Linga Purana· Liṅga Purāṇa
74
अध्याय 74 / 108

Book 1 - Adhyaya 74

30 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ30 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ७४

श्लोक 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ब्रह्मप्रोक्तलिङ्गार्चनविधिर् नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः लिङ्गानि कल्पयित्वैवं स्वाधिकारानुरूपतः विश्वकर्मा ददौ तेषां नियोगाद्ब्रह्मणः प्रभोः

iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge brahmaproktaliṅgārcanavidhir nāma trisaptatitamo 'dhyāyaḥ liṅgāni kalpayitvaivaṃ svādhikārānurūpataḥ viśvakarmā dadau teṣāṃ niyogādbrahmaṇaḥ prabhoḥ

हिन्दी अर्थ

सम्पूर्ण पापको मनुष्य शिवालयमें मात्र एक प्राणीको हत्या करके प्राप्त करता है हे श्रेष्ठ द्विजो! शिवके निमित्त सदा पुष्पहिंसा की जानी चाहिए। यज्ञके लिये पशुहिंसा दुष्ट शासन है; यह क्षत्रियोंके द्वारा की जा सकती है। ब्रह्मवादी योगियोंके लिये कोई विधिनिषेध नहीं है। अतः निषिद्धका सेवन

English

At the bidding of Lord Brahma, Vivakarma made the following Lingas befitting the office of Devas and gave those Lingas to them.

अध्याय ७४

श्लोक 2

इन्द्रनीलमयं लिङ्गं विष्णुना पूजितं सदा पद्मरागमयं शक्रो हैमं विश्रवसः सुतः

indranīlamayaṃ liṅgaṃ viṣṇunā pūjitaṃ sadā padmarāgamayaṃ śakro haimaṃ viśravasaḥ sutaḥ

हिन्दी अर्थ

करनेपर भी वे वध्य नहीं हैं। सभी कर्माका त्याग करके संन्यास

English

The Lihga made of Sapphire was worshipped by Visnu. Indra worshipped that of ruby. The son of Viravas worshipped the Lihga made of gold,

अध्याय ७४

श्लोक 3

विश्वेदेवास् तथा रौप्यं वसवः कान्तिकं शुभम् आरकूटमयं वायुर् अश्विनौ पार्थिवं सदा

viśvedevās tathā raupyaṃ vasavaḥ kāntikaṃ śubham ārakūṭamayaṃ vāyur aśvinau pārthivaṃ sadā

हिन्दी अर्थ

न हन्तव्याः सदा पूज्याः पापकर्मरता अपि। ब्रह्महत्यासमं पापमात्रेयीं विनिहत्य च। स्त्रियः सर्वा न हन्तव्याः पापकर्मरता अपि

English

Visvedevas worshipped Silver Lihga, Vasus the aus- picious magnetic Lihga, Vayu the Lihga made of brass; and Asvins the Earthen Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 4

स्फाटिकं वरुणो राजा आदित्यास्ताम्रनिर्मितम् मौक्तिकं सोमराड् धीमांस् तथा लिङ्गमनुत्तमम्

sphāṭikaṃ varuṇo rājā ādityāstāmranirmitam mauktikaṃ somarāḍ dhīmāṃs tathā liṅgamanuttamam

हिन्दी अर्थ

न यज्ञार्थ स्त्रियो ग्राह्माः सर्वैः सर्वत्र सर्वदा। सर्ववर्णेषु विप्रेन्द्राः पापकर्मरता अपि

English

King Varuna worshipped the crystal Lihga; Adilyas ihe excellent Lihga made of copper, and king Soma the excel- lent Lihga made of pearls.

अध्याय ७४

श्लोक 5

अनन्ताद्या महानागाः प्रवालकमयं शुभम् दैत्या ह्ययोमयं लिङ्गं राक्षसाश् च महात्मनः

anantādyā mahānāgāḥ pravālakamayaṃ śubham daityā hyayomayaṃ liṅgaṃ rākṣasāś ca mahātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

न हन्तव्याः सदा मर्त्ये: शिववच्छङ्कया तथा प्रसङ्काद्वापि यो मर्त्यः सतां सकृदहो द्विजाः। रुद्रलोकमवाप्नोति समभ्यर्च्य महेश्वरम्

English

Ananta and the other great serpents worshipped the Lihga of coral; Daityas and Raksasas the ferrous Lihga,

अध्याय ७४

श्लोक 6

त्रैलोहिकं गुह्यकाश् च सर्वलोहमयं गणाः चामुण्डा सैकतं साक्षान् मातरश् च द्विजोत्तमाः

trailohikaṃ guhyakāś ca sarvalohamayaṃ gaṇāḥ cāmuṇḍā saikataṃ sākṣān mātaraś ca dvijottamāḥ

हिन्दी अर्थ

भवन्ति दुःखिताः सर्वे निर्दया मुनिसत्तमाः। भक्तिहीना नराः सर्वे भवे परमकारणे

English

Guhyakas worshipped the Lihga of three metals, Ganas that made of all metals and O excellent brahmins, Camunda and Mothers worshipped the Lihga of Sand.

अध्याय ७४

श्लोक 7

दारुजं नैरृतिर् भक्त्या यमो मारकतं शुभम् नीलाद्याश् च तथा रुद्राः शुद्धं भस्ममयं शुभम्

dārujaṃ nairṛtir bhaktyā yamo mārakataṃ śubham nīlādyāś ca tathā rudrāḥ śuddhaṃ bhasmamayaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

ये भक्ता देवदेवस्य शिवस्य परमेष्ठिनः । भागयवन्तो विमुच्यन्ते भुक्त्वा भोगानिहैव ते भक्त यथा चित्तमथादिदेवे।

English

Nairrti worshipped the Lihga of wood; Yama that of emerald; Nila rudra and others the pure and splendid Lihga made ofBhasman (ashes).

अध्याय ७४

श्लोक 8

लक्ष्मीवृक्षमयं लक्ष्मीर् गुहो वै गोमयात्मकम् मुनयो मुनिशार्दूलाः कुशाग्रमयम् उत्तमम्

lakṣmīvṛkṣamayaṃ lakṣmīr guho vai gomayātmakam munayo muniśārdūlāḥ kuśāgramayam uttamam

हिन्दी अर्थ

तेषां न दूरः परमेशलोकः

English

Laksmi worshipped the Lihga of Laksmivrksa (Bilva tree); Guha the Lihga of cowdung. O leading sages, the sages worshipped the excellent Lihga of Kusa grass.

अध्याय ७४

श्लोक 9

वामाद्याः पुष्पलिङ्गं तु गन्धलिङ्गं मनोन्मनी सरस्वती च रत्नेन कृतं रुद्रस्य वाग्भवा

vāmādyāḥ puṣpaliṅgaṃ tu gandhaliṅgaṃ manonmanī sarasvatī ca ratnena kṛtaṃ rudrasya vāgbhavā

हिन्दी अर्थ

लिये हुए ब्रह्मवादी लोगोंका वध नहीं करना चाहिए; ३ पापकर्ममें लगे रहनेपर भी सदा पूज्य हैं ॥ १४--१ ह

English

Vamadeva and others worshipped the Puspa lihga and Manonmani the Lihga made of scents. Sarasvati wor- shipped the Lihga made of jewels.

अध्याय ७४

श्लोक 10

दुर्गा हैमं महादेवं सवेदिकमनुत्तमम् उग्रा पिष्टमयं सर्वे मन्त्रा ह्याज्यमयं शुभम्

durgā haimaṃ mahādevaṃ savedikamanuttamam ugrā piṣṭamayaṃ sarve mantrā hyājyamayaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

अत्रिके कुलमें उत्पन्न सभी स्त्रियाँ पवित्र होती ह अत्रिवंशकी स्त्रीक हत्या करनेपर ब्रह्महत्याके समान पाप लगता है, अतः पापकर्ममें रत होनेपर भी उन स्त्रियोंक) हत्या नहीं करनी चाहिए। सभी लोगोंको चाहिए कि

English

Durga worshipped the Lihga made of gold along with the pedestal. All the Mantras worshipped Ugra in the form of sacrifice with the splendid Lihga made of ghee.

अध्याय ७४

श्लोक 11

वेदाः सर्वे दधिमयं पिशाचाः सीसनिर्मितम् लेभिरे च यथायोग्यं प्रसादाद्ब्रह्मणः पदम्

vedāḥ sarve dadhimayaṃ piśācāḥ sīsanirmitam lebhire ca yathāyogyaṃ prasādādbrahmaṇaḥ padam

हिन्दी अर्थ

यह्ञहेतु सर्वत्र सर्वदा स्त्रियोंको ग्रहण न करें; है विप्रेद्रो सभी वर्णोकी स्त्रियाँ चाहे वे पापकर्ममें रत हों, मलिन हों, मनुष्योंके द्वारा वध्य नहीं हैं; उनमें शिवभाव रखना चाहिए॥ १७--२० ॥

English

The Vedas worshipped the Lihga of curds; P-'acas the Lihga of lead. All the worshippers attained the suitable region by the favour of Brahma.

अध्याय ७४

श्लोक 12

बहुनात्र किमुक्तेन चराचरमिदं जगत् शिवलिङ्गं समभ्यर्च्य स्थितमत्र न संशयः

bahunātra kimuktena carācaramidaṃ jagat śivaliṅgaṃ samabhyarcya sthitamatra na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

स्मृतिसे विमुख लोग पाखण्डी कहे गये हैं । द्विजातियोंको उनके साथ बातचीत नहीं करनी चाहिए, उनका स्पर्श नहीं करना चाहिए और उन्हें देखना नहीं चाहिए; उन्हे देखनेपर सूर्यका दर्शन करना चाहिए; फिर भी राजाओं

English

Of what avail is much talk? There is no doubt in this that it was due to their worshipping the Lihga that the universe of mobile and immobile beings could stand.

अध्याय ७४

श्लोक 13

षड्विधं लिङ्गमित्याहुर् द्रव्याणां च प्रभेदतः तेषां भेदाश्चतुर्युक्तचत्वारिंशदिति स्मृताः

ṣaḍvidhaṃ liṅgamityāhur dravyāṇāṃ ca prabhedataḥ teṣāṃ bhedāścaturyuktacatvāriṃśaditi smṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

तथा अन्य प्राणियोंको चाहिए कि उनका वध न करें हे द्विजो! मनुष्य सज्जनोंके संसर्गवश एक बार भी महेश्वरका पूजन करके रुद्रलोक प्राप्त कर लेता है। है श्रेष्ठ द्विजो! सभी दयारहित लोग तथा परमकारण शिवमें भक्तिसे हीन सभी मनुष्य दुःख भोगते हैं। जो

English

Due to the difference injthe material, they say, there are six types of Lihgas. Their subdivisions are fortyfour in number. The first type of Lihga is called Sailaja (made of rock). It has four sub-divisions. O excellent sages, the second type is made of jewels. It has seven sub-divisions. The third type originates from metals and it has eight sub-divisions. The fourth Lihga originates from wood and it is of sixteen sub-

अध्याय ७४

श्लोक 14

शैलजं प्रथमं प्रोक्तं तद्धि साक्षाच्चतुर्विधम् द्वितीयं रत्नजं तच्च सप्तधा मुनिसत्तमाः

śailajaṃ prathamaṃ proktaṃ taddhi sākṣāccaturvidham dvitīyaṃ ratnajaṃ tacca saptadhā munisattamāḥ

हिन्दी अर्थ

लोग देवदेव परमेष्ठी शिवके भक्त हैं, वे भाग्यशाली हैं और इस लोकमें सुखोंको भोगकर मुक्त हो जात हैं॥ २३--२५॥

English

The Lihga originating from jewels bestows fortune; that originating from rock yields all Siddhis. The Lihga made of metals bestows wealth and the Lihga made of wood yields the achievement of worldly pleasures.

अध्याय ७४

श्लोक 15

तृतीयं धातुजं लिङ्गम् अष्टधा परमेष्ठिनः तुरीयं दारुजं लिङ्गं तत्तु षोडशधोच्यते

tṛtīyaṃ dhātujaṃ liṅgam aṣṭadhā parameṣṭhinaḥ turīyaṃ dārujaṃ liṅgaṃ tattu ṣoḍaśadhocyate

हिन्दी अर्थ

जैसे गृहस्थ मनुष्योंका चित्त पुत्रों, स्त्रियों तथा घरोंमें आसक्त रहता है, उसी प्रकार उनका चित्त यदि यतियों तथा तपस्वियोंके सान्निध्यसे एक बार भी आदिदेवमें लग जाय तो परमेश्वरका लोक उनके लिये शिवपूजासे सभीका कल्याण, शिवपूजाकी विधि““दीपदानकी महिमा

English

O leading brahmins, the Lihga of clay is splendid and brings about all Siddhis. The Lihga of rock is very excellent; the Lihga of metals is the middling one.

अध्याय ७४

श्लोक 16

मृन्मयं पञ्चमं लिङ्गं द्विधा भिन्नं द्विजोत्तमाः षष्ठं तु क्षणिकं लिङ्गं सप्तधा परिकीर्तितम्

mṛnmayaṃ pañcamaṃ liṅgaṃ dvidhā bhinnaṃ dvijottamāḥ ṣaṣṭhaṃ tu kṣaṇikaṃ liṅgaṃ saptadhā parikīrtitam

हिन्दी अर्थ

शिवपूजासे सभीका कल्याण, शिवपूजाकी विधि एवं शिवमन्दिरमें दीपदानकी महिमा

English

Lihgas are of numerous types. In brief, they are of nine types.

अध्याय ७४

श्लोक 17

श्रीप्रदं रत्नजं लिङ्गं शैलजं सर्वसिद्धिदम् धातुजं धनदं साक्षाद् दारुजं भोगसिद्धिदम्

śrīpradaṃ ratnajaṃ liṅgaṃ śailajaṃ sarvasiddhidam dhātujaṃ dhanadaṃ sākṣād dārujaṃ bhogasiddhidam

हिन्दी अर्थ

कथं पूज्यो महादेवो मत्यँर्मन्हैर्महामते। अल्पायुषेरल्पवीर्यैरल्पसत्त्वैः प्रजापति: संवत्सरसहस्त्रेश्च तपसा पूज्य शङ्करम्। न पश्यन्ति सुराश्चापि कथं देवं यजन्ति ते

English

The goddess as well as the lord is adored by the person who worships with that pedestal. The splendid Liiiga whether of rock, or of jewel or of metals, or of wood or of clay or of momentary type, should be installed with devotion. The result is very splendid.

अध्याय ७४

श्लोक 18

मृन्मयं चैव विप्रेन्द्राः सर्वसिद्धिकरं शुभम् शैलजं चोत्तमं प्रोक्तं मध्यमं चैव धातुजम्

mṛnmayaṃ caiva viprendrāḥ sarvasiddhikaraṃ śubham śailajaṃ cottamaṃ proktaṃ madhyamaṃ caiva dhātujam

हिन्दी अर्थ

कथितं तथ्यमेवात्र युष्माभिर्मुनिपुङ्गवाः। तथापि श्रद्धया दृश्य: पूज्यः सम्भाष्य एव च

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 19

बहुधा लिङ्गभेदाश् च नव चैव समासतः मूले ब्रह्मा तथा मध्ये विष्णुस्त्रिभुवनेश्वरः

bahudhā liṅgabhedāś ca nava caiva samāsataḥ mūle brahmā tathā madhye viṣṇustribhuvaneśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

भावानुरूपफलदो भगवानिति कीर्तितः मदार्तः पूजयन् रुद्रं सोमस्थानमवाप्नुयात्

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 20

रुद्रोपरि महादेवः प्रणवाख्यः सदाशिवः लिङ्गवेदी महादेवी त्रिगुणा त्रिमयांबिका

rudropari mahādevaḥ praṇavākhyaḥ sadāśivaḥ liṅgavedī mahādevī triguṇā trimayāṃbikā

हिन्दी अर्थ

गायत्र्या देवमभ्यर्च्य प्राजापत्यमवाण्नुयात्। ब्राहां हि प्रणवेनैव वैष्णवं चाभिनन्द्य च

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 21

तया च पूजयेद्यस्तु देवी देवश् च पूजितौ शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम्

tayā ca pūjayedyastu devī devaś ca pūjitau śailajaṃ ratnajaṃ vāpi dhātujaṃ vāpi dārujam

हिन्दी अर्थ

श्रद्धया सकृदेवापि समभ्यर्च्यं महेश्वरम्। रुद्रलोकमनृप्राप्य रुद्रैः सार्धं प्रमोदते संशोध्य च शुभं लिङ्गममरासुरपूजितम्। जलैः पूतैस्तथा पीठे देवमावाह्य भक्तितः

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 22

मृन्मयं क्षणिकं वापि भक्त्या स्थाप्य फलं शुभम् सुरेन्द्राम्भोजगर्भाग्नियमाम्बुपधनेश्वरैः

mṛnmayaṃ kṣaṇikaṃ vāpi bhaktyā sthāpya phalaṃ śubham surendrāmbhojagarbhāgniyamāmbupadhaneśvaraiḥ

हिन्दी अर्थ

दृष्ट्वा देवं यथान्यायं प्रणिपत्य च शङ्करम्। कल्पिते चासने स्थाप्य धर्मज्ञानमये शुभे

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 23

सिद्धविद्याधराहीन्द्रैर् यक्षदानवकिन्नरैः स्तूयमानः सुपुण्यात्मा देवदुन्दुभिनिःस्वनैः

siddhavidyādharāhīndrair yakṣadānavakinnaraiḥ stūyamānaḥ supuṇyātmā devadundubhiniḥsvanaiḥ

हिन्दी अर्थ

वैरा्यैश्वर्यसम्पन्ने सर्वलोकनमस्कृते। ओङ्कारपदामध्ये तु सोमसूर्याग्निसम्भवे ऋषिगण बोले-हे महामते! मन्दबुद्धिवाले,

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 24

भूर्भूवःस्वर्महर्लोकान् क्रमाद् वै जनतः परम् तपः सत्यं पराक्रम्य भासयन् स्वेन तेजसा

bhūrbhūvaḥsvarmaharlokān kramād vai janataḥ param tapaḥ satyaṃ parākramya bhāsayan svena tejasā

हिन्दी अर्थ

मनुष्योंको प्रजापति महादेवकी पूजा किस प्रकार करनी चाहिए ? हजार वर्षोतक तपस्याके द्वारा शंकरको पूजा करके देवता भी उनका दर्शन नहीं कर पाते; तो फिर वे मनुष्य भगवान् शिवकी पूजा कैसे करें ?

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 25

लिङ्गस्थापनसन्मार्गनिहितस्वायतासिना आशु ब्रह्माण्डमुद्भिद्य निर्गच्छन्निर्विशङ्कया

liṅgasthāpanasanmārganihitasvāyatāsinā āśu brahmāṇḍamudbhidya nirgacchannirviśaṅkayā

हिन्दी अर्थ

सूतजी बोले--हे श्रेष्ठ मुनियो! आपलोगोंने यथार्थ बात कही है, फिर भी श्रद्धापूर्वक शिवकी पूजा करनेपर उनका दर्शन हो सकता है और उनसे सम्भाषण किया जा सकता है । है द्विजो ! प्रसंगवश भक्तिहीन लोगोंके द्वारा भी पूजित होकर वे भगवान् उनके भावके अनुरूप फल देनेवाले कहे गये हैं

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 26

शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम् मृन्मयं क्षणिकं त्यक्त्वा स्थापयेत्सकलं वपुः

śailajaṃ ratnajaṃ vāpi dhātujaṃ vāpi dārujam mṛnmayaṃ kṣaṇikaṃ tyaktvā sthāpayetsakalaṃ vapuḥ

हिन्दी अर्थ

हे द्विजो! उच्छिष्ट अधम ब्राह्मण शिवको पूजा करके पिशाचलोकको जाता है और क्रोधमें भरकर पूजन करनेवाला मूढ्बुद्धि राक्षसका स्थान (लोक) प्राप्त करता है। अभक्ष्य भोजन-का भक्षण करनेवाला दुष्ट मनुष्य

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 27

विधिना चैव कृत्वा तु स्कन्दोमासहितं शुभम् कुन्दगोक्षीरसंकाशं लिङ्गं यः स्थापयेन्नरः

vidhinā caiva kṛtvā tu skandomāsahitaṃ śubham kundagokṣīrasaṃkāśaṃ liṅgaṃ yaḥ sthāpayennaraḥ

हिन्दी अर्थ

शिवकी पूजा करके यक्षलोक प्राप्त करता है और नृत्य-गान करनेवाला उनकी पूजा करके गन्धर्वलोक प्राप्त करता है। प्रसिद्धिका इच्छुक और स्त्रियोंमें आसक्त नराधम बुधलोक प्राप्त करता है। मदोन्मत्त व्यक्ति रुद्रको पूजा करता हुआ सोमलोक प्राप्त करता है॥ ५--७॥

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 28

नृणां तनुं समास्थाय स्थितो रुद्रो न संशयः दर्शनात्स्पर्शनात्तस्य लभन्ते निर्वृतिं नराः

nṛṇāṃ tanuṃ samāsthāya sthito rudro na saṃśayaḥ darśanātsparśanāttasya labhante nirvṛtiṃ narāḥ

हिन्दी अर्थ

रुद्र गायत्री मन्त्र द्वारा शिवका पूजन करके मनुष्य प्रजापतिलोकको और प्रणवके द्वारा पूजन करके ब्रह्मलोक तथा विष्णुलोकको प्राप्त करता है। श्रद्धापूर्वक एक बार भी महेशवरका पूजन करके मनुष्य रुद्रलोकमें

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 29

तस्य पुण्यं मया वक्तुं सम्यग्युगशतैरपि शक्यते नैव विप्रेन्द्रास् तस्माद् वै स्थापयेत् तथा

tasya puṇyaṃ mayā vaktuṃ samyagyugaśatairapi śakyate naiva viprendrās tasmād vai sthāpayet tathā

हिन्दी अर्थ

पहुँचकर रुद्रोंके साथ आमोद-प्रमोद करता है जलसे स्वच्छ करके पीठमें भक्तिपूर्वक शिवका आवाहन करके उन्हें देखकर विधिपूर्वक प्रणाम करके धर्मज्ञानमय, उत्तम, वैराग्य-ऐश्वर्यसे सम्पन्न, सभी लोगोंसे नमस्कृत, ओंकार पद्मसे युक्त मध्यभागवाले तथा चन्द्र-सूर्य-अग्निसे

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

अध्याय ७४

श्लोक 30

सर्वेषामेव मर्त्यानां विभोर्दिव्यं वपुः शुभम् सकलं भावनायोग्यं योगिनामेव निष्कलम्

sarveṣāmeva martyānāṃ vibhordivyaṃ vapuḥ śubham sakalaṃ bhāvanāyogyaṃ yogināmeva niṣkalam

हिन्दी अर्थ

उत्पन्न कल्पित आसनपर स्थापित करके रुद्र शम्भुको

English

After eschewing the Lihgas of rock, or of jewels, or of metals, or of wood or of clay or of the momentary type he shall establish his entire body in the Lihga.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_liGgapurANa1-108.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Linga Purana — Chapter 74
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.