Narada Purana· Nārada Purāṇa
125
अध्याय 125 / 167

Book 2 - Adhyaya 1

26 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ26 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १२५

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पुराणमहिमावर्णनं नाम पञ्चविंशोत्तरशततमो ऽध्यायः समाप्तोयं बृहन्नारदीयपुराणस्य पूर्वभागः श्रीराधामदनमोहनो जयति तराम् उत्तरभागः श्रीगणेशाय नमः श्रीकृष्णाय नमः पान्तु वो जलदश्यामाः शार्ङ्गज्याघातकर्कशाः ।त्रैलोक्यमण्डपस्तंभाश्चत्वारो हरिबाहवः

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe bṛhadupākhyāne caturthapāde purāṇamahimāvarṇanaṃ nāma pañcaviṃśottaraśatatamo 'dhyāyaḥ samāptoyaṃ bṛhannāradīyapurāṇasya pūrvabhāgaḥ śrīrādhāmadanamohano jayati tarām uttarabhāgaḥ śrīgaṇeśāya namaḥ śrīkṛṣṇāya namaḥ pāntu vo jaladaśyāmāḥ śārṅgajyāghātakarkaśāḥ / trailokyamaṇḍapastaṃbhāścatvāro haribāhavaḥ

हिन्दी अर्थ

महर्षि वसिष्ठका मान्धाताको एकादशीब्रतकी महिमा सुनाना

English

May the lotus-like pair of Hari's feet be the bestower of desires on us — the pair of feet refulgent with the brilliance of the polished crest jewels of Devas and Asuras (as they bow to him).

अध्याय १२५

श्लोक 2

सुरद सुरशिरोरत्ननिघृष्टमणिरञ्जितम् ।हरिपादांबुजद्वन्द्वमभीष्टप्तदमस्तु नः

surada suraśiroratnanighṛṣṭamaṇirañjitam / haripādāṃbujadvandvamabhīṣṭaptadamastu naḥ

हिन्दी अर्थ

पान्तु वो जलदश्यामा: शार्डूज्याघातकर्कशा: ।

English

O excellent Brahmana, It behoves your honour to tell me what that fire is that burns both dry and damp fuel of terrible sins.

अध्याय १२५

श्लोक 3

मान्धातोवाच पापेन्धनस्य घोरस्य शुष्कार्द्रस्य द्विजोत्तम ।कोवह्निर्दहते तस्य तद्भवान्वक्तुमर्हति

māndhātovāca pāpendhanasya ghorasya śuṣkārdrasya dvijottama / kovahnirdahate tasya tadbhavānvaktumarhati

हिन्दी अर्थ

“जो मेघके समान श्यामवर्ण हैं, शार्ब्रधनुषकी प्रत्यज्चांके आघात (रगड़)-से कठोर हो गयी हैं तथा त्रिभुवनरूपी विशाल भवनको खड़े रखनेके लिये मानो खंभेके समान हैं, भगवान् विष्णुकी वे चारों भुजाएँ आप लोगोंकी रक्षा करें।'

English

O sage, born of the four-faced deity (Brahma), there is nothing that is unknown to you in the three worlds. O prominent Brahmana, the three - fold things (of the past, present and future time) are precisely known to you.

अध्याय १२५

श्लोक 4

नाज्ञातं त्रिषु लोकेषु चतुर्मुखसमुद्भव ।विद्यते तव विप्रेन्द्र त्रिविधस्य सुनिश्चितम्

nājñātaṃ triṣu lokeṣu caturmukhasamudbhava / vidyate tava viprendra trividhasya suniścitam

हिन्दी अर्थ

' भगवान् श्रीहरिके वे युगल चरणारविन्द सा 3) 492! हमारे अभीष्ट मनोरथोंकी पूर्ति करें, जो देवताओं फिर और असुरोंके मस्तकपर स्थित रत्रमय मुकुटकी घिसी हुई मणियोंसे सदा अनुरझ्ित रहते हैं।' मान्धाताने ( वसिष्ठजीसे ) पूछा--द्विजोत्तम ! े जो भयंकर पापरूपी सूखे या गीले ईंधनको जला बसिष्ठजी बोले--नृपश्रेष्ठ ! सुनो, जिस अग्रिसे

English

O king of kings, the fuel of sins even though accumulated ( lit. generated) in the course of hundred births, is reduced to ashes through the fire called EkadaSl.

अध्याय १२५

श्लोक 5

अज्ञातं पातकं शुष्कं ज्ञातं चार्द्रमुदाहृतम् ।भाव्यं वाप्यथवातीतं वर्तमान वदस्व नः

ajñātaṃ pātakaṃ śuṣkaṃ jñātaṃ cārdramudāhṛtam / bhāvyaṃ vāpyathavātītaṃ vartamāna vadasva naḥ

हिन्दी अर्थ

शुभदिवस--एकादशी तिथिको उपवासपूर्वक ब्रत नहीं करता, तभीतक इस शरीरमें पाप ठहर पाते हैं। सहस्नों अश्वमेध और सैकड़ों राजसूय यज्ञ एकादशीब्रतकी सोलहवीं कलाके बराबर भी

English

O ruler of men, sins remain in this body, only so long as the creature (i.e. man) does not observe fast on the auspi¬ cious day of Padmanabha.

अध्याय १२५

श्लोक 6

वह्निनो केन तद्भस्म भवेदेतन्मतं मम ।वसिष्टं उवाच श्रूयतां नृपशार्दूल वह्निना येन तद्भवेत्

vahnino kena tadbhasma bhavedetanmataṃ mama / vasiṣṭaṃ uvāca śrūyatāṃ nṛpaśārdūla vahninā yena tadbhavet

हिन्दी अर्थ

नहीं हो सकते। प्रभो! एकादश इन्द्रियोंद्वारा जो पाप किया जाता है, वह सब-का-सब एकादशीके उपवाससे नष्ट हो जाता है। राजन्! यदि किसी दूसरे बहानेसे भी एकादशीको उपवास कर लिया

English

Thousands of horse-sacrifices and hundreds of Raj - asuya sacrifices do not deserve even a sixteenth part of the fast observed on the EkadasI day.

अध्याय १२५

श्लोक 7

भस्म शुष्कं तथार्द्रं च पापमस्य ह्येशेषतः

bhasma śuṣkaṃ tathārdraṃ ca pāpamasya hyeśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

जाय तो वह यमराजका दर्शन नहीं होने देती। यह एकादशी स्वर्ग और मोक्ष देनेवाली है। राज्य और पुत्र प्रदान करनेवाली है। उत्तम स्त्रीकी प्राप्ति करानेवाली तथा शरीरको नीरोग बनानेवाली

English

O Lord, all the sins that have been committed by the eleven sense organs shall be dissolved, thanks to the fast on the EkadasI (eleventh) day.

अध्याय १२५

श्लोक 8

अवाप्य वासरं विष्णोर्यो नरः संयतेन्द्रियः ।उपवासपरो भूत्वा पूजयेन्मधुसूदनम्

avāpya vāsaraṃ viṣṇoryo naraḥ saṃyatendriyaḥ / upavāsaparo bhūtvā pūjayenmadhusūdanam

हिन्दी अर्थ

है। राजन्! एकादशीसे अधिक पवित्र न गड्जभा है, न गया; न काशी है, न पुष्कर। कुरुक्षेत्र, नर्मदा, देविका, यमुना तथा चन्द्रभागा भी एकादशीसे बढ़कर पुण्यमय नहीं हैं। राजन!

English

It bestows heavently pleasure and salvation; it yields kingdom and sons; it grants good wives and freedom from ailments to the body.

अध्याय १२५

श्लोक 9

स धात्रीस्नानसहितो रात्रौ जागरणान्वितः ।विशोधयति पापानि कितवो हि यथा धनम्

sa dhātrīsnānasahito rātrau jāgaraṇānvitaḥ / viśodhayati pāpāni kitavo hi yathā dhanam

हिन्दी अर्थ

एकादशीका ब्रत करनेसे भगवान् विष्णुका धाम अनायास ही प्राप्त हो जाता है। एकादशीको उपवासपूर्वक रातमें जागरण करनेसे मनुष्य सब पापोंसे मुक्त हो भगवान् विष्णुके लोकमें जाता

English

By observing fast during the day on the day of Hari and by keeping awake during the night, a man is liberated from sins and he goes direct to the region of Visnu.

अध्याय १२५

श्लोक 10

एकदाशीसमाख्येन वह्निना पातकेन्धनम् ।भस्मतां याति राजेन्द्र अपि जन्मशतोद्भवम्

ekadāśīsamākhyena vahninā pātakendhanam / bhasmatāṃ yāti rājendra api janmaśatodbhavam

हिन्दी अर्थ

है। राजेन्द्र ! एकादशीब्रत करनेवाला पुरुष मातृकुल,

English

O leading king, it uplifts ten generations on the mother-side, ten generations on the father's side, and ten generations on the wife's side.

अध्याय १२५

श्लोक 11

नेदृश पावनं किञ्चिन्नाराणां भूप विद्यते ।यादृशं पद्मनाभस्य दिनं पातकहानिदम्

nedṛśa pāvanaṃ kiñcinnārāṇāṃ bhūpa vidyate / yādṛśaṃ padmanābhasya dinaṃ pātakahānidam

हिन्दी अर्थ

पितृकुल तथा पत्रीकुलकी दस-दस पीढ़ियोंका उद्धार कर देता है। महाराज! वह अपनेको भी वैकुण्ठमें ले जाता है। एकादशी चिन्तामणि अथवा निधिके समान है। संकल्पसाधक कल्पवृक्ष

English

The southern portion of the rivpr Sarayu De. p- -

अध्याय १२५

श्लोक 12

तावत्पापानि देहे ऽस्मिंस्तिष्ठन्ति मनुजाधिप ।यावन्नोपवसेज्जन्तुः पद्मनाभदिमं शुभम्

tāvatpāpāni dehe 'smiṃstiṣṭhanti manujādhipa / yāvannopavasejjantuḥ padmanābhadimaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

एवं वेदवाक्योंके समान है। नरश्रेष्ठ! जो मनुष्य ट्वादशशी (एकादशीयुक्त)-की शरण लेते हैं, वे चार भुजाओंसे युक्त हो गरुड़की पीठपर वनमाला और पीताम्बरसे सुशोभित हो भगवान् विष्णुके

English

Thus the power of Dvadasi has been glorified by me, O king, it is called the fire that consumes the terrible fuel of sin.

अध्याय १२५

श्लोक 13

अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च ।एकादश्युपवासस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca / ekādaśyupavāsasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

हिन्दी अर्थ

धाममें जाते हैं। महीपते! यह मैंने द्वादशी (एकादशीयुक्त ) -का प्रभाव बताया है। यह घोर पापरूपी ईंधनके लिये अग्निके समान है। पुत्र-

English

Always the day of Hari should be observed as a day of fast by men, devoted to holiness and piety, who wish for abundant worldly pleasures as well as sons, grandsons etc.

अध्याय १२५

श्लोक 14

एकादशेन्द्रियैः पापं यत्कृतं भवति प्रभो ।एकादश्युपवासेन तत्सर्वं विलयं व्रजेत्

ekādaśendriyaiḥ pāpaṃ yatkṛtaṃ bhavati prabho / ekādaśyupavāsena tatsarvaṃ vilayaṃ vrajet

हिन्दी अर्थ

भोगोंकी इच्छा रखनेवाले धर्मपरायण मनुष्योंको सदा एकादशीके दिन उपवास करना चाहिए। नरश्रेष्ठडू जो मनुष्य आदरपूर्वक एकादशीक्रत करता है, वह माताके उदरमें प्रवेश नहीं करता

English

The man who observes the day of Hari (EkadasI) with great respect, O most excellent one among men, never enters the womb of a mother even if he has committed many sins or even if he observes the fast with or without intention. He goes to the endless region of Visnu, the Lord of the world.

अध्याय १२५

श्लोक 15

एकादशीसमं किञ्चित्पापनाशं न विद्यते ।व्याजेनापि कृता राजन्न दर्शयति भास्करिम्

ekādaśīsamaṃ kiñcitpāpanāśaṃ na vidyate / vyājenāpi kṛtā rājanna darśayati bhāskarim

हिन्दी अर्थ

(उसकी मुक्ति हो जाती है) । अनेक पापोंसे युक्त मनुष्य भी निष्काम या सकामभावसे यदि एकादशीका ब्रत करता है तो वह लोकनाथ भगवान् विष्णुके अनन्त पद (वैकुण्ठ धाम)-को

English

There is nothing equal to Ekadashi in destroying sin. Even if observed by pretext, O king, it does not show the sun's son (Yama).

अध्याय १२५

श्लोक 16

स्वर्गमोक्षप्रदा ह्येषा राज्यपुत्रप्रदायिनी ।सुकलत्रप्रदा ह्येषा शरीरारोग्यदायिनी

svargamokṣapradā hyeṣā rājyaputrapradāyinī / sukalatrapradā hyeṣā śarīrārogyadāyinī

हिन्दी अर्थ

तिथिके विषयमें अनेक ज्ञातव्य बातें तथा विद्धा तिथिका निषेध

English

This gives heaven and liberation, kingdom and sons, a good wife, health of the body.

अध्याय १२५

श्लोक 17

न गङ्गा न गया भूप न काशी न च पुष्करम् ।न चापि कैरवं क्षेत्रं न रेवा न च देविका

na gaṅgā na gayā bhūpa na kāśī na ca puṣkaram / na cāpi kairavaṃ kṣetraṃ na revā na ca devikā

हिन्दी अर्थ

वसिष्ठजी कहते हैं--राजन्! एकादशी तथा भगवान् विष्णुकी महिमासे सम्बन्ध रखनेवाले सूतपुत्रके उस वचनको जो समस्त पापराशियोंका निवारण करनेवाला था, सुनकर सम्पूर्ण श्रेष्ठ

English

Not the Ganga, not Gaya, O king, not Kashi, not Pushkara, nor the Kairava field, nor Reva, nor Devika,

अध्याय १२५

श्लोक 18

यमुना चन्द्रभागा च पुण्या भूप हरेर्दिनात् ।अनायासेन राजेन्द्र प्राप्यते हरिमन्दिरम्

yamunā candrabhāgā ca puṇyā bhūpa harerdināt / anāyāsena rājendra prāpyate harimandiram

हिन्दी अर्थ

ब्राह्मणोंने पुन: निर्मल हृदयवाले पौराणिक सूतपुत्रसे पूछा-- मानद! आप व्यासजीकी कृपासे अठारह पुराण और महाभारतको भी जानते हैं। पुराणों और स्मृतियोंमें ऐसी कोई बात नहीं है, जिसे

English

nor Yamuna and Chandrabhaga are holy in comparison to Hari's day, O king. Without effort, O king, Hari's abode is attained.

अध्याय १२५

श्लोक 19

रात्रौ जामरण कृत्वा समुपोष्य हरेर्दिनम् ।सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके व्रजेन्नरः

rātrau jāmaraṇa kṛtvā samupoṣya harerdinam / sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke vrajennaraḥ

हिन्दी अर्थ

आप न जानते हों। हम लोगोंके हृदयमें एक संशय उत्पन्न हो गया है। आप ही विस्तारसे समझाकर यथार्थरूपसे उसका निवारण कर सकते हैं। तिथिके मूल भाग (प्रारम्भ)-में उपवास

English

Having kept the vigil at night and fasted on Hari's day, a man freed from all sins goes to Vishnu's world.

अध्याय १२५

श्लोक 20

दशैव मातृके पक्षे दश राजेन्द्र पैतृके ।भार्याया दश पक्षे च पुरुषानुद्धरेत्तथा

daśaiva mātṛke pakṣe daśa rājendra paitṛke / bhāryāyā daśa pakṣe ca puruṣānuddharettathā

हिन्दी अर्थ

करना चाहिए या अन्तमें? देवकर्म हो या पितृकर्म उसमें तिथिके किस भागमें उपवास करना उचित है? यह बतानेकी कृपा करें। सौतिने कहा--महर्षियो ! देवताओंकी प्रसन्नताके

English

Ten of the mother's side, ten, O king, of the father's, ten of the wife's side, he would uplift, as well as men;

अध्याय १२५

श्लोक 21

आत्मानमपि राजेन्द्र स नयेद्वैष्णवं पुरम् ।चिन्तामणिसमा ह्येषा अथवापि निधेः समा

ātmānamapi rājendra sa nayedvaiṣṇavaṃ puram / cintāmaṇisamā hyeṣā athavāpi nidheḥ samā

हिन्दी अर्थ

लिये तो तिथिके अन्तभागमें ही उपवास करना उचित है। वही उनकी प्रीति बढ़ानेवाला है। पितरोंको तिथिका मूलभाग ही प्रिय है-ऐसा कालज्ञ पुरुषोंका कथन है। अतः दसगुने फलकी

English

and himself too, O king, he would take to Vishnu's city. This is like a wish-jewel or a treasure,

अध्याय १२५

श्लोक 22

संकल्पपादपप्रख्या वेदवाक्योपमाथवा ।द्वादशीं ये प्रपन्ना हि नरा नरवरोत्तम

saṃkalpapādapaprakhyā vedavākyopamāthavā / dvādaśīṃ ye prapannā hi narā naravarottama

हिन्दी अर्थ

इच्छा रखनेवाले पुरुषोंको तिथिके अन्तभागमें ही उपवास करना चाहिए। धर्मकामी पुरुषोंको पितरोंकी तृप्तिक लिये तिथिके मूलभागको ही उत्तम मानना चाहिए। विप्रगण! धर्म, अर्थ तथा कामकी

English

like a wish-tree or like Vedic words. Those men who, O best of men, take refuge in Dvadashi

अध्याय १२५

श्लोक 23

ते द्वन्द्वबाहवो जाता नागारिकृतवाहनाः ।स्रग्विणः पीतवस्त्राश्च प्रयान्ति हरिमन्दिरम्

te dvandvabāhavo jātā nāgārikṛtavāhanāḥ / sragviṇaḥ pītavastrāśca prayānti harimandiram

हिन्दी अर्थ

इच्छावाले मनुष्योंको चाहिए कि द्वितीया, अष्टमी, षष्ठी और एकादशी तिथियाँ यदि पूर्वविद्धा हों अर्थात् पहलेवाली तिथिसे संयुक्त हों तो उस दिन ब्रत न करें। द्विजवरो! सप्तमी, अमावास्या,

English

are born with two-armed forms and with serpent-enemy (Garuda) as vehicle, garlanded, in yellow clothes, they go to Hari's abode.

अध्याय १२५

श्लोक 24

एष प्रभावो हि मया द्वादश्याः परिकीर्तितः ।पापेन्धनस्य घोरस्य पावकाख्यो महीपते

eṣa prabhāvo hi mayā dvādaśyāḥ parikīrtitaḥ / pāpendhanasya ghorasya pāvakākhyo mahīpate

हिन्दी अर्थ

पूर्णिमा तथा पिताका वार्षिक श्राद्धदिन--इन दिनोंमें पूर्वविद्धा तिथि ही ग्रहण करनी चाहिए। सूर्योदयके समय यदि थोड़ी भी पूर्व तिथि हो तो उससे वर्तमान तिथिको पूर्वविद्धा माने, यदि

English

Such is the power of Dvadashi told by me, O king: fire to the terrible fuel of sin.

अध्याय १२५

श्लोक 25

हरेर्द्दिनं सदोपोष्यं नरैर्धर्मपरायणैः ।इच्छद्भिर्विपुलान्योगान्पुत्रपौत्रादिकांस्तथा

harerddinaṃ sadopoṣyaṃ narairdharmaparāyaṇaiḥ / icchadbhirvipulānyogānputrapautrādikāṃstathā

हिन्दी अर्थ

उदयके पूर्वसे ही वर्तमान तिथि आ गयी हो तो उसे 'प्रभूता' समझे। पारण तथा मनुष्यके मरणमें तत्कालवर्तिनी तिथि ग्रहण करने योग्य मानी गयी है। पितृकार्यमें वही तिथि ग्राह्म है जो सूर्यास्तकालमें

English

Hari's day is always to be fasted by men devoted to dharma, wishing for abundant enjoyments, sons, grandsons and the like.

अध्याय १२५

श्लोक 26

हरिदिनमिह मर्त्यो यः करोत्यादरेण नरवर स तु कुक्षिं मातुराप्नोति नैव ।बहुवृजिनसमेतो ऽकामतः कामतो वा व्रजति पदमनन्तं लोकनाथस्य विष्णोः

haridinamiha martyo yaḥ karotyādareṇa naravara sa tu kukṣiṃ māturāpnoti naiva / bahuvṛjinasameto 'kāmataḥ kāmato vā vrajati padamanantaṃ lokanāthasya viṣṇoḥ

हिन्दी अर्थ

मौजूद रहे। विप्रवरो तिथिका प्रमाण सूर्य और चन्द्रमाकी गतिपर निर्भर है। चन्द्रमा और सूर्यकी गतिका ज्ञान होनेसे कालवेत्ता विद्वान्ू तिथिके कालका मान समझते हैं।

English

The mortal who here honours Hari's day with respect, O best of men, does not enter a mother's womb again; though full of many sins, wittingly or unwittingly he goes to the endless abode of Vishnu, the Lord of the world.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 125
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.