Narada Purana· Nārada Purāṇa
115
अध्याय 115 / 167

Book 1 - Adhyaya 116

72 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ72 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ११५

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितषष्ठीव्रतनिरूपणं नाम पञ्चदशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि सप्तम्यास्ते व्रतान्यहम् ।यानि कृत्वा नरो भक्त्या सूर्यसायुज्यमाप्नुयात्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitaṣaṣṭhīvratanirūpaṇaṃ nāma pañcadaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi saptamyāste vratānyaham / yāni kṛtvā naro bhaktyā sūryasāyujyamāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Narada, listen. I shall recount to you the holy rites to be observed on the SaptamI1 days (seventh day of a lunar fortnight). On observing them with devotion, the man attains Sayujya (entire identity) with the Sun-god.

अध्याय ११५

श्लोक 2

चैत्रे तु शुक्लसप्तम्यां बहिः स्नानं समाचरेत् ।स्थण्डिले गोमयालिप्ते गौरमृत्तिकयास्तृते

caitre tu śuklasaptamyāṃ bahiḥ snānaṃ samācaret / sthaṇḍile gomayālipte gauramṛttikayāstṛte

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

After carrying out all these injunctions, the devotee shall attain all happiness. At the time of death, he pene¬ trates his way through the disc of the Sun and goes to the greatest region.

अध्याय ११५

श्लोक 3

लिखित्वाष्टदलं पद्मं कर्णिकायां विभावम् ।विन्यसेत्पूर्वपत्रे तु देवौ द्वौ कृतधातुकौ

likhitvāṣṭadalaṃ padmaṃ karṇikāyāṃ vibhāvam / vinyasetpūrvapatre tu devau dvau kṛtadhātukau

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On that day, the devotee should worship Jahnavi after taking bath in the pure water, early in the morning. He should worship with scents, fragrant flowers, unbroken rice grains and other things, with all requisite upacaras (articles of worship), etc.

अध्याय ११५

श्लोक 4

आग्नेयं च न्यसेन्पत्रे गन्धर्वौं कृतकारकौ ।दक्षिणे च न्यसेत्पत्रे तथैव राक्षसद्वयम्

āgneyaṃ ca nyasenpatre gandharvauṃ kṛtakārakau / dakṣiṇe ca nyasetpatre tathaiva rākṣasadvayam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then, a thousand pots are to be given (as gifts) in the course of this Gangavrata. If devotedly performed, this Vrata1 is competent to take seven generations in his family to heaven.

अध्याय ११५

श्लोक 5

आकृतौ द्वौ न्यसेत्पत्रे नैरृते मुनिसत्तम ।काद्रवेयौ महानागौ पश्चिमे कृतचारकौ

ākṛtau dvau nyasetpatre nairṛte munisattama / kādraveyau mahānāgau paścime kṛtacārakau

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Although NP. Pre*CI\ pd P V 21. 281-290 & following them Saptami, the Mt. 1-11 and Pd. P. V. •<* *

अध्याय ११५

श्लोक 6

वायव्य यातुधानौ द्वौ उत्तरे च ऋषिद्वयम् ।ऐशान्ये विन्यसेत्पत्पे ग्रहमेको द्विजोत्तम

vāyavya yātudhānau dvau uttare ca ṛṣidvayam / aiśānye vinyasetpatpe grahameko dvijottama

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

ML P_ 77. 1-17 ri§b' a?"ne stL in 'hDV. i. 422-23),

अध्याय ११५

श्लोक 7

तेषां संपूजनं कार्यं गन्धमाल्यानुलेपनैः ।दीपैर्धूपैः सनैवेद्यैस्तांबूलक्रमुकादिभिः

teṣāṃ saṃpūjanaṃ kāryaṃ gandhamālyānulepanaiḥ / dīpairdhūpaiḥ sanaivedyaistāṃbūlakramukādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the seventh day in the bright half of the month of Asadha, the sun god became Vivasvan

अध्याय ११५

श्लोक 8

एवं संपूज्य होमं तु घृतेनाष्टशतं चरेत् ।सूर्यस्याष्टाष्ट चान्येषां प्रदद्यादाहुतीः क्रमात्

evaṃ saṃpūjya homaṃ tu ghṛtenāṣṭaśataṃ caret / sūryasyāṣṭāṣṭa cānyeṣāṃ pradadyādāhutīḥ kramāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

If this Saptami coincides with the Hasta constellation it will be destructive of sins. Charitable gifts, Japa,. Homa, everything performed on this day shall attain everlasting status.

अध्याय ११५

श्लोक 9

नाममन्त्रेण वेद्यां वा ततः पूर्णाहुतिं ददेत् ।दक्षिणा च ततो देया द्विजेभ्यः शक्तितो द्विज

nāmamantreṇa vedyāṃ vā tataḥ pūrṇāhutiṃ dadet / dakṣiṇā ca tato deyā dvijebhyaḥ śaktito dvija

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The holy rite SubhasaptamI1 is to be observed on the seventh day in the bright half of the month of Asvina. On that day, the devotee should begin the holy rite by taking his bath and worshipping the deity. He should make excellent Brahmanas read the holy books. He should then worship a Kapila cow and pray thus — "O gentle one, I am gifting you away. May Aryama, the sun himself be pleased. Protect you, the entire Universe, since you are born ofDharma." After praying thus, he gives the cow to a Vedic Scholar, alongwith the monetary gift. O Brahmana, after, bowing down to him, he himself should set the cow free. He should take in only Pancagavya. Thus, the Vrata is concluded. On the next day he should feed Brahmanas. He should partake of that food that is left over by them. O Brahmana, this Vrata that is performed thus, is well praised. A person endowed with faith shall attain worldly pleasures and salvation, thanks to the grace of the Lord of the Devas.

अध्याय ११५

श्लोक 10

एतत्कृत्वा विधआनं तु सर्वसौख्यमवाप्नुयात् ।देहान्ते मण्डलं भानोर्भत्त्वा गच्छेत्परं पदम्

etatkṛtvā vidhaānaṃ tu sarvasaukhyamavāpnuyāt / dehānte maṇḍalaṃ bhānorbhattvā gacchetparaṃ padam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Cf. Mt. 1-14.

अध्याय ११५

श्लोक 11

वैशाखशुक्लसप्तम्यां जह्नुना जाह्नवी स्वयम् ।क्रोधात्पीता पुनस्त्यक्ता कर्णरन्ध्रात्तु दक्षिणात्

vaiśākhaśuklasaptamyāṃ jahnunā jāhnavī svayam / krodhātpītā punastyaktā karṇarandhrāttu dakṣiṇāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Other Brahmanas call this by the name of Martanda

अध्याय ११५

श्लोक 12

तां तत्र पूजयेत्स्नात्वा प्रत्यूषे विमले जले ।गन्धपुष्पाक्षताद्यैश्च सर्वैरेवोपचारकैः

tāṃ tatra pūjayetsnātvā pratyūṣe vimale jale / gandhapuṣpākṣatādyaiśca sarvairevopacārakaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The holy Vrata called SarvaptP ( SaptamI) is to be observed on the seventh day in the dark hal o t e ™1\ of Magha. The devotee observes fast during;the day and wor-

अध्याय ११५

श्लोक 13

ततो घटसहस्रं तु देयं गङ्गाव्रते त्विदम् ।भक्त्या कृतं सप्तकुलं नयेत्स्वर्गमसंशयः

tato ghaṭasahasraṃ tu deyaṃ gaṅgāvrate tvidam / bhaktyā kṛtaṃ saptakulaṃ nayetsvargamasaṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Kane records a number of Vratas to be observed on different days in different months, all granting a son as their fruit (vide HD. V. i. p -345) but this one in the NP is different from the Putra-Saptami Vrata in HD. V. i. 345.

अध्याय ११५

श्लोक 14

कमलव्रतमप्यत्र प्रोक्तं तद्विधिरुच्यते ।तिलमात्रं तु सौवर्णं विधाय कमलं शुभम्

kamalavratamapyatra proktaṃ tadvidhirucyate / tilamātraṃ tu sauvarṇaṃ vidhāya kamalaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, some call this holy rite Trivargada- Vrata (a Vrata that bestows Dharma, Artha and Kama the three aims of life), others call it Yajnavrata on account of the rite of Homa duly performed in it.1 O excellent Brahmana, it is said that the sun is to be propitiated in all the Saptamls in all the months. It shall enable one to realise all desires.

अध्याय ११५

श्लोक 15

वस्त्रयुग्मावृतं कृत्वा गन्धधूपादिनार्चयेत् ।नमस्ते पद्महस्ताय नमस्ते विश्वधारिणे

vastrayugmāvṛtaṃ kṛtvā gandhadhūpādinārcayet / namaste padmahastāya namaste viśvadhāriṇe

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Covering it with a pair of cloths, one should worship with perfumes, incense and the like: "Salutations to you, lotus-handed one; salutations to you, bearer of the universe;

अध्याय ११५

श्लोक 16

दिवाकर नमस्तुभ्यं प्रभाकर नमो ऽस्तु ते ।इति संप्रार्थ्य देवेशं सूर्ये चास्तमुपागते

divākara namastubhyaṃ prabhākara namo 'stu te / iti saṃprārthya deveśaṃ sūrye cāstamupāgate

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O maker of day, salutations to you; O maker of light, salutations to you." Having prayed thus to the Lord of gods, when the sun has set,

अध्याय ११५

श्लोक 17

सोदकुंभं तु तत्पद्मं कपिलां च द्विजेर्ऽपयेत् ।तद्दिने तूपवस्तव्यं भोक्तव्यं च परे ऽहनि

sodakuṃbhaṃ tu tatpadmaṃ kapilāṃ ca dvijer'payet / taddine tūpavastavyaṃ bhoktavyaṃ ca pare 'hani

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should give that lotus with a pitcher of water and a tawny cow to a brahmin; on that day one should fast and eat on the next day;

अध्याय ११५

श्लोक 18

संभोज्य ब्राह्मणान्भक्त्या व्रतसाकल्यमाप्नुयात् ।निबव्रतं च तत्रेव तद्विधानं शृणुष्व मे

saṃbhojya brāhmaṇānbhaktyā vratasākalyamāpnuyāt / nibavrataṃ ca tatreva tadvidhānaṃ śṛṇuṣva me

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

feeding brahmins with devotion one gains the completion of the vow. Here too is the Nimba vow; hear its procedure from me:

अध्याय ११५

श्लोक 19

निंबपत्रैः स्मृता पूजा भास्करस्य द्विजोत्तम ।खखोल्कायेति मन्त्रेण प्रणवाद्येन नारद

niṃbapatraiḥ smṛtā pūjā bhāskarasya dvijottama / khakholkāyeti mantreṇa praṇavādyena nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

worship of the Sun is remembered with neem leaves, O best of brahmins, with the mantra 'Khakholkaya' beginning with the pranava, O Narada;

अध्याय ११५

श्लोक 20

निंबपत्रं ततो ऽश्नीयाच्छयेद्भूमौ च वाग्यतः ।द्विजान्परे ऽह्नि संभोज्य स्वयं भुञ्जीत बन्धुभिः

niṃbapatraṃ tato 'śnīyācchayedbhūmau ca vāgyataḥ / dvijānpare 'hni saṃbhojya svayaṃ bhuñjīta bandhubhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

then one should eat a neem leaf and sleep on the ground in silence; on the next day, feeding brahmins, one should eat with one's kin.

अध्याय ११५

श्लोक 21

निंबपत्रव्रतं चैतत्कर्तृआणां सर्वसौख्यदम् ।सप्तमी शर्कराख्यैषा प्रोक्ता तच्चापि मे शृणु

niṃbapatravrataṃ caitatkartṛāṇāṃ sarvasaukhyadam / saptamī śarkarākhyaiṣā proktā taccāpi me śṛṇu

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This neem-leaf vow gives all happiness to those who keep it. This seventh day is declared as the one called Sharkara; hear of that too:

अध्याय ११५

श्लोक 22

अमृतं पिबतो हस्तात्सूर्यस्यामृतबिन्दवः ।निष्पेतुर्भुवि चोत्पन्नाः शालिमुद्गयवेक्षवः

amṛtaṃ pibato hastātsūryasyāmṛtabindavaḥ / niṣpeturbhuvi cotpannāḥ śālimudgayavekṣavaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

as the Sun drank nectar, drops of nectar fell from his hand to the earth and became rice, mung, barley and sugarcane,

अध्याय ११५

श्लोक 23

शर्करा च ततस्तस्मादिक्षुसारामृतोपमा ।इष्टा रवेरतः पुण्या शर्करा हव्यकव्ययोः

śarkarā ca tatastasmādikṣusārāmṛtopamā / iṣṭā raverataḥ puṇyā śarkarā havyakavyayoḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and from that came sugar, like nectar, the essence of sugarcane; it is dear to the Sun, and therefore sugar is holy for offerings to gods and ancestors.

अध्याय ११५

श्लोक 24

शर्करासप्तमी चैव वाजिमेधपलप्रदा ।सर्वदुःखोपशमनी पुत्रसंततिवर्धिनी

śarkarāsaptamī caiva vājimedhapalapradā / sarvaduḥkhopaśamanī putrasaṃtativardhinī

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The Sharkara Saptami gives the fruit of the horse-sacrifice, quells all sorrow and increases offspring.

अध्याय ११५

श्लोक 25

अस्यान्तु शर्करादानं शर्कराभोजनं तथा ।कर्तव्यं हि प्रयत्नेन व्रतमे तद्रविप्रियम्

asyāntu śarkarādānaṃ śarkarābhojanaṃ tathā / kartavyaṃ hi prayatnena vratame tadravipriyam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On it the gift of sugar and eating sugar should be done with care; this vow is dear to the Sun.

अध्याय ११५

श्लोक 26

यः कुर्यात्पराया भक्त्या स वै सद्गतिमाप्नुयात् ।ज्येष्ठे तु शुक्लसप्तम्यां जात इन्द्रो रविः स्वयम्

yaḥ kuryātparāyā bhaktyā sa vai sadgatimāpnuyāt / jyeṣṭhe tu śuklasaptamyāṃ jāta indro raviḥ svayam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whoever keeps it with supreme devotion attains a good goal. On the seventh of the bright half of Jyeshtha, the Sun himself was born as Indra;

अध्याय ११५

श्लोक 27

तं संपूज्य विधानेन सोपवासो जितेन्द्रियः ।स्वर्गतिं लभते विप्र देवेन्द्रस्य प्रसादतः

taṃ saṃpūjya vidhānena sopavāso jitendriyaḥ / svargatiṃ labhate vipra devendrasya prasādataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

worshipping him duly, fasting and with senses controlled, one attains heaven, O brahmin, by the grace of the king of gods.

अध्याय ११५

श्लोक 28

आषाढशुक्लसप्तम्यां विवस्वान्नाम भास्करः ।जातस्तं तत्र संप्रार्च्य गन्धपुष्पादिभिः पृथक्

āṣāḍhaśuklasaptamyāṃ vivasvānnāma bhāskaraḥ / jātastaṃ tatra saṃprārcya gandhapuṣpādibhiḥ pṛthak

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the seventh of the bright half of Ashadha the Sun named Vivasvan was born; worshipping him there separately with perfumes, flowers and the like,

अध्याय ११५

श्लोक 29

लभते सूर्यसायुज्यं विप्रेन्द्रात्र न संशयः ।श्रावणे शुक्लसप्तम्यामव्यङ्गाख्यं व्रतं शुभम्

labhate sūryasāyujyaṃ viprendrātra na saṃśayaḥ / śrāvaṇe śuklasaptamyāmavyaṅgākhyaṃ vrataṃ śubham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one gains union with the Sun, O best of brahmins, without doubt. On the seventh of the bright half of Shravana is the auspicious vow called Avyanga:

अध्याय ११५

श्लोक 30

कार्पासं तु चतुर्हस्तं सार्द्ध वस्त्रं हि गोपतेः ॥।पूजान्ते प्रीतये देयं व्रतमेतच्छुभावहम्

kārpāsaṃ tu caturhastaṃ sārddha vastraṃ hi gopateḥ /// pūjānte prītaye deyaṃ vratametacchubhāvaham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

a cotton cloth of four and a half cubits should be given to the lord of rays at the end of worship for his pleasure; this vow brings good.

अध्याय ११५

श्लोक 31

यदि चेद्धस्तयुक्तेयं तदा स्यात्पापनाशिनी ।अस्यां दानं जपो होमः सर्वं चाक्षय्यतां व्रजेत्

yadi ceddhastayukteyaṃ tadā syātpāpanāśinī / asyāṃ dānaṃ japo homaḥ sarvaṃ cākṣayyatāṃ vrajet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

If it is joined with Hasta, it destroys sin; giving, japa and oblation on it all become imperishable.

अध्याय ११५

श्लोक 32

भाद्रे तु शुक्लसप्तम्याममुक्ताभरणव्रतम् ।सोमस्य तु महेशस्य पूजनं चात्र कीर्तितम्

bhādre tu śuklasaptamyāmamuktābharaṇavratam / somasya tu maheśasya pūjanaṃ cātra kīrtitam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the seventh of the bright half of Bhadra is the Amuktabharana vow; the worship of Mahesha with Uma is declared here,

अध्याय ११५

श्लोक 33

गङ्गादिभिः षोडशभिरुपचारैः समर्चनम् ।प्रार्थ्य प्रणम्य विसृजेत्सर्वकामसमृद्धये

gaṅgādibhiḥ ṣoḍaśabhirupacāraiḥ samarcanam / prārthya praṇamya visṛjetsarvakāmasamṛddhaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

worshipping with the sixteen offerings beginning with Ganga water; praying and bowing, one should dismiss him for the fulfilment of all desires.

अध्याय ११५

श्लोक 34

फलसप्तमिका चेयं तद्विधानमुदीर्यते ।नालिकेरं च वृन्ताकं नारङ्गं बीजपूरकम्

phalasaptamikā ceyaṃ tadvidhānamudīryate / nālikeraṃ ca vṛntākaṃ nāraṅgaṃ bījapūrakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This is also the Phala Saptami; its procedure is told: coconut, brinjal, orange, citron,

अध्याय ११५

श्लोक 35

कूष्माण्डं बृहतीपूगमिति सप्त फलानि वै ।महादेवस्य पुरतो विन्यस्यापरदोरकम्

kūṣmāṇḍaṃ bṛhatīpūgamiti sapta phalāni vai / mahādevasya purato vinyasyāparadorakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

pumpkin, brihati and areca — these seven fruits one should place before Mahadeva, and another thread,

अध्याय ११५

श्लोक 36

सप्ततन्तुकृतं सप्तग्रन्थियुक्तं द्विजोत्तम ।संपूज्य परया भक्त्या धारयेद्वामके करे

saptatantukṛtaṃ saptagranthiyuktaṃ dvijottama / saṃpūjya parayā bhaktyā dhārayedvāmake kare

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

made of seven strands with seven knots, O best of brahmins; worshipping it with supreme devotion, one should wear it on the left hand

अध्याय ११५

श्लोक 37

स्त्री नरो दक्षिणे चैव यावद्वर्षं समाप्यते ।संभोज्य विप्रान्सप्तैव पायसेन विसृज्यस तान्

strī naro dakṣiṇe caiva yāvadvarṣaṃ samāpyate / saṃbhojya viprānsaptaiva pāyasena visṛjyasa tān

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

if a woman, on the right if a man, until the year is complete; feeding seven brahmins with milk-rice and dismissing them,

अध्याय ११५

श्लोक 38

स्वयं भुञ्जीत मतिमान् व्रतसंपूर्तिहेतवे ।फलानि तानि देयानि सप्तस्वपि द्विजेषु च

svayaṃ bhuñjīta matimān vratasaṃpūrtihetave / phalāni tāni deyāni saptasvapi dvijeṣu ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the wise one should eat himself for the completion of the vow, and those fruits should be given to the seven brahmins.

अध्याय ११५

श्लोक 39

एवं तु सप्त वर्षाणि कृत्वोपास्य यथाविधि ।सायुज्यं लभते विप्र महादेवस्य तद्व्रती

evaṃ tu sapta varṣāṇi kṛtvopāsya yathāvidhi / sāyujyaṃ labhate vipra mahādevasya tadvratī

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having kept it thus duly for seven years, the vow-keeper gains union with Mahadeva, O brahmin.

अध्याय ११५

श्लोक 40

आश्विने शुक्लपक्षे तु विज्ञेया शुभसप्तमी ।तस्यां कृतस्नानपूजो वाचयित्वा द्विजोत्तमान्

āśvine śuklapakṣe tu vijñeyā śubhasaptamī / tasyāṃ kṛtasnānapūjo vācayitvā dvijottamān

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In the bright half of Ashvina is to be known the Shubha Saptami: on it, having bathed and worshipped and had the best brahmins recite blessings,

अध्याय ११५

श्लोक 41

आरभ्य कपिलाङ्गां च संपूज्य प्रार्थयेत्ततः ।त्वामहं दद्मि कल्याणि प्रीयतामर्यमा स्वयम्

ārabhya kapilāṅgāṃ ca saṃpūjya prārthayettataḥ / tvāmahaṃ dadmi kalyāṇi prīyatāmaryamā svayam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

beginning with a tawny cow, worshipping her, one should then pray: "I give you, auspicious one; may Aryaman himself be pleased.

अध्याय ११५

श्लोक 42

पालय त्वं जगत्कत्स्नं यतो ऽसि धर्मसम्भवा ।इत्युक्त्वा वेदविदुषे दत्त्वा कृत्वा च दक्षिणाम्

pālaya tvaṃ jagatkatsnaṃ yato 'si dharmasambhavā / ityuktvā vedaviduṣe dattvā kṛtvā ca dakṣiṇām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Protect the whole world, since you are born of dharma." Saying this, having given her to a knower of the Veda with a fee,

अध्याय ११५

श्लोक 43

नमस्कृत्य स्वयं विप्र विसृजेत्प्राशयेत्वरवयम् ।पचगव्यं व्रतं चेत्थं विधाय श्वो द्विजोत्तमान्

namaskṛtya svayaṃ vipra visṛjetprāśayetvaravayam / pacagavyaṃ vrataṃ cetthaṃ vidhāya śvo dvijottamān

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and bowing, one should dismiss them and oneself taste the five cow products; having kept the vow thus, the next day, feeding the best brahmins,

अध्याय ११५

श्लोक 44

भोजयित्वा स्वयं चाद्यात्तदन्नं द्विजशेषितम् ।कृतं ह्येतद्गतं विप्र सुभाष्यं श्रद्धयान्वितः

bhojayitvā svayaṃ cādyāttadannaṃ dvijaśeṣitam / kṛtaṃ hyetadgataṃ vipra subhāṣyaṃ śraddhayānvitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should eat the food left by the brahmins. Done with faith, this is well spoken of, O brahmin;

अध्याय ११५

श्लोक 45

देवदेवप्रसादेन भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् ।अथ कार्तिकशुक्लायां शाकाख्यं सप्तमीव्रतम्

devadevaprasādena bhuktimuktimavāpnuyāt / atha kārtikaśuklāyāṃ śākākhyaṃ saptamīvratam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

by the grace of the God of gods one gains enjoyment and liberation. Then on the bright seventh of Kartika is the vow called Shaka:

अध्याय ११५

श्लोक 46

तस्यां तु सप्तशाकानिसस्वर्णकमलानि च ।प्रदद्यात्सप्तविप्रेभ्यः शाकाहारस्ततः स्वयम्

tasyāṃ tu saptaśākānisasvarṇakamalāni ca / pradadyātsaptaviprebhyaḥ śākāhārastataḥ svayam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

on it one should give seven vegetables with golden lotuses to seven brahmins, and then live on vegetables oneself;

अध्याय ११५

श्लोक 47

द्वितीये ऽह्नि द्विजान्भोज्य दत्वा तेभ्यो ऽन्नदक्षिणाम् ।विसृज्य बन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः

dvitīye 'hni dvijānbhojya datvā tebhyo 'nnadakṣiṇām / visṛjya bandhubhiḥ sārddhaṃ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

on the second day, feeding brahmins and giving them a fee of food, dismissing them, one should eat in silence with one's kin.

अध्याय ११५

श्लोक 48

मार्गस्य सितसप्तम्यां मित्रव्रतमुदाहृतम् ।यद्विष्णोर्दक्षिणं नेत्रं तदेव कृतवानिह

mārgasya sitasaptamyāṃ mitravratamudāhṛtam / yadviṣṇordakṣiṇaṃ netraṃ tadeva kṛtavāniha

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the bright seventh of Margashirsha the Mitra vow is declared: what was Vishnu's right eye became here

अध्याय ११५

श्लोक 49

अदित्यां कश्यपाज्जज्ञे मित्रो नामा दिवाकरः ।अतो ऽस्यां पूजनं तस्य यथोक्तविधिना द्विज

adityāṃ kaśyapājjajñe mitro nāmā divākaraḥ / ato 'syāṃ pūjanaṃ tasya yathoktavidhinā dvija

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the Sun named Mitra, born of Aditi from Kashyapa; so on this day, O brahmin, worshipping him by the procedure described,

अध्याय ११५

श्लोक 50

कृत्वा द्विजान्भोजयित्वा सप्तैव मधुरादिना ।सुवर्णदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम्

kṛtvā dvijānbhojayitvā saptaiva madhurādinā / suvarṇadakṣiṇāṃ datvā visṛjyāśnīta ca svayam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

feeding seven brahmins with sweet food and the like, and giving a fee of gold, one should dismiss them and eat oneself.

अध्याय ११५

श्लोक 51

कृत्वैतद्विधिना लोकं सृर्य्यस्य व्रजति ध्रुवम् ।द्विजोब्राह्मं तथा शूद्रः सत्कुलेजन्म चाप्नुयात्

kṛtvaitadvidhinā lokaṃ sṛryyasya vrajati dhruvam / dvijobrāhmaṃ tathā śūdraḥ satkulejanma cāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Keeping this duly, one surely goes to the Sun's world; a brahmin gains Brahma's world, and a shudra birth in a good family.

अध्याय ११५

श्लोक 52

पौषस्य शुक्लसप्तम्यां व्रतं चाभयसंज्ञितम् ।उपोष्य भानुं त्रिःसन्ध्यं समभ्यर्च्य धरास्थितः

pauṣasya śuklasaptamyāṃ vrataṃ cābhayasaṃjñitam / upoṣya bhānuṃ triḥsandhyaṃ samabhyarcya dharāsthitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the bright seventh of Pausha is the vow called Abhaya: fasting, worshipping the Sun at the three junctions of the day and sleeping on the ground,

अध्याय ११५

श्लोक 53

क्षीरसिक्तान्नसंबद्धं मोदकं प्रस्थसंमितम् ।द्विजाय दत्वा भोज्यान्यान्सप्ताष्टभ्यश्च दक्षिणाम्

kṣīrasiktānnasaṃbaddhaṃ modakaṃ prasthasaṃmitam / dvijāya datvā bhojyānyānsaptāṣṭabhyaśca dakṣiṇām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should give a brahmin a prastha of modakas made with food soaked in milk, and feed seven or eight others, giving a fee

अध्याय ११५

श्लोक 54

पृथवी वा सुवर्णं वा विसृज्याश्नीत च स्वयम् ।अभयाख्यं व्रतं त्वेतत्सर्वस्याभयदं स्मृतम्

pṛthavī vā suvarṇaṃ vā visṛjyāśnīta ca svayam / abhayākhyaṃ vrataṃ tvetatsarvasyābhayadaṃ smṛtam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

of land or gold, and dismissing them, eat oneself. This vow called Abhaya is held to give fearlessness to all.

अध्याय ११५

श्लोक 55

मार्तण्डाख्यं व्रतं नाम कथयन्ति द्विजाः परे ।एकमेवेति च प्रोक्तमेकदैवतया बुधैः

mārtaṇḍākhyaṃ vrataṃ nāma kathayanti dvijāḥ pare / ekameveti ca proktamekadaivatayā budhaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Other brahmins call this the Martanda vow; the wise declare them one, since the deity is one.

अध्याय ११५

श्लोक 56

माघे तु कृष्णसप्तम्यां व्रतं सर्वाप्तिसंज्ञकम् ।समुपोष्य दिने तस्मिन्सम्पूज्यादित्यबिम्बकम्

māghe tu kṛṣṇasaptamyāṃ vrataṃ sarvāptisaṃjñakam / samupoṣya dine tasminsampūjyādityabimbakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the dark seventh of Magha is the vow called Sarvapti: fasting on that day, worshipping a golden image of the Sun's disc

अध्याय ११५

श्लोक 57

सौवर्णं गन्धपुष्पाद्यैः कृत्वा रात्रौ च जागरम् ।परे ऽह्नि विप्रान्सम्भोज्य पायसेन तु सप्त वै

sauvarṇaṃ gandhapuṣpādyaiḥ kṛtvā rātrau ca jāgaram / pare 'hni viprānsambhojya pāyasena tu sapta vai

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with perfumes, flowers and the like, and keeping vigil at night, on the next day feeding seven brahmins with milk-rice,

अध्याय ११५

श्लोक 58

दक्षिणां नालिकेराणि तेभ्यो दत्वा गुरुं ततः ।सौवर्णं तु रवेर्बिम्बं युक्तं दक्षिणया न्यया

dakṣiṇāṃ nālikerāṇi tebhyo datvā guruṃ tataḥ / sauvarṇaṃ tu raverbimbaṃ yuktaṃ dakṣiṇayā nyayā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

giving them coconuts as fees, and then giving the teacher the golden disc of the Sun with another fee,

अध्याय ११५

श्लोक 59

समर्प्य च भृशं प्रार्थ्य विसृज्याद्यात्स्वयं ततः ।एतत्सर्वाप्तिदं नाम संप्रोक्तं सार्वकामिकम्

samarpya ca bhṛśaṃ prārthya visṛjyādyātsvayaṃ tataḥ / etatsarvāptidaṃ nāma saṃproktaṃ sārvakāmikam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

praying earnestly and dismissing them, one should then eat. This is declared the Sarvaptida, granting all desires;

अध्याय ११५

श्लोक 60

व्रतस्यास्य प्रभावेण द्वैतं सिध्येद्धि सर्वथा ।माघस्य शुक्लसप्तम्यामचलाख्यं व्रतं स्मृतम्

vratasyāsya prabhāveṇa dvaitaṃ sidhyeddhi sarvathā / māghasya śuklasaptamyāmacalākhyaṃ vrataṃ smṛtam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

by the power of this vow ... is accomplished in every way. On the bright seventh of Magha is remembered the vow called Achala;

अध्याय ११५

श्लोक 61

त्रिलोचनजयन्तीयं सर्वपापहरा स्मृता ।रथाख्या सप्तमी चेयं चक्रवर्तित्वदायिनी

trilocanajayantīyaṃ sarvapāpaharā smṛtā / rathākhyā saptamī ceyaṃ cakravartitvadāyinī

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

it is the birth-anniversary of the three-eyed one and removes all sins; it is also the Ratha Saptami, which grants universal sovereignty.

अध्याय ११५

श्लोक 62

अस्यां समर्च्य सवितुः प्रतिमां तु हैमीं हैमाश्वयुक्तरथगां तु ददेत्सहेभाम् ।यो भावभक्तिसहितः स गतो हि लोकं शम्भोः स मोदत इहापि च भुक्तभोगः

asyāṃ samarcya savituḥ pratimāṃ tu haimīṃ haimāśvayuktarathagāṃ tu dadetsahebhām / yo bhāvabhaktisahitaḥ sa gato hi lokaṃ śambhoḥ sa modata ihāpi ca bhuktabhogaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On it, worshipping a golden image of the Sun on a chariot with golden horses, one should give it with an elephant; whoever does so with feeling and devotion goes to Shambhu's world and rejoices, having enjoyed pleasures here too.

अध्याय ११५

श्लोक 63

भास्करी सप्तमी चेयं कोटिभास्वद्ग्रहोपमा ।अरुणोदयवेलायामस्यां स्नानं विधीयते

bhāskarī saptamī ceyaṃ koṭibhāsvadgrahopamā / aruṇodayavelāyāmasyāṃ snānaṃ vidhīyate

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This is also the Bhaskari Saptami, like a crore of shining planets; a bath at dawn on it is prescribed.

अध्याय ११५

श्लोक 64

अर्कस्य च बदर्याश्च सप्त सप्त दलानि वै ।निधाय शिरसि स्नायात्सप्तजन्माघशान्तये

arkasya ca badaryāśca sapta sapta dalāni vai / nidhāya śirasi snāyātsaptajanmāghaśāntaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Placing seven leaves each of arka and jujube on the head, one should bathe to quell the sins of seven births.

अध्याय ११५

श्लोक 65

पुत्रप्रदं व्रतं चात्र प्राहादित्यः स्वयं प्रभुः ।यो माघसितप्तम्यां पूजयेन्मां विधानतः

putrapradaṃ vrataṃ cātra prāhādityaḥ svayaṃ prabhuḥ / yo māghasitaptamyāṃ pūjayenmāṃ vidhānataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Here the Lord Aditya himself declared the son-giving vow: "Whoever worships me duly on the bright seventh of Magha,

अध्याय ११५

श्लोक 66

तस्याहं पुत्रतां यास्ये स्वांशेन भृशतोषितः ।तस्माज्जितेन्द्रियो भूत्वा समुपोष्य दिवानिशम्

tasyāhaṃ putratāṃ yāsye svāṃśena bhṛśatoṣitaḥ / tasmājjitendriyo bhūtvā samupoṣya divāniśam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

greatly pleased, I will become his son with my own portion." So, with senses controlled, fasting day and night,

अध्याय ११५

श्लोक 67

पूजयेदपरे चाह्नि होमं कृत्वा द्विजां स्ततः ।दध्योदनेन पयसा पायसेन च भोजयेत्

pūjayedapare cāhni homaṃ kṛtvā dvijāṃ stataḥ / dadhyodanena payasā pāyasena ca bhojayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should worship, and on the next day perform an oblation and then feed brahmins with curd-rice, milk and milk-rice.

अध्याय ११५

श्लोक 68

अनेन विधिना यम्तु कुरुते पुत्रसप्तमीः ।लभते स तु सत्पुत्रं चिरायुषमनामयम्

anena vidhinā yamtu kurute putrasaptamīḥ / labhate sa tu satputraṃ cirāyuṣamanāmayam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whoever keeps the Putra Saptami by this procedure obtains a good son, long-lived and healthy.

अध्याय ११५

श्लोक 69

तपस्यशुक्लसप्तम्यां व्रतमर्कपुटं चरेत् ॥ अर्कपत्रैर्यजेदर्कमर्कपत्राणि चाश्नुयात्

tapasyaśuklasaptamyāṃ vratamarkapuṭaṃ caret // arkapatrairyajedarkamarkapatrāṇi cāśnuyāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the bright seventh of Tapasya one should keep the Arkaputa vow: worship the Sun with arka leaves and eat arka leaves,

अध्याय ११५

श्लोक 70

अर्कनाम जपेच्छश्वदित्थं चार्कपुटव्रतम् ।धनदं पुत्रदं चैतत्सर्वपापप्रणाशनम्

arkanāma japecchaśvaditthaṃ cārkapuṭavratam / dhanadaṃ putradaṃ caitatsarvapāpapraṇāśanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and constantly recite the Sun's name — this is the Arkaputa vow; it gives wealth and sons and destroys all sins.

अध्याय ११५

श्लोक 71

त्रिवर्गदामिति प्राहुः केचिदेतद्वतं द्विज ।यज्ञव्रतं तथाप्यन्ये विधिवद्धोमकर्मणा

trivargadāmiti prāhuḥ kecidetadvataṃ dvija / yajñavrataṃ tathāpyanye vidhivaddhomakarmaṇā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Some call this the Trivargada vow, O brahmin; others the Yajna vow, with oblation duly performed.

अध्याय ११५

श्लोक 72

सर्वासु सर्वमासेषु सप्तमीषु द्विजोत्तमः ।भास्कराराधनं प्रोक्तं सर्वकामिकमित्यलम्

sarvāsu sarvamāseṣu saptamīṣu dvijottamaḥ / bhāskarārādhanaṃ proktaṃ sarvakāmikamityalam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On all the seventh days in all months, O best of brahmins, the worship of the Sun is declared to grant all desires; enough.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 115
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.