Narada Purana· Nārada Purāṇa
122
अध्याय 122 / 167

Book 1 - Adhyaya 123

79 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ79 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १२२

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वादशमासस्थितत्रयोदशीव्रतकथनं नाम द्वाविंशदधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि चतुर्दश्या व्रतानि ते ।यानि कृत्वा नरो लोके सर्वान्कामानवाप्नुयात्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvādaśamāsasthitatrayodaśīvratakathanaṃ nāma dvāviṃśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi caturdaśyā vratāni te / yāni kṛtvā naro loke sarvānkāmānavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Narada, listen. I shall recount to you the holy rites to be observed on the Gaturdasi (fourteenth) days (of lunar fortnights). On observing these holy rites, a man shall attain his cherished desires in this world.

अध्याय १२२

श्लोक 2

चैत्रशुक्ल चतुर्दश्यां कुङ्कुमागरुचन्दनैः ।गन्धाद्यैर्वस्त्रमणिभिः कार्यार्या महती शिवे

caitraśukla caturdaśyāṃ kuṅkumāgarucandanaiḥ / gandhādyairvastramaṇibhiḥ kāryāryā mahatī śive

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the fourteenth day in the bright half of the month of Caitra, magnificent worship of Siva should be perform¬ ed with saffron, agallochum, sandal paste, scents, and other things, clothes and ornaments. Erecting the canopy, the banner and the umbrellas, the mothers are to be worshipped. O Brah- mana, by performing the worship thus alongwith the observance of fast or taking a single meal on that day, the man obtains merit more than that of a horse-sacrifice, on this Earth.

अध्याय १२२

श्लोक 3

वितानध्वजछत्राणि दत्वा पूज्याश्च मातरः ।एवं कृत्वार्चनं विप्र सोपवासो ऽथवैकभुक्

vitānadhvajachatrāṇi datvā pūjyāśca mātaraḥ / evaṃ kṛtvārcanaṃ vipra sopavāso 'thavaikabhuk

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

W. 20b-22 mention the outline of Pavitraropana Vrata. For details vide HD V. i. 339-40. The NP does not clarify that Pavitra is the sacred thread Tajhopavita.

अध्याय १२२

श्लोक 4

अश्वमेधाधिकं पुण्यं लभते मानवो भुवि ।अत्रैव दमनार्चां च कारयेद्गन्धपुष्पकैः

aśvamedhādhikaṃ puṇyaṃ labhate mānavo bhuvi / atraiva damanārcāṃ ca kārayedgandhapuṣpakaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

W. 23-33a describe Ananta-caturdafi Vrata. Ananta is a form of Harl. It is a very popular Vrata and is described with slight variations in the procedure in A 7-10, the Bhaoijyottara and Vratdrka. Hemadri

अध्याय १२२

श्लोक 5

समर्पयेत्सुपूर्णायां शिवाय शिवरूपिणे ।राधकृष्णच तुर्द्दश्यां सोपवासो निशागमे

samarpayetsupūrṇāyāṃ śivāya śivarūpiṇe / rādhakṛṣṇaca turddaśyāṃ sopavāso niśāgame

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The devotee draws the mystic diagram Sarvato- Bhadra by means of coloured power and grains. O sage, after making it splendid, the devotee places a copper pot over it. The auspicious golden image of Ananta is then placed over the Kalasa (vessel) of copper and covered with a yellow silken cloth. He shall then worship the image in accordance with the injunc¬ tions. He should severally worship Ganesa, Mothers, planets and the ten guardians of the worlds, quarters. He then performs Homa with Havisya (cooked rice soaked in ghee) alongwith the Pumahuti. O excellent Brahmana, to his preceptor the devotee gives a bed with all adjuncts, a cow and the image of Ananta. With great devotion he should feed fourteen other Brahmanas, with sweet cooked rice, and propitiate them with Daksinas. He who thus respectfully per¬ forms the Ananta Vrata, direcdy enjoys worldly pleasures and attains salvation by the grace of Ananta.

अध्याय १२२

श्लोक 6

लिङ्गमभ्यर्चयेच्चैवं स्नात्वा धौतांबरः सुधीः ।गन्धाद्यैरुपचारैश्च बिल्वपत्रैश्च सर्वतः

liṅgamabhyarcayeccaivaṃ snātvā dhautāṃbaraḥ sudhīḥ / gandhādyairupacāraiśca bilvapatraiśca sarvataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV 336-39a describe the Kadali Vrata — wherein the plantain tree is the beauty-giving deity. Hemadri, on the authority of Bhavifyottara details it ( Vrata II. 132-33). This is another instance of assimilation of the cult of tree worship in Brahmanism.

अध्याय १२२

श्लोक 7

दत्वा मन्त्रं द्विजाग्र्याय भुञ्जीत च परे ऽहनि ।एवमेव तु कृष्णासु सर्वासु द्विजसत्तम

datvā mantraṃ dvijāgryāya bhuñjīta ca pare 'hani / evameva tu kṛṣṇāsu sarvāsu dvijasattama

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The holy rite of Pasana-Vrata is also to be observed on this day. Listen to it, O Narada. The devotee observes fast during the day. He cooks ground flour in ghee, shaping it in the form of a brick. During the night, he worships Gauri with scents and other things and offers the flour-brick cooked in ghee as Naivedya. O excellent Brahmana, after per¬ forming this holy rite in the manner mentioned above, the man attains glory, happiness, conjugal bliss and beauty of form.

अध्याय १२२

श्लोक 8

शिवव्रतं प्रकर्तव्यं धनसंतानमिच्छता ।राधशुक्लचतुर्दश्यां श्रीनृसिंहव्रतं चरेत्

śivavrataṃ prakartavyaṃ dhanasaṃtānamicchatā / rādhaśuklacaturdaśyāṃ śrīnṛsiṃhavrataṃ caret

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the fourteenth day in the bright half of the month of Pausa, the holy rite of Virupaksa vrata is to be observ¬ ed. The devotee should think thus "I shall attain the presence of Kapardlsvara." Having thought thus, O Brahmana, he should worship Virupaksa Siva with scents, fragrant garlands, incense, lights, richly prepared cooked rice and obeisances. By giving what is contained therein, the devotee rejoices in the heaven like Deva.

अध्याय १२२

श्लोक 9

उपवासविधानेन शक्तो ऽशक्तस्तथैकभुक् ।निशागमे तु संपूज्य नृसिंहं दैत्यसूदनम्

upavāsavidhānena śakto 'śaktastathaikabhuk / niśāgame tu saṃpūjya nṛsiṃhaṃ daityasūdanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, the holy rite of SivaratrF is to be observed on the fourteenth day in the dark half of the last month (i.e Phalguna). The devotee observes fast, even abjur¬ ing water, during the day, and worships the deity at nig t in the self-born Linga etc. or the Linga made of clay with deep concentration of mind. He worships the Lord with scents an

अध्याय १२२

श्लोक 10

उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पञ्चामृतादिभिः ।ततः क्षमापयेद्देवं मन्त्रेणानेन नारद

upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ snānaiḥ pañcāmṛtādibhiḥ / tataḥ kṣamāpayeddevaṃ mantreṇānena nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Kane has recorded a number of Am Vratas (HD. V. i. PP- 426-427), but this Vrata is different from them.

अध्याय १२२

श्लोक 11

तत्पहाटककेशान्त ज्वलत्पावकलोचन ।वज्राधिकनखस्पर्शदिव्यसिंह नमो ऽस्तु त

tatpahāṭakakeśānta jvalatpāvakalocana / vajrādhikanakhasparśadivyasiṃha namo 'stu ta

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV. 77-79 give the general procedure of the Udydpana (conclud¬ ing ceremony) of these Caturdaii Vratas.

अध्याय १२२

श्लोक 12

इति संप्रार्थ्य देवेशं व्रती स्यात्स्थण्डिलेशयः ।जितेन्द्रियो जितक्रोधः सर्वभोगविवर्ज्जितः

iti saṃprārthya deveśaṃ vratī syātsthaṇḍileśayaḥ / jitendriyo jitakrodhaḥ sarvabhogavivarjjitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having prayed thus to the Lord of gods, the vow-keeper should sleep on the bare ground, with senses conquered, anger conquered and all enjoyments given up.

अध्याय १२२

श्लोक 13

एवं यः कुरुते विप्र विधिवद्व्रतमुत्तमम् ।वर्षे वर्षे स लभते भुक्तभोगो हरेः पदम्

evaṃ yaḥ kurute vipra vidhivadvratamuttamam / varṣe varṣe sa labhate bhuktabhogo hareḥ padam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whoever keeps this excellent vow duly, O brahmin, year after year, having enjoyed pleasures, gains Hari's abode.

अध्याय १२२

श्लोक 14

ओङ्कारेश्वरयात्रा च कार्यात्रैव मुनीश्वर ।दुर्लभं वार्चनं तत्र दर्शनं पापनाशनम्

oṅkāreśvarayātrā ca kāryātraiva munīśvara / durlabhaṃ vārcanaṃ tatra darśanaṃ pāpanāśanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

A pilgrimage to Omkareshvara should also be made here, O lord of sages; worship there is rare, and its sight destroys sin.

अध्याय १२२

श्लोक 15

किमत्र बहुनोक्तेन पूजाध्यानजपेक्षणम् ।यद्भवेत्तत्समुद्दिष्टं ज्ञानमोक्षप्रदं नृणाम्

kimatra bahunoktena pūjādhyānajapekṣaṇam / yadbhavettatsamuddiṣṭaṃ jñānamokṣapradaṃ nṛṇām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

What need of more words? Whatever worship, meditation, japa and seeing takes place there is declared to grant men knowledge and liberation.

अध्याय १२२

श्लोक 16

अत्र लिङ्गव्रतं चापि कर्त्तव्यं पापनाशनम् ।पञ्चामृतैस्तु संस्नाप्य लिङ्गमालिप्य कुङ्कुमैः

atra liṅgavrataṃ cāpi karttavyaṃ pāpanāśanam / pañcāmṛtaistu saṃsnāpya liṅgamālipya kuṅkumaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Here too the linga vow, destroying sin, should be kept: bathing the linga with the five nectars and smearing it with saffron,

अध्याय १२२

श्लोक 17

नैवेद्यैश्च फलैर्धूपैर्दीपैर्वस्त्रविभूषणैः ।एवं यः पूजयेत्पैष्टं लिङ्गं सर्वार्थसिद्धिदम्

naivedyaiśca phalairdhūpairdīpairvastravibhūṣaṇaiḥ / evaṃ yaḥ pūjayetpaiṣṭaṃ liṅgaṃ sarvārthasiddhidam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with food offerings, fruits, incense, lamps, clothes and ornaments — whoever worships a linga of flour thus, which grants all aims,

अध्याय १२२

श्लोक 18

भुक्तिं मुक्तिं स लभते महादेवप्रसादतः ।ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां दिवा पञ्चतपा निशः

bhuktiṃ muktiṃ sa labhate mahādevaprasādataḥ / jyeṣṭhaśuklacaturdaśyāṃ divā pañcatapā niśaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

gains enjoyment and liberation by Mahadeva's grace. On the fourteenth of the bright half of Jyeshtha, the five fires by day, [water] at night,

अध्याय १२२

श्लोक 19

मुखे ददेद्धेमधेनुं रुद्रव्रतमिदं स्मृतम् ।शुचिशुक्लचतुर्दश्यां शिवं संपूज्य मानवः

mukhe dadeddhemadhenuṃ rudravratamidaṃ smṛtam / śuciśuklacaturdaśyāṃ śivaṃ saṃpūjya mānavaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and one should give a golden cow at the end — this is remembered as the Rudra vow. On the fourteenth of the bright half of Shuchi a man who worships Shiva

अध्याय १२२

श्लोक 20

देशकालोद्भवैः पुष्पैः सर्वसंपदमाप्नुयात् ।नभः शुक्लचतुर्दश्यां पवित्रारोपणं मतम्

deśakālodbhavaiḥ puṣpaiḥ sarvasaṃpadamāpnuyāt / nabhaḥ śuklacaturdaśyāṃ pavitrāropaṇaṃ matam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with flowers of the place and season gains all prosperity. On the fourteenth of the bright half of Nabhas the offering of the sacred thread is held;

अध्याय १२२

श्लोक 21

तत्स्वशाखोक्तविधिना कर्तव्यं द्विजसत्तम ।शताभिमन्त्रितं कृत्वा ततो देव्यै निवेदयेत्

tatsvaśākhoktavidhinā kartavyaṃ dvijasattama / śatābhimantritaṃ kṛtvā tato devyai nivedayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

it should be done by the procedure of one's own Vedic branch, O best of brahmins; consecrating it a hundred times, one should offer it to the Goddess.

अध्याय १२२

श्लोक 22

पवित्रारोपणं कृत्वा नरो नार्यथवा यदि ।महादेव्याः प्रसादेन भुक्तिं मुक्तिमवाप्नुयात्

pavitrāropaṇaṃ kṛtvā naro nāryathavā yadi / mahādevyāḥ prasādena bhuktiṃ muktimavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

A man or woman who performs the offering of the sacred thread gains enjoyment and liberation by the grace of the great Goddess.

अध्याय १२२

श्लोक 23

भाद्रशुक्लचतुर्दश्यामनन्तव्रतमुत्तमम् ।कर्त्तव्यमेकभुक्तं हि गोधूमप्रस्थपिष्टकम्

bhādraśuklacaturdaśyāmanantavratamuttamam / karttavyamekabhuktaṃ hi godhūmaprasthapiṣṭakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the fourteenth of the bright half of Bhadra is the excellent Ananta vow: one should eat once; cooking a cake of a prastha of wheat flour

अध्याय १२२

श्लोक 24

विपाच्य शर्कराज्याक्तमनन्ताय निवेदयेत् ।गन्धाद्यैः प्राक् समभ्यर्च्यः कार्पासं पट्टजं तु वा

vipācya śarkarājyāktamanantāya nivedayet / gandhādyaiḥ prāk samabhyarcyaḥ kārpāsaṃ paṭṭajaṃ tu vā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

smeared with sugar and ghee, one should offer it to Ananta, first worshipping with perfumes and the like; of cotton or silk

अध्याय १२२

श्लोक 25

चतुर्दशग्रन्थियुतं सूत्रं कृत्वा सुशोभनम् ।ततः पुराणमुत्तार्य सूत्रं क्षिप्त्वा जलाशयें

caturdaśagranthiyutaṃ sūtraṃ kṛtvā suśobhanam / tataḥ purāṇamuttārya sūtraṃ kṣiptvā jalāśayeṃ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

making a beautiful thread with fourteen knots, then taking off the old thread and casting it into a body of water,

अध्याय १२२

श्लोक 26

निबघ्नीयान्नवं नारी वामे दक्षे पुमान्भुजे ।विपाच्य पिष्टपक्वं तत्प्रदद्याद्दक्षिणान्वितम्

nibaghnīyānnavaṃ nārī vāme dakṣe pumānbhuje / vipācya piṣṭapakvaṃ tatpradadyāddakṣiṇānvitam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

a woman should tie the new one on the left arm and a man on the right; cooking the flour cake, one should give it with a fee,

अध्याय १२२

श्लोक 27

स्वयं च तन्मितं चाद्यादेवं कुर्याद्व्रतोत्तमम् ।द्विसप्तवर्षपर्यन्तं तत उद्यापयेत्सुधीः

svayaṃ ca tanmitaṃ cādyādevaṃ kuryādvratottamam / dvisaptavarṣaparyantaṃ tata udyāpayetsudhīḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and eat an equal amount oneself — so should one keep this excellent vow for fourteen years, and then the wise should perform the concluding rite:

अध्याय १२२

श्लोक 28

मण्डलं सर्वतोभद्रं धान्यवर्णैः प्रकल्प्य च ।सुशोभने न्यसेत्तत्र कलशं ताम्रजं मुने

maṇḍalaṃ sarvatobhadraṃ dhānyavarṇaiḥ prakalpya ca / suśobhane nyasettatra kalaśaṃ tāmrajaṃ mune

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

drawing a sarvatobhadra mandala with coloured grains, one should place on it a beautiful copper pitcher, O sage,

अध्याय १२२

श्लोक 29

तस्योपरि न्यसेद्धैमीमनन्तप्रतिमां शुभाम् ।पीतपट्टांशुकाच्छन्नां तत्र तां विधिना यजेत्

tasyopari nyaseddhaimīmanantapratimāṃ śubhām / pītapaṭṭāṃśukācchannāṃ tatra tāṃ vidhinā yajet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and on it place an auspicious golden image of Ananta covered with yellow silk, and worship it there duly;

अध्याय १२२

श्लोक 30

गणेशं मातृकाः खेटांल्लोकपांश्च यजेत्पृथक् ।ततो होमं हविष्येण कृत्वा पूर्णाहुतिं चरेत्

gaṇeśaṃ mātṛkāḥ kheṭāṃllokapāṃśca yajetpṛthak / tato homaṃ haviṣyeṇa kṛtvā pūrṇāhutiṃ caret

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should worship Ganesha, the Mothers, the planets and the world-guardians separately, then perform an oblation with havis and make the full oblation;

अध्याय १२२

श्लोक 31

शय्यां सोपस्करां धेनुं प्रतिमां च द्विजोत्तम ।प्रदद्याद्गुरवे भक्त्या द्विजानन्यांश्चतुर्दश

śayyāṃ sopaskarāṃ dhenuṃ pratimāṃ ca dvijottama / pradadyādgurave bhaktyā dvijānanyāṃścaturdaśa

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

a bed with its furnishings, a cow and the image, O best of brahmins, one should give to the teacher with devotion, and feed fourteen other brahmins

अध्याय १२२

श्लोक 32

संभोज्य मिष्टपक्वान्नैर्दक्षिणाभिः प्रतोषयेत् ।एवं यः कुरुते ऽनन्तव्रतं प्रत्यक्षमादरात्

saṃbhojya miṣṭapakvānnairdakṣiṇābhiḥ pratoṣayet / evaṃ yaḥ kurute 'nantavrataṃ pratyakṣamādarāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with sweet cooked food and please them with fees. Whoever keeps the Ananta vow thus with reverence

अध्याय १२२

श्लोक 33

सो ऽप्यनन्तप्रसादेन जायते भुक्तिमुक्तिभाक् ।कदलीव्रतमप्यत्र तद्विधानं च मे शृणु

so 'pyanantaprasādena jāyate bhuktimuktibhāk / kadalīvratamapyatra tadvidhānaṃ ca me śṛṇu

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

becomes a sharer in enjoyment and liberation by Ananta's grace. Here is also the Kadali vow; hear its procedure from me:

अध्याय १२२

श्लोक 34

नरो वा यदि वा नारी रंभामुपवनस्थिताम् ।स्नात्वा संपूजयेद्गन्धपुष्पधान्याङ्कुरादिभिः

naro vā yadi vā nārī raṃbhāmupavanasthitām / snātvā saṃpūjayedgandhapuṣpadhānyāṅkurādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

man or woman, having bathed, should worship a banana plant in a grove with perfumes, flowers, sprouted grain and the like,

अध्याय १२२

श्लोक 35

दधिदूर्वाक्षतैर्द्द्वीपैर्वस्त्रपक्कान्नसं चथैः ।एवं संपूज्य मन्त्रेण ततः संप्रार्थयेर्द्वती

dadhidūrvākṣatairddvīpairvastrapakkānnasaṃ cathaiḥ / evaṃ saṃpūjya mantreṇa tataḥ saṃprārthayerdvatī

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with curd, durva, unbroken rice, lamps, clothes and heaps of cooked food; having worshipped thus with a mantra, the vow-keeper should pray:

अध्याय १२२

श्लोक 36

अप्सरो मरकन्याभिर्नागकन्याभिरार्चिते ।शरीरारोग्यलावण्यं देहि देवि नमो ऽस्तु ते

apsaro marakanyābhirnāgakanyābhirārcite / śarīrārogyalāvaṇyaṃ dehi devi namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

"O you worshipped by Apsaras, daughters of the gods and daughters of the Nagas, grant health and beauty of body, Goddess; salutations to you."

अध्याय १२२

श्लोक 37

इति संप्रार्थ्यं कन्यास्तु चतस्रो वा सुवासिनीः ।संभोज्यां शुकसिद्वरकज्जलालक्तचर्चिताः

iti saṃprārthyaṃ kanyāstu catasro vā suvāsinīḥ / saṃbhojyāṃ śukasidvarakajjalālaktacarcitāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having prayed thus, one should feed four maidens or married women adorned with parrot-green, vermilion, collyrium and lac,

अध्याय १२२

श्लोक 38

नमस्कृत्य निजं गेहं समाप्य नियमं व्रजेत् ।एवं कृते व्रते विप्र लब्ध्वा सौभाग्यमुत्तमम्

namaskṛtya nijaṃ gehaṃ samāpya niyamaṃ vrajet / evaṃ kṛte vrate vipra labdhvā saubhāgyamuttamam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

bow, complete the rule and go home. When this vow is kept, O brahmin, one gains excellent good fortune

अध्याय १२२

श्लोक 39

इह लोके विमानेन स्वर्गलोके व्रजेत्परम् ।इषकृष्णचतुर्द्दश्यां विषशस्त्रांबुवह्निभिः

iha loke vimānena svargaloke vrajetparam / iṣakṛṣṇacaturddaśyāṃ viṣaśastrāṃbuvahnibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

in this world, and goes by celestial car to the supreme heaven. On the fourteenth of the dark half of Isha, for those killed by poison, weapons, water or fire,

अध्याय १२२

श्लोक 40

सर्पश्वापदवज्राद्यैर्हतानां ब्रह्मघातिनाम् ।चतुर्द्दश्यां क्रियाश्राद्धमेकोद्दिष्टविधानतः

sarpaśvāpadavajrādyairhatānāṃ brahmaghātinām / caturddaśyāṃ kriyāśrāddhamekoddiṣṭavidhānataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

by snakes, beasts, lightning and the like, and for brahmin-slayers, a shraddha should be performed on the fourteenth by the ekoddishta procedure;

अध्याय १२२

श्लोक 41

कर्तव्यं विप्रवर्गं च भोजयेन्मिष्टपक्वकैः ।तर्पणं च गवां ग्रासं बलिं चैव श्वकाकयोः

kartavyaṃ vipravargaṃ ca bhojayenmiṣṭapakvakaiḥ / tarpaṇaṃ ca gavāṃ grāsaṃ baliṃ caiva śvakākayoḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should feed a group of brahmins with sweet cooked food, offer libations, a mouthful to cows and bali to dogs and crows,

अध्याय १२२

श्लोक 42

कृत्वा चम्य स्वयं पश्चाद्भुञ्जीयाद्बन्धुभिः सह ।एवं यः कुरुते विप्र श्राद्धं संपन्नदक्षिणम्

kṛtvā camya svayaṃ paścādbhuñjīyādbandhubhiḥ saha / evaṃ yaḥ kurute vipra śrāddhaṃ saṃpannadakṣiṇam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

then sip water and eat afterwards with one's kin. Whoever performs thus the shraddha with full fees, O brahmin,

अध्याय १२२

श्लोक 43

स उद्धृत्य पितॄन्गच्छेद्देवलोकं सनातनम् ।इषशुक्ल चतुर्द्दश्यां धर्मराजं द्विजोत्तम

sa uddhṛtya pitṝngaccheddevalokaṃ sanātanam / iṣaśukla caturddaśyāṃ dharmarājaṃ dvijottama

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

lifts up his ancestors and goes to the eternal world of the gods. On the fourteenth of the bright half of Isha, O best of brahmins, worshipping Dharmaraja

अध्याय १२२

श्लोक 44

गन्धाद्यैः सम्यगभ्यर्च्य सौवर्णं भोज्य वाङवम् ।दद्यात्तस्मै धर्मराजस्त्रायते भुवि नारद

gandhādyaiḥ samyagabhyarcya sauvarṇaṃ bhojya vāṅavam / dadyāttasmai dharmarājastrāyate bhuvi nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

properly with perfumes and the like, feeding a brahmin and giving him a golden [image], Dharmaraja protects one on earth, O Narada.

अध्याय १२२

श्लोक 45

एवं यः कुरुते धर्मप्रतिमादानमुत्तमम् ।स भुक्त्वेह वरान्भोगान्दिवं धर्माज्ञया व्रजेत्

evaṃ yaḥ kurute dharmapratimādānamuttamam / sa bhuktveha varānbhogāndivaṃ dharmājñayā vrajet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whoever makes this excellent gift of Dharma's image enjoys excellent pleasures here and goes to heaven at Dharma's command.

अध्याय १२२

श्लोक 46

ऊर्ज्जकृष्णचतुर्द्दश्यां तैलाभ्यङ्गं विधूदये ।कृत्वा स्नात्वार्चयेद्धर्मं नरकादभयं लभेत्

ūrjjakṛṣṇacaturddaśyāṃ tailābhyaṅgaṃ vidhūdaye / kṛtvā snātvārcayeddharmaṃ narakādabhayaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the fourteenth of the dark half of Urja, at moonrise, anointing oneself with oil and bathing, one should worship Dharma and gain freedom from fear of hell.

अध्याय १२२

श्लोक 47

प्रदोषे तैलदीपांस्तु दीपयेद्यमतुष्टये ।चतुष्पथे गृहाद्ब्राह्मप्रदेशे वा समाहितः

pradoṣe tailadīpāṃstu dīpayedyamatuṣṭaye / catuṣpathe gṛhādbrāhmapradeśe vā samāhitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

At dusk one should light oil lamps to please Yama, at a crossroads or outside the house, with concentration.

अध्याय १२२

श्लोक 48

वत्सरे हेमलंब्याख्ये मासि श्रीमति कार्तिके ।शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यामरुणाभ्युदयं प्रति

vatsare hemalaṃbyākhye māsi śrīmati kārtike / śuklapakṣe caturddaśyāmaruṇābhyudayaṃ prati

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In the year called Hemalambi, in the glorious month of Kartika, on the fourteenth of the bright half, toward dawn,

अध्याय १२२

श्लोक 49

स्नात्वा विश्वेश्वरो देवो देवैः सह मुनीश्वर ।मणिकर्णिक तीर्थे च त्रिपुण्ड्रं भस्मना दधत्

snātvā viśveśvaro devo devaiḥ saha munīśvara / maṇikarṇika tīrthe ca tripuṇḍraṃ bhasmanā dadhat

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the god Vishveshvara, having bathed with the gods at the Manikarnika tirtha, O lord of sages, bearing the triple mark of ash,

अध्याय १२२

श्लोक 50

स्वात्मानं स्वयमभ्यर्च्य चक्रे पाशुपतव्रतम् ।ततस्तत्र महापूजां लिङ्गे गन्धादिभिश्चरेत्

svātmānaṃ svayamabhyarcya cakre pāśupatavratam / tatastatra mahāpūjāṃ liṅge gandhādibhiścaret

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

himself worshipped himself and performed the Pashupata vow; so there one should perform great worship of the linga with perfumes and the like,

अध्याय १२२

श्लोक 51

द्रोणपुष्पैर्बिल्वदलैरर्कपुष्पैश्च केतकैः ।पुष्पैः फलैर्मिष्टपक्वैर्नैवेद्यैर्विविधैरपि

droṇapuṣpairbilvadalairarkapuṣpaiśca ketakaiḥ / puṣpaiḥ phalairmiṣṭapakvairnaivedyairvividhairapi

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with drona flowers, bilva leaves, arka flowers, ketaka, flowers, fruits, sweet cooked food and various food offerings.

अध्याय १२२

श्लोक 52

एवं कृत्वैकभुक्तं तु व्रतं विश्वेशतोषणम् ।लभते वाञ्छितान्कामानिहामुत्र च नारद

evaṃ kṛtvaikabhuktaṃ tu vrataṃ viśveśatoṣaṇam / labhate vāñchitānkāmānihāmutra ca nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Keeping thus with one meal the vow that pleases Vishvesha, one gains the desires one wishes here and hereafter, O Narada.

अध्याय १२२

श्लोक 53

ब्रह्मकूर्चव्रतं चात्र कर्तव्यमृद्धिमिच्छता ।सोपवासः पञ्चगव्यं पिबेद्रात्रौ जितेन्द्रियः

brahmakūrcavrataṃ cātra kartavyamṛddhimicchatā / sopavāsaḥ pañcagavyaṃ pibedrātrau jitendriyaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Here too the Brahmakurcha vow should be kept by one desiring prosperity: fasting, with senses controlled, one should drink the five cow products at night —

अध्याय १२२

श्लोक 54

कपिलायास्तु गोमूत्रं कृष्णाया गोमयं तथा ।श्वेतायाः क्षीरमुदितं रक्तायाश्च तथा दधि

kapilāyāstu gomūtraṃ kṛṣṇāyā gomayaṃ tathā / śvetāyāḥ kṣīramuditaṃ raktāyāśca tathā dadhi

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

urine of a tawny cow, dung of a black cow, milk declared of a white cow, curd of a red cow,

अध्याय १२२

श्लोक 55

गृहीत्वा कर्बुरायाश्च घृतमेकत्र मेलयेत् ।कुशां बुना ततः प्रातः स्नात्वा सन्तर्प्यं देवताः

gṛhītvā karburāyāśca ghṛtamekatra melayet / kuśāṃ bunā tataḥ prātaḥ snātvā santarpyaṃ devatāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and ghee taken from a spotted cow, mixed together; then in the morning, bathing with kusha water and satisfying the deities,

अध्याय १२२

श्लोक 56

ब्रह्मणांस्तोषयित्वा च भुञ्जीयाद्वाग्यतः स्वयम् ।ब्रह्मकूर्चव्रतं ह्येतत्सर्वपातकनाशनम्

brahmaṇāṃstoṣayitvā ca bhuñjīyādvāgyataḥ svayam / brahmakūrcavrataṃ hyetatsarvapātakanāśanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and pleasing brahmins, one should eat in silence. This Brahmakurcha vow destroys all sins;

अध्याय १२२

श्लोक 57

यच्च बाल्ये कृतं पापं कौमारे वार्द्धके ऽपि यत् ।ब्रह्मकूर्चोपवासेन तत्क्षणादेव नश्यति

yacca bālye kṛtaṃ pāpaṃ kaumāre vārddhake 'pi yat / brahmakūrcopavāsena tatkṣaṇādeva naśyati

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

whatever sin was done in childhood, youth or old age perishes at once by the Brahmakurcha fast.

अध्याय १२२

श्लोक 58

पाषाणव्रतमप्यत्र प्रोक्तं तच्छृणु नारद ।सोपवासो दिवा नक्तं पाषाणाकारपिष्टचकम्

pāṣāṇavratamapyatra proktaṃ tacchṛṇu nārada / sopavāso divā naktaṃ pāṣāṇākārapiṣṭacakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Here too the Pashana vow is declared; hear it, Narada: fasting by day, at night, worshipping Gauri with perfumes and the like, one should offer cakes shaped like stones cooked in ghee.

अध्याय १२२

श्लोक 59

प्रार्च्य गन्धादिभिर्गौंरीं घृतपङ्क्वमुपाहरेत् ।व्रतमेतच्चरित्वा तु यथोक्तं द्विजसत्तम

prārcya gandhādibhirgauṃrīṃ ghṛtapaṅkvamupāharet / vratametaccaritvā tu yathoktaṃ dvijasattama

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having kept this vow as described, O best of brahmins,

अध्याय १२२

श्लोक 60

ऐश्वर्यसौख्यसौभाग्यरूपाणि प्राप्नुयान्नरः ।मार्गशुक्लचतुर्दश्यामेकभुक्तः पुरोदितम्

aiśvaryasaukhyasaubhāgyarūpāṇi prāpnuyānnaraḥ / mārgaśuklacaturdaśyāmekabhuktaḥ puroditam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

a man gains lordship, happiness, good fortune and beauty. On the fourteenth of the bright half of Margashirsha, having eaten once the day before,

अध्याय १२२

श्लोक 61

निराहारो वृषं स्वर्णं प्रार्च्य दद्याद्द्विजातये ।परे ऽह्नि प्रातरुत्थाय स्नात्वा सोमं महेश्वरम्

nirāhāro vṛṣaṃ svarṇaṃ prārcya dadyāddvijātaye / pare 'hni prātarutthāya snātvā somaṃ maheśvaram

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

fasting, one should worship a golden bull and give it to a brahmin; on the next day, rising in the morning and bathing, one should worship Maheshvara with Uma

अध्याय १२२

श्लोक 62

पूजयेत्कमलैः पुष्पैर्गन्धमाल्यानुलेपनैः ।द्विजान्सम्भोज्य मिष्टान्नौस्तोषयेद्दक्षिणादिभिः

pūjayetkamalaiḥ puṣpairgandhamālyānulepanaiḥ / dvijānsambhojya miṣṭānnaustoṣayeddakṣiṇādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with lotus flowers, perfumes, garlands and unguents, feed brahmins with sweet food and please them with fees and the like.

अध्याय १२२

श्लोक 63

एतच्छिवव्रतं विप्र भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ।कर्तृआणामुपदेष्टृआणां साह्यानामनुमोदिनाम्

etacchivavrataṃ vipra bhuktimuktipradāyakam / kartṛāṇāmupadeṣṭṛāṇāṃ sāhyānāmanumodinām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This Shiva vow, O brahmin, grants enjoyment and liberation to those who keep it, teach it, help and approve.

अध्याय १२२

श्लोक 64

पौषशुक्लचतुर्दश्यां विरूपाक्षव्रतं स्मृतम् ।कपर्दीश्वरसांनिध्यं प्राप्स्याम्यत्र विचिन्त्य च

pauṣaśuklacaturdaśyāṃ virūpākṣavrataṃ smṛtam / kapardīśvarasāṃnidhyaṃ prāpsyāmyatra vicintya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the fourteenth of the bright half of Pausha is remembered the Virupaksha vow: thinking, "Here I shall gain the presence of Kapardishvara,"

अध्याय १२२

श्लोक 65

स्नात्वागाधजले विप्र विरूपाक्षं शिवं यजेत् ।गन्धमाल्यनमस्कारधूपदीपान्नसंपदा

snātvāgādhajale vipra virūpākṣaṃ śivaṃ yajet / gandhamālyanamaskāradhūpadīpānnasaṃpadā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

bathing in deep water, O brahmin, one should worship Shiva as Virupaksha with perfumes, garlands, salutations, incense, lamps and abundant food,

अध्याय १२२

श्लोक 66

तत्स्थं द्विजातये दत्त्वा मोदते दिवि देववत् ।माघकृष्णचतुर्द्दश्यां यमतर्पणमीरितम्

tatsthaṃ dvijātaye dattvā modate divi devavat / māghakṛṣṇacaturddaśyāṃ yamatarpaṇamīritam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and giving what is there to a brahmin, one rejoices in heaven like a god. On the fourteenth of the dark half of Magha libations to Yama are prescribed:

अध्याय १२२

श्लोक 67

अनर्काभ्युदिते काले स्नात्वा संतर्पयेद्यमम् ।द्विसप्तनामभिः प्रोक्तैः सर्वपापविमुक्तये

anarkābhyudite kāle snātvā saṃtarpayedyamam / dvisaptanāmabhiḥ proktaiḥ sarvapāpavimuktaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

at the time before sunrise, having bathed, one should offer libations to Yama with the fourteen names declared, for release from all sins;

अध्याय १२२

श्लोक 68

तिलदर्भांबुभिः कार्यं तर्प्पणं द्विजभोजनम् ।कृशरान्नं स्वयं चापि तदेवाश्नीत वाग्यतः

tiladarbhāṃbubhiḥ kāryaṃ tarppaṇaṃ dvijabhojanam / kṛśarānnaṃ svayaṃ cāpi tadevāśnīta vāgyataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the libation should be made with sesame, darbha and water, and brahmins fed; one should also eat krishara food oneself, in silence.

अध्याय १२२

श्लोक 69

अन्त्यकृष्णचतुर्दश्यां शिवरात्रिव्रतं द्विज ।निर्जलं समुपोष्यात्र दिवानक्तं प्रपूजयेत्

antyakṛṣṇacaturdaśyāṃ śivarātrivrataṃ dvija / nirjalaṃ samupoṣyātra divānaktaṃ prapūjayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the fourteenth of the dark half of the last month is the Shivaratri vow, O brahmin: fasting without water, one should worship day and night

अध्याय १२२

श्लोक 70

स्वयंभुवादिकं लिङ्गं पार्थिवं वा समाहितः ।गन्धाद्यैरुपचारैश्च सांबुबिल्वदलादिभिः

svayaṃbhuvādikaṃ liṅgaṃ pārthivaṃ vā samāhitaḥ / gandhādyairupacāraiśca sāṃbubilvadalādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

a self-manifest or other linga, or one of earth, with concentration, with perfumes and other offerings, with water, bilva leaves and the like,

अध्याय १२२

श्लोक 71

धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैः स्तोत्रपाठैर्जपादिभिः ।ततः परे ऽह्नि संपूज्य पुनरेवोपचारकैः

dhūpairdīpaiśca naivedyaiḥ stotrapāṭhairjapādibhiḥ / tataḥ pare 'hni saṃpūjya punarevopacārakaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with incense, lamps, food offerings, recitations of hymns, japa and the like; then on the next day, worshipping again with offerings,

अध्याय १२२

श्लोक 72

संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् ।एवं कृत्वा व्रतं मर्त्यो महादेवप्रसादतः

saṃbhojya viprānmiṣṭānnairvisṛjellabdhadakṣiṇān / evaṃ kṛtvā vrataṃ martyo mahādevaprasādataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

feeding brahmins with sweet food, one should dismiss them with fees. A mortal who keeps this vow, by Mahadeva's grace,

अध्याय १२२

श्लोक 73

अमर्त्यभोगान् लभते दैवतैः सुसभाजितः ।अन्त्यशुक्लचतुर्दश्यां दुर्गां संपूज्य भक्तितः

amartyabhogān labhate daivataiḥ susabhājitaḥ / antyaśuklacaturdaśyāṃ durgāṃ saṃpūjya bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

gains immortal enjoyments, well honoured by the gods. On the fourteenth of the bright half of the last month, worshipping Durga with devotion

अध्याय १२२

श्लोक 74

गन्धाद्यैरुपचारैस्तु विप्रान्संभोजयेत्ततः ।एवं कृत्वा व्रतं विप्र दुर्गायाश्चैकभोजनः

gandhādyairupacāraistu viprānsaṃbhojayettataḥ / evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra durgāyāścaikabhojanaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with perfumes and other offerings, one should then feed brahmins; having kept this vow of Durga with one meal, O brahmin,

अध्याय १२२

श्लोक 75

लभते वाञ्छितान्कामानिहामुत्र च नारद ।चैत्रकृष्णचतुर्दश्यामुपवासं विधाय च

labhate vāñchitānkāmānihāmutra ca nārada / caitrakṛṣṇacaturdaśyāmupavāsaṃ vidhāya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one gains the desires one wishes, here and hereafter, O Narada. On the fourteenth of the dark half of Chaitra, having fasted,

अध्याय १२२

श्लोक 76

केदारोदकपानेन वाचिमेधफलं भवेत् ।उद्यापने तु सर्वांसां सामान्यो विधिरुच्यते

kedārodakapānena vācimedhaphalaṃ bhavet / udyāpane tu sarvāṃsāṃ sāmānyo vidhirucyate

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

by drinking the water of Kedara one gains the fruit of the horse-sacrifice. For the concluding rite of all of them a general procedure is declared:

अध्याय १२२

श्लोक 77

कुंभाश्चतुर्दशैवात्र सपूगाक्षतमोदकाः ।सदक्षिणांशुकास्ताम्रामृन्मयाश्चाव्रणा नवाः

kuṃbhāścaturdaśaivātra sapūgākṣatamodakāḥ / sadakṣiṇāṃśukāstāmrāmṛnmayāścāvraṇā navāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

fourteen pitchers here, with betel nut, unbroken rice and modakas, with fees and cloths, of copper or clay, new and undamaged,

अध्याय १२२

श्लोक 78

तावन्तो वशदण्डाश्च पवित्राण्यासनानि च ।पात्राणि यज्ञसूत्राणि तावत्येव हि कल्पयेत्

tāvanto vaśadaṇḍāśca pavitrāṇyāsanāni ca / pātrāṇi yajñasūtrāṇi tāvatyeva hi kalpayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

as many bamboo staffs, pavitras, seats, vessels and sacred threads should be prepared;

अध्याय १२२

श्लोक 79

शेषं प्रागुक्तवत्कुर्याद्वित्तशाठ्यविवर्ज्जितः

śeṣaṃ prāguktavatkuryādvittaśāṭhyavivarjjitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the rest one should do as described before, free from stinginess with wealth.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 122
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.