Narada Purana· Nārada Purāṇa
123
अध्याय 123 / 167

Book 1 - Adhyaya 124

96 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ96 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १२३

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थभागे द्वादशमासस्थितचतुर्दशीव्रतवर्णनं नाम त्रयोविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ नारद वक्ष्यामि शृणु पूर्णाव्रतानि ते ।यानि कृत्वा नरो नारी प्राप्नुयात्सुखसंततिम्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthabhāge dvādaśamāsasthitacaturdaśīvratavarṇanaṃ nāma trayoviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha nārada vakṣyāmi śṛṇu pūrṇāvratāni te / yāni kṛtvā naro nārī prāpnuyātsukhasaṃtatim

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Henceforth, O Narada, I shall recount to you the holy rite to be observed on the Full Moon day. Listen. On observing these rites the performer of Vratas whether he be a man or a woman, attains series of happiness.

अध्याय १२३

श्लोक 2

चैत्रपूर्णा तु विप्रेन्द्र मन्वादिः समुदाहृता ।अस्यां सान्नोदकं कुंभं प्रदद्यात्सोमतुष्टये

caitrapūrṇā tu viprendra manvādiḥ samudāhṛtā / asyāṃ sānnodakaṃ kuṃbhaṃ pradadyātsomatuṣṭaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O leading Brahmana, the Full Moon day in the month of Caitra is the day of the inauguration of the Manvan- tara. On this day, the observer of the Vrata should give a pot of water with cooked rice, for the propitiation of Soma (the Moon).

अध्याय १२३

श्लोक 3

वैशाख्यामपि पूर्णायां दानं सर्वस्य सर्वदम् ।यद्यद्द्रव्यं ददेद्विप्रे तत्तदाप्नोति निश्चितम्

vaiśākhyāmapi pūrṇāyāṃ dānaṃ sarvasya sarvadam / yadyaddravyaṃ dadedvipre tattadāpnoti niścitam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the full moon day in the month of Vaisakha, the gift of all articles is the bestower of all things. Certainly, one attains those things which one bestows on a Brahmana.

अध्याय १२३

श्लोक 4

धर्मराजव्रतं चात्र कथितं तन्निशामय ।शृतान्नमुदकुंभं च वैशाख्यां वै द्विजोत्तमे

dharmarājavrataṃ cātra kathitaṃ tanniśāmaya / śṛtānnamudakuṃbhaṃ ca vaiśākhyāṃ vai dvijottame

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The holy rite of Dharmaraja Vrata is also to be performed on this day. Listen to it. One should give cooked rice and pot of water to an excellent Brahmana on the Full Moon day in the month of Vaisakha. It is conducive to the propitiation of Dharmaraja and it yields the same benefit as the gift of a cow.

अध्याय १२३

श्लोक 5

दद्याद्गोदानफलदं धर्मराजस्य तुष्टये ।अत्र कृष्णाजिनं दद्यात्सखुरं च सशृङ्गकम्

dadyādgodānaphaladaṃ dharmarājasya tuṣṭaye / atra kṛṣṇājinaṃ dadyātsakhuraṃ ca saśṛṅgakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He who gives to prominent Brahmanas pots full of water alongwith gold never meets with sorrow.

अध्याय १२३

श्लोक 6

तिलैः सहसमाच्छाद्य वस्त्रैर्हेम्ना द्विजातये ।यस्तु कृष्णाजिनं दद्यात्सत्कृत्य विधिपूर्वकम्

tilaiḥ sahasamācchādya vastrairhemnā dvijātaye / yastu kṛṣṇājinaṃ dadyātsatkṛtya vidhipūrvakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the Full Moon day in the month of Jyestha the holy rite of vatasavitrika1 is to be observed. The woman devotee

अध्याय १२३

श्लोक 7

सर्वशास्त्रविदे सप्तद्वीपभूमिप्रदः स वै ।मोदते विष्णु लोके हि यावच्चन्द्रार्कतारकम्

sarvaśāstravide saptadvīpabhūmipradaḥ sa vai / modate viṣṇu loke hi yāvaccandrārkatārakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

W. 9-12 briefly describe the famous Vafa-Savilri-Vrata, the main features of which are sprinkling water at the foot of a banyan tree.

अध्याय १२३

श्लोक 8

कुंभान्स्वच्छजलैः पूर्णान्हिरण्येन समन्वितान् ।यः प्रदद्याद्द्विजाग्र्येभ्यः स न शोचति कर्हिचित्

kuṃbhānsvacchajalaiḥ pūrṇānhiraṇyena samanvitān / yaḥ pradadyāddvijāgryebhyaḥ sa na śocati karhicit

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

She should encircle with threads the holy tree and circumambulate it one hundred and eight times. Thereafter, she should pray to the divine and highly chaste lady Savitri:

अध्याय १२३

श्लोक 9

अथ ज्येष्टस्य पूर्णायां वटसावित्रिकं व्रतम् ।सोपवासा वटं सिंचेत्सलिलैरमृतोपमैः

atha jyeṣṭasya pūrṇāyāṃ vaṭasāvitrikaṃ vratam / sopavāsā vaṭaṃ siṃcetsalilairamṛtopamaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

"O Mother Savitrl, who considered your husband a deity, you are the mother of the Universe. You are worthy of being worshipped by the whole universe. O gentle lady present in this Vata tree, obeisance to you. Grant me nonsepara¬ tion from my husband.

अध्याय १२३

श्लोक 10

सृत्रेण वेष्टयेच्चैव सशताष्टप्रदक्षिणम् ।ततः संप्रार्थद्दैवीं सावित्रीं सुपतिव्रताम्

sṛtreṇa veṣṭayeccaiva saśatāṣṭapradakṣiṇam / tataḥ saṃprārthaddaivīṃ sāvitrīṃ supativratām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

After praying thus she goes home. On the next day, she shall feed Suvasinis (married women whose husbands are alive) and take food herself. She shall be blessed with con¬ jugal bliss.

अध्याय १२३

श्लोक 11

जगत्पूज्ये जगन्मातः सावित्रि पतिदैवते ।पत्या सहावियोगं मे वटस्थे कुरु ते नमः

jagatpūjye jaganmātaḥ sāvitri patidaivate / patyā sahāviyogaṃ me vaṭasthe kuru te namaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV. 13-17 describe the Go-Padma Vrata. The NP. fails to justify the title Go-Padma of this Visriu Vrata. The girl or woman has to draw 33 figures of cows foot-print everyday during the Vrata. Hence its title: Gopadma. For details vide VRJ., p -302.

अध्याय १२३

श्लोक 12

इति सप्रार्थ्य या नारी भोजयित्वा परे ऽहनि ।सुवासिनीः स्वयं भुञ्ज्यात्सा स्यात्सौभाग्यभागिनी

iti saprārthya yā nārī bhojayitvā pare 'hani / suvāsinīḥ svayaṃ bhuñjyātsā syātsaubhāgyabhāginī

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, by performing this Vrata, the devotee undoubtedly, derives his cherished desires both here and here¬ after, thanks to the grace of the Lord of (Kamala) LaksmI.

अध्याय १२३

श्लोक 13

आषाढस्य तु पूर्णायां गोपद्मव्रतमुच्यते ।चतुर्भुजं महाकायं जांबूनदसमप्रभम्

āṣāḍhasya tu pūrṇāyāṃ gopadmavratamucyate / caturbhujaṃ mahākāyaṃ jāṃbūnadasamaprabham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

<cO Goddess Kokila, born in the park of Citra- ratha, O beloved wife of Hara, you have been worshipped and given to a Brahmana. Be the cause of happiness to me.

अध्याय १२३

श्लोक 14

शङ्खचक्रगदापद्मरमागरुडशोभितम् ।सेवितं मुनिभिर्देवैर्यक्षगन्धर्वकिन्नरैः

śaṅkhacakragadāpadmaramāgaruḍaśobhitam / sevitaṃ munibhirdevairyakṣagandharvakinnaraiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He should then feed the Brahmana and thirty Sanya- sinis if possible, otherwise one, and give clothes etc. and Daksina in accordance with her capacity. After bowing to them she should bid farewell to them.

अध्याय १२३

श्लोक 15

एवंविधं हरिं तत्र स्नात्वा पूजां समाचरेत् ।पौरुषेणैव सूक्तेन गन्धाद्यैरुपचारकैः

evaṃvidhaṃ hariṃ tatra snātvā pūjāṃ samācaret / pauruṣeṇaiva sūktena gandhādyairupacārakaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Narada, the woman who performs this excellent Kokilavrata attains happiness and conjugal bliss in the course of seven births.

अध्याय १२३

श्लोक 16

आचार्यं वस्त्रभूषाद्यैस्तोषयेत्स्निग्धमानसः ।भोजयेन्मिष्टपक्वान्नैर्द्विजानन्यांश्च शक्तितः

ācāryaṃ vastrabhūṣādyaistoṣayetsnigdhamānasaḥ / bhojayenmiṣṭapakvānnairdvijānanyāṃśca śaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

White Mustard seeds, unbroken raw rice-grains and black mustard are washed in water kept in a bell-metal vessel and then tied in a red silk cloth with a saffron-smeared thread. The devotee then worships Devas and prays to Visnu and others. Delighted in mind, the devotee should lay down to a Brahmana and get the thread tied round his wrist by him.

अध्याय १२३

श्लोक 17

एवं कृत्वा व्रतं विप्र प्रसादात्कमलापतेः ।ऐहिकामुष्मिकान्कामांल्लभते नात्र संशयः

evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra prasādātkamalāpateḥ / aihikāmuṣmikānkāmāṃllabhate nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

At night, he sleeps near the deity and gets up in the last watch (Yama) of the night. After carrying out the routine such as voiding of excrement and washing, etc. the devotee applies Bhasma and wears Rudraksa.

अध्याय १२३

श्लोक 18

कोकिलाव्रतमप्यत्र प्रोक्तं तद्विधिरुच्यते ।पूर्णिमायां समारभ्य व्रतं स्नायाद्ब्रहिर्जले

kokilāvratamapyatra proktaṃ tadvidhirucyate / pūrṇimāyāṃ samārabhya vrataṃ snāyādbrahirjale

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He should worship Sankara correctly with differ¬ ent kinds of Upacaras, fragrant flowers, leaves of Bilva, incense lights and diverse kinds ofNaivedya.

अध्याय १२३

श्लोक 19

पूर्णान्तं श्रावणे मासि गौरीरूपां च कोकिलाम् ।स्वर्णपक्षां रत्ननेत्रां प्रवालमुखपङ्कजाम्

pūrṇāntaṃ śrāvaṇe māsi gaurīrūpāṃ ca kokilām / svarṇapakṣāṃ ratnanetrāṃ pravālamukhapaṅkajām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then the scholarly devotee should observe fast till sunset. After the moonrise, he worships the deity once again and keeps awake at night.

अध्याय १२३

श्लोक 20

कस्तूरीवर्णसंयुक्तामुत्पन्नां नन्दने वने ।चूतचंपकवृक्षस्थां कलगीतनिनादिनीम्

kastūrīvarṇasaṃyuktāmutpannāṃ nandane vane / cūtacaṃpakavṛkṣasthāṃ kalagītaninādinīm

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He should give pots to the preceptor. Each of the pots is accompanied by a Murti (image) of the Lord. By performing this holy rite named Uma Mahesvara, the devotee becomes famous in the world and the receptacle of all riches.

अध्याय १२३

श्लोक 21

चिन्तयेत्पार्वतीं देवीं कोकिलारूपधारिणीम् ।गन्धाद्यैः प्रत्यहं प्रार्च्चेल्लिखितां वर्णकैः पटे

cintayetpārvatīṃ devīṃ kokilārūpadhāriṇīm / gandhādyaiḥ pratyahaṃ prārccellikhitāṃ varṇakaiḥ paṭe

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then O, Brahmana, he should duly feed the invited Brahmanas and others who had come as visitors. He shall feed the indigent and the helpless also.

अध्याय १२३

श्लोक 22

ततो व्रतान्ते हैमीं वा तिलपिष्टमयीं द्विज ।दद्याद्विप्राय मन्त्रेण भक्त्या सस्वर्णदक्षिणाम्

tato vratānte haimīṃ vā tilapiṣṭamayīṃ dvija / dadyādviprāya mantreṇa bhaktyā sasvarṇadakṣiṇām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In the evening when the moon has risen, he should

अध्याय १२३

श्लोक 23

देवीं चैत्ररथोत्पन्ने कोकिले हरवल्लभे ।संपूज्य दत्ता विप्राय सर्वसौख्यकरी भव

devīṃ caitrarathotpanne kokile haravallabhe / saṃpūjya dattā viprāya sarvasaukhyakarī bhava

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

With great devotion he should then feed the Brahmanas with the milk puddings. All of them then keep awake for the whole of the night with songs and auspicious instrumental music and dances.

अध्याय १२३

श्लोक 24

द्विजं सुवासिनीस्त्रिंशदेकां वा भोजयेत्ततः ।वस्त्रादिदक्षिणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसर्जयेत्

dvijaṃ suvāsinīstriṃśadekāṃ vā bhojayettataḥ / vastrādidakṣiṇāṃ śaktyā datvā natvā visarjayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This Vrata should be performed every year. It propitiates LaksmI. It yields prosperity in this world and bliss in the other world after death.

अध्याय १२३

श्लोक 25

एवं या कुरुते नारी कोकिलाव्रतमुत्तम् ।सा लभेत्सुखसौभाग्यं सप्तजन्मसुनारद

evaṃ yā kurute nārī kokilāvratamuttam / sā labhetsukhasaubhāgyaṃ saptajanmasunārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

W. 47-55 describe the Kojagara Vrata or Kaumudi Mahotsava mentioned in Sanskrit and Prakrit Literature, Puraiias and mediaeval digests. The NP. does not mention dice-playing on that night.

अध्याय १२३

श्लोक 26

अथ श्रावणपूर्णायां वेदोपाकरणं स्मृतम् ।यजुर्भिस्तत्र कर्त्तव्यं देवर्षिपितृतर्पणम्

atha śrāvaṇapūrṇāyāṃ vedopākaraṇaṃ smṛtam / yajurbhistatra karttavyaṃ devarṣipitṛtarpaṇam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the full moon day in the month of Karttika, Lord Karttikeya should be visited for the attainment of Brahmin- hood again (i.e. in the next birth) and for the conquest of all ■enemies.

अध्याय १२३

श्लोक 27

ऋषीणां पूजनं चापि स्वशाखोक्तविधानतः ।बहवृचैस्तु चतुर्द्वश्यां सामगैर्भाद्रगे करे

ṛṣīṇāṃ pūjanaṃ cāpi svaśākhoktavidhānataḥ / bahavṛcaistu caturdvaśyāṃ sāmagairbhādrage kare

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On this very same day, Tripurotsava (the festival of Tripura) should be performed by celebrating illuminations (of buildings, ghats etc.), O excellent Brahmana, this festival of light at night-fall is conducive to the happiness of all living beings.

अध्याय १२३

श्लोक 28

रक्षाविधानं च तथा कर्तव्यं विधिपूर्वकम्

rakṣāvidhānaṃ ca tathā kartavyaṃ vidhipūrvakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Insects, locusts, mosquitoes, trees and the living beings that move about in water or dry land are not reborn •after seeing these lights. They attain liberation.

अध्याय १२३

श्लोक 29

सिद्धार्थाक्षतराजिकाश्च विधृता रक्तांशुकांशे सिताः कौसुंभेन च तन्तुनाथ सलिलैः प्रक्षाल्य कांस्ये धृताः ।गन्धाद्यैरभिपूज्य देवनिकरान्संप्रार्थ्य विष्ण्वादिकान्बध्नीयाद्द्विजहस्ततः प्रमुदितो नत्वा प्रकोष्ठे स्वके

siddhārthākṣatarājikāśca vidhṛtā raktāṃśukāṃśe sitāḥ kausuṃbhena ca tantunātha salilaiḥ prakṣālya kāṃsye dhṛtāḥ / gandhādyairabhipūjya devanikarānsaṃprārthya viṣṇvādikānbadhnīyāddvijahastataḥ pramudito natvā prakoṣṭhe svake

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O excellent Brahmana, the charitable gift of the ocean of Milk1 has been recounted to you by me. Thanks to the power of this charitable gift, the devotee rejoices in the presence of Hari.

अध्याय १२३

श्लोक 30

ततस्तु दक्षिणां दत्वा द्विजेभ्यो ऽध्यायमाचरेत् ।विसृज्य च ऋषीन्सप्त धारयेद्ब्रह्मसूत्रकम्

tatastu dakṣiṇāṃ datvā dvijebhyo 'dhyāyamācaret / visṛjya ca ṛṣīnsapta dhārayedbrahmasūtrakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

W. 62-65 describe the Kfira-sdgara ddna (gift of the milky ocean). The whole procedure is symbolic.

अध्याय १२३

श्लोक 31

रञ्जितं कुङ्कुमाद्यैश्च नवीनं निर्मितं स्वयम् ।शक्त्या संभोज्य विप्राग्र्यानेकभुक्तं समाचरेत्

rañjitaṃ kuṅkumādyaiśca navīnaṃ nirmitaṃ svayam / śaktyā saṃbhojya viprāgryānekabhuktaṃ samācaret

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Hence, for the increase of all conjugal bliss and good fortune he (the Vratin) should smear his body with the Kalka (minced pieces after being boiled in a decoction) of white mustard and take his bath when there is the conjunction of Pusya and the -full moon.

अध्याय १२३

श्लोक 32

कृते ह्यस्मिन्व्रते विप्र वार्षिकं कर्मं वैदिकम् ।विस्मृतं विधिहीनं च न कृतं सुकृतं भवेत्

kṛte hyasminvrate vipra vārṣikaṃ karmaṃ vaidikam / vismṛtaṃ vidhihīnaṃ ca na kṛtaṃ sukṛtaṃ bhavet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He should pour over his body, water, in which all medicinal herbs are put. He should wear new silk clothes. After seeing, touching and bowing to all the auspicious articles, he should worship Hari, Sakra, Indu, Pusya and Ijya (i.e. Jupiter, Brhaspati) with scents and other Upacaras.

अध्याय १२३

श्लोक 33

प्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यामुमामाहेश्वरव्रतम् ।एकभुक्तश्च यस्तां तु शिवं संपूज्य यत्नतः

prauṣṭhapadyāṃ paurṇamāsyāmumāmāheśvaravratam / ekabhuktaśca yastāṃ tu śivaṃ saṃpūjya yatnataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the full moon day in the month of Magha, the following should be offered as charitable gifts: — gmgclly seeds, cotton or woollen blanket, jewels, bodice, turban, shoes or cash presents. By giving these charitable gifts according to his affluence, the devotee rejoices in heaven. He who worships Lord Sankara duly, attains the benefit of a Horse-sacrifice and is honoured in Visnu's world.

अध्याय १२३

श्लोक 34

कृताञ्जलिः प्रार्थयेच्छ्वः करिष्ये च व्रतं प्रभो ।एवं विज्ञाप्य देवं तु गृह्णीयाद्व्रतमुत्तमम्

kṛtāñjaliḥ prārthayecchvaḥ kariṣye ca vrataṃ prabho / evaṃ vijñāpya devaṃ tu gṛhṇīyādvratamuttamam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

By repeating this Mantra, more and more wood is thrown in and the fire is made brighter. The devotees go round it and carry on the festivities with songs and instrumental music.

अध्याय १२३

श्लोक 35

रात्रौ देवान्तिके सुप्त्वा उत्थायापरयामके ।कृतमैत्रादिनित्यस्तु भस्मरुद्राक्षधृक् ततः

rātrau devāntike suptvā utthāyāparayāmake / kṛtamaitrādinityastu bhasmarudrākṣadhṛk tataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The two days of festival at the end of a fortnight are the full moon and the new moon. Hence the Amavrata* 1 (the holy rite on New Moon days) is described. O Brahmana, listen to their separate nature. This Vrata is a great favourite of the manes.

अध्याय १२३

श्लोक 36

पूजयेच्छङ्करं सम्यगुपचारैः पृथग्विधैः ।बिल्वपत्रैः सुगन्धाढ्येर्ंनैवेद्यैर्धूपदीपकैः

pūjayecchaṅkaraṃ samyagupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ / bilvapatraiḥ sugandhāḍhyerṃnaivedyairdhūpadīpakaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In W. 82-96 the NP. groups together Ama-Vratas i.e. Vratas to be observed on the new-moon days. A* this day is specially sacred to the manes (PUfs) different Sraddhas are prescribed on these days.

अध्याय १२३

श्लोक 37

ततश्चोपवसेद्विद्वानाप्रदोषं विन्धूदये ।पुनः संपूज्य तत्रैव रात्रौ जागरणं चरेत्

tataścopavasedvidvānāpradoṣaṃ vindhūdaye / punaḥ saṃpūjya tatraiva rātrau jāgaraṇaṃ caret

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, in the months of Asadha, Sravana and Bhadrapada (when Purnimanta or) ending with the full moon day, the following rites are to be performed, and they are endless in their benefits. The rites are Sraddha of manes (ancestors), charitable gift, Homa and the worship of the Devas.

अध्याय १२३

श्लोक 38

एवं पञ्चदशाब्दान्तं कृत्वा व्रतमतन्द्रितः ।वर्षे वर्षे तदुत्सर्गे विदध्याद्विधिपूर्वकम्

evaṃ pañcadaśābdāntaṃ kṛtvā vratamatandritaḥ / varṣe varṣe tadutsarge vidadhyādvidhipūrvakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, Kusas grow in the fields of gingelly seeds. In the afternoon of the new moon day in the month of Bhadrapada, the devotee repeats the Mantra of Virinci (god Brahma) and cuts those Kusa grasses saying 'Hum phat5. These grasses can be used always in all holy rites. But the other Kusa grasses can be used only once.

अध्याय १२३

श्लोक 39

उमायाश्च महेशस्य सौवर्णी प्रतिमाद्वयम् ।हैमा रौप्या मृन्मयाश्च घटाः पञ्चदशोत्तमाः

umāyāśca maheśasya sauvarṇī pratimādvayam / haimā raupyā mṛnmayāśca ghaṭāḥ pañcadaśottamāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Two golden images of Uma and Mahesha, and fifteen excellent pitchers of gold, silver or clay —

अध्याय १२३

श्लोक 40

तत्रैकस्मिन्घटे स्थाप्यं सवस्त्रं प्रतिमाद्वयम् ।पञ्चामृतेन संस्राप्य जलैः शुद्धैस्ततोर्ऽचयेत्

tatraikasminghaṭe sthāpyaṃ savastraṃ pratimādvayam / pañcāmṛtena saṃsrāpya jalaiḥ śuddhaistator'cayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

in one pitcher the two clothed images should be placed; bathing them with the five nectars and then with pure water, one should worship them

अध्याय १२३

श्लोक 41

उपचारैः षोडशभिस्ततः पञ्चदश द्विजान् ।भोजयेच्चैव मिष्टान्नैर्दद्यात्तेभ्यश्च दक्षिणाम्

upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ pañcadaśa dvijān / bhojayeccaiva miṣṭānnairdadyāttebhyaśca dakṣiṇām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with the sixteen offerings; then one should feed fifteen brahmins with sweet food and give them fees,

अध्याय १२३

श्लोक 42

कुंभमेकैकमीशस्य मूर्त्याढ्यं गुरवेर्ऽपयेत् ।एवं कृत्वा व्रतं चैव उमामाहेश्वराभिधम्

kuṃbhamekaikamīśasya mūrtyāḍhyaṃ guraver'payet / evaṃ kṛtvā vrataṃ caiva umāmāheśvarābhidham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and give each pitcher of the Lord, with the image, to the teacher. Having kept thus the vow called Umamaheshvara,

अध्याय १२३

श्लोक 43

जायते भुवि विख्यातो निधानं सर्वसंपदाम् ।अथास्मिन्नेव दिवसे शक्रव्रतमपि स्मृतम्

jāyate bhuvi vikhyāto nidhānaṃ sarvasaṃpadām / athāsminneva divase śakravratamapi smṛtam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one becomes famous on earth, a treasury of all riches. On this same day the Shakra vow is also remembered.

अध्याय १२३

श्लोक 44

प्रातः स्नात्वा विधानेन संपूज्य सुरनायकम् ।गन्धाद्यैंरुपचारैस्तु नैवेद्यानां च राशिभिः

prātaḥ snātvā vidhānena saṃpūjya suranāyakam / gandhādyaiṃrupacāraistu naivedyānāṃ ca rāśibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In the morning, having bathed duly, one should worship the lord of the gods with perfumes and other offerings and heaps of food offerings,

अध्याय १२३

श्लोक 45

ततो निमन्त्रितान्विप्रान्संभोज्य विधिवद्द्विज ।समागतांस्तथैवान्यान्दीनानाथांश्च भोजयेत्

tato nimantritānviprānsaṃbhojya vidhivaddvija / samāgatāṃstathaivānyāndīnānāthāṃśca bhojayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

then duly feed the invited brahmins, O brahmin, and likewise feed others who come, and the poor and helpless.

अध्याय १२३

श्लोक 46

एतच्छक्रव्रतं विप्र कर्तव्यं प्रतिवार्षिकम् ।राज्ञा वा धनिनान्येन धान्यनिष्पत्तिमिच्छता

etacchakravrataṃ vipra kartavyaṃ prativārṣikam / rājñā vā dhaninānyena dhānyaniṣpattimicchatā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This Shakra vow, O brahmin, should be performed every year by a king or another wealthy man who desires a good harvest.

अध्याय १२३

श्लोक 47

आश्विने मासि पूर्णायां व्रतं कोजागराभिधम् ।तेन स्नात्वा विधानेन सोपवासो जितेन्द्रियः

āśvine māsi pūrṇāyāṃ vrataṃ kojāgarābhidham / tena snātvā vidhānena sopavāso jitendriyaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the full moon of the month of Ashvina is the vow called Kojagara: bathing duly, fasting and with senses controlled,

अध्याय १२३

श्लोक 48

लक्ष्मीमभ्यर्च्य सौवर्णीं घटे संस्थाप्य ताम्रजे ।मृन्मये वा सवस्त्रान्तामुपचारैः पृथग्विधम्

lakṣmīmabhyarcya sauvarṇīṃ ghaṭe saṃsthāpya tāmraje / mṛnmaye vā savastrāntāmupacāraiḥ pṛthagvidham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should worship a golden Lakshmi placed on a copper or earthen pitcher, clothed, with various offerings.

अध्याय १२३

श्लोक 49

ततः सायन्तने काले ऽभ्युदिते तारकाधिपे ।हैमान्रौप्यान्मृन्मयान्वा घृतपूर्णान्प्रदीपयेत्

tataḥ sāyantane kāle 'bhyudite tārakādhipe / haimānraupyānmṛnmayānvā ghṛtapūrṇānpradīpayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then in the evening, when the lord of stars has risen, one should light lamps of gold, silver or clay filled with ghee —

अध्याय १२३

श्लोक 50

लक्षं तदर्धमयुतं सहस्रं शतमेव वा ।घृतशर्करसंमिश्रं विपाच्य बहु पायसम्

lakṣaṃ tadardhamayutaṃ sahasraṃ śatameva vā / ghṛtaśarkarasaṃmiśraṃ vipācya bahu pāyasam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

a lakh, half that, ten thousand, a thousand or a hundred — and cooking plenty of milk-rice mixed with ghee and sugar,

अध्याय १२३

श्लोक 51

बहुपात्रेषु संस्थाप्य कौमुद्यां शीतदीधितेः ।याममात्रे गते रात्र्या लक्ष्म्यै तद्विनिवेदयेत्

bahupātreṣu saṃsthāpya kaumudyāṃ śītadīdhiteḥ / yāmamātre gate rātryā lakṣmyai tadvinivedayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

placing it in many vessels in the moonlight of the cool-rayed moon, when a watch of the night has passed, one should offer it to Lakshmi.

अध्याय १२३

श्लोक 52

ततः संभोजयेत्तेन विप्रान्भक्त्या ततश्च तैः ।सहैव जागरं कुर्य्यान्नृत्यगीतसुमङ्गलैः

tataḥ saṃbhojayettena viprānbhaktyā tataśca taiḥ / sahaiva jāgaraṃ kuryyānnṛtyagītasumaṅgalaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then one should feed brahmins with it devotedly and keep vigil with them, with dance, song and auspicious things.

अध्याय १२३

श्लोक 53

ततो ऽरुणोदये स्नात्वा तां मूर्तिं गुरवेर्ऽपयेत् ।अस्यां रात्रौ महालक्ष्मीर्वराभयकरांबुजा

tato 'ruṇodaye snātvā tāṃ mūrtiṃ guraver'payet / asyāṃ rātrau mahālakṣmīrvarābhayakarāṃbujā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then at dawn, having bathed, one should give that image to the teacher. On this night Mahalakshmi, her lotus hands in the gestures of boon and fearlessness,

अध्याय १२३

श्लोक 54

निशीथे चरते लोके को जागर्तिं धरातले ।तस्मै वित्तं प्रयच्छामि जाग्रते पूजकाय मे

niśīthe carate loke ko jāgartiṃ dharātale / tasmai vittaṃ prayacchāmi jāgrate pūjakāya me

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

wanders the world at midnight: "Who is awake on earth? To my worshipper who is awake I give wealth."

अध्याय १२३

श्लोक 55

वर्षे वर्षे कृतं चैतद्व्रतं लक्ष्मीप्रतोषणम् ।समृद्धिमैहिकीं दद्याद्द्वेहान्ते पारलौकिकीम्

varṣe varṣe kṛtaṃ caitadvrataṃ lakṣmīpratoṣaṇam / samṛddhimaihikīṃ dadyāddvehānte pāralaukikīm

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This vow that pleases Lakshmi, kept year after year, grants prosperity in this world and, at the body's end, in the next.

अध्याय १२३

श्लोक 56

कार्तिक्यां पूर्णिमायां तु कुर्यात्कार्तिकदर्शनम् ।विप्रत्वलब्धये भूयः सर्वशत्रुजयाय च

kārtikyāṃ pūrṇimāyāṃ tu kuryātkārtikadarśanam / vipratvalabdhaye bhūyaḥ sarvaśatrujayāya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the full moon of Kartika one should behold Kartika, to gain brahminhood again and to conquer all enemies.

अध्याय १२३

श्लोक 57

अत्रैव दीपदानेन विधेयस्त्रिपुरोत्सवः ।निशामुखे द्विजश्रेष्ठ सर्वजीवसुखावहः

atraiva dīpadānena vidheyastripurotsavaḥ / niśāmukhe dvijaśreṣṭha sarvajīvasukhāvahaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On this same day the festival of Tripura should be held with the gift of lamps at nightfall, O best of brahmins, bringing happiness to all living beings.

अध्याय १२३

श्लोक 58

कीटाः पतङ्गा मशकाश्च वृक्षा जले स्थले ये विचरन्ति जीवाः ।दृष्ट्वा प्रदीपान्नहि ते ऽपि जन्मिनः पुनश्च मुक्तिं हि लभन्त एव च

kīṭāḥ pataṅgā maśakāśca vṛkṣā jale sthale ye vicaranti jīvāḥ / dṛṣṭvā pradīpānnahi te 'pi janminaḥ punaśca muktiṃ hi labhanta eva ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Insects, moths, mosquitoes and trees, and the beings that move in water and on land — seeing the lamps, they are not born again, but surely attain liberation.

अध्याय १२३

श्लोक 59

अत्र चन्द्रोदये विप्र संपूज्याः कृत्तिकाश्च षट्

atra candrodaye vipra saṃpūjyāḥ kṛttikāśca ṣaṭ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Here, at moonrise, O brahmin, the six Krittikas should be worshipped,

अध्याय १२३

श्लोक 60

कार्तिकेयस्तथा खड्गी वरुणश्च हुताशनः ।गन्धपुष्पैस्तथा धूपदीपैर्नैवेद्येविस्तरैः

kārtikeyastathā khaḍgī varuṇaśca hutāśanaḥ / gandhapuṣpaistathā dhūpadīpairnaivedyevistaraiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and Karttikeya, the sword-bearer, Varuna and Fire, with perfumes, flowers, incense, lamps and abundant food offerings,

अध्याय १२३

श्लोक 61

परमान्नैः फलैः शाकैर्वह्निब्राह्मणतर्पणैः ।एवं देवान्समभ्यर्च्य दीपो देयो गृहाद्बहिः

paramānnaiḥ phalaiḥ śākairvahnibrāhmaṇatarpaṇaiḥ / evaṃ devānsamabhyarcya dīpo deyo gṛhādbahiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with fine food, fruits, vegetables, and satisfying fire and brahmins; having worshipped the gods thus, one should place a lamp outside the house.

अध्याय १२३

श्लोक 62

दीपोपान्ते तथा गर्तश्चतुरस्रो मनोहरः ।चतुर्द्दंशाङ्गुलः कार्यः सेच्यश्चदनवारिणा

dīpopānte tathā gartaścaturasro manoharaḥ / caturddaṃśāṅgulaḥ kāryaḥ secyaścadanavāriṇā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Near the lamp a pleasing square pit fourteen fingers wide should be made and sprinkled with sandal water;

अध्याय १२३

श्लोक 63

गवां क्षीरेण संपूर्य हैमं तत्र विनिक्षिपेत् ।मुक्तानेत्रसमायुक्तं मत्स्यं सर्वाङ्गशोभनम्

gavāṃ kṣīreṇa saṃpūrya haimaṃ tatra vinikṣipet / muktānetrasamāyuktaṃ matsyaṃ sarvāṅgaśobhanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

filling it with cow's milk, one should place in it a golden fish with pearl eyes, beautiful in every part,

अध्याय १२३

श्लोक 64

महामत्स्याय च नम इति मन्त्रं समुच्चरन् ।गन्धाद्यैस्तत्र संपूज्य द्विजाय प्रतिपादयेत्

mahāmatsyāya ca nama iti mantraṃ samuccaran / gandhādyaistatra saṃpūjya dvijāya pratipādayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

uttering the mantra "Salutations to the great Fish," and worshipping it there with perfumes and the like, one should give it to a brahmin.

अध्याय १२३

श्लोक 65

क्षीरसागरदानं ते मयोक्तं द्विजसत्तम ।दानस्यास्य प्रभावेण मोदते हरिसन्निधौ

kṣīrasāgaradānaṃ te mayoktaṃ dvijasattama / dānasyāsya prabhāveṇa modate harisannidhau

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The gift of the ocean of milk has been told you, O best of brahmins; by the power of this gift one rejoices in Hari's presence.

अध्याय १२३

श्लोक 66

अत्र कृत्त्वा वृषोत्सर्गं व्रतं नक्तं च नारद ।रुद्रलोकमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

atra kṛttvā vṛṣotsargaṃ vrataṃ naktaṃ ca nārada / rudralokamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Here, releasing a bull and keeping the night vow, O Narada, one attains Rudra's world; there is no doubt.

अध्याय १२३

श्लोक 67

मार्गशीर्ष्या पूर्णिमायां स्वर्णाढ्यं लवणाढकम् ।देवं विप्राय शान्ताय सर्वकामसमृद्धये

mārgaśīrṣyā pūrṇimāyāṃ svarṇāḍhyaṃ lavaṇāḍhakam / devaṃ viprāya śāntāya sarvakāmasamṛddhaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the full moon of Margashirsha one should give an adhaka of salt with gold to a peaceful brahmin for the fulfilment of all desires.

अध्याय १२३

श्लोक 68

इदं जगत्पुरा लक्ष्म्या त्यक्तमासीत्ततो हरिः ।पुरन्दरश्च सोमश्च तथा तिष्यो बृहस्पतिः

idaṃ jagatpurā lakṣmyā tyaktamāsīttato hariḥ / purandaraśca somaśca tathā tiṣyo bṛhaspatiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Long ago this world was abandoned by Lakshmi; then Hari, Purandara, Soma, Tishya and Brihaspati —

अध्याय १२३

श्लोक 69

पञ्चैते पुष्ययुक्तायां पौर्णमास्यां जगद्बलात् ।अलङ्कृतं पुनश्चकुः सौभाग्योत्सवकेलिभिः

pañcaite puṣyayuktāyāṃ paurṇamāsyāṃ jagadbalāt / alaṅkṛtaṃ punaścakuḥ saubhāgyotsavakelibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

these five, on the full moon joined with Pushya, by force adorned the world again with festivities of good fortune.

अध्याय १२३

श्लोक 70

तस्मान्नरः पुष्ययोगे सर्वसौभाग्यवृद्धये ।गौरसर्षपकल्केन समालभ्य स्वकां तनुम्

tasmānnaraḥ puṣyayoge sarvasaubhāgyavṛddhaye / gaurasarṣapakalkena samālabhya svakāṃ tanum

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

So a man, at the conjunction with Pushya, for the increase of all good fortune, anointing his body with a paste of white mustard,

अध्याय १२३

श्लोक 71

स्नायात्सर्वौंषधिजलैर्धारयेच्च नवांशुके ।दृष्ट्वा च मङ्गलं द्रव्यं स्पृष्ट्वा नत्वा ततोर्ऽचयेत्

snāyātsarvauṃṣadhijalairdhārayecca navāṃśuke / dṛṣṭvā ca maṅgalaṃ dravyaṃ spṛṣṭvā natvā tator'cayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

should bathe with water of all herbs and wear new garments; seeing, touching and bowing to auspicious things, he should then worship

अध्याय १२३

श्लोक 72

हरिशक्रेन्दुपुष्येज्यान्गन्धाद्यरुपचारकैः ।विधाय होमं विप्रांश्च तर्पयेत्पायसाशनैः

hariśakrendupuṣyejyāngandhādyarupacārakaiḥ / vidhāya homaṃ viprāṃśca tarpayetpāyasāśanaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Hari, Shakra, Indu, Pushya and Brihaspati with perfumes and other offerings, perform an oblation, and satisfy brahmins with milk-rice.

अध्याय १२३

श्लोक 73

एतत्कृत्वा व्रतं विप्र रमाप्रीतिविवर्द्धनम् ।अलक्ष्मीनाशनं चैव मोदतेह परत्र च

etatkṛtvā vrataṃ vipra ramāprītivivarddhanam / alakṣmīnāśanaṃ caiva modateha paratra ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having kept this vow, O brahmin, which increases Rama's pleasure and destroys misfortune, one rejoices here and hereafter.

अध्याय १२३

श्लोक 74

पौर्णमास्यां ततो माध्यां तिलकार्पासकंबलम् ।रत्नानि कञ्चुकोष्णीषपादत्राणानि वा धनम्

paurṇamāsyāṃ tato mādhyāṃ tilakārpāsakaṃbalam / ratnāni kañcukoṣṇīṣapādatrāṇāni vā dhanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then on the full moon of Magha, giving sesame, cotton, blankets, gems, jackets, turbans, sandals or wealth

अध्याय १२३

श्लोक 75

दत्वा प्रमोदते स्वर्गे दानं वित्तानुसारतः ।यस्त्वत्र शङ्करं देवं पूजयेद्विधिपूर्वकम्

datvā pramodate svarge dānaṃ vittānusārataḥ / yastvatra śaṅkaraṃ devaṃ pūjayedvidhipūrvakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

according to one's means, one rejoices in heaven. Whoever worships the god Shankara duly here

अध्याय १२३

श्लोक 76

सो ऽश्वमेधफलं प्राप्यविष्णुलोके महीयते ।फआल्गुने पूर्णिमायां तु होलिकापूजनं मतम्

so 'śvamedhaphalaṃ prāpyaviṣṇuloke mahīyate / phaālgune pūrṇimāyāṃ tu holikāpūjanaṃ matam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

gains the fruit of the horse-sacrifice and is honoured in Vishnu's world. On the full moon of Phalguna the worship of Holika is prescribed:

अध्याय १२३

श्लोक 77

संचयं सर्वकाष्ठानामुपलानां च कारयेत् ।तत्राग्निं विधिवद्ध्रुत्वा रक्षोघ्नैर्मन्त्रविस्तरैः

saṃcayaṃ sarvakāṣṭhānāmupalānāṃ ca kārayet / tatrāgniṃ vidhivaddhrutvā rakṣoghnairmantravistaraiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should have a heap of all kinds of wood and cow-dung cakes made; kindling fire there duly with many rakshasa-slaying mantras,

अध्याय १२३

श्लोक 78

"असृक्पाभयसंत्रस्तैः कृता त्वं होलि बालिशैः ।अतस्त्वां पूजयिष्यामि भूते भूतिप्रदा भव"

"asṛkpābhayasaṃtrastaiḥ kṛtā tvaṃ holi bāliśaiḥ / atastvāṃ pūjayiṣyāmi bhūte bhūtipradā bhava"

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

"O Holi, you were made by foolish ones terrified of the blood-drinkers; so I will worship you; O Being, be the giver of prosperity" —

अध्याय १२३

श्लोक 79

इति मन्त्रेण सन्दीप्य काष्ठादिक्षेपणैस्ततः ।परिक्रम्योत्सवः कार्य्यो गीतवादित्रनिःस्वनैः

iti mantreṇa sandīpya kāṣṭhādikṣepaṇaistataḥ / parikramyotsavaḥ kāryyo gītavāditraniḥsvanaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

lighting it with this mantra and casting in wood and the like, circumambulating, one should hold a festival with the sound of songs and instruments.

अध्याय १२३

श्लोक 80

होलिका राक्षसी चेयं प्रह्लादभयदायिनी ।ततस्तां प्रदहॄन्त्येवं काष्ठाद्यैर्गीतमङ्गलैः

holikā rākṣasī ceyaṃ prahlādabhayadāyinī / tatastāṃ pradahṝntyevaṃ kāṣṭhādyairgītamaṅgalaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This Holika was a rakshasi who frightened Prahlada; so they burn her thus with wood and the like and auspicious songs.

अध्याय १२३

श्लोक 81

संवत्सरस्य दाहो ऽयं कामदाहो मतान्तरे ।इति जानीहि विप्रेन्द्र लोके स्थितिरनेकधा

saṃvatsarasya dāho 'yaṃ kāmadāho matāntare / iti jānīhi viprendra loke sthitiranekadhā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

It is the burning of the year; in another view, the burning of Kama. Know, O best of brahmins, that custom in the world is manifold.

अध्याय १२३

श्लोक 82

पक्षान्ते द्वे पृथग्वैवे ततो ऽमाव्रतमुच्यते ।पृथक्छृणुष्व मे विप्र पितॄणामतिवल्लभम्

pakṣānte dve pṛthagvaive tato 'māvratamucyate / pṛthakchṛṇuṣva me vipra pitṝṇāmativallabham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

At the end of the fortnight there are two separate ones; then the vow of the new moon is told; hear it separately from me, O brahmin, very dear to the ancestors.

अध्याय १२३

श्लोक 83

चैत्रवैशाखयोस्तत्र दर्शे पितृसमर्चनम् ।पार्वणेन विधानेन श्राद्धं वित्तानुसारतः

caitravaiśākhayostatra darśe pitṛsamarcanam / pārvaṇena vidhānena śrāddhaṃ vittānusārataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In Chaitra and Vaishakha, on the new moon, one should worship the ancestors with shraddha by the parvana procedure according to one's means,

अध्याय १२३

श्लोक 84

द्विजानां भोजनं दानं गवादीनां विशेषतः ।सर्वमासेष्वमायां वै बहुपुण्यप्रदं यतः

dvijānāṃ bhojanaṃ dānaṃ gavādīnāṃ viśeṣataḥ / sarvamāseṣvamāyāṃ vai bahupuṇyapradaṃ yataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

feeding brahmins and giving gifts, especially of cows and the like, since the new moon in every month gives great merit.

अध्याय १२३

श्लोक 85

ज्येष्ठामायां व्रतं प्रोक्तं सावित्र्याः कस्य नारद ।विधानं ज्येष्ठपूर्णावदिहापि परिकीर्तितम्

jyeṣṭhāmāyāṃ vrataṃ proktaṃ sāvitryāḥ kasya nārada / vidhānaṃ jyeṣṭhapūrṇāvadihāpi parikīrtitam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the new moon of Jyeshtha the vow of Savitri is declared, O Narada; its procedure is declared here too, like that of the full moon of Jyeshtha.

अध्याय १२३

श्लोक 86

शुचौ नभसि भाद्रे च मासे पूर्णान्तिके द्विज ।पितृश्राद्धं दानहोमसुरार्चानन्त्यश्नुते

śucau nabhasi bhādre ca māse pūrṇāntike dvija / pitṛśrāddhaṃ dānahomasurārcānantyaśnute

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In the months of Shuchi, Nabhas and Bhadra, at the end of the month, O brahmin, shraddha to the ancestors, gifts, oblations and worship of the gods become endless.

अध्याय १२३

श्लोक 87

भाद्रदर्शे ऽपराह्ने तु तिलक्षेत्रसमुद्भवान् ।विरिञ्चिमनुनामन्त्र्य हुंफट् छिन्नान्कुशान् द्विज

bhādradarśe 'parāhne tu tilakṣetrasamudbhavān / viriñcimanunāmantrya huṃphaṭ chinnānkuśān dvija

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the new moon of Bhadra, in the afternoon, kusha grass grown in a sesame field, cut with the mantra of Viranchi and 'hum phat,' O brahmin,

अध्याय १२३

श्लोक 88

सर्वदा सर्वकार्येषु योजयेदेकदापरान् ।इषामायां विशेषण पितॄणां श्राद्धतर्पणम्

sarvadā sarvakāryeṣu yojayedekadāparān / iṣāmāyāṃ viśeṣaṇa pitṝṇāṃ śrāddhatarpaṇam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should use in all rites always, and others only once. On the new moon of Isha especially, shraddha and libations to the ancestors

अध्याय १२३

श्लोक 89

विधेयं जाह्नवीतोये मुक्तिदं च गयास्थले ।ऊर्ज्जामायां दीपदानं देवा गारगृहेषु च

vidheyaṃ jāhnavītoye muktidaṃ ca gayāsthale / ūrjjāmāyāṃ dīpadānaṃ devā gāragṛheṣu ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

should be performed in the water of the Jahnavi, and at Gaya it grants liberation. On the new moon of Urja, the gift of lamps in temples,

अध्याय १२३

श्लोक 90

नद्यारामतडागेषु चैत्यगोष्ठापणेषु च ।समर्चनं तथा लक्ष्म्याः स्वर्णरौप्ये कृताकृते

nadyārāmataḍāgeṣu caityagoṣṭhāpaṇeṣu ca / samarcanaṃ tathā lakṣmyāḥ svarṇaraupye kṛtākṛte

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

at rivers, gardens and tanks, at shrines, cowsheds and markets, and the worship of Lakshmi in wrought and unwrought gold and silver;

अध्याय १२३

श्लोक 91

द्यूतं च वर्षफलदं जये चापिपराजये ।गवां पूजात्र विहिता शृङ्गाद्यङ्गानुरञ्जनैः

dyūtaṃ ca varṣaphaladaṃ jaye cāpiparājaye / gavāṃ pūjātra vihitā śṛṅgādyaṅgānurañjanaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and gambling foretells the year's fruit, in victory or defeat. The worship of cows is prescribed here, colouring their horns and other limbs,

अध्याय १२३

श्लोक 92

यवसान्नादिदानैश्च नमस्कारप्रदक्षिणैः ।मार्गे ऽपि पितृपूजा स्याच्छ्रद्धैर्ब्राह्मणभोजनैः

yavasānnādidānaiśca namaskārapradakṣiṇaiḥ / mārge 'pi pitṛpūjā syācchraddhairbrāhmaṇabhojanaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with gifts of fodder, food and the like, salutations and circumambulation. In Margashirsha too there should be worship of the ancestors with shraddhas and feeding of brahmins,

अध्याय १२३

श्लोक 93

ब्रह्मचर्यादि नियमैर्जपहोमार्चनादिभिः ।पौषे माघे च विप्रेन्द्र पितृश्राद्धं फलाधिकम्

brahmacaryādi niyamairjapahomārcanādibhiḥ / pauṣe māghe ca viprendra pitṛśrāddhaṃ phalādhikam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

with disciplines such as celibacy, and japa, oblation, worship and the like. In Pausha and Magha, O best of brahmins, shraddha to the ancestors gives greater fruit;

अध्याय १२३

श्लोक 94

अमायां कर्णपातार्कयुक्तायां तु गयाधिकम् ।फआल्गुने केवलं श्राद्धं द्विजानां भोजनं तथा

amāyāṃ karṇapātārkayuktāyāṃ tu gayādhikam / phaālgune kevalaṃ śrāddhaṃ dvijānāṃ bhojanaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

on the new moon joined with Karna, Pata and the sun it surpasses Gaya. In Phalguna, only shraddha and feeding of brahmins,

अध्याय १२३

श्लोक 95

दानादि सर्वफलदं दर्शे सोमे ऽधिकं फलम् ।इत्थं संक्षेपतः प्रोक्तं तिथिकृत्यं मुने तव

dānādi sarvaphaladaṃ darśe some 'dhikaṃ phalam / itthaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ tithikṛtyaṃ mune tava

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and gifts and the like give all fruits; on the new moon on a Monday the fruit is greater. Thus in brief the duties of the lunar days have been told you, O sage;

अध्याय १२३

श्लोक 96

सर्वत्रापि विशेषो ऽस्ति स पुराणान्तरे स्थितः

sarvatrāpi viśeṣo 'sti sa purāṇāntare sthitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

everywhere there are special points, found in other Puranas.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 123
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.