Narada Purana· Nārada Purāṇa
124
अध्याय 124 / 167

Book 1 - Adhyaya 125

50 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ50 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १२४

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितपौर्णमास्य मावास्याव्रतकथनं नाम चतुर्विंशत्यधिकशतमो ऽध्यायः सूत उवाच इत्येवमुक्त्वा मुनिना हि पृष्टास्ते वै कुमाराः किल नारदेन ।संपूजिताः शास्त्रविदां वरिष्ठाः कृताह्निका जग्मुरुमेशलोकम्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitapaurṇamāsya māvāsyāvratakathanaṃ nāma caturviṃśatyadhikaśatamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca ityevamuktvā muninā hi pṛṣṭāste vai kumārāḥ kila nāradena / saṃpūjitāḥ śāstravidāṃ variṣṭhāḥ kṛtāhnikā jagmurumeśalokam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having recounted thus (the matter in the foregone four Padas of this Purana) on being enquired (about it) by the sage Narada, it is reported that the (four) Kumaras (viz. Sanat, Sanaka, Sanandana and Sana tana) who were the most excellent ones among the knowers of the sacred lore (sastras) were worshipped by Narada. After performing their

अध्याय १२४

श्लोक 2

तत्रेशमग्र्यर्कनिभैर्मुनीन्द्रैः श्रीवामदेवादिभिरर्चिताङ्घ्रिम् ।सुरासुरेन्द्रैरभिवन्द्यमुग्रं नत्वाज्ञया तस्य निषेदुरुर्व्याम्

tatreśamagryarkanibhairmunīndraiḥ śrīvāmadevādibhirarcitāṅghrim / surāsurendrairabhivandyamugraṃ natvājñayā tasya niṣedururvyām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

There (in the region of god Siva) they bowed down to Ugra (i.e. Siva), Isa, whose feet have been worshipped by the leading sages like Srlvamadeva and others who resembled (in refulgence) the fire and the sun— Siva who is worthy of being adored by the leaders of the Devas and Asuras. At his behest, they sat on the bare ground.

अध्याय १२४

श्लोक 3

श्रुत्वाथ तत्राखिलशास्त्रसारं शिवागमं ते पशुपाशमोक्षणम् ।जग्मुस्ततो ज्ञानघनस्वरूपा नत्वा पुरारिं स्वपितुर्निकाशम्

śrutvātha tatrākhilaśāstrasāraṃ śivāgamaṃ te paśupāśamokṣaṇam / jagmustato jñānaghanasvarūpā natvā purāriṃ svapiturnikāśam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

There, they heard the Saiva Agama which is the essence of all sacred lores, and which is conducive to the liberation of Pasu (individual soul) from Pasa (bondage ofSamsara). After bowing to Purari (Siva) those sages who were the very concrete embodiments of Pure knowledge, went to the presence of their father (god Brahma).

अध्याय १२४

श्लोक 4

तत्पादपद्मे प्रणतिं विधाय पित्रापि सत्कृत्य सभाजितास्ते ।लब्ध्वाशिषो ऽद्यापि चरन्ति शश्वल्लोकेषु तीर्थानि च तीर्थभूताः

tatpādapadme praṇatiṃ vidhāya pitrāpi satkṛtya sabhājitāste / labdhvāśiṣo 'dyāpi caranti śaśvallokeṣu tīrthāni ca tīrthabhūtāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

They bowed down to his lotus feet. They were duly honoured and welcomed by their father. Receiving his blessings they became holy and sacred. From that time onwards, they who are the embodiments of holy places, are continuously moving about in the holy centres in all the three worlds.

अध्याय १२४

श्लोक 5

जग्मुस्ततो वै बदरीवनान्ते सुरेन्द्रवर्गैरुपसेव्यमानम् ।दध्युश्चिरं विष्णुपदाब्जमव्ययं ध्यायन्ति यद्यतयो वीतरागाः

jagmustato vai badarīvanānte surendravargairupasevyamānam / dadhyuściraṃ viṣṇupadābjamavyayaṃ dhyāyanti yadyatayo vītarāgāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Thereafter, they went to the. holy forest of Badari, where they meditated for a long time on the immutable lotus¬ like feet of Lord Visnu which are being resorted to by groups of leading Devas and on which the ascetics, devoid of passion, contemplate.

अध्याय १२४

श्लोक 6

नारदो ऽपि ततो विप्रा कुमारेभ्यः समीहितम् ।लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं भृशं प्रीतमना ह्यभूत्

nārado 'pi tato viprā kumārebhyaḥ samīhitam / labdhvā jñānaṃ savijñānaṃ bhṛśaṃ prītamanā hyabhūt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

After acquiring the spiritual knowledge along with sound wisdom and discrimination so longed for by him from those Kumaras (viz. Sanaka, Sanandana and others), Narada was highly pleased in his mind.

अध्याय १२४

श्लोक 7

स तस्मात्स्वर्णदीतीरादागत्य पितुरन्तिके ।प्रणम्य सत्कृतः पित्रा ब्रह्मणा निषसाद च

sa tasmātsvarṇadītīrādāgatya piturantike / praṇamya satkṛtaḥ pitrā brahmaṇā niṣasāda ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

From the banks of that celestial river, he returned to his father's presence, where he was warmly welcomed by his father (god Brahma). After bowing to him he took his seat there.

अध्याय १२४

श्लोक 8

कुमारेभ्यः श्रुतं यच्च ज्ञानं विज्ञानसंयुतम् ।वर्णयामास तत्त्वेन सो ऽपि श्रुत्वा मुमोद च

kumārebhyaḥ śrutaṃ yacca jñānaṃ vijñānasaṃyutam / varṇayāmāsa tattvena so 'pi śrutvā mumoda ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He described factually the spiritual wisdom along with sound knowledge that he had heard from the Kumaras. On hearing that, he (i.e. Brahma) too rejoiced.

अध्याय १२४

श्लोक 9

अथ प्रणम्य शिरसा लब्धाशीर्मुनिसत्तमः ।आजगाम च कैलासं मुनिसिद्धनिषेवितम्

atha praṇamya śirasā labdhāśīrmunisattamaḥ / ājagāma ca kailāsaṃ munisiddhaniṣevitam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then the excellent sage (Narada) bowed down (to Brahma) with his head and received his blessings. He came over to Kailasa which is frequented by sages and Siddhas.

अध्याय १२४

श्लोक 10

नानाश्चर्यमयं शश्वत्सर्वर्त्तुकुसुमद्रुमैः ।मन्दारैः पारिजातैश्च चंपकाशोकवञ्जुलैः

nānāścaryamayaṃ śaśvatsarvarttukusumadrumaiḥ / mandāraiḥ pārijātaiśca caṃpakāśokavañjulaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

It removes the defects due to Kali's harrassment; it is conducive to the increase of all riches of men. This is liked by everyone. It illuminates all knowledge.

अध्याय १२४

श्लोक 11

अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैर्नानापक्षिगणावृतैः ।वातोद्धूतशिखैः पान्थानाह्वयद्भिरिवावृतम्

anyaiśca vividhairvṛkṣairnānāpakṣigaṇāvṛtaiḥ / vātoddhūtaśikhaiḥ pānthānāhvayadbhirivāvṛtam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

It sheds light on the modes of austerities, holy rites and their benefits of the followers of Siva, Visnu, Sakti, the Sun god and Ganapati. It explains the duties of those who adhere to the system of disciplined life in accordance with the classification of various castes and stages of life. It throws light on the Mantras, Yantras and the ancillary subjects of the Vedas with their divisions. It is a brief digest of the Agamas, the Vedas and the Sarhkhya tenets. He who reads this devoutly or listens to it with great concentration, shall derive all cherished desires difficult of access, even to the Devas and others.

अध्याय १२४

श्लोक 12

नानामृगगणाकीर्णं सिद्धकिन्नरसंकुलम् ।सरोभिः स्वच्छसलिलैर्लसत्काञ्चनपङ्कजैः

nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhakinnarasaṃkulam / sarobhiḥ svacchasalilairlasatkāñcanapaṅkajaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

I shall now go to my preceptor Vyasa, of unmeasured splendour. After saying this, Suta was worshipped bySaunaka and other noble souls.

अध्याय १२४

श्लोक 13

शोभितं सारसैर्हंसैश्चक्राह्वाद्यैर्निनादितम् ।स्वर्द्धनीपातनिर् घृष्टं क्रीडद्भिश्चाप्सरोगणैः

śobhitaṃ sārasairhaṃsaiścakrāhvādyairnināditam / svarddhanīpātanir ghṛṣṭaṃ krīḍadbhiścāpsarogaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Permitted by all of them, he went his way to see his preceptor Vyasa.

अध्याय १२४

श्लोक 14

सलिले ऽलकनन्दायाः कुचकुङ्कुमपिङ्गले ।आमोदमुदितैर्नागैः सलिलैः पुष्करोद्धृतैः

salile 'lakanandāyāḥ kucakuṅkumapiṅgale / āmodamuditairnāgaiḥ salilaiḥ puṣkaroddhṛtaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He who takes (resorts) to meditating in the form of injunctions regarding the performance of Japa and worship of Hari, the destroyer of the poison of the sins of Kali, purges completely his mind of that poison (or Kali) and accomplishes Yoga and ultimately attains the ever-cherished region of Hari.

अध्याय १२४

श्लोक 15

स्नापयद्भिः करेणूश्च कलभांश्च समाकुले ।अथ श्वेताभ्रसदृशे शृङ्गे तस्य च भूभृतः

snāpayadbhiḥ kareṇūśca kalabhāṃśca samākule / atha śvetābhrasadṛśe śṛṅge tasya ca bhūbhṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

crowded with those bathing she-elephants and their calves. Then on a peak of that mountain like a white cloud

अध्याय १२४

श्लोक 16

वटं कालाभ्रसदृशं ददर्श शतयोजनम् ।तस्याधस्तात्समासीनं योगिमण्डलमध्यगम्

vaṭaṃ kālābhrasadṛśaṃ dadarśa śatayojanam / tasyādhastātsamāsīnaṃ yogimaṇḍalamadhyagam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

he saw a banyan like a dark cloud, a hundred yojanas wide; beneath it, seated in the midst of a circle of yogis,

अध्याय १२४

श्लोक 17

कपर्दिनं विरूपाक्ष व्याघ्रचर्मांबरावृतम् ।भूतिभूषितसर्वाङ्गं नागभूषणभूषितम्

kapardinaṃ virūpākṣa vyāghracarmāṃbarāvṛtam / bhūtibhūṣitasarvāṅgaṃ nāgabhūṣaṇabhūṣitam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the one with matted locks, the misshapen-eyed, clad in a tiger skin, his whole body adorned with ash, adorned with serpent ornaments,

अध्याय १२४

श्लोक 18

रुद्राक्षमालया शश्वच्छोभितं चन्द्रशेखरम् ।तं दृष्ट्वा नारदो विप्रा भक्तिनम्रात्मकन्धरः

rudrākṣamālayā śaśvacchobhitaṃ candraśekharam / taṃ dṛṣṭvā nārado viprā bhaktinamrātmakandharaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

ever beautiful with a rosary of rudraksha, crowned with the moon — seeing him, Narada, O brahmins, his neck bowed in devotion,

अध्याय १२४

श्लोक 19

ननाम् शिरसा तस्य पादयोर्जगदीशितुः ।ततः प्रसन्नमनसा स्तुत्वा वाग्भिर्वृषध्वजम्

nanām śirasā tasya pādayorjagadīśituḥ / tataḥ prasannamanasā stutvā vāgbhirvṛṣadhvajam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

bowed his head at the feet of the Lord of the world; then, praising the bull-bannered one with glad heart and words,

अध्याय १२४

श्लोक 20

निषसादाज्ञया स्थाणोः सत्कृतो योगिभिस्तदा ।अथापृच्छच्च कुशलं नारदं जगतां गुरुः

niṣasādājñayā sthāṇoḥ satkṛto yogibhistadā / athāpṛcchacca kuśalaṃ nāradaṃ jagatāṃ guruḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

he sat down at Sthanu's command, honoured then by the yogis. Then the teacher of the worlds asked Narada about his welfare,

अध्याय १२४

श्लोक 21

स च प्राह प्रसादेन भवतः सर्वमस्ति मे ।सर्वेषां योगिवर्याणां शृण्वतां तत्र वाडवाः

sa ca prāha prasādena bhavataḥ sarvamasti me / sarveṣāṃ yogivaryāṇāṃ śṛṇvatāṃ tatra vāḍavāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and he said, "By your grace I have everything." As all the best yogis listened there, O brahmins,

अध्याय १२४

श्लोक 22

पप्रच्छ शांभिवं ज्ञानं पशुपाशविमोक्षणम् ।स शिवः सादरं तस्य भक्त्या संतुष्टमानसः

papraccha śāṃbhivaṃ jñānaṃ paśupāśavimokṣaṇam / sa śivaḥ sādaraṃ tasya bhaktyā saṃtuṣṭamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

he asked about Shambhu's knowledge, which releases the soul from its bonds; and Shiva, his heart pleased by his devotion, respectfully

अध्याय १२४

श्लोक 23

योगमष्टाङ्गसंयुक्तं प्राह प्रणतवत्सलः ।स लब्ध्वा शांभवं ज्ञानं शङ्कराल्लोकशङ्करात्

yogamaṣṭāṅgasaṃyuktaṃ prāha praṇatavatsalaḥ / sa labdhvā śāṃbhavaṃ jñānaṃ śaṅkarāllokaśaṅkarāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

taught him the yoga with eight limbs, being kind to those who bow. Having received Shambhu's knowledge from Shankara, who brings good to the world,

अध्याय १२४

श्लोक 24

सुप्रसन्नमना नत्वा ययौ नारायणान्तिकम् ।तत्रापि नारदो ऽभीक्ष्णं गतागतपरायणः

suprasannamanā natvā yayau nārāyaṇāntikam / tatrāpi nārado 'bhīkṣṇaṃ gatāgataparāyaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

he bowed with a most glad heart and went to Narayana; there too Narada, constantly going and coming,

अध्याय १२४

श्लोक 25

सेवितं योगिभिः सिद्धैर्नारायणमतोषयत् ।एतद्वः कीर्तितं विप्रा नारदीयं महन्मया

sevitaṃ yogibhiḥ siddhairnārāyaṇamatoṣayat / etadvaḥ kīrtitaṃ viprā nāradīyaṃ mahanmayā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

pleased Narayana, served by yogis and Siddhas. This great Naradiya I have told you, O brahmins,

अध्याय १२४

श्लोक 26

उपाख्यानं वेदसमं सर्वशास्त्रनिदर्शनम् ।चतुष्पादसमायुक्तं शृण्वतां ज्ञानवर्द्धनम्

upākhyānaṃ vedasamaṃ sarvaśāstranidarśanam / catuṣpādasamāyuktaṃ śṛṇvatāṃ jñānavarddhanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

a narrative equal to the Veda, displaying all scriptures, in four parts, increasing the knowledge of those who hear it.

अध्याय १२४

श्लोक 27

य एतत्कीर्तयेद्विप्रा नारदीयं शिवालये ।समाजे द्विजमुख्यानां तथा केशवमन्दिरे

ya etatkīrtayedviprā nāradīyaṃ śivālaye / samāje dvijamukhyānāṃ tathā keśavamandire

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whoever recites this Naradiya, O brahmins, in a Shiva temple, in an assembly of eminent brahmins, or in a temple of Keshava,

अध्याय १२४

श्लोक 28

मथुरायां प्रयागे च पुरुषोत्तमसन्निधौ ।सेतौ काञ्च्यां कुशस्थल्यां गङ्गाद्वारे कुशस्थले

mathurāyāṃ prayāge ca puruṣottamasannidhau / setau kāñcyāṃ kuśasthalyāṃ gaṅgādvāre kuśasthale

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

at Mathura, at Prayaga, in the presence of Purushottama, at the Setu, at Kanchi, at Kushasthali, at Gangadvara, at Kushasthala,

अध्याय १२४

श्लोक 29

पुष्करेषु नदीतीरे यत्र कुत्रापि भक्तिमान् ।स लभेत्सर्वय ज्ञानां तीर्थानां च फलं महत्

puṣkareṣu nadītīre yatra kutrāpi bhaktimān / sa labhetsarvaya jñānāṃ tīrthānāṃ ca phalaṃ mahat

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

at the Pushkaras, on a river bank, or wherever, with devotion, gains the great fruit of all sacrifices and tirthas,

अध्याय १२४

श्लोक 30

दानानां चापि सर्वेषां तपसां वाप्यशेषतः ।उपवासपरो वापि हविष्याशी जितेन्द्रियः

dānānāṃ cāpi sarveṣāṃ tapasāṃ vāpyaśeṣataḥ / upavāsaparo vāpi haviṣyāśī jitendriyaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

of all gifts and all austerities without remainder. Fasting, or eating only sacrificial food, with senses controlled,

अध्याय १२४

श्लोक 31

श्रोता चैव तथा वक्ता नारायणपरायणः ।शिवभक्तिरतो वापि शृण्वन् सिद्धिमवाप्नुयात्

śrotā caiva tathā vaktā nārāyaṇaparāyaṇaḥ / śivabhaktirato vāpi śṛṇvan siddhimavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the hearer and likewise the speaker, devoted to Narayana or delighting in devotion to Shiva, gains success by hearing it.

अध्याय १२४

श्लोक 32

अस्निन्नशेषपुण्यानां सिद्धीनां च समुद्भवः ।कथितः सर्वपापघ्नः पठतां शृण्वतां सदा

asninnaśeṣapuṇyānāṃ siddhīnāṃ ca samudbhavaḥ / kathitaḥ sarvapāpaghnaḥ paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ sadā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In it is declared the source of all merits and siddhis; it always destroys all sins for those who read and hear it,

अध्याय १२४

श्लोक 33

कलिदोषहरं पुंसां सर्वसंपत्तिवर्द्धनम् ।सर्वेषामीप्सितं चेदं सर्वज्ञानप्रकाशकम्

kalidoṣaharaṃ puṃsāṃ sarvasaṃpattivarddhanam / sarveṣāmīpsitaṃ cedaṃ sarvajñānaprakāśakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

removes men's faults of the Kali age, increases all prosperity, is desired by all and illuminates all knowledge

अध्याय १२४

श्लोक 34

शैवानां वैष्णवानां च शाक्तानां सूयसेविनाम् ।तथैव गाणपत्यानां वर्णाश्रमवतां द्विजाः

śaivānāṃ vaiṣṇavānāṃ ca śāktānāṃ sūyasevinām / tathaiva gāṇapatyānāṃ varṇāśramavatāṃ dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

for Shaivas, Vaishnavas, Shaktas, worshippers of the Sun and likewise Ganapatyas, and those in the classes and stages of life, O brahmins;

अध्याय १२४

श्लोक 35

तपसां च व्रतानां च फलानां संप्रकाशकम् ।मन्त्राणां चैव यन्त्राणां वेदाङ्गानां विभागशः

tapasāṃ ca vratānāṃ ca phalānāṃ saṃprakāśakam / mantrāṇāṃ caiva yantrāṇāṃ vedāṅgānāṃ vibhāgaśaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

it illuminates the fruits of austerities and vows, and, division by division, of mantras, yantras and the limbs of the Veda,

अध्याय १२४

श्लोक 36

तथागमानां सांख्यानां वेदानां चैव संग्रहम् ।य एतत्पठते भक्त्या शृणुयाद्वा समाहितः

tathāgamānāṃ sāṃkhyānāṃ vedānāṃ caiva saṃgraham / ya etatpaṭhate bhaktyā śṛṇuyādvā samāhitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and it is a compendium of the Agamas, the Sankhyas and the Vedas. Whoever reads this with devotion or hears it with concentration

अध्याय १२४

श्लोक 37

स लभेद्वाञ्छितान्कामान्देवादिष्वपि दुर्लभान् ।श्रुत्वेदं नारदीयं तु पुराणं वेदसंमितम्

sa labhedvāñchitānkāmāndevādiṣvapi durlabhān / śrutvedaṃ nāradīyaṃ tu purāṇaṃ vedasaṃmitam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

gains the desires he wishes, rare even among the gods. Having heard this Naradiya Purana, equal to the Veda,

अध्याय १२४

श्लोक 38

वाचकं पूजयेद्भक्त्या धनरत्नांशुकादिभिः ।भूमिदानैर्गवां दानै रत्नदानैश्च संततम्

vācakaṃ pūjayedbhaktyā dhanaratnāṃśukādibhiḥ / bhūmidānairgavāṃ dānai ratnadānaiśca saṃtatam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should devotedly honour the reciter with wealth, gems, clothes and the like; with gifts of land, cows and gems constantly,

अध्याय १२४

श्लोक 39

हस्त्यश्वरथदानैश्च प्रीणयेत्सततं गुरुम् ।यस्तु व्याकुरुते विप्राः पुराणं धर्मसंग्रहम्

hastyaśvarathadānaiśca prīṇayetsatataṃ gurum / yastu vyākurute viprāḥ purāṇaṃ dharmasaṃgraham

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and gifts of elephants, horses and chariots, one should always please the teacher. The one who expounds, O brahmins, the Purana, the compendium of dharma,

अध्याय १२४

श्लोक 40

चतुर्वर्गप्रदं नॄणां को ऽन्यस्तत्सदृशो गुरुः ।कायेन मनसा वाचा धनाद्यैरपि संततम्

caturvargapradaṃ nṝṇāṃ ko 'nyastatsadṛśo guruḥ / kāyena manasā vācā dhanādyairapi saṃtatam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

which grants men the four aims — what other teacher is his equal? In body, mind and speech, and with wealth and the like, constantly

अध्याय १२४

श्लोक 41

प्रियं समाचरेत्तस्य गुरोर्द्धर्मोपदेशिनः ।श्रुत्वा पुराणं विधिवद्धोमं कृत्वा सुरार्चनम्

priyaṃ samācarettasya gurorddharmopadeśinaḥ / śrutvā purāṇaṃ vidhivaddhomaṃ kṛtvā surārcanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should do what is dear to that teacher who teaches dharma. Having heard the Purana duly, performed an oblation and worshipped the gods,

अध्याय १२४

श्लोक 42

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छतं मिष्टान्नपायसैः ।दक्षिणां प्रददेच्छक्त्या भक्त्या प्रीयेत माधवः

brāhmaṇānbhojayetpaścācchataṃ miṣṭānnapāyasaiḥ / dakṣiṇāṃ pradadecchaktyā bhaktyā prīyeta mādhavaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should then feed a hundred brahmins with sweet food and milk-rice and give fees according to one's means; with devotion Madhava is pleased.

अध्याय १२४

श्लोक 43

यथा श्रेष्ठा नदी गङ्गा पुष्करं च सरो यथा ।काशी पुरी नगो मेरुर्देवो नारायणो हरिः

yathā śreṣṭhā nadī gaṅgā puṣkaraṃ ca saro yathā / kāśī purī nago merurdevo nārāyaṇo hariḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

As the Ganga is the best of rivers, Pushkara of lakes, Kashi of cities, Meru of mountains, Narayana Hari of gods,

अध्याय १२४

श्लोक 44

कृतं युगं सामवेदो धेनुर्विप्रो ऽन्नमंबु च ।मार्गो मृगेन्द्रः पुरुषो ऽश्वत्थः प्रह्लाद आननम्

kṛtaṃ yugaṃ sāmavedo dhenurvipro 'nnamaṃbu ca / mārgo mṛgendraḥ puruṣo 'śvatthaḥ prahlāda ānanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

the Krita of ages, the Sama of Vedas, the cow, the brahmin, food and water, the month of Margashirsha, the lion, the man, the ashvattha, Prahlada, the face,

अध्याय १२४

श्लोक 45

उच्चैः श्रवा वसंतश्च जपः शेषोर्ऽयमा धनुः ।पावको विष्णुरिन्द्रश्च कपिलो वाक्पतिः कविः

uccaiḥ śravā vasaṃtaśca japaḥ śeṣor'yamā dhanuḥ / pāvako viṣṇurindraśca kapilo vākpatiḥ kaviḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Ucchaihshravas, spring, japa, Shesha, Aryaman, the bow, Fire, Vishnu, Indra, Kapila, the lord of speech, the poet,

अध्याय १२४

श्लोक 46

अर्जुनो हनुमान्दर्भश्चित्तं चित्ररथ्ॐऽबुजम् ।उर्वशी काञ्चनं यद्वच्छ्रेष्टाश्चैते स्वजातिषु

arjuno hanumāndarbhaścittaṃ citrarathoṃ'bujam / urvaśī kāñcanaṃ yadvacchreṣṭāścaite svajātiṣu

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Arjuna, Hanuman, darbha, the mind, Chitraratha, the lotus, Urvashi and gold — as these are the best of their kinds,

अध्याय १२४

श्लोक 47

तथैव नारदीयं तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् ।शान्तिरस्तु शिवं चास्तु सर्वेषां वो द्विजोत्तमाः

tathaiva nāradīyaṃ tu purāṇeṣu prakīrtitam / śāntirastu śivaṃ cāstu sarveṣāṃ vo dvijottamāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

so the Naradiya is proclaimed among the Puranas. Peace and good be with all of you, O best of brahmins;

अध्याय १२४

श्लोक 48

गमिष्यामि गुरोः पार्ंश्वं व्यासस्यामिततेजसः ।इत्युक्त्वाभ्यर्चितः सूतः शौनकाद्यैर्महात्मभिः

gamiṣyāmi guroḥ pārṃśvaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ / ityuktvābhyarcitaḥ sūtaḥ śaunakādyairmahātmabhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

I shall go to my teacher Vyasa of boundless radiance." Having said this, Suta, honoured by the great-souled Shaunaka and the others,

अध्याय १२४

श्लोक 49

आज्ञप्तश्च पुनः सर्वैर्दर्शनार्थं गुरोर्ययौ ।ते ऽपि सर्वे द्विजश्रेष्ठाः शौनकाद्याः समाहिताः ।श्रुतं सम्यगनुष्ठाय तत्र तस्थुश्च सत्रिणः

ājñaptaśca punaḥ sarvairdarśanārthaṃ guroryayau / te 'pi sarve dvijaśreṣṭhāḥ śaunakādyāḥ samāhitāḥ / śrutaṃ samyaganuṣṭhāya tatra tasthuśca satriṇaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and given leave again by all, went to see his teacher; and all those best of brahmins led by Shaunaka, collected, practising well what they had heard, remained there at the sacrificial session.

अध्याय १२४

श्लोक 50

कलिकल्मषविषनाशनं हरिं यो जपपूजनविधिभेषजोपसेवी ।स तु निर्विषमनसा समेत्य यागं लभते सतमभीप्सितं हि लोकम्

kalikalmaṣaviṣanāśanaṃ hariṃ yo japapūjanavidhibheṣajopasevī / sa tu nirviṣamanasā sametya yāgaṃ labhate satamabhīpsitaṃ hi lokam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whoever, using the medicine of japa and worship, serves Hari, who destroys the poison of the sins of Kali, comes to the sacrifice with a mind free of poison and gains the world he desires.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 124
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.