Narada Purana· Nārada Purāṇa
111
अध्याय 111 / 167

Book 1 - Adhyaya 112

63 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ63 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १११

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासद्वितीयाव्रतनिरूपणं नामैकादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि तृतीयाया व्रतानि ते ।यानि सम्यग्विधायाशु नारी सौभाग्यमाप्नुयात्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsadvitīyāvratanirūpaṇaṃ nāmaikādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi tṛtīyāyā vratāni te / yāni samyagvidhāyāśu nārī saubhāgyamāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Narada, listen. I shall recount to you the Vratas pertaining to Trtiya (third day in the lunar fort-night). On

अध्याय १११

श्लोक 2

चैत्रशुक्लतृतीयायां गौरीं कृत्वा सभर्तृकाम् ।सौवर्णा राजतीं वापि ताम्नीं वा मृण्ययीं द्विज

caitraśuklatṛtīyāyāṃ gaurīṃ kṛtvā sabhartṛkām / sauvarṇā rājatīṃ vāpi tāmnīṃ vā mṛṇyayīṃ dvija

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, she should give that image to the preceptor if it is metallic. If it is made of clay, she should immerse it in a tank or a river.

अध्याय १११

श्लोक 3

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्वस्त्रैराभरणैः शुभैः ।दूर्वाकाण्डैश्च विधिवत्सोपवासा तु कन्यका

abhyarcya gandhapuṣpādyairvastrairābharaṇaiḥ śubhaiḥ / dūrvākāṇḍaiśca vidhivatsopavāsā tu kanyakā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

She should perform this auspicious Gauri Vrata for twelve years. With the due formal resolve to donate, she should offer twelve cows also for the. achievement of her desires.

अध्याय १११

श्लोक 4

वरार्थिनी च सौभाग्यपुत्रभर्त्रर्थिनी तथा ।द्विजभार्या भर्तृमतीः कन्यकां वा सुलक्षणाः

varārthinī ca saubhāgyaputrabhartrarthinī tathā / dvijabhāryā bhartṛmatīḥ kanyakāṃ vā sulakṣaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

A woman attains wealth, good husband, sons, learning, ability to command, fame and happiness — in fact all desired happiness, by worshipping Gauri with devotion.

अध्याय १११

श्लोक 5

सिंदूराञ्जनवस्त्राद्यैः प्रतोष्य प्रीतमानसा ।रात्रौ जागरणं कुर्याद्व्रतसंपूर्तिकाम्यया

siṃdūrāñjanavastrādyaiḥ pratoṣya prītamānasā / rātrau jāgaraṇaṃ kuryādvratasaṃpūrtikāmyayā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

W. 2-9 describe the Gauri Vrata which if observed for twelve years, confers a good consort to the lady observer if unmarried, uninterrupted matrimonial bliss, if married, good fortune and all desired happiness. HD V.

अध्याय १११

श्लोक 6

ततस्तां प्रतिमां विप्र गुरवे प्रतिपादयेत् ।धातुजां मृन्मयीं वा तु निक्षिपेच्च जलाशये

tatastāṃ pratimāṃ vipra gurave pratipādayet / dhātujāṃ mṛnmayīṃ vā tu nikṣipecca jalāśaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The third day in the bright half of the month of Vaisakha is glorified as Aksaya Trtiya.1 That is the Tithi on which Tretayuga began. Whatever holy rite is performed on this day is made everlasting (Aksaya) by this Trtiya.

अध्याय १११

श्लोक 7

एवं द्वादशवर्षाणि कृत्वा गौरीव्रतं शुभम् ।धेनुद्वादशसंकल्पं दद्यादुत्सर्गसिद्धये

evaṃ dvādaśavarṣāṇi kṛtvā gaurīvrataṃ śubham / dhenudvādaśasaṃkalpaṃ dadyādutsargasiddhaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He should worship Visnu with unbroken rice-grains. He shall have his ablution with water mixed with unbroken

अध्याय १११

श्लोक 8

किमत्र बहुनोक्तेन गौरी सौभाग्यदायिनी ।स्त्रीणां यथा तथा नान्या विद्यते भुवनत्रये

kimatra bahunoktena gaurī saubhāgyadāyinī / strīṇāṃ yathā tathā nānyā vidyate bhuvanatraye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV 10-15 describe the Aksaya Trtiya Vrata which falls on the 3rd day of the bright half of Vaisakha. Any meritorious act performed on this day, becomes ever-lasting. Hence the epithet Akfaya. The specia ity o this day is that it marks the beginning of the Treta Yuga. The rltc pr ins to the worship etc. of god Visnu accompanied by ri. *e

अध्याय १११

श्लोक 9

धनं पुत्रान्पतिं विद्यामाज्ञासिद्धिं यशः सुखम् ।लभते सर्वमेवेष्टं गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः

dhanaṃ putrānpatiṃ vidyāmājñāsiddhiṃ yaśaḥ sukham / labhate sarvameveṣṭaṃ gaurīmabhyarcya bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV ll-12a. give the Yugadi tithis vide Supra I 56. 147-48 o Yugadi Tithis — the tithi on which a particular Yuga began. According to the NP. the following are the Yugadi tithis for the following Yugas.

अध्याय १११

श्लोक 10

राधशुक्लतृतीया या साक्षया परिकीर्तिता ।तिथिस्त्रोतायुगाद्या सा कृतस्याक्षयकारिणी

rādhaśuklatṛtīyā yā sākṣayā parikīrtitā / tithistrotāyugādyā sā kṛtasyākṣayakāriṇī

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

supports this, though A 14 differs about

अध्याय १११

श्लोक 11

द्वे शुक्ले द्वे तथा कृष्णे युगादी कवयो विदुः ।शुक्ले पूर्वाह्निके ग्राह्ये कृष्णे चैव तपस्तथ

dve śukle dve tathā kṛṣṇe yugādī kavayo viduḥ / śukle pūrvāhnike grāhye kṛṣṇe caiva tapastatha

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, the man who performs the rites thus and who is devoted to Visnu attains Visnu's world. He is bowed to by all the Devas.

अध्याय १११

श्लोक 12

द्वापरं हि कलिर्भाद्रे प्रवृत्तानि युगानि वै ।तत्र राधतृतीयायां श्रीसमेतं जगद्गुरुम्

dvāparaṃ hi kalirbhādre pravṛttāni yugāni vai / tatra rādhatṛtīyāyāṃ śrīsametaṃ jagadgurum

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The third day in the bright half of the month of Jyestha is well known by the name Rambha.1 On that day, one should duly worship and honour an excellent Brahmana accom¬ panied by his wife.

अध्याय १११

श्लोक 13

नारायणं समभ्यर्चेत्पुष्पधूपविलेपनैः ।यद्वा गङ्गांभसि स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

nārāyaṇaṃ samabhyarcetpuṣpadhūpavilepanaiḥ / yadvā gaṅgāṃbhasi snāto mucyate sarvakilbiṣaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV 16-18 mention Rambha Vrata which consists of worship- of a Brahmana couple. It yields wealth, sons and inclination to Dharma. The Rambha Vrata mentioned in the Bhavifyottara 1-36 and CC on Vrata I. 426-430 is different, as it recommends diat worship of Devi, and homa, etc. arc to be performed therein.

अध्याय १११

श्लोक 14

अक्षत्नैः पूजयेद्विष्णुं स्नायादप्यक्षतैर्नरः ।सक्तून्संभोजयेद्विप्रान्स्वयमभ्यवहरेच्च तान्

akṣatnaiḥ pūjayedviṣṇuṃ snāyādapyakṣatairnaraḥ / saktūnsaṃbhojayedviprānsvayamabhyavaharecca tān

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV 2 lb-29 describe the Svaijia Gauri Vrata to be performed by ladies, on the 3rd day of Sravana Su. for the propitiation of goddess Gauri or Bhavani. In Karnataka it is observed on the 3rd day of Bhadrapada (Vrj. ). Herein the number 16 is very significant. Goddess Gauri is worshipp¬ ed with 16 upaciras and prayed for conjugal blessedness, sons and wealth. The Vrata is to be observed for 16 years at the end of which a gold image of Gauri is to be worshipped, 16 wickerworks filled with 16 edibles are to be given to 16 couples of Brahmanas and the gold image to be given to the

अध्याय १११

श्लोक 15

एवं कृतविधिर्विप्र नरो विष्णुपरायणः ।विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वदेवनमस्कृतः

evaṃ kṛtavidhirvipra naro viṣṇuparāyaṇaḥ / viṣṇulokamavāpnoti sarvadevanamaskṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The woman interested in the observance of this Vrata shall attain the full benefit by giving the gold image to the preceptor and monetary gifts to the other Brahmanas.

अध्याय १११

श्लोक 16

अथ ज्येष्ठतृतीया तु शुक्ला रंभेति नामतः ।तस्यां सभार्यं विधिवत्पूजयेद्वाह्मणोत्तमम्

atha jyeṣṭhatṛtīyā tu śuklā raṃbheti nāmataḥ / tasyāṃ sabhāryaṃ vidhivatpūjayedvāhmaṇottamam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the third day in the bright half of the month of Bhadrapada, the lady devotee should perform the Vrata of Haritalika1 with great devotion, in accordance with the m-

अध्याय १११

श्लोक 17

गन्धपुष्पांशुकाद्यैस्तु नारी सौभाग्यकाम्यया ।रंभाव्रतमिदं विप्र विधिवत्समुपाश्रितम्

gandhapuṣpāṃśukādyaistu nārī saubhāgyakāmyayā / raṃbhāvratamidaṃ vipra vidhivatsamupāśritam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

w 30-35 describe the Haritalika Vrata. This is very popular in Maharashtra but not in Gujarat or Bengal. Only women are elipble for this and they observe a fast on this day and propitiate goddess Uma and Siva. This Vrata is found in late mediaeval digests like thc JWrp Smdhu (p 133) Vrj p quotes the story of Haritalika from the Bhavifyottara Parana. The Udyapana- rite in the NP is similar to that in the

अध्याय १११

श्लोक 18

ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे शुभावहाम् ।अथाषाढतृतीयायां शुक्लायां शुक्लवाससा

dadāti vittaṃ putrāṃśca matiṃ dharme śubhāvahām / athāṣāḍhatṛtīyāyāṃ śuklāyāṃ śuklavāsasā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The woman who observes this holy rite shall enjoy all desirable pleasures. She shall become a friend and attendant of Gauri, thanks to the efficacy of this Vrata.

अध्याय १११

श्लोक 19

केशवं तु सलक्ष्मीकं सस्त्रीके तु द्विजेर्ऽचयेत् ।भोजनैः सुरभीदानैर्वस्त्रैश्चापि विभूषणैः

keśavaṃ tu salakṣmīkaṃ sastrīke tu dvijer'cayet / bhojanaiḥ surabhīdānairvastraiścāpi vibhūṣaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Sixteen bamboo-baskets filled with bliss-yielding articles and clothes should be enthusiastically given to a Brahmana in accordance with the injunctions,

अध्याय १११

श्लोक 20

प्रियेर्वाक्यैर्भृशं प्रीता नारी सौभाग्यवाञ्छया ।समुपास्य व्रतं चैतद्धनधान्यसमन्विता

priyervākyairbhṛśaṃ prītā nārī saubhāgyavāñchayā / samupāsya vrataṃ caitaddhanadhānyasamanvitā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

W 37-39 describe Hasta-Gauri-Vrata which is to be observed when the constellation Hasta coincides with the 3rd day of Bhadrapada Su.. Krsna has told this Vrata. The Vraldrka requires contemplation of Gauri, Haraand Ganesa in this Vrata, for 13 years and the Udyapana (conclusion) of this Vrata in the 14th year (HD. V. i. ).

अध्याय १११

श्लोक 21

देवदेवप्रसादेन विष्णुलोकमवाप्नुयात् ।नभः शुक्लतृतीयायां स्वर्णगौरीव्रतं चरेत्

devadevaprasādena viṣṇulokamavāpnuyāt / nabhaḥ śuklatṛtīyāyāṃ svarṇagaurīvrataṃ caret

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

W 38-45a describe the Ko[ifvara alias Lakfdvari Vrata to be observed on the 3rd day of Bhadrapada Su. ( Suddha Paksa — The bright half). It is called Lak§esvari as a paste of one hundred thousand grains of rice or Sesame seeds is used to form the image of Parvati. Fast is to be observed on that day. CC on Vrata I. 459-461 quotes the Sk. P. for this Vrata. also vide HD. V-I.

अध्याय १११

श्लोक 22

उपचारैः षोडशभिर्भवानीमभिपूजयेत् ।पुत्रान्देहि धनं देहि सौभाग्यं देहि सुव्रते

upacāraiḥ ṣoḍaśabhirbhavānīmabhipūjayet / putrāndehi dhanaṃ dehi saubhāgyaṃ dehi suvrate

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On this day, the Vrata has to be taken up for four years. O Narada, every year it has to be performed alongwith the observance of fast.

अध्याय १११

श्लोक 23

अन्यांश्च सर्वकामान्मे देहि देहि नमो ऽस्तु ते ।एवं संप्रार्थ्य देवेशीं भवानीं भवसंयुताम्

anyāṃśca sarvakāmānme dehi dehi namo 'stu te / evaṃ saṃprārthya deveśīṃ bhavānīṃ bhavasaṃyutām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Unbroken rice grains or gingelly seeds should be selected, O leading sage, to the extent of one hundred thousand. They should be cleaned and put in boiling water.

अध्याय १११

श्लोक 24

व्रतसंपूर्तिकामा तु वायनं दापयेत्तथा ।एवं षोडशवर्षाणि कृत्वा नारी व्रतं शुभम्

vratasaṃpūrtikāmā tu vāyanaṃ dāpayettathā / evaṃ ṣoḍaśavarṣāṇi kṛtvā nārī vrataṃ śubham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

When the grains are cooked well, a splended image of the goddess should be made. It should be embellished with scented flowers and flower garlands.

अध्याय १११

श्लोक 25

उद्यापनं चरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जिता ।मण्डपे मण्डले शुद्धे गणेशादिसुरार्चनम्

udyāpanaṃ caredbhaktyā vittaśāṭhyavivarjitā / maṇḍape maṇḍale śuddhe gaṇeśādisurārcanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Getting up early in the morning, bedecked in ornaments and accompanied by her friends, she should go to a river to the accompaniment of songs and instrumental music. There Gaurl image is ritualistically bidden farewell to ( into the river) with the prayer:

अध्याय १११

श्लोक 26

कृत्वा ताम्रमयं पात्रं कलशोपरिविन्यसेत् ।सौवर्णीं प्रतिमां तत्र भवान्याः प्रतिपूजयेत्

kṛtvā tāmramayaṃ pātraṃ kalaśoparivinyaset / sauvarṇīṃ pratimāṃ tatra bhavānyāḥ pratipūjayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

ctO gentle lady, you had been invoked by me and worshipped duly (as per procedure), you may be pleased to go away at will, for granting me conjugal bliss".

अध्याय १११

श्लोक 27

गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततो होमं समाचरेत् ।वेणुपात्रैः षोडशभिः पक्वान्नपरिपूरितैः

gandhapuṣpādibhiḥ samyak tato homaṃ samācaret / veṇupātraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pakvānnaparipūritaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

After observing the holy rite, thus, O Brahmana, and after enjoying all worldly pleasures, thanks to the grace of the goddess, she shall attain Gauri's world after death.

अध्याय १११

श्लोक 28

समर्प्य देव्यै नैवेद्यं द्विजेष्वेतन्निवेदयेत् ।वायनं च ततः पश्चाद्दद्यात्संबन्धिबन्धुषु

samarpya devyai naivedyaṃ dvijeṣvetannivedayet / vāyanaṃ ca tataḥ paścāddadyātsaṃbandhibandhuṣu

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the third day in the bright half of the month of Margasirsa, a woman should perform the auspicious HaraGaurl Vrata2 in accordance with the injunctions laid down before, in the above-mentioned Vrata and should worship Jagadambika ( Mother of the Universe).

अध्याय १११

श्लोक 29

प्रतिमां गुरवे दत्त्वा द्विजेभ्यो दक्षिणां तथा ।पूर्णं लभेत्फलं नारी व्रताचरणतत्परा

pratimāṃ gurave dattvā dvijebhyo dakṣiṇāṃ tathā / pūrṇaṃ labhetphalaṃ nārī vratācaraṇatatparā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

As a result of the prowess of this Vrata, she shall enjoy all charming worldly pleasures. Attaining the world of the goddess, she rejoices with her.

अध्याय १११

श्लोक 30

भाद्रशुक्लतृतीयायां व्रतं वै हारितालकम् ।कुर्याद्भक्त्या विधानेन पाद्यार्ध्यार्चन पूर्वकम्

bhādraśuklatṛtīyāyāṃ vrataṃ vai hāritālakam / kuryādbhaktyā vidhānena pādyārdhyārcana pūrvakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV. 54-55 briefly describes the Vrata called Vif$u Gaurl.

अध्याय १११

श्लोक 31

ततस्तु काञ्चने पात्रे राजते चापि ताम्रके ।वैणवे मृन्मये वापि विन्यस्यान्नं सदक्षिणम्

tatastu kāñcane pātre rājate cāpi tāmrake / vaiṇave mṛnmaye vāpi vinyasyānnaṃ sadakṣiṇam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the third day in the bright half of the month of Pausa, a woman should perform the Brahmagaurlvrata1 in accordance with the injunctions laid down above. O excellent Brahmana, on being worshipped, BrahmaGaurl shall be delighted. Thanks to her grace, the lady devotee becomes associated with the goddess and rejoices herself.

अध्याय १११

श्लोक 32

सफलं च सवस्त्रं च द्विजाय प्रतिपादयेत् ।तदन्ते पारणं कुर्यादिष्टबन्धुजनैः सह

saphalaṃ ca savastraṃ ca dvijāya pratipādayet / tadante pāraṇaṃ kuryādiṣṭabandhujanaiḥ saha

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The third day in the bright half of the month of Phalguna, is the bestower of family happiness. If the goddess is worshipped with scents, fragrant flowers etc., she shall be the bestower of all auspiciousness.

अध्याय १११

श्लोक 33

एवं कृतव्रता नारी भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् ।व्रतस्यास्य प्रभावेण गौरीसहचरीभवेत्

evaṃ kṛtavratā nārī bhuktvā bhogānmanoramān / vratasyāsya prabhāveṇa gaurīsahacarībhavet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O sage, in all these Tftiyas (vratas on the third days of the lunar fortnight) the rules regarding the Puja of the goddess, the honour to the Brahmana, the charitable gifts, Homa and the ritualistic dismissal of the goddess are the same.

अध्याय १११

श्लोक 34

सौभाग्यद्रव्यवस्त्राणि वंशपात्राणि षोडश ।दातव्यानि प्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि

saubhāgyadravyavastrāṇi vaṃśapātrāṇi ṣoḍaśa / dātavyāni prayatnena brāhmaṇebhyo yathāvidhi

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Thus the Vratas to be performed on Trtlyas have been narrated to you here. If observed with great devotion, they shall bestow all desirable objects cherished in mind.

अध्याय १११

श्लोक 35

अन्येभ्यो विप्रवर्येभ्यो दक्षिणां च प्रयत्नतः ।भूयसीं च ततो दद्याद्विप्रेभ्यो देवितुष्टये

anyebhyo vipravaryebhyo dakṣiṇāṃ ca prayatnataḥ / bhūyasīṃ ca tato dadyādviprebhyo devituṣṭaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV. 59b-60 describe the Saubhagya-Sundari Vrata (to propitiate goddess Uma, though the NP. is silent about the name of the deity). VRJ. prescribes its performance on Margasirsa or Magha (Kr.) Trliya> especially when it is conjoined with the next (4th) Tithi, and not with the previous one. VRJ (p -47) quotes a long story from the Bhavigyottara P..glorifying this Vrata.

अध्याय १११

श्लोक 36

एवं या कुरुते नारी व्रतं सौभाग्यवर्द्धनम् ।सा तु देवीप्रसादेन सौभाग्यं लभते ध्रुवम्

evaṃ yā kurute nārī vrataṃ saubhāgyavarddhanam / sā tu devīprasādena saubhāgyaṃ labhate dhruvam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The woman who keeps this vow that increases good fortune surely gains good fortune by the Goddess's grace.

अध्याय १११

श्लोक 37

यदा तृतीया भाद्रे तु हस्तर्क्षसहिता भवेत् ।हस्तगौरीव्रतं नाम तदुद्दिष्टं हि शौरिणा

yadā tṛtīyā bhādre tu hastarkṣasahitā bhavet / hastagaurīvrataṃ nāma taduddiṣṭaṃ hi śauriṇā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

When the third day in Bhadra falls with the constellation Hasta, that is declared by Shauri to be the Hastagauri vow;

अध्याय १११

श्लोक 38

तथा कोटीश्वरी नाम व्रतं प्रोक्तं पिनाकिना ।लक्षेश्वरी चैव तथा तद्विधानमुदीर्यते

tathā koṭīśvarī nāma vrataṃ proktaṃ pinākinā / lakṣeśvarī caiva tathā tadvidhānamudīryate

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

likewise the vow called Kotishvari is declared by the Pinaka-bearer, and Lakshasvari too; its procedure is now told.

अध्याय १११

श्लोक 39

अस्यां व्रतं तु संग्राह्यं यावद्वर्षचतुष्टयम् ।उपवासेन कर्तव्यं वर्षे वर्षे तु नारद

asyāṃ vrataṃ tu saṃgrāhyaṃ yāvadvarṣacatuṣṭayam / upavāsena kartavyaṃ varṣe varṣe tu nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This vow should be taken up for four years, kept with a fast year after year, O Narada.

अध्याय १११

श्लोक 40

अखण्डानां तण्डुलानां तिलानां वा मुनीस्वर ।लक्षमेकं विशोध्याथ क्षिपेत्पयसि संसृते

akhaṇḍānāṃ taṇḍulānāṃ tilānāṃ vā munīsvara / lakṣamekaṃ viśodhyātha kṣipetpayasi saṃsṛte

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Cleaning a lakh of unbroken rice grains or sesame, O lord of sages, one should put them into boiling milk,

अध्याय १११

श्लोक 41

तत्पक्केन तु निर्माय देव्या मूर्तिं सुशोमनाम् ।प्रकरे गन्धपुष्पाणां पुष्पमालाविभूषिताम्

tatpakkena tu nirmāya devyā mūrtiṃ suśomanām / prakare gandhapuṣpāṇāṃ puṣpamālāvibhūṣitām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and with that cooked mass make a very beautiful image of the Goddess, adorned with a heap of perfumes and flowers and with flower garlands;

अध्याय १११

श्लोक 42

संस्थाप्य पार्वतीं तत्र पूजयेद्भक्तिभावितः ।गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यविस्तरैः

saṃsthāpya pārvatīṃ tatra pūjayedbhaktibhāvitaḥ / gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpairdīpairnaivedyavistaraiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

installing Parvati there, one should worship her, filled with devotion, with perfumes, flowers, incense, lamps and abundant food offerings,

अध्याय १११

श्लोक 43

विविधैश्च फलैर्विप्र नमस्कृत्य क्षमापयेत् ।ततो विसर्जयद्देवीं जलमध्ये ऽथ दक्षिणाम्

vividhaiśca phalairvipra namaskṛtya kṣamāpayet / tato visarjayaddevīṃ jalamadhye 'tha dakṣiṇām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and various fruits, O brahmin, bow and ask forgiveness; then one should immerse the Goddess in water,

अध्याय १११

श्लोक 44

दत्त्वा विधिज्ञविप्रेभ्यो भुञ्जीयाच्च परे दिने ।इति ते कथितं विप्र कोटिलक्षेश्वरीव्रतम्

dattvā vidhijñaviprebhyo bhuñjīyācca pare dine / iti te kathitaṃ vipra koṭilakṣeśvarīvratam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

give fees to brahmins who know the rules, and eat on the next day. Thus the Kotilakshesvari vow has been told to you, O brahmin;

अध्याय १११

श्लोक 45

गौरीलोकं प्रयात्यन्ते व्रतस्यास्य प्रभावतः ।इषशुक्लतृतीयायां बृबद्गौरीव्रतं चरेत्

gaurīlokaṃ prayātyante vratasyāsya prabhāvataḥ / iṣaśuklatṛtīyāyāṃ bṛbadgaurīvrataṃ caret

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

by its power one goes to Gauri's world at the end. On the third of the bright half of Isha one should keep the Brihadgauri vow

अध्याय १११

श्लोक 46

पञ्चवर्षं विधानेन पूर्वोक्तेनैव नारद ।आचार्यं पूजयेदन्ते विप्रानन्यान्धनादिभिः

pañcavarṣaṃ vidhānena pūrvoktenaiva nārada / ācāryaṃ pūjayedante viprānanyāndhanādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

for five years by the procedure described before, O Narada; at the end one should honour the teacher and other brahmins with wealth and the like,

अध्याय १११

श्लोक 47

सुवासिनीः पञ्च पूज्या वस्त्रालङ्कारचन्दनैः ।कञ्चुकैश्चैव ताटङ्कैः कण्ठसूत्रैर्हरिप्रियाः

suvāsinīḥ pañca pūjyā vastrālaṅkāracandanaiḥ / kañcukaiścaiva tāṭaṅkaiḥ kaṇṭhasūtrairharipriyāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and five married women should be honoured with clothes, ornaments and sandal, with bodices, earrings and neck-threads, O beloved of Hari;

अध्याय १११

श्लोक 48

वंशपात्राणि पञ्चैव सूत्रैः संवेष्टितानि च ।सिंदूरं जीरकं चैव सौभाग्यद्रव्यसंयुतम्

vaṃśapātrāṇi pañcaiva sūtraiḥ saṃveṣṭitāni ca / siṃdūraṃ jīrakaṃ caiva saubhāgyadravyasaṃyutam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

five bamboo vessels wrapped with threads, with vermilion, cumin and articles of good fortune,

अध्याय १११

श्लोक 49

गोधीमपिष्टजातं च नवापूपं फला दिकम् ।वायनानि च पञ्चैव ताभ्यो दद्याच्च भोजयेत्

godhīmapiṣṭajātaṃ ca navāpūpaṃ phalā dikam / vāyanāni ca pañcaiva tābhyo dadyācca bhojayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with wheat-flour preparations, fresh cakes, fruits and the like — five such gifts one should give them and feed them.

अध्याय १११

श्लोक 50

अर्घं दत्त्वा वायनानि पश्चाद्भुञ्जीत वाग्यता ।तत्फलं धारयेत्कण्ठे सर्वकामसमृद्धये

arghaṃ dattvā vāyanāni paścādbhuñjīta vāgyatā / tatphalaṃ dhārayetkaṇṭhe sarvakāmasamṛddhaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having given the arghya and the gifts, one should eat afterwards in silence, and wear that fruit on the neck for the fulfilment of all desires.

अध्याय १११

श्लोक 51

ततः प्रातः समुत्थाय सालङ्कारा सखीजनैः ।गीतवाद्ययुता नद्यां गौरीं तां तु विसर्जयेत्

tataḥ prātaḥ samutthāya sālaṅkārā sakhījanaiḥ / gītavādyayutā nadyāṃ gaurīṃ tāṃ tu visarjayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then, rising in the morning, adorned, with her women friends, with songs and music, she should immerse that Gauri in the river:

अध्याय १११

श्लोक 52

आहूतासि मयाभद्रे पूजिता च यथा विधि ।मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतां त्वया

āhūtāsi mayābhadre pūjitā ca yathā vidhi / mama saubhāgyadānāya yatheṣṭaṃ gamyatāṃ tvayā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

"O auspicious one, you were invoked and worshipped by me duly; to grant me good fortune, go as you wish."

अध्याय १११

श्लोक 53

एवं कृत्वा व्रतं भक्त्या द्विज देवीप्रसादतः ।भुक्त्वा भोगांस्तु देहान्ते गौरीलोकमवाप्नुयात्

evaṃ kṛtvā vrataṃ bhaktyā dvija devīprasādataḥ / bhuktvā bhogāṃstu dehānte gaurīlokamavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having kept the vow thus with devotion, O brahmin, by the Goddess's grace one enjoys pleasures and at the body's end attains Gauri's world.

अध्याय १११

श्लोक 54

ऊर्जशुक्लतृतीयायां विष्णुगौरीव्रतं चरेत् ।पूजयित्वा जगद्वन्द्यामुपचारैः पृथग्विधैः

ūrjaśuklatṛtīyāyāṃ viṣṇugaurīvrataṃ caret / pūjayitvā jagadvandyāmupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the third of the bright half of Urja one should keep the Vishnugauri vow, worshipping the one revered by the world with various offerings,

अध्याय १११

श्लोक 55

सुवासिनीं भोजयित्वा मङ्गलद्रव्यपूजिताम् ।विसर्जयेत्प्रणम्यैनां विष्णुगौरीप्रतुष्टये

suvāsinīṃ bhojayitvā maṅgaladravyapūjitām / visarjayetpraṇamyaināṃ viṣṇugaurīpratuṣṭaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and feeding a married woman honoured with auspicious articles, bowing to her, one should dismiss her, for the pleasure of Vishnugauri.

अध्याय १११

श्लोक 56

मार्गशुक्लतृतीयायां हरगौरीव्रतं शुभम् ।कृत्वा पूर्वविधानेन पूजयेज्जगदंबिकाम्

mārgaśuklatṛtīyāyāṃ haragaurīvrataṃ śubham / kṛtvā pūrvavidhānena pūjayejjagadaṃbikām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the third of the bright half of Margashirsha, keeping the auspicious Haragauri vow by the earlier procedure, one should worship the Mother of the world;

अध्याय १११

श्लोक 57

एतद्व्रतप्रभावेण भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् ।देवीलोकं समासाद्य मोदते च तया सह

etadvrataprabhāveṇa bhuktvā bhogānmanoramān / devīlokaṃ samāsādya modate ca tayā saha

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

by the power of this vow, enjoying delightful pleasures, one reaches the Goddess's world and rejoices with her.

अध्याय १११

श्लोक 58

पौषशुक्लतृतीयायां ब्रह्मगौरीव्रतं चरेत् ।पूर्वोक्तेन विधानेन पूजितापि द्विजोत्तम

pauṣaśuklatṛtīyāyāṃ brahmagaurīvrataṃ caret / pūrvoktena vidhānena pūjitāpi dvijottama

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the third of the bright half of Pausha one should keep the Brahmagauri vow; worshipped by the earlier procedure, O best of brahmins,

अध्याय १११

श्लोक 59

ब्रह्मगौरीप्रसादेन मोदते तत्र संगता ।माघशुक्लतृतीयायां पूज्या सौभाग्यसुंदरी

brahmagaurīprasādena modate tatra saṃgatā / māghaśuklatṛtīyāyāṃ pūjyā saubhāgyasuṃdarī

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

by Brahmagauri's grace one rejoices there in her company. On the third of the bright half of Magha, Saubhagyasundari is to be worshipped

अध्याय १११

श्लोक 60

पूर्वोक्तेन विधानेन नालिकेरार्घ्यदानतः ।प्रसन्ना दिशति स्वीयं लोकं तु व्रततोषिता

pūrvoktena vidhānena nālikerārghyadānataḥ / prasannā diśati svīyaṃ lokaṃ tu vratatoṣitā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

by the earlier procedure, with the gift of a coconut as arghya; pleased by the vow, she grants her own world.

अध्याय १११

श्लोक 61

फआल्गुनस्य सिते पक्षे तृतीया कुलसौख्यदा ।पूजिता गन्धपुष्पाद्यैः सर्वमङ्गलदा भवेत्

phaālgunasya site pakṣe tṛtīyā kulasaukhyadā / pūjitā gandhapuṣpādyaiḥ sarvamaṅgaladā bhavet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In the bright half of Phalguna, the third day brings happiness to the family; worshipped with perfumes, flowers and the like, she grants all blessings.

अध्याय १११

श्लोक 62

सर्वासु च तृतीयासु विधिः साधारणो मुने ।देवीपूजा विप्रपूजा दानं होमो विसर्जनम्

sarvāsu ca tṛtīyāsu vidhiḥ sādhāraṇo mune / devīpūjā viprapūjā dānaṃ homo visarjanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On all third days the general procedure, O sage, is the worship of the Goddess, worship of brahmins, gifts, oblation and immersion.

अध्याय १११

श्लोक 63

इत्येवं कथितानीह तृतीयाया व्रतानि ते ।भक्त्या कृतानि चेष्टांस्तु कामान्दर्द्युमनोगतान्

ityevaṃ kathitānīha tṛtīyāyā vratāni te / bhaktyā kṛtāni ceṣṭāṃstu kāmāndardyumanogatān

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Thus the vows of the third day have been told to you here; performed with devotion, they grant the desires in the mind.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 111
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.