāhāraś cīrī dhvāntagato hi saḥ

हिन्दी अर्थ

त्रिणाभिना तु चक्रेण पञ्चारेण समन्वित: । युक्त यह सूर्यरथ सुवर्णमय है और सभी देवताओंका सौवर्णः सर्वदेवानामावासो भास्करस्य तु॥ ३ निवासस्थान है। यह लम्बाई तथा चौड़ाईमें नौ हजार कहा गया है। इसका ईषादण्ड प्रमाण नवयोजनसाहस्त्रो विस्तारायामतः स्मृतः। (माष)-में रथोपस्थसे दुगुना है। जहाँ चक्र है, वहाँ द्विगुणोऽपि रथोपस्थादीषादण्डः प्रमाणतः ॥ ४ स्थित अन्तरिक्षगामी घोड़ोंसे वह युक्त (जुता हुआ) है। उसके सातौं घोड़े वेदके सात छन्दो गायत्री, बृहती,

English

Bh&rata. LiAga ascribes the origin of the name to King Bharata, the eldest of the hundred sons of B>$abha and grandson of Nftbhi. Of. Vftyu 33. 51-52; Marka 53. 39-40. For detail see Bhaga 11.2. 15- 17 andSk I. ii. 37. 55-57. But according to Matsya 114-5-6, Bharata is the name of Manu himself who creates smd supports the people here. For further detail, see Avasthi: StudUs in SkandapurS, pp, 17-23. Formerly Bh&rata was known as Hima-vars& or Haimavata Varfa.

अध्याय ४७

श्लोक 23

निराशस्त्यक्तसंदेहः शैवमाप परं पदम् हिमाद्रेर्दक्षिणं वर्षं भरताय न्यवेदयत्

nirāśastyaktasaṃdehaḥ śaivamāpa paraṃ padam himādrerdakṣiṇaṃ varṣaṃ bharatāya nyavedayat

हिन्दी अर्थ

वाजिनस्तस्य वै सप्त छन्दोभिनिर्मितास्तु ते॥ ५ निर्मित हैं

English

Bh&rata. LiAga ascribes the origin of the name to King Bharata, the eldest of the hundred sons of B>$abha and grandson of Nftbhi. Of. Vftyu 33. 51-52; Marka 53. 39-40. For detail see Bhaga 11.2. 15- 17 andSk I. ii. 37. 55-57. But according to Matsya 114-5-6, Bharata is the name of Manu himself who creates smd supports the people here. For further detail, see Avasthi: StudUs in SkandapurS, pp, 17-23. Formerly Bh&rata was known as Hima-vars& or Haimavata Varfa.

अध्याय ४७

श्लोक 24

तस्मात्तु भारतं वर्षं तस्य नाम्ना विदुर्बुधाः भरतस्यात्मजो विद्वान् सुमतिर्नाम धार्मिकः

tasmāttu bhārataṃ varṣaṃ tasya nāmnā vidurbudhāḥ bharatasyātmajo vidvān sumatirnāma dhārmikaḥ

हिन्दी अर्थ

सौरस्तु ब्रह्मणा सृष्टो रथस्त्वर्थवशेन सः। चक्रपक्षे निबद्धास्तु ध्रुवे चाक्षः समर्षितः। चक्रसहित घूमता है और ध्रुव अक्षके साथ सहाश्वचक्रो भ्रमते सहाक्षो भ्रमते श्रुवः ॥ ६ घूमता है॥ २--६॥

English

Bh&rata. LiAga ascribes the origin of the name to King Bharata, the eldest of the hundred sons of B>$abha and grandson of Nftbhi. Of. Vftyu 33. 51-52; Marka 53. 39-40. For detail see Bhaga 11.2. 15- 17 andSk I. ii. 37. 55-57. But according to Matsya 114-5-6, Bharata is the name of Manu himself who creates smd supports the people here. For further detail, see Avasthi: StudUs in SkandapurS, pp, 17-23. Formerly Bh&rata was known as Hima-vars& or Haimavata Varfa.

अध्याय ४७

श्लोक 25

बभूव तस्मिंस्तद्राज्यं भरतः संन्यवेशयत् पुत्रसंक्रामितश्रीको वनं राजा विवेश सः

babhūva tasmiṃstadrājyaṃ bharataḥ saṃnyaveśayat putrasaṃkrāmitaśrīko vanaṃ rājā viveśa saḥ

हिन्दी अर्थ

अध्याय ५५ शिवस्वरूप भगवान् सूर्यके रथ आदिका वर्णन

English

Bh&rata. LiAga ascribes the origin of the name to King Bharata, the eldest of the hundred sons of B>$abha and grandson of Nftbhi. Of. Vftyu 33. 51-52; Marka 53. 39-40. For detail see Bhaga 11.2. 15- 17 andSk I. ii. 37. 55-57. But according to Matsya 114-5-6, Bharata is the name of Manu himself who creates smd supports the people here. For further detail, see Avasthi: StudUs in SkandapurS, pp, 17-23. Formerly Bh&rata was known as Hima-vars& or Haimavata Varfa.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_liGgapurANa1-108.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Linga Purana — Chapter 47
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.