Markandeya Purana· Mārkaṇḍeya Purāṇa
87
अध्याय 87 / 90

Adhyaya 90

27 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ27 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८७

श्लोक 1

इति श्रीमार्कण्डेयमहापुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहत्म्ये निशुम्भवधोनाम एकोननवतितमो ऽध्यायः नवतितमो ऽध्यायः- ९० ऋषिरुवाच निशुम्भं निहतं दृष्ट्वा भ्रातरं प्राणसंमितम् ।हन्यमानं बलं चैव शुम्भः क्रुद्धो ऽब्रवीद्वचः

iti śrīmārkaṇḍeyamahāpurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhatmye niśumbhavadhonāma ekonanavatitamo 'dhyāyaḥ navatitamo 'dhyāyaḥ- 90 ṛṣiruvāca niśumbhaṃ nihataṃ dṛṣṭvā bhrātaraṃ prāṇasaṃmitam / hanyamānaṃ balaṃ caiva śumbhaḥ kruddho 'bravīdvacaḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

in this ^raddha! I have delighted the Pitris. May the bands of Agni-ahvatta Pitris protect the eastern region for me! And may the Pityis who are known as Barhi-shads protect

अध्याय ८७

श्लोक 2

बलावलेपाद् दुष्टे त्वं मा दुर्गे गर्वमावह ।अन्यासां बलमाश्रित्य युध्यसे यातिमानिनी

balāvalepād duṣṭe tvaṃ mā durge garvamāvaha / anyāsāṃ balamāśritya yudhyase yātimāninī

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

the son them region! May tho Ajya-pa Pitris Vikewhso protect region from Rakshasas, goblins and Pi^acas, and indeed from

अध्याय ८७

श्लोक 3

श्रीदेव्युवाच एकैवाहं जगत्यत्र द्वितीया का ममापरा ।पश्यैता दुष्ट मय्येव विशन्त्यो मद्विभूतयः

śrīdevyuvāca ekaivāhaṃ jagatyatra dvitīyā kā mamāparā / paśyaitā duṣṭa mayyeva viśantyo madvibhūtayaḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

harm inflicted by Asuras! And may their ruler Yama safe- guard me everywhere! The Visva, Vi^va-bhuj, Aradhya,

अध्याय ८७

श्लोक 4

ऋषिरुवाच ततः समस्तास्ता देव्यो ब्रह्माणीप्रमुखा लयम् ।तस्या देव्यास्तनौ जग्मुरेकावासीत्तदाम्बिका

ṛṣiruvāca tataḥ samastāstā devyo brahmāṇīpramukhā layam / tasyā devyāstanau jagmurekāvāsīttadāmbikā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Kalyata-kartfi, Kalya, Kalyatard^raya, Kalyata-hetu and An- aglia — these six, they are known as classes of Pitris also.

अध्याय ८७

श्लोक 5

श्रीदेव्युवाच अहं विभूत्या बहुभिरिह रूपैर्यदास्थिता ।सत्संहृतं मयैकैव तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव

śrīdevyuvāca ahaṃ vibhūtyā bahubhiriha rūpairyadāsthitā / satsaṃhṛtaṃ mayaikaiva tiṣṭhāmyājau sthiro bhava

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Kalyata-kartfi, Kalya, Kalyatard^raya, Kalyata-hetu and An- aglia — these six, they are known as classes of Pitris also.

अध्याय ८७

श्लोक 6

ऋषिरुवाच ततः प्रववृते युद्धं देव्याः शुम्भस्य चोभयोः ।पश्यतां सर्वदेवानामसुराणां च दारुणम्

ṛṣiruvāca tataḥ pravavṛte yuddhaṃ devyāḥ śumbhasya cobhayoḥ / paśyatāṃ sarvadevānāmasurāṇāṃ ca dāruṇam

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

the desired worlds by means of faith at the ^raddhas. I pay reverence unto the Pitfis, who are always honoured by brahmans on the earth, and who grant generative power for

अध्याय ८७

श्लोक 7

शरवर्षैः शितैः शस्त्रैस्तथा चास्त्रैः सुदारुणैः ।तयोर्युद्धमभूद् भूयः सर्वलोकभयङ्करम्

śaravarṣaiḥ śitaiḥ śastraistathā cāstraiḥ sudāruṇaiḥ / tayoryuddhamabhūd bhūyaḥ sarvalokabhayaṅkaram

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

I pay reverence unto the Pifcfis, who are always honoured by mortals on the earth, and who grant unto men to attain unto

अध्याय ८७

श्लोक 8

दिव्यान्यस्त्राणि शतशो मुमुचे यान्यथाम्बिका ।बभञ्ज तानि दैत्येन्द्रस्तत्प्रतीघातकर्तृभिः

divyānyastrāṇi śataśo mumuce yānyathāmbikā / babhañja tāni daityendrastatpratīghātakartṛbhiḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

the desired worlds by means of faith at the ^raddhas. I pay reverence unto the Pitfis, who are always honoured by brahmans on the earth, and who grant generative power for

अध्याय ८७

श्लोक 9

मुक्तानि तेन चास्त्राणि दिव्यानि परमेश्वरी ।बभञ्ज लीलयैवोग्रहुङ्कारोच्चारणादिभिः

muktāni tena cāstrāṇi divyāni parameśvarī / babhañja līlayaivograhuṅkāroccāraṇādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

the obtaining of what they earnestly desire and long for. I pay reverence unto the Pitris, whom indeed forest-dwelling

अध्याय ८७

श्लोक 10

ततः शरशतैर्देवीमाच्छादयत सो ऽसुरः ।सा च तत्कुपिता देवी धनुश्चिच्छेद चेषुभिः

tataḥ śaraśatairdevīmācchādayata so 'suraḥ / sā ca tatkupitā devī dhanuściccheda ceṣubhiḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

do thou take a wife as enjoined by thy forefathers; and aftei reflecting on this desire, perform worship to the Pitfis those Pitfis indeed being gratified shall bestow on thei ancestors not bestow F

अध्याय ८७

श्लोक 11

छिन्ने धनुषि दैत्येन्द्रस्तथा शक्तिमथाददे ।चिच्छेद देवी चक्रेण तामप्यस्य करे स्थिताम्

chinne dhanuṣi daityendrastathā śaktimathādade / ciccheda devī cakreṇa tāmapyasya kare sthitām

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The on hearing this speech from Brahma, wh(W

अध्याय ८७

श्लोक 12

ततः खड्गमुपादाय शतचन्द्रं च भानुमत् ।अभ्यधावत्तदा देवीं दैत्यानामधिपेश्वरः

tataḥ khaḍgamupādāya śatacandraṃ ca bhānumat / abhyadhāvattadā devīṃ daityānāmadhipeśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

a distant sand-bank in a river, and also gratified thf Pitfis, 0 brdhman, with these praises, respectfully, witl single mind, subduing his body, and bending hia neck faith.

अध्याय ८७

श्लोक 13

तस्यापतत एवाशु खड्गं चिच्छेद चण्डिका ।धनुर्मुक्तैः शितैर्बाणैश्चर्म चार्ककरामलम्

tasyāpatata evāśu khaḍgaṃ ciccheda caṇḍikā / dhanurmuktaiḥ śitairbāṇaiścarma cārkakarāmalam

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

I pay reverence unto the Pitris, whom as famed by the name Su-kilinf Madras also in faith always delight with ^rdddhas in

अध्याय ८७

श्लोक 14

अश्वांश्च पातयामास रथं सारथिना सह ।हताश्वः स तदा दैत्यश्छिन्नधान्वा विसारथिः ।जग्राह मुद्गरं घोरमम्बिकानिधनोद्यतः

aśvāṃśca pātayāmāsa rathaṃ sārathinā saha / hatāśvaḥ sa tadā daityaśchinnadhānvā visārathiḥ / jagrāha mudgaraṃ ghoramambikānidhanodyataḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

this world. I pay reverence unto the Pitfis, whom as feeding on the svadha great Asuras, who have forsaken deceit and

अध्याय ८७

श्लोक 15

चिच्छेदापततस्तस्य मुद्गरं निशितैः शरैः ।तथापि सो ऽभ्यधावत्तां मुष्टिमुद्यम्य वेगवान्

cicchedāpatatastasya mudgaraṃ niśitaiḥ śaraiḥ / tathāpi so 'bhyadhāvattāṃ muṣṭimudyamya vegavān

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

arrogance, always delight with ^raddhas in Patala. I pay reverence unto the Pitris, whom Nagas, who wish to obtain their desires, honour with 4riddhas and all kinds of enjoy-

अध्याय ८७

श्लोक 16

स मुष्टिं पातयामास हृदये दैत्यपुङ्गवः ।देव्यास्तं चापि सा देवी तलेनोरस्यताडयत्

sa muṣṭiṃ pātayāmāsa hṛdaye daityapuṅgavaḥ / devyāstaṃ cāpi sā devī talenorasyatāḍayat

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

their very own! May the Pit^is, who always dwell in the moon’s rays, in the sun’s orb and in a white heavenly car, be delighted herein with food and water, with perfumes and

अध्याय ८७

श्लोक 17

तलप्रहाराभिहतो निपपात महीतले ।स दैत्यराजः सहसा पुनरेव तथोत्थितः

talaprahārābhihato nipapāta mahītale / sa daityarājaḥ sahasā punareva tathotthitaḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

other odours; may they obtain nourishment herefrom! And may the Pityis, who have satisfaction from the clarified buttei in the oblation to Agni, who dwelling in the bodies of brah. mans feed on the same, and who reach intense delight by the offering of the pin(}a, be satisfied herein with food and water!

अध्याय ८७

श्लोक 18

उत्पत्य च प्रगृह्योच्चैर्देवीं गगनमास्थितः ।तत्रापि सा निराधारा युयुधे तेन चण्डिका

utpatya ca pragṛhyoccairdevīṃ gaganamāsthitaḥ / tatrāpi sā nirādhārā yuyudhe tena caṇḍikā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

May they, who have been greatly pleased by the chief maharshis with rhinoceros-flesh and with dark sesamum seeds, which attract the minds of celestial beings and are mnch

अध्याय ८७

श्लोक 19

नियुद्धं खे तदा दैत्यश्चण्डिका च परस्परम् ।चक्रतुः प्रथमं सिद्धमुनिविस्मयकारकम्

niyuddhaṃ khe tadā daityaścaṇḍikā ca parasparam / cakratuḥ prathamaṃ siddhamunivismayakārakam

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

perfumes, food and enjoyments which I have procured! May

अध्याय ८७

श्लोक 20

ततो नियुद्धं सुचिरं कृत्वा तेनाम्बिका सह ।उत्पात्य भ्रामयामास चिक्षेप धरणीतले

tato niyuddhaṃ suciraṃ kṛtvā tenāmbikā saha / utpātya bhrāmayāmāsa cikṣepa dharaṇītale

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

herein! May who as being luminous as the fn

अध्याय ८७

श्लोक 21

स क्षिप्तो धरणीं प्राप्य मुष्टिमुद्यम्य वेगितः ।अभ्यधावत दुष्टात्मा चण्डिकानिधनेच्छया

sa kṣipto dharaṇīṃ prāpya muṣṭimudyamya vegitaḥ / abhyadhāvata duṣṭātmā caṇḍikānidhanecchayā

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

them, the Pit^is, I am ever prostrate. May they, who eat of the food-oblations, those splendid sacrifices, which have been previously offered to the gods for the sake of exceeding delight, and who when delighted become creators of welfare for ns, be delighted herein! I am prostrate before them.

अध्याय ८७

श्लोक 22

तमायान्तं ततो देवी सर्वदैत्यजनेश्वरम् ।जगत्यां पातयामास भित्त्वा शूलेन वक्षसि

tamāyāntaṃ tato devī sarvadaityajaneśvaram / jagatyāṃ pātayāmāsa bhittvā śūlena vakṣasi

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

Hay they, who expolf Rakshasas, goblins and fierce Asuras, yea, what is unpropitious to people, and who are the most

अध्याय ८७

श्लोक 23

स गतासुः पपातोर्व्यां देवीशूलाग्रविक्षतः ।चालयन् सकलां पृथ्वीं साब्धिद्वीपां सपर्वताम्

sa gatāsuḥ papātorvyāṃ devīśūlāgravikṣataḥ / cālayan sakalāṃ pṛthvīṃ sābdhidvīpāṃ saparvatām

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

them. May the Agni-shvattaJ Pitris, the Bar}ii-shad§ Pitfis^

अध्याय ८७

श्लोक 24

ततः प्रसन्नमखिलं हते तस्मिन् दुरात्मनि ।जगत्स्वास्थ्यमतीवाप निर्मलं चाभवन्नभः

tataḥ prasannamakhilaṃ hate tasmin durātmani / jagatsvāsthyamatīvāpa nirmalaṃ cābhavannabhaḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

The Vara, Varenya, Vara-da, Pushti-da and Tushti-daji^ patfi and Dh^tyi — these seven indeed are also classes. Tiig Mahat, Mahatman, Mahita, Mahima-vat and Mahd.bala— these five moreover are classes of Pitfis, being destroyers of sia Sukha-da, and Dhana-da also, Dharraa-da and Bhuti.da«

अध्याय ८७

श्लोक 25

उत्पातमेघाः सोल्का ये प्रागासंस्ते शमं ययुः ।सरितो मार्गवाहिन्यस्तथासंस्तत्र पातिते

utpātameghāḥ solkā ye prāgāsaṃste śamaṃ yayuḥ / sarito mārgavāhinyastathāsaṃstatra pātite

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

besides —such also is likewise called a four-fold class of Pitp,

अध्याय ८७

श्लोक 26

ततो देवगणाः सर्वे हर्षनिर्भमानसाः ।बभूवुर्निहते तस्मिन् गन्धर्वा ललितं जगुः

tato devagaṇāḥ sarve harṣanirbhamānasāḥ / babhūvurnihate tasmin gandharvā lalitaṃ jaguḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

are worthy of worship from 4udra folk, may they all reach delight with my offering of flowers, perfamos, incense, food, water and other gifts and with the fire-oblation also! Before deliverance to those who have no engrossing interests, May all the Pitfis be delighted herein, who signify desires to thosA who wish for them^ namely ^ godhead, Indra’s status, or ^hat is more than this, and also sons, cattle, might and houses ol

अध्याय ८७

श्लोक 27

अवादयंस्तथैवान्ये ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।ववुः पुण्यास्तथा वाताः सुप्रभो ऽभूद्दिवाकरः

avādayaṃstathaivānye nanṛtuścāpsarogaṇāḥ / vavuḥ puṇyāstathā vātāḥ suprabho 'bhūddivākaraḥ

हिन्दी अर्थ

यों कहकर महाभाग जैमिनि उन श्रेष्ठ पक्षियोंकी प्रशंसा करके अपने आश्रमपर चले गये। वे उन पक्षियोंद्वारा किये हुए परम उदार उपदेशका सदा चिन्तन करने लगे।

English

and 198.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_mArkaNDeyapurANa1-93.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Markandeya Purana — Chapter 87
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.