Markandeya Purana· Mārkaṇḍeya Purāṇa
85
अध्याय 85 / 90

Adhyaya 88

61 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ61 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८५

श्लोक 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये चण्डमुण्डवधोनाम सप्ताशीतितमो ऽध्यायः अष्टाशीतितमो ऽध्यायः- ८८ ऋषिरुवाच चण्डे च निहते दैत्ये मुण्डे च विनिपातिते ।बहुलेषु च सैन्येषु क्षयितेष्वसुरेश्वरः

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhātmye caṇḍamuṇḍavadhonāma saptāśītitamo 'dhyāyaḥ aṣṭāśītitamo 'dhyāyaḥ- 88 ṛṣiruvāca caṇḍe ca nihate daitye muṇḍe ca vinipātite / bahuleṣu ca sainyeṣu kṣayiteṣvasureśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

I have duly declared unto thee this account of the Siivarnlki Manv-antara, and also the Devi-m^hatmya which tells of tb

अध्याय ८५

श्लोक 2

ततः कोपपराधीनचेताः शुम्भः प्रतापवान् ।उद्योगं सर्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह

tataḥ kopaparādhīnacetāḥ śumbhaḥ pratāpavān / udyogaṃ sarvasainyānāṃ daityānāmādideśa ha

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

slaughter of the A.sura Mahisha. And the origins of th Mothers also which were from the goddess in the great liattk

अध्याय ८५

श्लोक 3

अद्य सर्वबलैर्दैत्याः षडशीतिरुदायुधाः ।कम्बूनां चतुरशीतिर्निर्यान्तु स्वबलैर्वृताः

adya sarvabalairdaityāḥ ṣaḍaśītirudāyudhāḥ / kambūnāṃ caturaśītirniryāntu svabalairvṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Now tlie Nii’mana-ratis shall be those who preside over the luonths, seasons and days; and the Vihan-gamas shall he those who preside over the nights;t the groups of Kama-gas ) shall be those who preside over the motnerits.J Their Indra sliall bo named Vfisha, celebrated for valour. And Havish- ' mat, and Varishtha, and another rishi§ Aruni, and Ni^-cara and An-agha, and another great muni Vish^i, a 7 id Agni-deva Hie seventh, these shall be the seven rishis in that period. ISarvatra-ga and Su-sarraan, Devanika, Purudvaha, Heraa- dliiuivan, and Dridhayu shall be the sons of that Mamij yea Hio kings.

अध्याय ८५

श्लोक 4

कोटिवीर्याणि पञ्चाशदसुराणां कुलानि वै ।शतं कुलानि धौम्राणां निर्गच्छन्तु ममाज्ञया

koṭivīryāṇi pañcāśadasurāṇāṃ kulāni vai / śataṃ kulāni dhaumrāṇāṃ nirgacchantu mamājñayā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

ivlio shall indeed be the seven rishis then; Apo-murtti and Havish-mat, Su-kritin and Satya, Nabhdga and A-pratima,

अध्याय ८५

श्लोक 5

कालका दौर्हृदा मौर्याः कालकेयास्तथासुराः ।युद्धाय सज्जा निर्यान्तु आज्ञया त्वरिता मम

kālakā daurhṛdā mauryāḥ kālakeyāstathāsurāḥ / yuddhāya sajjā niryāntu ājñayā tvaritā mama

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

I tell thee about that Maim, and who shall he the gods, tli munis and the kings in his period, Tlie Paras and tlie Marie:

अध्याय ८५

श्लोक 6

इत्याज्ञाप्यासुरपतिः शुम्भो भैरवशासनः ।निर्जगाम महासैन्यसहस्रैर्बहुभिर्वृतः

ityājñāpyāsurapatiḥ śumbho bhairavaśāsanaḥ / nirjagāma mahāsainyasahasrairbahubhirvṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

and the Bhargas and the Su-dharmans shall he the gods; tin'' shall be in threes; they shall be twelve groups in all; no

अध्याय ८५

श्लोक 7

आयान्तं चण्डिका दृष्ट्वा तत्सैन्यमतिभिषणम् ।ज्यास्वनैः पूरयामास धरणीगगनान्तरम्

āyāntaṃ caṇḍikā dṛṣṭvā tatsainyamatibhiṣaṇam / jyāsvanaiḥ pūrayāmāsa dharaṇīgaganāntaram

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Hoar about the period of Dharma’s son Savarna. The Vilian.gamas, and the Kama-gas and the Nirmaua-ratis shall bo the (jods of three kinds; each shall be a group of thirty.

अध्याय ८५

श्लोक 8

स च सिंहो महानादमतीव कृतवान् नृप ।घण्टास्वनेन तन्नादमम्बिका चाप्यबृंहयत्

sa ca siṃho mahānādamatīva kṛtavān nṛpa / ghaṇṭāsvanena tannādamambikā cāpyabṛṃhayat

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

by name Adbhuta, in that Manu’s period. Medliatithi, Vas Satya, Jyotish-mat and Dyuti-mat, Sabala another, and Ha\y

अध्याय ८५

श्लोक 9

धनुर्ज्यासिंहघण्टानां नादापूरितदिङ्मुखा ।निनादैर्भोषणैः काली जिग्ये विस्तारितानना

dhanurjyāsiṃhaghaṇṭānāṃ nādāpūritadiṅmukhā / ninādairbhoṣaṇaiḥ kālī jigye vistāritānanā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

vahana another — be the seven rishis. PhrisM^'^^^ Varha-ketu, Panca-hasta, Nir-amaya, Pfithu-sravas,

अध्याय ८५

श्लोक 10

तं निनादमुपश्रुत्य दैत्यसैन्यैश्चतुर्दिशम् ।देवी सिंहस्तथा काली सरोषैः परिवारिताः

taṃ ninādamupaśrutya daityasainyaiścaturdiśam / devī siṃhastathā kālī saroṣaiḥ parivāritāḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Ardish-mat, Bhuri-dynmna, Vfihad-bbaya — these royal sons of that son of Daksha, yea the kings.

अध्याय ८५

श्लोक 11

एतस्मिन्नन्तरे भूप विनाशाय सुरद्विषाम् ।भवायामरसिंहानामतिवीर्यबलान्विताः

etasminnantare bhūpa vināśāya suradviṣām / bhavāyāmarasiṃhānāmativīryabalānvitāḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

tenth Manu. And in the tenth Manv-antara of the wise s ^ Brahma, the Sukhasinas and the Niruddhas shall he tbe^g^

अध्याय ८५

श्लोक 12

ब्रह्मेशगुहविष्णूनां तथेन्द्रस्य च शक्तयः ।शरीरेभ्यो विनिष्क्रम्य तद्रूपैश्चण्डिकां ययुः

brahmeśaguhaviṣṇūnāṃ tathendrasya ca śaktayaḥ / śarīrebhyo viniṣkramya tadrūpaiścaṇḍikāṃ yayuḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

with three classes each, according to tradition, they

अध्याय ८५

श्लोक 13

यस्य देवस्य यद्रूपं यथाभूषणवाहनम् ।तद्वदेव हि तच्छक्तिरसुरान् योद्धुमाययौ

yasya devasya yadrūpaṃ yathābhūṣaṇavāhanam / tadvadeva hi tacchaktirasurān yoddhumāyayau

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Whatever form each god had, with ornaments and mount to match, in that very form his Shakti came to fight the asuras.

अध्याय ८५

श्लोक 14

हंसयुक्तविमानाग्रे साक्षसूत्रकमण्डलुः ।आयाता ब्रह्मणः शक्तिर्ब्रह्माणी साभिधीयते

haṃsayuktavimānāgre sākṣasūtrakamaṇḍaluḥ / āyātā brahmaṇaḥ śaktirbrahmāṇī sābhidhīyate

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

In a celestial car yoked with swans, bearing a rosary and water-pot, came the Shakti of Brahma; she is called Brahmani.

अध्याय ८५

श्लोक 15

माहेश्वरी वृषारूढा त्रिशूलवरधीरिणी ।महाहिवलया प्राप्ता चन्द्रलेखाविभूषणा

māheśvarī vṛṣārūḍhā triśūlavaradhīriṇī / mahāhivalayā prāptā candralekhāvibhūṣaṇā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Maheshvari came riding a bull, holding a fine trident, with great serpents for bracelets and adorned with the crescent moon.

अध्याय ८५

श्लोक 16

कौमारी शक्तिहस्ता च मयूरवरवाहना ।योद्धुमभ्याययौ दैत्यानम्बिका गुहरूपिणी

kaumārī śaktihastā ca mayūravaravāhanā / yoddhumabhyāyayau daityānambikā guharūpiṇī

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Kaumari, spear in hand, riding the best of peacocks, came to fight the Daityas — Ambika in the form of Guha.

अध्याय ८५

श्लोक 17

तथैव वैष्णावी शक्तिर्गरुडोपरि संस्थिता ।शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गखड्गहस्ताभ्युपाययौ

tathaiva vaiṣṇāvī śaktirgaruḍopari saṃsthitā / śaṅkhacakragadāśārṅgakhaḍgahastābhyupāyayau

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Likewise the Shakti of Vishnu came, seated on Garuda, holding conch, discus, mace, bow and sword.

अध्याय ८५

श्लोक 18

जज्ञे वाराहमतुलं रूपं या बिभ्रती हरेः ।शक्तिः साप्यायौ तत्र वाराहीं बिभ्रती तनुम्

jajñe vārāhamatulaṃ rūpaṃ yā bibhratī hareḥ / śaktiḥ sāpyāyau tatra vārāhīṃ bibhratī tanum

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The Shakti of Hari who bears the incomparable form of the boar came there too, bearing the body of Varahi.

अध्याय ८५

श्लोक 19

नारसिंही नृसिंहस्य बिभ्रती सदृशं वपुः ।प्राप्ता तत्र सटाक्षेपक्षिप्तनक्षत्रसंहतिः

nārasiṃhī nṛsiṃhasya bibhratī sadṛśaṃ vapuḥ / prāptā tatra saṭākṣepakṣiptanakṣatrasaṃhatiḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Narasimhi came there, bearing a body like Narasimha's, scattering the hosts of stars with the tossing of her mane.

अध्याय ८५

श्लोक 20

वज्रहस्ता तथैवैन्द्री गजराजोपरि स्थिता ।प्राप्ता सहस्रनयना यथा शक्रस्तथैव सा

vajrahastā tathaivaindrī gajarājopari sthitā / prāptā sahasranayanā yathā śakrastathaiva sā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Likewise Aindri came, thunderbolt in hand, seated on the king of elephants, thousand-eyed, just like Shakra.

अध्याय ८५

श्लोक 21

ततः परिवृतस्ताभिरीशानो देवशक्तिभिः ।हन्यन्तामसुराः शीघ्रं मम प्रीत्याऽह चण्डिकाम्

tataḥ parivṛtastābhirīśāno devaśaktibhiḥ / hanyantāmasurāḥ śīghraṃ mama prītyā'ha caṇḍikām

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Then Ishana, surrounded by those Shaktis of the gods, said to Chandika, "Let the asuras be slain quickly, for my pleasure."

अध्याय ८५

श्लोक 22

ततो देवोशरीरात्तु विनिष्क्रान्तातिभीषणा ।चण्डिकाशक्तिरत्युग्रा शिवाशतनिनादिनी

tato devośarīrāttu viniṣkrāntātibhīṣaṇā / caṇḍikāśaktiratyugrā śivāśataninādinī

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Then from the Goddess's body came forth the most terrible Shakti of Chandika, exceedingly fierce, howling like a hundred jackals.

अध्याय ८५

श्लोक 23

सा चाह धूम्रजटिलमीशानमपराजिता ।दूत त्वं गच्छ भगवन् पार्श्वं शुम्भनिशुम्भयोः

sā cāha dhūmrajaṭilamīśānamaparājitā / dūta tvaṃ gaccha bhagavan pārśvaṃ śumbhaniśumbhayoḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

And that invincible one said to Ishana of smoky matted locks, "Go as messenger, blessed one, to Shumbha and Nishumbha.

अध्याय ८५

श्लोक 24

ब्रूहि शुम्भं निशुम्भं च दानवावतिगर्वितौ ।ये चान्ये दानवास्तत्र युद्धाय समुपस्थिताः

brūhi śumbhaṃ niśumbhaṃ ca dānavāvatigarvitau / ye cānye dānavāstatra yuddhāya samupasthitāḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Tell Shumbha and Nishumbha, the exceedingly proud Danavas, and the other Danavas gathered there for battle:

अध्याय ८५

श्लोक 25

त्रैलोक्यमिन्द्रो लभतां देवाः सन्तु हविर्भुजः ।यूयं प्रयात पातालं यदि जीवितुमिच्छथ

trailokyamindro labhatāṃ devāḥ santu havirbhujaḥ / yūyaṃ prayāta pātālaṃ yadi jīvitumicchatha

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

'Let Indra have the three worlds and let the gods enjoy the oblations; you go to Patala if you wish to live.

अध्याय ८५

श्लोक 26

बलावलेपादथ चेद्भवन्तो युद्धकाङ्क्षिणः ।तदागच्छत तृप्यन्तु मच्छिवाः पिशितेन वः

balāvalepādatha cedbhavanto yuddhakāṅkṣiṇaḥ / tadāgacchata tṛpyantu macchivāḥ piśitena vaḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

But if in the pride of your strength you are eager for battle, then come, and let my jackals be sated with your flesh.'"

अध्याय ८५

श्लोक 27

यतो नियुक्तो दौत्येन तया देव्या शिवः स्वयम् ।शिवदूतीति लोके ऽस्मिंमस्ततः सा ख्यातिमागता

yato niyukto dautyena tayā devyā śivaḥ svayam / śivadūtīti loke 'smiṃmastataḥ sā khyātimāgatā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Because Shiva himself was appointed as messenger by that Goddess, she became famous in this world as Shivaduti.

अध्याय ८५

श्लोक 28

ते ऽपि श्रुत्वा वचो देव्याः शर्वाख्यातं महासुराः ।अमर्षापूरिता जग्मुर्यत्र कात्यायनी स्थिता

te 'pi śrutvā vaco devyāḥ śarvākhyātaṃ mahāsurāḥ / amarṣāpūritā jagmuryatra kātyāyanī sthitā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The great asuras, hearing the Goddess's words as told by Sharva, went full of indignation to where Katyayani stood.

अध्याय ८५

श्लोक 29

ततः प्रथममेवाग्रे शरशक्त्यृष्टिवृष्टिभिः ।ववर्षुरुद्धतामर्षास्तां देवीममरारयः

tataḥ prathamamevāgre śaraśaktyṛṣṭivṛṣṭibhiḥ / vavarṣuruddhatāmarṣāstāṃ devīmamarārayaḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Then at the very outset the enemies of the immortals, in their arrogant fury, rained arrows, spears and lances on the Goddess.

अध्याय ८५

श्लोक 30

सा च तान् प्रहितान् बाणाञ्छूलशक्तिपरश्वधान् ।चिच्छेद लीलयाऽध्मातधनुर्मुक्तैर्महेषुभिः

sā ca tān prahitān bāṇāñchūlaśaktiparaśvadhān / ciccheda līlayā'dhmātadhanurmuktairmaheṣubhiḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

And she, with great arrows shot from her drawn bow, cut down as in play those arrows, tridents, spears and axes hurled at her.

अध्याय ८५

श्लोक 31

तस्याग्रतस्तथा काली शूलपातविदारितान् ।खट्वाङ्गपोथितांश्चारीन् कुर्वती व्यचरत्तदा

tasyāgratastathā kālī śūlapātavidāritān / khaṭvāṅgapothitāṃścārīn kurvatī vyacarattadā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Before her Kali roamed, tearing enemies with the strokes of her trident and crushing them with her khatvanga.

अध्याय ८५

श्लोक 32

कमण्डलुजलाक्षेपहतवीर्यान् हतौजसः ।ब्रह्माणी चाकरोच्छत्रून् येन येन स्म धावति

kamaṇḍalujalākṣepahatavīryān hataujasaḥ / brahmāṇī cākarocchatrūn yena yena sma dhāvati

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Wherever Brahmani ran, she made the enemies powerless and lustreless by sprinkling water from her water-pot.

अध्याय ८५

श्लोक 33

माहेश्वरी त्रिशूलेन तथा चक्रेण वैष्णवी ।दैत्याञ्जघान कौमारी तथा शक्त्यातिकोपना

māheśvarī triśūlena tathā cakreṇa vaiṣṇavī / daityāñjaghāna kaumārī tathā śaktyātikopanā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Maheshvari slew the Daityas with her trident, Vaishnavi with her discus, and Kaumari, exceedingly wrathful, with her spear.

अध्याय ८५

श्लोक 34

ऐन्द्रीकुलिशपातेन शतशो दैत्यदानवाः ।पेतुर्विदारिताः पृथ्व्यां रुधिरौघप्रवर्षिणः

aindrīkuliśapātena śataśo daityadānavāḥ / peturvidāritāḥ pṛthvyāṃ rudhiraughapravarṣiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

By the fall of Aindri's thunderbolt, Daityas and Danavas by the hundred fell torn to the ground, pouring out streams of blood.

अध्याय ८५

श्लोक 35

तुण्डप्रहारविध्वस्ता दंष्ट्राग्रक्षतवक्षसः ।वाराहमूर्त्या न्यपतंश्चक्रेण च विदारिताः

tuṇḍaprahāravidhvastā daṃṣṭrāgrakṣatavakṣasaḥ / vārāhamūrtyā nyapataṃścakreṇa ca vidāritāḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Shattered by blows of the snout, their chests wounded by the tips of the tusks, and torn by the discus, they fell before the boar-formed one.

अध्याय ८५

श्लोक 36

नखैर्विदारितांश्चान्यान् भक्षयन्ती महासुरान् ।नारसिंही चचाराजौ नादापूर्णदिगन्तरा

nakhairvidāritāṃścānyān bhakṣayantī mahāsurān / nārasiṃhī cacārājau nādāpūrṇadigantarā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Narasimhi roamed the battle devouring other great asuras torn by her claws, filling the regions of space with her roaring.

अध्याय ८५

श्लोक 37

चण्डाट्टहासैरसुराः शिवदूत्यभिदूषिताः ।पेतुः पृथिव्यां पतितांस्तांश्चखादाथ सा तदा

caṇḍāṭṭahāsairasurāḥ śivadūtyabhidūṣitāḥ / petuḥ pṛthivyāṃ patitāṃstāṃścakhādātha sā tadā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Unnerved by Shivaduti's fierce laughter, the asuras fell to the earth, and she then devoured those who had fallen.

अध्याय ८५

श्लोक 38

इति मातृगणं क्रुद्धं मर्दयन्तं महासुरान् ।दृष्ट्वाभ्युपायैर्विविधैर्नेशुर्देवारिसैनिकाः

iti mātṛgaṇaṃ kruddhaṃ mardayantaṃ mahāsurān / dṛṣṭvābhyupāyairvividhairneśurdevārisainikāḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Seeing the enraged host of Mothers crushing the great asuras by various means, the soldiers of the gods' enemies fled.

अध्याय ८५

श्लोक 39

पलायनपरान् दृष्ट्वा दैत्यान् मातृगणार्दितान् ।योद्धुमभ्याययौ क्रुद्धो रक्तबीजो महासुरः

palāyanaparān dṛṣṭvā daityān mātṛgaṇārditān / yoddhumabhyāyayau kruddho raktabījo mahāsuraḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Seeing the Daityas harassed by the host of Mothers and bent on flight, the great asura Raktabija came forward in anger to fight.

अध्याय ८५

श्लोक 40

रक्तबिन्दुर्यदा भूमौ पतत्यस्य शरीरतः ।समुत्पतति मेदिन्यां तत्प्रमाणो महासुरः

raktabinduryadā bhūmau patatyasya śarīrataḥ / samutpatati medinyāṃ tatpramāṇo mahāsuraḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Whenever a drop of blood from his body falls to the ground, a great asura of his size springs up from the earth.

अध्याय ८५

श्लोक 41

युयुधे स गदापाणिपरिन्द्रशक्त्या महासुरः ।ततश्चैन्द्री स्ववज्रेण रक्तबीजमताडयत्

yuyudhe sa gadāpāṇiparindraśaktyā mahāsuraḥ / tataścaindrī svavajreṇa raktabījamatāḍayat

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The great asura fought, mace in hand, with Indra's Shakti; then Aindri struck Raktabija with her thunderbolt.

अध्याय ८५

श्लोक 42

कुलिशेनाहतस्याशु बहु सुस्त्राव शोणितम् ।समुत्तस्थुस्ततो योधास्तद्रूपास्तत्पराक्रमाः

kuliśenāhatasyāśu bahu sustrāva śoṇitam / samuttasthustato yodhāstadrūpāstatparākramāḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Struck by the thunderbolt, he quickly shed much blood; from it arose warriors of his form and his prowess.

अध्याय ८५

श्लोक 43

यावन्तः पतितास्तस्य शरीराद्रक्तबिन्दवः ।तावन्तः पुरुषा जातास्तद्वीर्यबलविक्रमाः

yāvantaḥ patitāstasya śarīrādraktabindavaḥ / tāvantaḥ puruṣā jātāstadvīryabalavikramāḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

As many drops of blood fell from his body, so many men were born, with his valour, strength and prowess.

अध्याय ८५

श्लोक 44

ते चापि युयुधुस्तत्र पुरुषा रक्तसम्भवाः ।समं मातृबिरत्युग्रशस्त्रपातातिभीषणम्

te cāpi yuyudhustatra puruṣā raktasambhavāḥ / samaṃ mātṛbiratyugraśastrapātātibhīṣaṇam

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Those men born of the blood fought there with the Mothers, most terribly, hurling fearsome weapons.

अध्याय ८५

श्लोक 45

पुनश्च वज्रपातेन क्षतमस्य शिरो यदा ।ववाह रक्तं पुरुषास्ततो जाताः सहस्रशः

punaśca vajrapātena kṣatamasya śiro yadā / vavāha raktaṃ puruṣāstato jātāḥ sahasraśaḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

And again, when his head was wounded by the fall of the thunderbolt, blood flowed, and from it men were born by the thousand.

अध्याय ८५

श्लोक 46

वैष्णवी समरे चैनं चक्रेणाभिजघान ह ।गदया दाडयामास ऐन्द्री तमसुरेश्वरम्

vaiṣṇavī samare cainaṃ cakreṇābhijaghāna ha / gadayā dāḍayāmāsa aindrī tamasureśvaram

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Vaishnavi struck him in battle with her discus, and Aindri beat that lord of asuras with her mace.

अध्याय ८५

श्लोक 47

वेष्णावीचक्रभिन्नस्य रुधिरस्त्रावसम्भवैः ।सहस्रशौ जगद्व्याप्तं तत्प्रमाणैर्महासुरैः

veṣṇāvīcakrabhinnasya rudhirastrāvasambhavaiḥ / sahasraśau jagadvyāptaṃ tatpramāṇairmahāsuraiḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The world was filled with thousands of great asuras of his size, born from the blood flowing from him when cut by Vaishnavi's discus.

अध्याय ८५

श्लोक 48

शक्त्या जघान कौमारो वाराही च तथासिना ।माहेश्वरी त्रिशूलेन रक्तबीजं महासुरम्

śaktyā jaghāna kaumāro vārāhī ca tathāsinā / māheśvarī triśūlena raktabījaṃ mahāsuram

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Kaumari struck the great asura Raktabija with her spear, Varahi with her sword, and Maheshvari with her trident.

अध्याय ८५

श्लोक 49

स चापि गदया दैत्यः सर्वा एवाहनत् पृथक् ।मातः कोपसमाविष्टो रक्तबीजो महासुरः

sa cāpi gadayā daityaḥ sarvā evāhanat pṛthak / mātaḥ kopasamāviṣṭo raktabījo mahāsuraḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

And that Daitya, the great asura Raktabija, filled with rage, struck each of the Mothers separately with his mace.

अध्याय ८५

श्लोक 50

तस्याहतस्य बहुधा शक्तिशूलादिभिर्बुवि ।पपात यो वै रक्तौघस्तेनासञ्छतशो ऽसुराः

tasyāhatasya bahudhā śaktiśūlādibhirbuvi / papāta yo vai raktaughastenāsañchataśo 'surāḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

From the stream of blood that fell to the ground from him, struck many times by spears, tridents and the rest, asuras arose by the hundred.

अध्याय ८५

श्लोक 51

तैश्चासुरासृक्सम्भूतैरसुरैः सकलं जगत् ।व्याप्तमासीत्ततो देवा भयमाजग्मुरुत्तमम्

taiścāsurāsṛksambhūtairasuraiḥ sakalaṃ jagat / vyāptamāsīttato devā bhayamājagmuruttamam

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The whole world was pervaded by those asuras born of the asura's blood, and the gods fell into the greatest fear.

अध्याय ८५

श्लोक 52

तान् विषण्णान् सुरान् दृष्ट्वा चण्डिका प्राह सत्वरा ।उवाच कालीं चामुण्डे विस्तीर्णं वदनं कुरु

tān viṣaṇṇān surān dṛṣṭvā caṇḍikā prāha satvarā / uvāca kālīṃ cāmuṇḍe vistīrṇaṃ vadanaṃ kuru

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Seeing the gods dejected, Chandika quickly said to Kali, "Chamunda, open wide your mouth;

अध्याय ८५

श्लोक 53

मच्छस्त्रपातसम्भूतान् रक्तबिन्दून् महासुरान् ।रक्तबिन्दोः प्रतीच्छ त्वं वक्त्रेणानेन वेगिना

macchastrapātasambhūtān raktabindūn mahāsurān / raktabindoḥ pratīccha tvaṃ vaktreṇānena veginā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

with this swift mouth take in the drops of blood, and the great asuras born of the drops of blood when my weapons strike him.

अध्याय ८५

श्लोक 54

भक्षयन्ती चर रणे तदुत्पन्नान् महासुरान् ।एवमेष क्षयं दैत्यः क्षीणरक्तो गमिष्यति ।भक्ष्यमाणास्त्वया चोग्रा न चोत्पत्स्यन्ति चापरे

bhakṣayantī cara raṇe tadutpannān mahāsurān / evameṣa kṣayaṃ daityaḥ kṣīṇarakto gamiṣyati / bhakṣyamāṇāstvayā cogrā na cotpatsyanti cāpare

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Roam the battle devouring the great asuras born of them; thus this Daitya, drained of blood, will perish; and devoured by you, no other fierce ones will arise."

अध्याय ८५

श्लोक 55

ऋषिरुवाच इत्युक्त्वा तां ततो देवी शूलेनाभिजघान तम् ।मुखेन काली जगृहे रक्तबीजस्य सोणितम्

ṛṣiruvāca ityuktvā tāṃ tato devī śūlenābhijaghāna tam / mukhena kālī jagṛhe raktabījasya soṇitam

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The sage said: Having said this to her, the Goddess struck him with her trident, and Kali took Raktabija's blood into her mouth.

अध्याय ८५

श्लोक 56

ततो ऽसावाजघानाथ गदया तत्र चण्डिकाम् ।न चास्या वेदनां चक्रे गदापातो ऽल्पिकामपि

tato 'sāvājaghānātha gadayā tatra caṇḍikām / na cāsyā vedanāṃ cakre gadāpāto 'lpikāmapi

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Then he struck Chandika there with his mace, but the blow of the mace caused her not the slightest pain.

अध्याय ८५

श्लोक 57

तस्याहतस्य देहात्तु बहु सुस्त्राव शोणितम् ।यतस्ततः स्ववक्त्रेण वामुण्डा सम्प्रतीच्छति

tasyāhatasya dehāttu bahu sustrāva śoṇitam / yatastataḥ svavaktreṇa vāmuṇḍā sampratīcchati

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

From his wounded body much blood flowed, and wherever it flowed Chamunda caught it in her mouth.

अध्याय ८५

श्लोक 58

मुखे समुद्गता ये ऽस्या रक्तपातान्महासुराः ।तांश्चखादाथ चामुण्डा पपौ तस्य च शोणितम्

mukhe samudgatā ye 'syā raktapātānmahāsurāḥ / tāṃścakhādātha cāmuṇḍā papau tasya ca śoṇitam

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The great asuras that sprang up in her mouth from the falling blood Chamunda devoured, and she drank his blood.

अध्याय ८५

श्लोक 59

देवी शूलेन चक्रेण बाणैरसिभिरृष्टिभिः ।जघान रक्तबीजं तं चामुण्डापीतशोणितम्

devī śūlena cakreṇa bāṇairasibhirṛṣṭibhiḥ / jaghāna raktabījaṃ taṃ cāmuṇḍāpītaśoṇitam

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The Goddess slew Raktabija, whose blood had been drunk by Chamunda, with trident, discus, arrows, swords and lances.

अध्याय ८५

श्लोक 60

स पपात महीपृष्ठे शस्त्रसंहतितो हतः ।नीरक्तश्च महीपाल रक्तबीजो महासुरः

sa papāta mahīpṛṣṭhe śastrasaṃhatito hataḥ / nīraktaśca mahīpāla raktabījo mahāsuraḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Struck by the mass of weapons, the great asura Raktabija fell to the ground, bloodless, O king.

अध्याय ८५

श्लोक 61

ततस्ते हर्षमतुलमवापुस्त्रिदशा नृप ।तेषां मातृगणो जातो ननर्तासृङ्मदोद्धतः

tataste harṣamatulamavāpustridaśā nṛpa / teṣāṃ mātṛgaṇo jāto nanartāsṛṅmadoddhataḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Then the gods attained incomparable joy, O king, and the host of Mothers born from them danced, intoxicated with blood.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_mArkaNDeyapurANa1-93.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Markandeya Purana — Chapter 85
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.