Narada Purana· Nārada Purāṇa
121
अध्याय 121 / 167

Book 1 - Adhyaya 122

84 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ84 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १२१

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने पूर्वभागे चतुर्थपादे द्वादशमासस्य द्वादशीव्रतनिरूपणं नामैकविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथातऋ संप्रवक्ष्यामि त्रयोदश्या व्रतानि ते ।यानि कृत्वा नरो भक्त्या सुभगो जायते भुवि

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe bṛhadupākhyāne pūrvabhāge caturthapāde dvādaśamāsasya dvādaśīvratanirūpaṇaṃ nāmaikaviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca athātaṛ saṃpravakṣyāmi trayodaśyā vratāni te / yāni kṛtvā naro bhaktyā subhago jāyate bhuvi

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the thirteenth day in the bright half of the month of Caitra, an image of Madana is made with sandal

अध्याय १२१

श्लोक 2

मधौ शुक्लत्रयोदश्यां मदनं चन्दनात्मकम् ।कृत्वा संपूज्य यत्नेन वीजेयव्द्यजनेन च

madhau śuklatrayodaśyāṃ madanaṃ candanātmakam / kṛtvā saṃpūjya yatnena vījeyavdyajanena ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

At midday, he should worship Kamadeva, Vasanta (presiding deity of the spring), Vajivaktra (the horse-faced Lord Visnu) and the bull-bannered Lord Siva with devotion, by means of scents, garlands, ornaments and silken garments.

अध्याय १२१

श्लोक 3

ततः संक्षुधितः कामः पुत्रपौत्रविवर्द्धनः ।अनङ्गपूजाप्यत्रोक्ता तां निबोध मुनीश्वर

tataḥ saṃkṣudhitaḥ kāmaḥ putrapautravivarddhanaḥ / anaṅgapūjāpyatroktā tāṃ nibodha munīśvara

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, he who performs the great festival thus, every year, becomes always delighted and well-nourished at the advent of the spring.

अध्याय १२१

श्लोक 4

सिन्दूररजनीरागैः फलके ऽनङ्गमालिखेत् ।रतिप्रीतियुतं श्लक्ष्णं पुष्पचापेषुधारिणम्

sindūrarajanīrāgaiḥ phalake 'naṅgamālikhet / ratiprītiyutaṃ ślakṣṇaṃ puṣpacāpeṣudhāriṇam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This Vrata shows how the cult of 'tree- worship' of Pre-Aryans ) a '.n.1* V[aS °bserved m Hinduism. A number of trees e.g. The Pippala ( svattha) Vata Bilva, Tulasi-Asoka (i ride VV. 41-45 below) and others have been firmly established as 'deities* in Puranic Hinduism.

अध्याय १२१

श्लोक 5

कामदेवं वसन्तं च वाजिवक्त्रं वृषध्वजम् ।मध्याह्ने पूजयेद्भक्त्या गन्धस्रग्भूषणांशुकैः

kāmadevaṃ vasantaṃ ca vājivaktraṃ vṛṣadhvajam / madhyāhne pūjayedbhaktyā gandhasragbhūṣaṇāṃśukaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Kane records three varieties of Go-tri-ratra '• emt of which this is the second and is described by Hemadri (Vrata II. 293-303). It. a synthesis of Vi§nu-worship and cow-worship.

अध्याय १२१

श्लोक 6

क्षभ्यैर्नानाविधैश्चापि मन्त्रेणानेन नारद ।नमो माराय कामाय कामदेवस्य मूर्त्तये

kṣabhyairnānāvidhaiścāpi mantreṇānena nārada / namo mārāya kāmāya kāmadevasya mūrttaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Obeisance to Rudra, the terrible, to the bluenecked God, to the Creator, to one with matted hair, to the Lord of the Devas, bow to Vyomakesa (one whose tresses constitute the firmament. )

अध्याय १२१

श्लोक 7

ब्रह्मविष्णुशिवेन्द्राणां मनःभोभकराय वै ।तत्तस्याग्रतो भक्त्या पूजयेदङ्गनापतिम्

brahmaviṣṇuśivendrāṇāṃ manaḥbhobhakarāya vai / tattasyāgrato bhaktyā pūjayedaṅganāpatim

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Hail to the bull-emblemed one, to Soma (God accompanied by Uma), obeisance to Somanatha. Obeisance to Digambara (i.e. one with the quarters for garments i.e. Naked); Obeisance to Bhrnga; Obeisance to the deity who- causes plentitude.

अध्याय १२१

श्लोक 8

वस्त्रमाल्याविभूषाद्यैः कामो ऽयमिति चिन्तयेत् ।संपूज्य द्विजदांपत्यं गन्धवस्त्रविभूषणैः

vastramālyāvibhūṣādyaiḥ kāmo 'yamiti cintayet / saṃpūjya dvijadāṃpatyaṃ gandhavastravibhūṣaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Bow to the deity full of penance (Tapas). Obeisance to the pervaded one. Obeisance to Sipivista (pervaded by rays)

अध्याय १२१

श्लोक 9

एवं यः कुरुते विप्र वर्षे वर्षे महोत्सवम् ।वसंतसमये प्राप्ते हृष्टः पुष्टः सदैव सः

evaṃ yaḥ kurute vipra varṣe varṣe mahotsavam / vasaṃtasamaye prāpte hṛṣṭaḥ puṣṭaḥ sadaiva saḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Hail to the supporter of the Earth, obeisance to (the god of the form of) Vyoma (ether), to the Lord of Pasus and to the lion that destroyed the three Puras (cities) (of asuras). Obeisance to Sardula (Tiger), Obeisance to Rsabha (the bull, the chief).

अध्याय १२१

श्लोक 10

प्रतिमासं पूजयेद्वा यावद्वर्षं समाप्यते ।मदनं हृद्भवं कामं मन्मथं च रतिप्रियम्

pratimāsaṃ pūjayedvā yāvadvarṣaṃ samāpyate / madanaṃ hṛdbhavaṃ kāmaṃ manmathaṃ ca ratipriyam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Obeisance to Mita (the measured one), to Mita- natha (to the Lord of the measured ones); to Siddha (one who has realised the soul), to Paramesthin (one stationed in the highest being), Obeisance to one who is sung about by the Vedas; to one who is concealed in the Vedas; Obeisance to one who is worthy of being kept as a secret in the Vedas.

अध्याय १२१

श्लोक 11

अनङ्गं चैव कन्दर्पं पूजयेन्मकरध्वजम् ।कुसुमायुधसंज्ञं च ततः पश्चान्मनोभवम्

anaṅgaṃ caiva kandarpaṃ pūjayenmakaradhvajam / kusumāyudhasaṃjñaṃ ca tataḥ paścānmanobhavam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Hail to the long one, to one of a long form, to one of large objects; to the greater one (than all); obeisance to the deity in whom the universe is installed; obeisance to one of the form of the sky.

अध्याय १२१

श्लोक 12

विषमेषु तथा विप्र मालर्ताप्रियमित्यपि ।अजाया दानमप्युक्तं स्नात्वा नद्या विधानतः

viṣameṣu tathā vipra mālartāpriyamityapi / ajāyā dānamapyuktaṃ snātvā nadyā vidhānataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Obeisance to one who causes welfare; obeisance to one of special nature; obeisance to Sista (the disciplined one); to Pararaatman (the rcatest soul), to one who wears

अध्याय १२१

श्लोक 13

अजाः पयस्विनीर्दद्याद्दरिद्राय कुटुंबिने ।भूयस्त्वनेन दानेन स लोके नैव जायते

ajāḥ payasvinīrdadyāddaridrāya kuṭuṃbine / bhūyastvanena dānena sa loke naiva jāyate

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Obeisance to you the resident of the cremation ground, to the wearer of the hide garment; to one with the moon for crest jewel, obeisance to one who has resorted to Rudrabhumi (i.e. cremation ground).

अध्याय १२१

श्लोक 14

यदीयं शनिना युक्ता सा महावारुणी स्मृता ।गङ्गायां यदि लभ्येत कोटिसूर्यग्रहाधिका

yadīyaṃ śaninā yuktā sā mahāvāruṇī smṛtā / gaṅgāyāṃ yadi labhyeta koṭisūryagrahādhikā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, by performing this holy rite, the devotee enjoys all worldly pleasures here, thanks to the grace of Maha- deva. In the end he shall attain the region of Siva,

अध्याय १२१

श्लोक 15

शुभयोगः शतर्क्षं च शनौ कामे मधौ सिते ।महामहेति विख्याता कुलकोटिविमुक्तिदा

śubhayogaḥ śatarkṣaṃ ca śanau kāme madhau site / mahāmaheti vikhyātā kulakoṭivimuktidā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The devotee shall worship Hari — Acyuta on the thir¬ teenth day in the bright half of the month of Pausa. For the achievement of everything, he should give a pot of ghee to a leading Brahmana.

अध्याय १२१

श्लोक 16

राधशुक्लत्रयोदश्यां कामदेवव्रतं स्मृतम् ।तत्र गन्धादिभिः कामं पूजयेदुपवासवान्

rādhaśuklatrayodaśyāṃ kāmadevavrataṃ smṛtam / tatra gandhādibhiḥ kāmaṃ pūjayedupavāsavān

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, the holy rite of Magha snana is to be observed for three days beginning with the thirteenth day

अध्याय १२१

श्लोक 17

प्रतिमासं ततः पश्चात्त्रयोदश्यां सिते दले ।एवमेव व्रतं कार्यं वर्षान्ते गामलङ्कृताम्

pratimāsaṃ tataḥ paścāttrayodaśyāṃ site dale / evameva vrataṃ kāryaṃ varṣānte gāmalaṅkṛtām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then every month on the thirteenth of the bright fortnight the vow should be kept in the same way; at the end of the year one should give an adorned cow

अध्याय १२१

श्लोक 18

दद्याद्विप्राय सत्कृत्य व्रतसांगत्वसिद्धये ।ज्येष्ठशुक्लत्रयोदश्यां दौर्भाग्यशमनं व्रतम्

dadyādviprāya satkṛtya vratasāṃgatvasiddhaye / jyeṣṭhaśuklatrayodaśyāṃ daurbhāgyaśamanaṃ vratam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

to a brahmin with honour, for the completeness of the vow. On the thirteenth of the bright half of Jyeshtha is the vow that quells misfortune:

अध्याय १२१

श्लोक 19

तत्र स्नात्वा नदीतोये पूजयेच्छुचिदेशजम् ।श्वेतमन्दारमर्कं वा करवीरं च रक्तकम्

tatra snātvā nadītoye pūjayecchucideśajam / śvetamandāramarkaṃ vā karavīraṃ ca raktakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

bathing in river water, one should worship a white mandara, an arka or a red oleander growing in a clean place;

अध्याय १२१

श्लोक 20

निरीक्ष्य गगने सूर्यं प्रार्थयेन्मन्त्रतस्तदा ।मन्दारकरवीरार्का भवन्तो भास्करांशजाः

nirīkṣya gagane sūryaṃ prārthayenmantratastadā / mandārakaravīrārkā bhavanto bhāskarāṃśajāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

looking at the sun in the sky, one should then pray with a mantra: "Mandara, oleander and arka, you are born of the Sun's portion;

अध्याय १२१

श्लोक 21

पूजिता मम दौर्भाग्यं नाशयन्तु नमो ऽस्तु वः ।इत्थं योर्ऽचयते भक्त्या वर्षे वर्षे द्रुमत्रयम्

pūjitā mama daurbhāgyaṃ nāśayantu namo 'stu vaḥ / itthaṃ yor'cayate bhaktyā varṣe varṣe drumatrayam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

worshipped, may you destroy my misfortune; salutations to you." Whoever worships the three trees with devotion thus year after year,

अध्याय १२१

श्लोक 22

नश्यते तस्य दौर्भाग्यं नात्र कार्या विचारणा ।शुचिशुक्लत्रयोदश्यामेकभक्तं समाचरेत्

naśyate tasya daurbhāgyaṃ nātra kāryā vicāraṇā / śuciśuklatrayodaśyāmekabhaktaṃ samācaret

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

his misfortune perishes; there is no doubt. On the thirteenth of the bright half of Shuchi one should keep one meal,

अध्याय १२१

श्लोक 23

पूजयित्वा जगन्नाथावुमामाहेश्वरी तनूः ।हैम्यौ रौप्यौ च मृन्मप्यौ यथाशक्त्या विधाय च

pūjayitvā jagannāthāvumāmāheśvarī tanūḥ / haimyau raupyau ca mṛnmapyau yathāśaktyā vidhāya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

worshipping the Lords of the world, the forms of Uma and Maheshvara, made of gold, silver or clay according to one's means,

अध्याय १२१

श्लोक 24

सिंहोक्षस्थे देवगृहे गोष्ठे ब्राह्मणवेश्मनि ।स्थापयित्वा प्रतिष्ठाप्य दैवमन्त्रेण नारद

siṃhokṣasthe devagṛhe goṣṭhe brāhmaṇaveśmani / sthāpayitvā pratiṣṭhāpya daivamantreṇa nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

installing them seated on lion and bull in a temple, a cowshed or a brahmin's house, and consecrating them with the divine mantra, O Narada;

अध्याय १२१

श्लोक 25

ततः पञ्चदिनं पूजा चैकभक्तं व्रतं तथा ।तृतीयदिवसे प्रातः स्नात्वा संपूज्य तौ पुनः

tataḥ pañcadinaṃ pūjā caikabhaktaṃ vrataṃ tathā / tṛtīyadivase prātaḥ snātvā saṃpūjya tau punaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

then for five days worship and the vow of one meal; on the third day, in the morning, having bathed and worshipped them again,

अध्याय १२१

श्लोक 26

समर्पणीयौ विप्राय वेदवेदाङ्गशालिने ।वर्षे वर्षे ततः पश्चाद्विधेयं वर्षपञ्चकम्

samarpaṇīyau viprāya vedavedāṅgaśāline / varṣe varṣe tataḥ paścādvidheyaṃ varṣapañcakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should give them to a brahmin versed in the Vedas and their limbs; thereafter it should be done year after year for five years,

अध्याय १२१

श्लोक 27

तदन्ते धेनुयुग्मेन सहितौ तौ प्रदापयेत् ।इत्थं नरो वा नारी वा कृत्वा व्रतमिदं शुभम्

tadante dhenuyugmena sahitau tau pradāpayet / itthaṃ naro vā nārī vā kṛtvā vratamidaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and at the end one should give them with a pair of cows. Man or woman, keeping this auspicious vow,

अध्याय १२१

श्लोक 28

नैव दांपत्यविच्छेदं लभते सप्तजन्मसु ।नभः शुक्लत्रयोदश्यां रतिकामव्रतं शुभम्

naiva dāṃpatyavicchedaṃ labhate saptajanmasu / nabhaḥ śuklatrayodaśyāṃ ratikāmavrataṃ śubham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

never suffers separation of husband and wife in seven births. On the thirteenth of the bright half of Nabhas is the auspicious Ratikama vow,

अध्याय १२१

श्लोक 29

वैधव्यवारणं स्त्रीणां तथा संतानवर्धनम् ।कृतोपवासा कन्यैव नारी वा द्विजसत्तम

vaidhavyavāraṇaṃ strīṇāṃ tathā saṃtānavardhanam / kṛtopavāsā kanyaiva nārī vā dvijasattama

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

averting widowhood for women and increasing offspring: a maiden or a woman who has fasted, O best of brahmins,

अध्याय १२१

श्लोक 30

ताम्रे वा मृन्मये वापि सौवर्णे राजते तथा ।रतिकामौ प्रविन्यस्य गन्धाद्यैः सम्यगर्चयेत्

tāmre vā mṛnmaye vāpi sauvarṇe rājate tathā / ratikāmau pravinyasya gandhādyaiḥ samyagarcayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

placing Rati and Kama in copper, clay, gold or silver, should worship them well with perfumes and the like;

अध्याय १२१

श्लोक 31

ततस्तु द्विजदांपत्यं चतुर्दश्यां निमन्त्र्य च ।सतकृत्य भोज्य प्रतिमे दद्यात्ताभ्यां सदक्षिणे

tatastu dvijadāṃpatyaṃ caturdaśyāṃ nimantrya ca / satakṛtya bhojya pratime dadyāttābhyāṃ sadakṣiṇe

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

then on the fourteenth, inviting a brahmin couple, honouring and feeding them, she should give them the images with fees.

अध्याय १२१

श्लोक 32

एवं चतुर्दशाब्दं च कृत्वा व्रतमनुत्तमम् ।धेनुयुग्मान्विते देये व्रतसंपूर्तिहेतवे

evaṃ caturdaśābdaṃ ca kṛtvā vratamanuttamam / dhenuyugmānvite deye vratasaṃpūrtihetave

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having kept this unsurpassed vow thus for fourteen years, they should be given with a pair of cows for the completion of the vow.

अध्याय १२१

श्लोक 33

भाद्रशुक्लत्रयोदश्यां गोत्रिरात्रव्रतं स्मृतम् ।लक्ष्मीनारायणं कृत्वा सौवर्णं वापि राजतम्

bhādraśuklatrayodaśyāṃ gotrirātravrataṃ smṛtam / lakṣmīnārāyaṇaṃ kṛtvā sauvarṇaṃ vāpi rājatam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the thirteenth of the bright half of Bhadra is remembered the Gotriratra vow: making a Lakshmi-Narayana of gold or silver,

अध्याय १२१

श्लोक 34

पञ्चामृतेन संस्नाप्य मण्डले ऽष्टदले शुभे ।पीठे विन्यस्य वस्त्राढ्यं गन्धाद्यैः परिपूजयेत्

pañcāmṛtena saṃsnāpya maṇḍale 'ṣṭadale śubhe / pīṭhe vinyasya vastrāḍhyaṃ gandhādyaiḥ paripūjayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

bathing it with the five nectars, placing it clothed on a seat in an auspicious eight-petalled mandala, one should worship it with perfumes and the like,

अध्याय १२१

श्लोक 35

आरार्तिकं ततः कृत्वा दद्यात्सान्नोदकं घटम् ।एवं दिनत्रयं कृत्वा व्रतान्ते मासमर्च्य च

ārārtikaṃ tataḥ kṛtvā dadyātsānnodakaṃ ghaṭam / evaṃ dinatrayaṃ kṛtvā vratānte māsamarcya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

then wave lights and give a pitcher of water with food. Doing this for three days, and at the end of the vow worshipping for a month,

अध्याय १२१

श्लोक 36

सम्यगर्थं च संपाद्य दद्यान्मन्त्रेण नारद ।पञ्चगावः समुत्पन्ना मथ्यमाने महोदधौ

samyagarthaṃ ca saṃpādya dadyānmantreṇa nārada / pañcagāvaḥ samutpannā mathyamāne mahodadhau

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and properly arranging the arghya, one should give it with a mantra, O Narada: "Five cows arose when the great ocean was churned;

अध्याय १२१

श्लोक 37

तासां मध्ये तु या नन्दा तस्यै धेन्वै नमो नमः ।प्रदक्षिणीकृत्य ततो दद्याद्विप्राय मन्त्रतः

tāsāṃ madhye tu yā nandā tasyai dhenvai namo namaḥ / pradakṣiṇīkṛtya tato dadyādviprāya mantrataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

among them the one that is Nanda — to that cow, salutations again and again." Then circumambulating, one should give her to a brahmin with a mantra:

अध्याय १२१

श्लोक 38

गावो ममाग्रतः सन्तु गावो मे संतु पृष्ठतः ।गावो मे पार्श्वतः संतु गवां मध्ये वसाम्यहम्

gāvo mamāgrataḥ santu gāvo me saṃtu pṛṣṭhataḥ / gāvo me pārśvataḥ saṃtu gavāṃ madhye vasāmyaham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

"May cows be before me, may cows be behind me, may cows be at my sides; I dwell in the midst of cows."

अध्याय १२१

श्लोक 39

ततश्च द्विजदांपत्यं सम्यगभ्यर्च्य भोजयेत् ।लक्ष्मीनारायणं तस्मै सत्कृत्य प्रतिपादयेत्

tataśca dvijadāṃpatyaṃ samyagabhyarcya bhojayet / lakṣmīnārāyaṇaṃ tasmai satkṛtya pratipādayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then worshipping a brahmin couple properly, one should feed them and, honouring him, give him the Lakshmi-Narayana.

अध्याय १२१

श्लोक 40

अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च ।कृत्वा यत्फलमाप्नोति गोत्रिरात्रव्रताच्च तत्

aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca / kṛtvā yatphalamāpnoti gotrirātravratācca tat

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever fruit one gains by performing a thousand horse-sacrifices and a hundred Rajasuyas, that comes from the Gotriratra vow.

अध्याय १२१

श्लोक 41

इषे शुक्लत्रयोदश्यां त्रिरात्रशोककव्रतम् ।हैमं ह्यशोकं निर्माय पूजयित्वा विधानतः

iṣe śuklatrayodaśyāṃ trirātraśokakavratam / haimaṃ hyaśokaṃ nirmāya pūjayitvā vidhānataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the thirteenth of the bright half of Isha is the three-night Ashoka vow: making a golden ashoka and worshipping it duly,

अध्याय १२१

श्लोक 42

उपवासपरा नारी नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणाः ।अष्टोत्तरशतं विप्र मन्त्रेणानेन सादरम्

upavāsaparā nārī nityaṃ kuryātpradakṣiṇāḥ / aṣṭottaraśataṃ vipra mantreṇānena sādaram

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the woman intent on fasting should daily make a hundred and eight circumambulations, O brahmin, with reverence, with this mantra:

अध्याय १२१

श्लोक 43

हरेण निर्मितः पूर्वं त्वमशोक कृपालुना ।लोकोपकारकरणस्तत्प्रसीद शिवप्रिय

hareṇa nirmitaḥ pūrvaṃ tvamaśoka kṛpālunā / lokopakārakaraṇastatprasīda śivapriya

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

"O Ashoka, you were made long ago by compassionate Hara as a benefactor of the world; be gracious, beloved of Shiva."

अध्याय १२१

श्लोक 44

ततस्तृतीये दिवसे वृक्षे तस्मिन्वृषध्वजम् ।समभ्यर्च्य विधानेन द्विजं संभोज्य दापयेत्

tatastṛtīye divase vṛkṣe tasminvṛṣadhvajam / samabhyarcya vidhānena dvijaṃ saṃbhojya dāpayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then on the third day, worshipping the bull-bannered god at that tree duly, and feeding a brahmin, she should give it.

अध्याय १२१

श्लोक 45

एवं कृतव्रता नारी वैधव्यं नाप्नुयात्क्वचित् ।पुत्रपौत्रादि सहिता भर्तुश्च स्यात्सुवल्लभा

evaṃ kṛtavratā nārī vaidhavyaṃ nāpnuyātkvacit / putrapautrādi sahitā bhartuśca syātsuvallabhā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

A woman who keeps this vow never meets widowhood; with sons, grandsons and the rest she becomes very dear to her husband.

अध्याय १२१

श्लोक 46

ऊर्ज्जकृष्णत्रयोदश्यामेकभक्तः समाहितः ।प्रदोषे तैलदीपं तु प्रज्वाल्याभ्यर्च्य यत्नतः

ūrjjakṛṣṇatrayodaśyāmekabhaktaḥ samāhitaḥ / pradoṣe tailadīpaṃ tu prajvālyābhyarcya yatnataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the thirteenth of the dark half of Urja, eating once and collected, at dusk lighting an oil lamp and worshipping it carefully,

अध्याय १२१

श्लोक 47

गृहद्वारे बहिर्दद्याद्यमो मे प्रीयतामिति ।एवं कृते तु विप्रेन्द्र यमपीडा न जायते

gṛhadvāre bahirdadyādyamo me prīyatāmiti / evaṃ kṛte tu viprendra yamapīḍā na jāyate

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should place it outside the house door, saying, "May Yama be pleased with me." When this is done, O best of brahmins, affliction from Yama does not arise.

अध्याय १२१

श्लोक 48

ऊर्ज्शुक्लत्रयोदश्यामेकभोजी द्विजोत्तम ।पुनः स्नात्वा प्रदोषे तु वाग्यतः सुसमाहितः

ūrjśuklatrayodaśyāmekabhojī dvijottama / punaḥ snātvā pradoṣe tu vāgyataḥ susamāhitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the thirteenth of the bright half of Urja, eating once, O best of brahmins, bathing again at dusk, silent and collected,

अध्याय १२१

श्लोक 49

प्रदीपानां सहस्रेण शतेनाप्यथवा द्विज ।प्रदीपयेच्छिवं वापि द्वात्रिंशद्दीपमालया

pradīpānāṃ sahasreṇa śatenāpyathavā dvija / pradīpayecchivaṃ vāpi dvātriṃśaddīpamālayā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should illumine Shiva with a thousand lamps, or a hundred, O brahmin, or with a garland of thirty-two lamps;

अध्याय १२१

श्लोक 50

घृतेन दीपयेद्द्वीपान्गन्धाद्यैः पूजयेच्छिवम् ।फलैर्नानाविधैश्चैव नैवेद्यैरपि नारद

ghṛtena dīpayeddvīpāngandhādyaiḥ pūjayecchivam / phalairnānāvidhaiścaiva naivedyairapi nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should light the lamps with ghee and worship Shiva with perfumes and the like, with various fruits and food offerings, O Narada,

अध्याय १२१

श्लोक 51

ततः स्तुवीत देवेशं शिवं नाम्नां शतेन च ।तानि नामानि कीर्त्यन्ते सर्वाभीष्टप्रदानि वै

tataḥ stuvīta deveśaṃ śivaṃ nāmnāṃ śatena ca / tāni nāmāni kīrtyante sarvābhīṣṭapradāni vai

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and then praise the Lord of gods, Shiva, with a hundred names; those names, which grant all wishes, are now told:

अध्याय १२१

श्लोक 52

नमो रुद्राय भीमाय नीलकण्ठाय वेधसे ।कपर्द्दिने सुरेशाय व्योमकेशाय वै नमः

namo rudrāya bhīmāya nīlakaṇṭhāya vedhase / kaparddine sureśāya vyomakeśāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Salutations to Rudra, Bhima, Nilakantha, the Creator, the one with matted locks, lord of gods, whose hair is the sky;

अध्याय १२१

श्लोक 53

वृषध्वजाय सोमाय सोमनाथाय वै नमः ।दिगंबराय भृङ्गाय उमाकान्ताय वर्द्धिने

vṛṣadhvajāya somāya somanāthāya vai namaḥ / digaṃbarāya bhṛṅgāya umākāntāya varddhine

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

salutations to the bull-bannered one, Soma, Somanatha; to the naked one, Bhringa, beloved of Uma, the one who increases;

अध्याय १२१

श्लोक 54

तपोमयाय व्याप्ताय शिपिविष्याय वै नमः ।व्यालप्रियाय व्यालाय व्यालानां पतये नमः

tapomayāya vyāptāya śipiviṣyāya vai namaḥ / vyālapriyāya vyālāya vyālānāṃ pataye namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

salutations to the one made of austerity, the pervading one, Shipivishta; salutations to the lover of serpents, the serpent, the lord of serpents;

अध्याय १२१

श्लोक 55

महीधराय व्योमाय पशूनां पतये नमः ।त्रिपुरघ्नाय सिंहाय शार्दूलायार्षभाय च

mahīdharāya vyomāya paśūnāṃ pataye namaḥ / tripuraghnāya siṃhāya śārdūlāyārṣabhāya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

salutations to the upholder of the earth, the sky, the lord of creatures; to the slayer of Tripura, the lion, the tiger, the bull;

अध्याय १२१

श्लोक 56

मिताय मितनाथाय सिद्धाय परमेष्ठिने ।वेदगीताय गुप्ताय वेदगुह्याय वै नमः

mitāya mitanāthāya siddhāya parameṣṭhine / vedagītāya guptāya vedaguhyāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

salutations to the measured one, lord of the measured, the perfected, the Supreme; to the one sung in the Veda, the hidden one, the secret of the Veda;

अध्याय १२१

श्लोक 57

दीर्घाय दीर्घरूपाय दीर्घार्थाय महीयसे ।नमो जगत्प्रतिष्ठाय व्योमरूपाय वै नमः

dīrghāya dīrgharūpāya dīrghārthāya mahīyase / namo jagatpratiṣṭhāya vyomarūpāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

to the long, the one of long form, the one of long meaning, the greater; salutations to the foundation of the world, the one whose form is the sky;

अध्याय १२१

श्लोक 58

कल्याणाय विशिष्याय शिष्टाय परमात्मने ।गजकृत्ति धरायाथ अन्धकासुरभेदिने

kalyāṇāya viśiṣyāya śiṣṭāya paramātmane / gajakṛtti dharāyātha andhakāsurabhedine

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

to the auspicious, the distinguished, the disciplined, the Supreme Self; to the wearer of the elephant hide, the one who pierced the asura Andhaka;

अध्याय १२१

श्लोक 59

नीललोहितशुक्लाय चडमुण्डप्रियाय च ।भक्तिप्रियाय देवाय यज्ञान्तायाव्ययाय च

nīlalohitaśuklāya caḍamuṇḍapriyāya ca / bhaktipriyāya devāya yajñāntāyāvyayāya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

to the blue-red and white one, the lover of Chanda and Munda, the god who loves devotion, the end of sacrifice, the imperishable;

अध्याय १२१

श्लोक 60

महेशाय नमस्तुभ्यं महादेवहराय च ।त्रिनेत्राय त्रिवेदाय वेदाङ्गाय नमो नमः

maheśāya namastubhyaṃ mahādevaharāya ca / trinetrāya trivedāya vedāṅgāya namo namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

salutations to you, Mahesha, Mahadeva, Hara; to the three-eyed, the three Vedas, the limbs of the Veda, salutations again and again;

अध्याय १२१

श्लोक 61

अर्थायार्थस्वरूपाय परमार्थाय वै नमः ।विश्वरूपाय विश्वाय विश्वनाथाय वै नमः

arthāyārthasvarūpāya paramārthāya vai namaḥ / viśvarūpāya viśvāya viśvanāthāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

salutations to the aim, the form of aims, the supreme aim; salutations to the universal form, the universe, the lord of the universe;

अध्याय १२१

श्लोक 62

शङ्कराय च कालाय कालावयवरूपिणे ।अरूपाय विरूपाय सूक्ष्मसूक्ष्माय वै नमः

śaṅkarāya ca kālāya kālāvayavarūpiṇe / arūpāya virūpāya sūkṣmasūkṣmāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

to Shankara, Kala, the one whose form is the parts of time; salutations to the formless, the misshapen, the subtlest of the subtle;

अध्याय १२१

श्लोक 63

श्मशानवासिने तुभ्यं नमस्ते कृत्तिवाससे ।शशाङ्कशेखरायाथ रुद्रभूमिश्रिताय च

śmaśānavāsine tubhyaṃ namaste kṛttivāsase / śaśāṅkaśekharāyātha rudrabhūmiśritāya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

to you who dwell in the cremation ground, salutations to you clad in hide; to the moon-crested one, who dwells in Rudra's land;

अध्याय १२१

श्लोक 64

दुर्गाय दुर्गपाराय दुर्गावयवसाक्षिणे ।लिङ्गरूपाय लिङ्गाय लिङ्गानपतये नमः

durgāya durgapārāya durgāvayavasākṣiṇe / liṅgarūpāya liṅgāya liṅgānapataye namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

to Durga, the one beyond difficulties, the witness of Durga's limbs; salutations to the one in linga form, the linga, the lord of lingas;

अध्याय १२१

श्लोक 65

नमः प्रभावरूपाय प्रभावार्थाय वै नमः

namaḥ prabhāvarūpāya prabhāvārthāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

salutations to the one whose form is power, salutations to the one whose meaning is power;

अध्याय १२१

श्लोक 66

नमो नमः कारणकारणाय ते मृत्युञ्जयायात्मभवस्वरूपिणे ।त्रियंबकाय शितिकण्ठभार्गिणे गौरीयुजे मङ्गलहेतवे नमः

namo namaḥ kāraṇakāraṇāya te mṛtyuñjayāyātmabhavasvarūpiṇe / triyaṃbakāya śitikaṇṭhabhārgiṇe gaurīyuje maṅgalahetave namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

salutations again and again to you, cause of causes, Mrityunjaya, whose form is self-born; to Tryambaka, blue-throated, of Bhrigu's line, joined with Gauri, the cause of good — salutations.

अध्याय १२१

श्लोक 67

नाम्नां शतमिदं विप्र पिनाकिगुणकीर्तनम् ।पठित्वा दक्षिणीकृत्य प्रायान्निजनिकेतनम्

nāmnāṃ śatamidaṃ vipra pinākiguṇakīrtanam / paṭhitvā dakṣiṇīkṛtya prāyānnijaniketanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having recited this hundred names, O brahmin, a celebration of the Pinaka-bearer's virtues, and circumambulating, one should go to one's own home.

अध्याय १२१

श्लोक 68

एवं कृत्वा व्रतं विप्र महादेवप्रसादतः ।भुक्त्वेह भोगानखिलानन्ते शिवपदं लभेत्

evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra mahādevaprasādataḥ / bhuktveha bhogānakhilānante śivapadaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having kept this vow, O brahmin, by Mahadeva's grace one enjoys all pleasures here and at the end gains Shiva's abode.

अध्याय १२१

श्लोक 69

मार्गशुक्लत्रयोदश्यां यो ऽनङ्गं विधिना यजेत् ।त्रिकालमेककालं वा शिवसंगमसंभवम्

mārgaśuklatrayodaśyāṃ yo 'naṅgaṃ vidhinā yajet / trikālamekakālaṃ vā śivasaṃgamasaṃbhavam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the thirteenth of the bright half of Margashirsha, whoever duly worships Ananga, born of union with Shiva, three times or once a day,

अध्याय १२१

श्लोक 70

गन्धाद्यैरुपचारैस्तु पूजयित्वा विधानतः ।घटे मङ्गलपट्टे वा भोजयेद्द्विजदंपती

gandhādyairupacāraistu pūjayitvā vidhānataḥ / ghaṭe maṅgalapaṭṭe vā bhojayeddvijadaṃpatī

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

worshipping with perfumes and other offerings duly, on a pitcher or an auspicious cloth, should feed a brahmin couple,

अध्याय १२१

श्लोक 71

ततश्च दक्षिणां दत्वा स्वयमेकाशनं चरेत् ।एवं कृते तु विधिवद्व्रती सौभाग्यभाजनः जायते भुवि विप्रेन्द्र महादेवप्रसादतः

tataśca dakṣiṇāṃ datvā svayamekāśanaṃ caret / evaṃ kṛte tu vidhivadvratī saubhāgyabhājanaḥ jāyate bhuvi viprendra mahādevaprasādataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

then give a fee and eat once himself. When this is done duly, the vow-keeper becomes a vessel of good fortune on earth, O best of brahmins, by Mahadeva's grace.

अध्याय १२१

श्लोक 72

पौषशुक्लत्रयोदश्यां समभ्यर्च्याच्युतं हरिम् ।घृतपात्रं द्विजेन्द्राय प्रदद्यात्सर्वसिद्धये

pauṣaśuklatrayodaśyāṃ samabhyarcyācyutaṃ harim / ghṛtapātraṃ dvijendrāya pradadyātsarvasiddhaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the thirteenth of the bright half of Pausha, worshipping Hari, Achyuta, one should give a vessel of ghee to an excellent brahmin for all success.

अध्याय १२१

श्लोक 73

माघशुक्लत्रयोदश्यां समारभ्य दिनत्रयम् ।माघस्नानव्रतं विप्र नानाकामफलावहम्

māghaśuklatrayodaśyāṃ samārabhya dinatrayam / māghasnānavrataṃ vipra nānākāmaphalāvaham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Beginning from the thirteenth of the bright half of Magha, for three days, the vow of bathing in Magha brings the fruit of many desires, O brahmin.

अध्याय १२१

श्लोक 74

प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य यत्फलम् ।नाश्वमेघसहस्रेण तत्फलं लभते भुवि

prayāge māghamāse tu tryahaṃ snātasya yatphalam / nāśvameghasahasreṇa tatphalaṃ labhate bhuvi

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The fruit of one who bathes three days at Prayaga in the month of Magha is not gained on earth even by a thousand horse-sacrifices;

अध्याय १२१

श्लोक 75

तत्र स्नानं जपो होमो दानं चानन्त्यमश्नुते ।फआल्गुने तु सिते पक्षे त्रयोदश्यामुपोषितः

tatra snānaṃ japo homo dānaṃ cānantyamaśnute / phaālgune tu site pakṣe trayodaśyāmupoṣitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

bathing, japa, oblation and giving there become endless. In the bright half of Phalguna, fasting on the thirteenth,

अध्याय १२१

श्लोक 76

नमस्कृत्य जगन्नाथं प्रारंभे धनदव्रतम् ।महाराजं यक्षपतिं गन्धाद्यैरुपचारकैः

namaskṛtya jagannāthaṃ prāraṃbhe dhanadavratam / mahārājaṃ yakṣapatiṃ gandhādyairupacārakaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

bowing to the Lord of the world, one should begin the Dhanada vow: the great king, lord of the Yakshas, with perfumes and other offerings,

अध्याय १२१

श्लोक 77

लिखितं वर्णकैः पट्टे पूजयेद्भक्तिभावतः ।एवं शुक्लत्रयोदश्यां प्रतिमासं द्विजोत्तम

likhitaṃ varṇakaiḥ paṭṭe pūjayedbhaktibhāvataḥ / evaṃ śuklatrayodaśyāṃ pratimāsaṃ dvijottama

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

drawn in colours on a cloth, should be worshipped with devotion; thus on the bright thirteenth every month, O best of brahmins,

अध्याय १२१

श्लोक 78

संपूजयेत्सोपवासश्चैकभुक्तो भवेन्नरः ।ततो व्रतान्ते तु पुनः सौवर्णं धननायकम्

saṃpūjayetsopavāsaścaikabhukto bhavennaraḥ / tato vratānte tu punaḥ sauvarṇaṃ dhananāyakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

a man should worship, fasting or eating once; then at the end of the vow, again making a golden lord of wealth

अध्याय १२१

श्लोक 79

विधाय निधिभिः सार्द्धं सौवर्णाभिर्द्विजोत्तम ।उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पञ्चामृतादिभिः

vidhāya nidhibhiḥ sārddhaṃ sauvarṇābhirdvijottama / upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ snānaiḥ pañcāmṛtādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with golden treasures, O best of brahmins, with the sixteen offerings, bathing with the five nectars and the like,

अध्याय १२१

श्लोक 80

नैवेद्यैर्विविधैर्भक्त्या पूजयेत्तु समाहितः ।ततो धेनुमलङ्कृत्य वस्त्रस्रग्गन्धभूषणैः

naivedyairvividhairbhaktyā pūjayettu samāhitaḥ / tato dhenumalaṅkṛtya vastrasraggandhabhūṣaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and various food offerings, one should worship with devotion and concentration; then adorning a cow with clothes, garlands, perfumes and ornaments,

अध्याय १२१

श्लोक 81

सवत्सां दापयेद्विप्र सम्यग्वेदविदे शुभाम् ।संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्द्वादशाथ त्रयोदश

savatsāṃ dāpayedvipra samyagvedavide śubhām / saṃbhojya viprānmiṣṭānnairdvādaśātha trayodaśa

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should have the auspicious cow with its calf given to a proper knower of the Veda, O brahmin; feeding twelve or thirteen brahmins with sweet food,

अध्याय १२१

श्लोक 82

गुरुं समर्च्य वस्त्राद्यैः प्रतिमां तां निवेदयेत् ।द्विजेभ्यो दक्षणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसृज्य च

guruṃ samarcya vastrādyaiḥ pratimāṃ tāṃ nivedayet / dvijebhyo dakṣaṇāṃ śaktyā datvā natvā visṛjya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

honouring the teacher with clothes and the like, one should give him that image; giving fees to the brahmins according to one's means, bowing and dismissing them,

अध्याय १२१

श्लोक 83

स्वयं भुञ्जीत मतिमानिष्टैः सह समाहितः ।एवं कृते व्रते विप्र निर्धनः प्राप्य वैभवम्

svayaṃ bhuñjīta matimāniṣṭaiḥ saha samāhitaḥ / evaṃ kṛte vrate vipra nirdhanaḥ prāpya vaibhavam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the wise one should eat with loved ones, collected. When this vow is kept, O brahmin, a poor man gains wealth

अध्याय १२१

श्लोक 84

मोदते भुवि विख्यातो राजराज इवापरः

modate bhuvi vikhyāto rājarāja ivāparaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and rejoices on earth, famous like a second king of kings.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 121
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.