Narasimha Purana· Nṛsiṁha Purāṇa
10
अध्याय 10 / 68

Adhyaya 10

51 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ51 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १०

श्लोक 1

॥ इति श्रीनरसिंहपुराणे नवमो ऽध्यायः ॥ नर्प् ९ ॥ जित्वैवम् आत्मनो मृत्युं तपसा शंसितव्रतः स जगाम पितुर् गेहं मार्कण्डेयो महामतिः

|| iti śrīnarasiṃhapurāṇe navamo 'dhyāyaḥ || narp 9 || jitvaivam ātmano mṛtyuṃ tapasā śaṃsitavrataḥ sa jagāma pitur gehaṃ mārkaṇḍeyo mahāmatiḥ

हिन्दी अर्थ

मार्कण्डेयजीद्वारा शेषशायी भगवानूका स्तवन प्रसीद देवदेवेश प्रसीद गरुडध्वज

English

Marriage of Markandeya, Birth of Vedasira, Performance of penance under Ak$ayavata and recital of psalm by Markandeya, Lord give blessings and boon to him.

अध्याय १०

श्लोक 2

कृत्वा विवाहं धर्मेण भृगोर् वाक्यविशेषतः स वेदशिरसं पुत्रम् उत्पाद्य च विधानतः

kṛtvā vivāhaṃ dharmeṇa bhṛgor vākyaviśeṣataḥ sa vedaśirasaṃ putram utpādya ca vidhānataḥ

हिन्दी अर्थ

प्रसीद लोकनाथाद्य प्रसीद परमेशवर प्रसीद सर्वदेवेश प्रसीद कमलेक्षण।

English

TT ppildl zf felHd:ll?ll ftZciT ■4K|4iUHHlHii4 v i

अध्याय १०

श्लोक 3

इष्ट्वा यज्ञैस् तु देवेशं नारायणम् अनामयम् श्राद्धेन तु पितृन् इष्ट्वा अन्नदानेन चातिथीन्

iṣṭvā yajñais tu deveśaṃ nārāyaṇam anāmayam śrāddhena tu pitṛn iṣṭvā annadānena cātithīn

हिन्दी अर्थ

प्रसीद सुभगाकान्त प्रसीद भुवनाधिप। प्रसीदाद्य महादेव प्रसीद मम केशव जय देव जयाजेय जय सत्य जयाक्षर। जय काल जयेशान जय सर्व नमोऽस्तु ते

English

Vyasa said- Dear Sukadeva, after conquest of death, the admirable resolute, and wisest Markandeya, returned to the home of his father. He married there on special pressure from Bhrgu and got a son Vedasira in appropriate course of time. He then performed a number of offerings for lord Narayana, performed Sraddha for Pitaras and honoured Atithis with offering them feast and entertainment. He then went to Prayaga, took a dip there in the greatest holy place (confluence of the three rivers) and started god Narayana under the tree

अध्याय १०

श्लोक 4

प्रयागम् आसाद्य पुनः स्नात्वा तीर्थे गरीयसि मार्कण्डेयो महातेजास् तेपे वटतले तपः

prayāgam āsādya punaḥ snātvā tīrthe garīyasi mārkaṇḍeyo mahātejās tepe vaṭatale tapaḥ

हिन्दी अर्थ

जय यज्ञपते नाथ जय विश्वपते विभो। जय भूतपते नाथ जय सर्वपते विभो जय पापहरानन्त जय जन्मजरापह

English

W ^ : IT rBt m<.h tPT:im II <T MglrDll RldSu^q) q^mfd:ll^ll 3TRTSqr W ^ ^pT:l

अध्याय १०

श्लोक 5

यस्य प्रसादेन पुरा जितवान् मृत्युम् आत्मनः तं देवं द्रष्टुम् इच्छन् यः स तेपे परमं तपः

yasya prasādena purā jitavān mṛtyum ātmanaḥ taṃ devaṃ draṣṭum icchan yaḥ sa tepe paramaṃ tapaḥ

हिन्दी अर्थ

जय कामद काकुत्स्थ जय मानद माधव १० जय शंकर देवेश जय श्रीश नमोऽस्तु ते। जय कुङ्कुमरक्ताभ जय पङ्कजलोचन

English

With a keen desire for seeing god Narayana under whose pleasure and grace he had conquered the death, he started the tough penance again. He gave up food and only breathed air for many years and thus inflicted troubles on his physique. In course of penance, he stood before lord Venlmadhava with full concentration after a formal worship with fragrance and flowers. Imagination in depth of lord Visnu with conch-shell, discus and club had been fixed in his lotus heart and he started reciting the psalm of the lord.

अध्याय १०

श्लोक 6

वायुभक्षश् चिरं कालं तपसा शोषयंस् तनुम् एकदा तु महातेजा मार्कण्डेयो महामतिः

vāyubhakṣaś ciraṃ kālaṃ tapasā śoṣayaṃs tanum ekadā tu mahātejā mārkaṇḍeyo mahāmatiḥ

हिन्दी अर्थ

जय देव जगन्नाथ जय देवकिनन्दन जय कामद भक्तानां प्रभविष्णो नमोऽस्तु ते॥

English

JIHkidlg <*HdNd^U|ip qinfir fgpaij pvwqiiiii

अध्याय १०

श्लोक 7

आराध्य माधवं देवं गन्धपुष्पादिभिः शुभैः अग्रे व्यग्रमनाः स्थित्वा हृदये तम् अनुस्मरन् शङ्खचक्रगदापाणिं तुष्टाव गरुडध्वजम्

ārādhya mādhavaṃ devaṃ gandhapuṣpādibhiḥ śubhaiḥ agre vyagramanāḥ sthitvā hṛdaye tam anusmaran śaṅkhacakragadāpāṇiṃ tuṣṭāva garuḍadhvajam

हिन्दी अर्थ

मार्कण्डेयजी बोले--भगवन्! विष्णो! आप प्रसन्न हों। पुरुषोत्तम! आप प्रसन्न हों। देवदेवेश्वर! गरुडध्वज! आप प्रसन्न हों, प्रसन्न हों। लोकनाथ! आदिपरमेश्वर! आप प्रसन्न हों, प्रसन्न हों। कमलके समान नेत्रोंवाले सर्वदेवेश्वर! आप प्रसन्न हों, प्रसन्न हों! समुद्रमन्थनके समय मन्दर पर्वतको धारण करनेवाले मधुसूदन! आप

English

Markandeya said- I salute lord Visnu, the Purana Purusa, whose eyes are like the full blossomed lotus, whose lotus like feet are worshipped by numerous kings, whose arms are lengthy and who is the supreme Nara, Nrsirhha is also master of men

अध्याय १०

श्लोक 8

नरं नृसिंहं नरनाथम् अच्युतं प्रलम्बबाहुं कमलायतेक्षणम् क्षितीश्वरैर् अर्चितपादपङ्कजं नमामि विष्णुं पुरुषं पुरातनम्

naraṃ nṛsiṃhaṃ naranātham acyutaṃ pralambabāhuṃ kamalāyatekṣaṇam kṣitīśvarair arcitapādapaṅkajaṃ namāmi viṣṇuṃ puruṣaṃ purātanam

हिन्दी अर्थ

प्रसन्न हों, प्रसन्न हों। लक्ष्मीकान्त! भुवनपते! आप प्रसन्न हों, प्रसन्न हों। आदिपुरुष महादेव! केशव! आप मुझपर प्रसन्न हों, प्रसन्न हों कृष्ण! अचिन्तनीय कृष्ण! अव्यय विष्णो! विश्वके रूपमें रहनेवाले एवं व्यापक व्यक्त होते हुए भी अव्यक्त! परमेश्वर! आपकी जय हो, आपको मेरा प्रणाम है। अजेय देव! आपकी जय हो, जय हो। अविनाशी सत्य!

English

t vn^iMifui gfa^crf^nri rpTITR <Htq-<qq*dq4Ritll < ?ll

अध्याय १०

श्लोक 9

जगत्पतिं क्षीरसमुद्रमन्दिरं तं शार्ङ्गपाणिं मुनिवृन्दवन्दितम् श्रियः पतिं श्रीधरम् ईशम् ईश्वरं नमामि गोविन्दम् अनन्तवर्चसम्

jagatpatiṃ kṣīrasamudramandiraṃ taṃ śārṅgapāṇiṃ munivṛndavanditam śriyaḥ patiṃ śrīdharam īśam īśvaraṃ namāmi govindam anantavarcasam

हिन्दी अर्थ

आपकी जय हो, जय हो। सबका शासन करनेवाले काल! आपकी जय हो, जय हो। सर्वमय! आपकी जय हो, आपको नमस्कार है। यज्ञेश्वर! नाथ! व्यापक विश्वनाथ! आपकी जय हो, जय हो। स्वामिन्! भूतनाथ! सर्वेश्वर! विभो! आपकी जय हो, जय हो। विश्वपते! नाथ! कार्यदक्ष ईश्वर! आपकी जय हो, जय हो; आपको प्रणाम है। पापहारी! अनन्त! जन्म तथा वृद्धावस्थाके भयको नष्ट करनेवाले देव! आपकी जय हो, जय हो।

English

I bow my head- before almighty, god to all, ever illumined god Govinda, who nourishes the World, who resides in Kslra ocean, who holds Sarhga bow in his hands, who is worshipped by the hermits, who is the husband of and always holds within his heart.

अध्याय १०

श्लोक 10

अजं वरेण्यं जनदुःखनाशनं गुरुं पुराणं पुरुषोत्तमं प्रभुम् सहस्रसूर्यद्युतिमन्तम् अच्युतं नमामि भक्त्या हरिम् आद्यमाधवम्

ajaṃ vareṇyaṃ janaduḥkhanāśanaṃ guruṃ purāṇaṃ puruṣottamaṃ prabhum sahasrasūryadyutimantam acyutaṃ namāmi bhaktyā harim ādyamādhavam

हिन्दी अर्थ

भद्र! अतिभद्र! ईश! कल्याणमय प्रभो! आपको जय हो, जय हो; आपको नमस्कार है। कामनाओंको पूर्ण करनेवाले ककुत्स्थ-कुलोत्पन्न श्रीराम! सम्मान देनेवाले माधव! आपकी जय हो, जय हो। देवेश्वर शंकर! लक्ष्मीपते! आपकी जय हो, जय हो; आपको नमस्कार है। कुङ्कुमके समान अरुण कान्तिवाले कमलनयन! आपकी जय हो, जय हो। चन्दनसे अनुलिप श्रीअज्ञोंवाले श्रीराम! आपकी जय हो, जय हो; आपको नमस्कार

English

I bow my head with keen devotion before Adimadhava god Visnu, who is unborn, who is teacher, Purana Purusottama and master of all, whose brilliance is as much as thousands of suns and who is in the form of Acyuta.

अध्याय १०

श्लोक 11

पुरस्कृतं पुण्यवतां परां गतिं क्षितीश्वरं लोकपतिम् प्रजापतिम् परं पराणाम् अपि कारणं हरिं नमामि लोकत्रयकर्मसाक्षिणम्

puraskṛtaṃ puṇyavatāṃ parāṃ gatiṃ kṣitīśvaraṃ lokapatim prajāpatim paraṃ parāṇām api kāraṇaṃ hariṃ namāmi lokatrayakarmasākṣiṇam

हिन्दी अर्थ

है। देव! जगन्नाथ! देवकीनन्दन! आपकी जय हो, जय हो। सर्वगुरो! जाननेयोग्य शम्भो! आपकी जय हो, जय हो; आपको नमस्कार है। नील कमलकी-सी आभावाले श्यामसुन्दर! सुन्दरी श्रीराधाके प्राणवल्लभ! आपकी जय हो, जय हो। सर्वाङ्गसुन्दर! वन्दनीय प्रभो! आपको नमस्कार है; आपकी जय हो, जय हो। सब कुछ देनेवाले सर्वेश्वर! कल्याणदायी सनातन पुरुष! आपको जय हो, जय हो। भक्तोंकी कामनाओंको देनेवाले प्रभुवर!

English

I salute lord Visnu who appears in physical form before the devotee of sacred soul, who is the supreme position of all, who is the master of the earth, lokas and the subject, who is para viz., the supreme cause among the causes and witness to the deeds of the three lokas.

अध्याय १०

श्लोक 12

भोगे त्व् अनन्तस्य पयोदधौ सुरः पुरा हि शेते भगवान् अनादिकृत् क्षीरोदवीचीकणिकाम्बुनोक्षितं तं श्रीनिवासं प्रणतो ऽस्मि केशवम्

bhoge tv anantasya payodadhau suraḥ purā hi śete bhagavān anādikṛt kṣīrodavīcīkaṇikāmbunokṣitaṃ taṃ śrīnivāsaṃ praṇato 'smi keśavam

हिन्दी अर्थ

आपकी जय हो, आपको नमस्कार है॥ ६--१४॥ जिनकी नाभिसे कमल प्रकट हुआ है तथा

English

I bow my head before god Kesava, the husband of who slept on the bed of the body of Sesanaga 'Ananta' in the bottom of in the ancient time, who is anadi Vidhata and who avails humidity of the water drops sprinkled by the waves of the ER

अध्याय १०

श्लोक 13

यो नारसिंहं वपुर् आस्थितो महान् सुरो मुरारिर् मधुकैटभान्तकृत् समस्तलोकार्तिहरं हिरण्यकं नमामि विष्णुं सततं नमामि तम्

yo nārasiṃhaṃ vapur āsthito mahān suro murārir madhukaiṭabhāntakṛt samastalokārtiharaṃ hiraṇyakaṃ namāmi viṣṇuṃ satataṃ namāmi tam

हिन्दी अर्थ

लोकनाथ नमस्तेऽस्तु वीरभद्र नमोऽस्तु ते॥ १५ जो कमलकी माला पहने हुए हैं, उन भगवानको जमस्त्रैलोक्यनाथाय चतुर्मूत॑ जगत्पते। नमो देवाधिदेवाय नमो नारायणाय ते

English

wfh f^nj trrt wfh rrqjiun

अध्याय १०

श्लोक 14

अनन्तम् अव्यक्तम् अतीन्द्रियं विभुं स्वे स्वे हि रूपे स्वयम् एव संस्थितम् योगेश्वरैर् एव सदा नमस्कृतं नमामि भक्त्या सततं जनार्दनम्

anantam avyaktam atīndriyaṃ vibhuṃ sve sve hi rūpe svayam eva saṃsthitam yogeśvarair eva sadā namaskṛtaṃ namāmi bhaktyā satataṃ janārdanam

हिन्दी अर्थ

नमस्ते वासुदेवाय नमस्ते पीतवाससे। नमस्ते नरसिंहाय नमस्ते शारङ्गधारिणे नमः शिवाय देवाय नमस्ते भुवनेश्वर १८

English

I always salute god Visnu, who has held the form of him who is a great god, who is enemy to Mura monster, who is the killer of Madhu and Kaitabha monsters and who is Hiranyagarbha as also who removes the sorrows and pains of the people (worldly). Tt ft

अध्याय १०

श्लोक 15

आनन्दम् एकं विरजं विदात्मकं वृन्दालयं योगिभिर् एव पूजितम् अणोर् अणीयांसम् अवृद्धिम् अक्षयं नमामि भक्तप्रियम् ईश्वरं हरिम्

ānandam ekaṃ virajaṃ vidātmakaṃ vṛndālayaṃ yogibhir eva pūjitam aṇor aṇīyāṃsam avṛddhim akṣayaṃ namāmi bhaktapriyam īśvaraṃ harim

हिन्दी अर्थ

लोकाध्यक्ष जगत्पूज्य परमात्मन् नमोऽस्तु ते। त्वं माता सर्वलोकानां त्वमेव जगतः पिता त्वं ्रुवस्त्वं वषट्कर्ता त्वं हविस्त्वं हुताशनः। त्वं शिवस्त्वं वसुर्धाता त्वं ब्रह्मा त्वं सुरेशवरः

English

I regularly bow with keen devotion my head before the god Janardana who is everlasting, inexpressive, beyond the power of perception, omnipresent and who himself appears in the varied forms and whose feet are worshipped by the yogis.

अध्याय १०

श्लोक 16

इति स्तोत्रावसाने तं वाग् उवाचाशरीरिणी मार्कण्डेयं महाभागं तीर्थे ऽनु तपसि स्थितम्

iti stotrāvasāne taṃ vāg uvācāśarīriṇī mārkaṇḍeyaṃ mahābhāgaṃ tīrthe 'nu tapasi sthitam

हिन्दी अर्थ

त्वं मनुस्त्वमहोरात्रं त्वं निशा त्वं निशाकरः। त्वं धृतिस्त्वं श्रियः कान्तिस्त्व क्षमा त्वं धराधरः त्वं कर्ता जगतामीशस्त्वं हन्ता मधुसूदन। त्वमेव गोप्ता सर्वस्य जगतस्त्वं चराचर

English

I bow my head before the god Visnu, beloved to devotees, who is pleasure in himself, incomparable without the property of rajas, who is in the form of knowledge, who is the abode of Vmda and who is worshipped by Yogis. ft

अध्याय १०

श्लोक 17

किमर्थं क्लिश्यते ब्रह्मंस् त्वया यो नैव दृश्यते माधवः सर्वतीर्थेषु यावन् न स्नानम् आचरेः

kimarthaṃ kliśyate brahmaṃs tvayā yo naiva dṛśyate mādhavaḥ sarvatīrtheṣu yāvan na snānam ācareḥ

हिन्दी अर्थ

करणं कारणं कर्ता त्वमेव परमेश्वरः। शङ्खचक्रगदापाणे भो समुद्धर माधव नमामि ते वपुर्देव कलिकल्मषनाशनम्

English

-qfmFt tmftt ftgRPTI 1^11

अध्याय १०

श्लोक 18

इत्युक्तः सर्वतीर्थेषु स्नात्वोवाच महामतिः कृत्वा कृत्वा सर्वतीर्थे स्नानं चैव कृतं भवेत् तद् वद त्वं मम प्रीत्या यो ऽसि सो ऽसि नमो ऽस्तु ते

ityuktaḥ sarvatīrtheṣu snātvovāca mahāmatiḥ kṛtvā kṛtvā sarvatīrthe snānaṃ caiva kṛtaṃ bhavet tad vada tvaṃ mama prītyā yo 'si so 'si namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

नमस्कार है। लोकनाथ! वीरभद्र! आपको बार-बार नमस्कार है। चतुर्व्यूहस्वरूप जगदीश्वर! आप त्रिभुवननाथ देवाधिदेव नारायणको नमस्कार है। पीताम्बरधारी वासुदेवको प्रणाम है, प्रणाम है। शारङ्गधनुष धारण करनेवाले नरसिंहस्वरूप आप भगवान् विष्णुको नमस्कार है, नमस्कार है। भुवनेश्वर! चक्रधारी विष्णु, कृष्ण, राम और भगवान् शिवके रूपमें वर्तमान आपको बार-बार नमस्कार है। सबके स्वामी श्रीधर! अच्युत! वेदान्त

English

Tnsra: ejtcft wnwerhiuh fTcEtT f^TT « 4 d)vS TTR fTTT ^cTI

अध्याय १०

श्लोक 19

स्तोत्रेणानेन विप्रेन्द्र स्तुहि नारायणं प्रभुम् नान्यथा सर्वतीर्थानां फलं प्राप्स्यसि सुव्रत

stotreṇānena viprendra stuhi nārāyaṇaṃ prabhum nānyathā sarvatīrthānāṃ phalaṃ prāpsyasi suvrata

हिन्दी अर्थ

शास्त्रके द्वारा जाननेयोग्य आप अन्तरहित भगवान् विष्णुको बारम्बार नमस्कार है। लोकाध्यक्ष जगत्पूज्य परमात्मन् आपको नमस्कार है॥ १५-१९/२॥ आप ही समस्त संसारकी माता और आप ही सम्पूर्ण जगत्के पिता हैं। आप पीड़ितोंके सुहृद् हैं; आप सबके मित्र, प्रियतम, पिताके भी पितामह, गुरु, गति, साक्षी, पति और परम आश्रय हैं। आप ही धुव,

English

r£f tm far^Trfrr TTrsfrr wsw tt nun

अध्याय १०

श्लोक 20

तद् एवाख्याहि भगवन् स्तोत्रं तीर्थफलप्रदम् येन जप्तेन सकलं तीर्थस्नानफलं लभेत्

tad evākhyāhi bhagavan stotraṃ tīrthaphalapradam yena japtena sakalaṃ tīrthasnānaphalaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

वषट्कर्ता, हवि, हुताशन (अग्नि), शिव, वसु, धाता, ब्रह्मा, सुरराज इन्द्र, यम, सूर्य, वायु, जल, कुबेर, मनु, दिन-रात, रजनी, चन्द्रमा, धृति, श्री, कान्ति, क्षमा और धराधर शेषनाग हैं। चराचरस्वरूप मधुसूदन! .आप ही जगत्के स्रष्टा, शासक और संहारक हैं तथा आप ही समस्त संसारके रक्षक हैं। आप ही करण, कारण, कर्ता और परमेश्वर हैं। हाथमें शङ्ख, चक्र और गदा धारण करनेवाले माधव! आप मेरा उद्धार करें। कमलदललोचन

English

Vyasa said- Beloved son, the akasavanl suggested to Markandeya on completion of the psalm. O Brahman, why are you putting yourself in troubles when it is a fact that you cannot perceive god Madhava until and unless you take a dip in all the holy places! Complying with the suggestions delivered by akas'avanl, the learned Markandeya took a bath in all holy places yet he could not perceive god. He then said targeting the akasavani, I convey salutation to you whosoever you are; and request for suggesting any work that may ensure the return of the same quantum as that of bathing in holy places, if that work is successfully performed.

अध्याय १०

श्लोक 21

जय जय देवदेव जय माधव केशव जय पद्मपलाशाक्ष जय गोविन्द गोपते

jaya jaya devadeva jaya mādhava keśava jaya padmapalāśākṣa jaya govinda gopate

हिन्दी अर्थ

प्रियतम! शेषशय्यापर शयन करनेवाले पुरुषोत्तम आपको ही मैं सदा भक्तिके साथ प्रणाम करता हूँ। देव! जिसमें श्रीवत्सचिह्न शोभा पाता है, जो जगतका आदिकारण है, जिसका वर्ण श्यामल और नेत्र कमलके समान हैं तथा जो कलिके दोषोंको नष्ट करनेवाला है, आपके उस श्रीविग्रहको मैं नमस्कार करता हूँ।

English

wl^uriqq fgro qRi-yui totjj

अध्याय १०

श्लोक 22

जय जय पद्मनाभ जय वैकुण्ठ वामन जय पद्म हृषीकेश जय दामोदराच्युत

jaya jaya padmanābha jaya vaikuṇṭha vāmana jaya padma hṛṣīkeśa jaya dāmodarācyuta

हिन्दी अर्थ

जो लक्ष्मीजीको अपने हृदयमें धारण करते हैं, जिनका शरीर सुन्दर है, जो दिव्यमालासे विभूषित हैं, जिनका पृष्ठदेश सुन्दर और भुजाएँ बड़ी-बड़ी हैं, जो सुन्दर आभूषणोंसे अलंकृत हैं, जिनकी नाभिसे पद्म प्रकट हुआ है, जिनके नेत्र कमलदलके समान सुन्दर और विशाल हैं, नासिका बड़ी ऊँची और लम्बी है, जो नील मेघके समान श्याम हैं, जिनकी भुजाएँ लम्बी, शरीर सुरक्षित और वक्षःस्थल

English

II Akas'avanl said- O the crown of the Brahmins, and great resolute, offer a psalm to sovereign Narayana but-for which you will not attain to the fruit of the holy places.

अध्याय १०

श्लोक 23

जय पद्मेश्वरानन्त जय लोकगुरो जय जय शङ्खगदापाणे जय भूधरसूकर

jaya padmeśvarānanta jaya lokaguro jaya jaya śaṅkhagadāpāṇe jaya bhūdharasūkara

हिन्दी अर्थ

रलोंके हारसे प्रकाशमान है, जिनकी भौहिं, ललाट और मुकुर-सभी सुन्दर हैं, दाँत चिकने और नेत्र मार्कण्डेयजीद्वारा शेषशायी भगवानका स्तवन

English

^R ^R Wm tnvJMHChrH RWifl Roll

अध्याय १०

श्लोक 24

जय यज्ञेश वाराह जय भूधर भूमिप जय योगेश योगज्ञ जय योगप्रवर्त्तक जय योगप्रवर्त्तक जय धर्मप्रवर्त्तक कृतप्रिय जय जय यज्ञेश यज्ञाङ्ग जय

jaya yajñeśa vārāha jaya bhūdhara bhūmipa jaya yogeśa yogajña jaya yogapravarttaka jaya yogapravarttaka jaya dharmapravarttaka kṛtapriya jaya jaya yajñeśa yajñāṅga jaya

हिन्दी अर्थ

उन्नतांसं महोरस्कं कर्णान्तायतलोचनम् सर्वलोकविधातारं सर्वपापहरं हरिम्

English

Markandeya said- O god, kindly tell me that phenomenal psalm, by reciting which one can avail of the fruit of bathing in all the pilgrim places.

अध्याय १०

श्लोक 26

जय वन्दित सद्द्विज जय नारदसिद्धिद जय पुण्यवतां गेह जय वैदिकभाजन

jaya vandita saddvija jaya nāradasiddhida jaya puṇyavatāṃ geha jaya vaidikabhājana

हिन्दी अर्थ

विष्णुमच्युतमीशानमनन्तं नतोऽस्मि मनसा नित्यं नारायणमनामयम्। वरदं कामदं कान्तमनन्तं सूनृतं शिवम्

English

3RT 'SRT gcjq-fW WJ %03 cJRRI ^jRT gMI^H 3RT

अध्याय १०

श्लोक 27

जय जय चतुर्भुज जयदेव जय दैत्यभयावह जय सर्वज्ञ सर्वात्मन् जय शंकर शाश्वत

jaya jaya caturbhuja jayadeva jaya daityabhayāvaha jaya sarvajña sarvātman jaya śaṃkara śāśvata

हिन्दी अर्थ

अस्मिन्नेकार्णवे घोरे वायुस्कम्भितचञ्चले विचित्रशयने रम्ये सेविते मन्दवायुना

English

RI 3RI 3RII *rt H<-u j Ki< 4 iuj sri

अध्याय १०

श्लोक 28

जय विष्णो महादेव जय नित्यम् अधोक्षज प्रसादं कुरु देवेश दर्शयाद्य स्वकां तनुम्

jaya viṣṇo mahādeva jaya nityam adhokṣaja prasādaṃ kuru deveśa darśayādya svakāṃ tanum

हिन्दी अर्थ

भुजपञ्जरसंसक्तकमलालयसेवितम् । इह त्वां मनसा सर्वमिदानीं दृष्टवानहम् एकोदके निरालम्बे नष्टस्थावरजङ्गमे

English

wr mrm mw urt dHrudHcfiiy^ii sri gvisRRfo wt gfocpfoii

अध्याय १०

श्लोक 29

इत्य् एवं कीर्तिते तेन मार्कण्डेयेन धीमता प्रादुर् बभूव भगवान् पीतवासा जनार्दनः

ity evaṃ kīrtite tena mārkaṇḍeyena dhīmatā prādur babhūva bhagavān pītavāsā janārdanaḥ

हिन्दी अर्थ

शून्ये तमसि दुष्पारे दुःखपङ्के निरामये। शीतातपजरारोगशोकतृष्णादिभिः सदा पीडितोऽस्मि भूशं तात सुचिरं कालमच्युत। शोकमोहग्रहग्रस्तो विचरन् भवसागरे

English

■tidRra ^nr wif• sRmymi ^ ctf^cT -^TfeT 3RI ^R?fflfel 3RI quqqdi ^ 3RT 3^ WjRIR^II 3RT ijRt ^Rt ^RRRira?l

अध्याय १०

श्लोक 30

शङ्खचक्रगदापाणिः सर्वाभरणभूषितः तेजसा द्योतयन् सर्वा दिशो विष्णुः सनातनः

śaṅkhacakragadāpāṇiḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ tejasā dyotayan sarvā diśo viṣṇuḥ sanātanaḥ

हिन्दी अर्थ

एकार्णवे महाघोरे दुस्तरे दुःखपीडितः मनोहर हैं, जो सुन्दर भुजाओं और रुचिर अरुण अधरोंसे सुशोभित हैं, जिनके कुण्डल रल्रजटित होनेके कारण जगमगा रहे हैं, कण्ठ वर्तुलाकार है और कंधे मांसल हैं, उन रसिकशेखर श्रीधर हरिको नमस्कार

English

3RT 1RT HfT HIIRtall

अध्याय १०

श्लोक 31

तं दृष्ट्वा सहसा भूमौ चिरप्रार्थितदर्शनम् प्रयातः शिरसा वश्यो भक्त्या स भृगुनन्दनः

taṃ dṛṣṭvā sahasā bhūmau ciraprārthitadarśanam prayātaḥ śirasā vaśyo bhaktyā sa bhṛgunandanaḥ

हिन्दी अर्थ

धारण किये हुए हैं, जिनके केश काले-काले और घुँघराले हैं, कंधे ऊँचे और वक्षःस्थल विशाल हैं, आँखें कानोंतक फैली हुई हैं, मुखारविन्द सुवर्णमय कमलके समान परम सुन्दर है, जो लक्ष्मीके निवासस्थान एवं सबके शासक हैं, सम्पूर्ण लोकोंके स्रष्टा और समस्त पापोंको हर लेनेवाले हैं, समग्र शुभ लक्षणोंसे सम्पन्न और सभी जीवोंके लिये मनोरम हैं तथा जो सर्वव्यापी, अच्युत, ईशान, अनन्त एवं पुरुषोत्तम हैं, वरदाता, कामपूरक,

English

3RT fgwft 3RI ftrtmylajRTl 3RTT? fTP ?%H ^RTTU RRBT rRC[IR-ill

अध्याय १०

श्लोक 32

निपत्योत्पत्य च पुनः पुनः साङ्गं महामनाः प्रबद्धसंपुटकरो गोविन्दं पुरतः स्तुवन्

nipatyotpatya ca punaḥ punaḥ sāṅgaṃ mahāmanāḥ prabaddhasaṃpuṭakaro govindaṃ purataḥ stuvan

हिन्दी अर्थ

कमनीय, अनन्त, मधुरभाषी एवं कल्याणस्वरूप हैं, उन निरामय भगवान् नारायण श्रीहरिको मैं सदा हृदयसे नमस्कार करता हूँ भक्तवत्सल विष्णो! मैं सदा आपको मस्तक झुकाकर प्रणाम करता हूँ। इस भयंकर एकार्णवमें, जो प्रलयकालिक वायुकी प्रेरणासे विक्षुब्ध एवं चञ्चल हो रहा है, सहस्र 'फणोंसे सुशोभित 'अनन्त' नामक शेषनागके शरीरकी

English

Akasavani said- Victory to Devadeva, Madhava, Kesava. You eyes receive the grandeur as that of the full blossomed lotus. Victory to Govinda. Victory to Gopate. Victory to Padmanabha, Vaikuntha, Vamana, victory to you all and ever. O Hrs Ikesa in the form of lotus victory to you. Victory to Damodara and Acyuta. Victory to the teacher of loka. Victory to picking up the earth and holding an conch-shell and gada in your hands. Victory to you, O Yajnesvara, Varaha, the holder and nourisher of the earth. Victory to you O Is'vara to Yoga, the knower and founder of Yoga. Victory to you O the favourite of the Karma, the Yajnesvara, Yajnanga. O the god appreciating the great Brahmanas and extending honour to them and victory to the supreme Is vara who had endowed Narada with siddhi. Victoiy to you O the shelter to the philanthropists, the climax proportion to the Vedic speech. Victor to you O Caturbhuja. Victory to you O Srljayadeva, you are the cause of fear to the monsters. Victoiy to you O omniscient and Sarvatman. Victory to you O Sanatana Deva and philanthropist god. O Mahadeva, Visnu, Adhoksaja, Devesvara, be merciful to me and please enable me to perceive you.

अध्याय १०

श्लोक 33

नमो ऽस्तु ते देवदेव महाचित्त महाकाय महाप्राज्ञ महादेव महाकीर्ते ब्रह्मेन्द्रचन्द्ररुद्रार्चितपादयुगल श्रीपद्महस्त संमर्दितदैत्यदेह

namo 'stu te devadeva mahācitta mahākāya mahāprājña mahādeva mahākīrte brahmendracandrarudrārcitapādayugala śrīpadmahasta saṃmarditadaityadeha

हिन्दी अर्थ

रही है, आपके भुजपाशमें बंधी हुई श्रीलक्ष्मीजीसे आप सेवित हैं; मैंने इस समय सर्वस्वरूप आपके रूपका यहाँपर जी भरकर दर्शन किया है॥ ३६--३८॥ इस समय आपकी मायासे मोहित होकर मैं अत्यन्त दुःखसे पीड़ित हो रहा हूँ। दुःखरूपी पङ्कसे भरे हुए, व्याधिपूर्ण एवं अवलम्बशून्य इस एकार्णवमें समस्त स्थावर-जङ्गम नष्ट हो चुके हैं। सब ओर

English

'iR MI^UgiH sfjrRTTi 3TT^m^ UTOT tfldcdWI ^RT^T:IR^I Vr^sW*f|cfmifcil: yd1'iHumrtld:l T7T7TT aiTfiFOdl f^TT f^Oj: TRTcR:l?o|! cf ^STT TTpiT 'Rtft

अध्याय १०

श्लोक 34

अनन्तभोगशयनार्पितसर्वाङ्ग सनकसनन्दनसनत्कुमाराद्यैर् योगिभिर् नासाग्रन्यस्तलोचनैर् अनवरतम् अभिचिन्तितमोक्षतत्त्व ।गन्धर्वविद्याधरयक्षकिंनरकिंपुरुषैर् अहरहो गीयमानदिव्ययशः

anantabhogaśayanārpitasarvāṅga sanakasanandanasanatkumārādyair yogibhir nāsāgranyastalocanair anavaratam abhicintitamokṣatattva | gandharvavidyādharayakṣakiṃnarakiṃpuruṣair aharaho gīyamānadivyayaśaḥ

हिन्दी अर्थ

शून्यमय अपार अन्धकार छाया हुआ है। मैं इसके भीतर शीत, आतप, जरा, रोग, शोक और तृष्णा आदिके द्वारा सदा चिरकालसे अत्यन्त कष्ट पा रहा हूँ। तात! अच्युत! इस भवसागरमें शोक और मोहरूपी ग्राहसे ग्रस्त होकर भटकता हुआ आज मै यहाँ हैववश आपके चरणकमलोंके निकट आ पहुँचा हूँ। इस महाभयानक दुस्तर एकार्णवमें बहुत कालतक भटकते रहनेके कारण दुःखपीडित एवं थका हुआ मैं आज आपकी शरणमें

English

fdqcdldlrU g TT: ^T: TTTf- M^IRHI:I TOs^gzgjrt jrt: TgcPfii^n

अध्याय १०

श्लोक 35

नृसिंह नारायण पद्मनाभ गोविन्द गोवर्धनगुहानिवास योगीश्वर देवेश्वर जलेश्वर महेश्वर

nṛsiṃha nārāyaṇa padmanābha govinda govardhanaguhānivāsa yogīśvara deveśvara jaleśvara maheśvara

हिन्दी अर्थ

४६ श्रीनरसिंहपुराण अध्याय १९ विश्वयोने विशालाक्ष विश्वात्मन् विश्वसम्भव। कुलनन्दन कृष्ण! आप विश्वकी उत्पत्तिके स्थान, अनन्यशरणं प्राप्तमतोऽत्र कुलनन्दन॥ ४४ विशाललोचन, विश्वोत्पादक और विश्वात्मा हैं; अतः नमस्ते पुण्डरीकाक्ष पुराणपुरुषोत्तम

English

Vyasa said- beloved Sukadeva, when the learned Markandeya followed the suggestion of akas'avanl and offered this very psalm to lord Visnu, the god Janardana wearing Pitambara appeared there. That everlasting god Visnu was illuminating all directions with his radiance and he was with a conch-shell, discus and gada in his hands as also adorned with all kinds of precious ornaments. The hermit Markandeya, the cause for exhilaration of the Bhrgu clan, bowed his head on the ground and saluted with keen devotion to the god, worshipped since long. He repeatedly did Sastariga Pranama (a salute by bowing down the eight organs of body), then stood with clasped hands and started offering the psalm in the following words - ww

अध्याय १०

श्लोक 36

योगधर महामायाधर विद्याधर यशोधर कीर्तिधर त्रिगुणनिवास त्रितत्त्वधर त्रेताग्निधर

yogadhara mahāmāyādhara vidyādhara yaśodhara kīrtidhara triguṇanivāsa tritattvadhara tretāgnidhara

हिन्दी अर्थ

अञ्जनाभ हृषीकेश मायामय नमोऽस्तु ते। मामुद्धर महाबाहो मग्ने संसारसागरे गहरे दुस्तरे दुःखक्लिष्टे क्लेशमहाग्रहैः।

English

^1% dKNUI ^PRPT UN'4"H J jQlWyT7t

अध्याय १०

श्लोक 37

त्रिवेदभाक् त्रिनिकेत त्रिसुपर्ण त्रिदण्डधर

trivedabhāk triniketa trisuparṇa tridaṇḍadhara

हिन्दी अर्थ

नमस्त्रैलोक्यनाथाय हरये भूधराय च। देवदेव नमस्तेऽस्तु श्रीवल्लभ नमोऽस्तु ते त्वामेकमादझं पुरुषं पुराणं जगत्पतिं कारणमच्युतं प्रभुम्।

English

^ptsr q^mrensn ferrar gitf&n- fa’JU|ftc||q i%?rrg?R tenfrranm^n

अध्याय १०

श्लोक 38

स्निग्धमेघाभार्चितद्युतिविराजित पीताम्बरधर किरीटकटककेयूरहारमणिरत्नांशुदीप्तिविद्योतितसर्वदिश

snigdhameghābhārcitadyutivirājita pītāmbaradhara kirīṭakaṭakakeyūrahāramaṇiratnāṃśudīptividyotitasarvadiśa

हिन्दी अर्थ

बृहद्धजं श्यामलकोमलं शुभं सुकान्तमीशं प्रणतोऽस्मि शाश्चतम्

English

NHchd fiRptf fTdU 5 urn^i 3 ii

अध्याय १०

श्लोक 39

कनकमणिकुण्डलमण्डितगण्डस्थल मधुसूदन विश्वमूर्ते

kanakamaṇikuṇḍalamaṇḍitagaṇḍasthala madhusūdana viśvamūrte

हिन्दी अर्थ

तावेव केवलौ श्लाघ्यौ यौ त्वत्पूजाकरौ करौ तन्मे हर त्वं गोविन्द वासुदेवेति कीर्तनात्

English

- 'aRz^y^u-qfurCTi^rraiy'aifd'd- <«Td.qfu|chU^Hqru^dqugWT TO ?1

अध्याय १०

श्लोक 40

लोकनाथ यज्ञेश्वर यज्ञप्रिय तेजोमय भक्तिप्रिय वासुदेव दुरितापहाराराध्य पुरुषोत्तम नमो ऽस्तु ते

lokanātha yajñeśvara yajñapriya tejomaya bhaktipriya vāsudeva duritāpahārārādhya puruṣottama namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

इति स्तुतस्ततो विष्णुर्मार्कण्डेयेन धीमता। संतुष्टः प्राह विश्वात्मा तं मुनिं गरुडध्वजः

English

qJiV'dt rHtm ■qfetffira

अध्याय १०

श्लोक 41

इत्य् उदीरितम् आकर्ण्य भगवांस् तु जनार्दनः देवदेवः प्रसन्नात्मा मार्कण्डेयम् उवाच ह

ity udīritam ākarṇya bhagavāṃs tu janārdanaḥ devadevaḥ prasannātmā mārkaṇḍeyam uvāca ha

हिन्दी अर्थ

दूसरेकी शरणमें न जाकर एकमात्र आपकी ही शरणमें आये हुए मुझ आतुरका आप कृपापूर्वक यहाँ उद्धार करें। पुराण-पुरुषोत्तम पुण्डरीकलोचन ! आपको नमस्कार है। कज्जलके समान श्याम कान्तिवाले हृषीकेश ! मायाके आश्रयभूत महेश्वर! आपको नमस्कार है। महाबाहो! संसार-सागरमें डूबे हुए मुझ शरणागतका उद्धार कर दें। वरदाता ईश्वर! गोविन्द! क्लेशरूपी महान् ग्राहोंसे भरे हुए, दुःख और क्लेशोंसे युक्त, दुस्तर एवं गहरे भवसागरमें

English

O Markandeya said- (I) salute you O the generous heart, giant, wisest, Mahadeva, great, illustrious, the god of the gods. Lord Brahma, Indra, Moon and Rudra worship incessantly your lotus feet. A grand lotus is adorned in your hand, you have brushed the bodies of demons, I salute you. You put your body at rest on sesanaga, famous w'ith the name of Ananta. You sleep on him. You are that very element of emancipation, regularly concerned but doing concentration of the sight on the fore portion of nose as a practice of Yoga exercised by Sanaka, Sananda and Sanatkumara etc. ascetics. Your divine deeds are recited by Gandharva, Vidyadhara, Yaksa, Kinnara and Kirnpurusa in lyrics daily. Salutation is conveyed to Nrsiriiha, Narayana, Padmanabha, Govinda, resident of the caves in the king mountain Govardhana for recreation and rest, the master yogi, king of gods, the water king and the king of the earth. Salutation to Yogadhara, Mahamayadhara, Vidyadhara, Yas'odhara, Klrtidhara, resort to the three properties, holder of three elements and the holder of Garhapatya etc. three fires. Salutation to the propounder of three Vedas - Rk, Sama and Yajus, master of three lokas (worlds) trisuvarna, hymn and holder of

अध्याय १०

श्लोक 42

तुष्टो ऽस्मि भवतो वत्स तपसा महता पुनः स्तोत्रैर् अपि महाबुद्धे नष्टपापो ऽसि सांप्रतम्

tuṣṭo 'smi bhavato vatsa tapasā mahatā punaḥ stotrair api mahābuddhe naṣṭapāpo 'si sāṃpratam

हिन्दी अर्थ

गिरे हुए मुझ दीन, अनाथ एवं कृपणका उद्धार करें। त्रिभुवननाथ विष्णु और धरणीधर अनन्तको नमस्कार है। देवदेव! श्रीवल्लभ! आपको बारम्बार नमस्कार कृष्ण! कृष्ण! आप॑ दयालु और आश्रयहीनके आश्रय हैं। मधुसूदन! संसार-सागरमें निमग्न हुए प्राणियोंपर

English

Salute to god Narayana, who illumines all directions with crown, valaya, keyura, the rays coming from the gem-studded garlands and who wears Pitambara as also who is of dark complexion as that of the tender clouds. Salute to Visvamurti, whose forehead shines with the radiance coming out from the gem-studded golden ear-rings. Salute to you O Lokanatha, Yajnesvara, Yajnapriya, brilliant Vasudeva, lover of devotion, Papaharin, and adorable god Purusottama.

अध्याय १०

श्लोक 43

वरं वरय विप्रेन्द्र वरदो ऽहं तवाग्रतः नातप्ततपसा ब्रह्मन् द्रष्टुं साध्यो ऽहम् अञ्जसा

varaṃ varaya viprendra varado 'haṃ tavāgrataḥ nātaptatapasā brahman draṣṭuṃ sādhyo 'ham añjasā

हिन्दी अर्थ

पुराणपुरुष, जगदीश्वर, जगत्के कारण, अच्युतस्वरूप, सबके स्वामी और जन्म-जरा एवं पीडाको नष्ट करनेवाले, देवेश्वर, परम सुन्दर लक्ष्मीपति भगवान् जनार्दनको प्रणाम करता हूँ। जिनकी भुजाएँ बड़ी हैं, जो श्यामवर्ण, कोमल, सुशोभन, सुमुख और कमलदललोचन हैं, क्षीरसागरकी तरंगभङ्गीके समान जिनके लम्बे-लम्बे घुँघराले केश हैं, उन परम कमनीय, सनातन ईश्वर भगवान् विष्णुको मैं प्रणाम करता हूँ। भगवन्! वही

English

Vyasa said- God Janardana was pleased by the psalm recited and said to

अध्याय १०

श्लोक 44

कृतकृत्यो ऽस्मि देवेश सांप्रतं तव दर्शनात् त्वद्भक्तिम् अचलाम् एकां मम देहि जगत्पते

kṛtakṛtyo 'smi deveśa sāṃprataṃ tava darśanāt tvadbhaktim acalām ekāṃ mama dehi jagatpate

हिन्दी अर्थ

जिह्वा सफल है, जो आप श्रीहरिका स्तवन करती है; वही चित्त सार्थक है, जो आपके चरणोंमें समर्पित हो चुका है तथा केवल वे ही हाथ श्लाघ्य हैं, जो आपकी पूजा करते हैं। गोविन्द! हजारों जन्मान्तरोंमें मैंने जो- जो पाप किये हों, उन सबको आप 'वासुदेव' इस नामका कोर्तन करनेमात्रसे हर लीजिये॥ ४९--५३॥

English

m gig- gtgr? rrgiw:ii

अध्याय १०

श्लोक 45

यदि प्रसन्नो भगवन् मम माधव श्रीपते चिरायुष्यं हृषीकेश येन त्वां चिरम् अर्चये

yadi prasanno bhagavan mama mādhava śrīpate cirāyuṣyaṃ hṛṣīkeśa yena tvāṃ ciram arcaye

हिन्दी अर्थ

व्यासजी बोले--तदनन्तर बुद्धिमान् मार्कण्डेय मुनिके इस प्रकार स्तुति करनेपर गरुडचिहित ध्वजावाले विश्वात्मा भगवान् विष्णुने संतुष्ट होकर उनसे कहा श्रीभगवान् बोले--विप्र! भृगुनन्दन! मैं तुम्हारी तपस्या और स्तुतिसे प्रसन्न हूँ। तुम्हारा कल्याण हो। तुम मुझसे वर माँगो। मैं तुम्हें मुँहमाँगा वर दूंगा

English

The Lord said- Dear son, I am very happy to see your strict penance and to hear the psalm you recited. O the brilliant, the evils adhered to you have now effaced in toto. O the great Brahmin, I am now prepared to fulfil your desire. Piease express the same. O Brahmin, the man without penance cannot see me in a wind

अध्याय १०

श्लोक 46

मृत्युस् ते निर्जितः पूर्वे चिरायुस् त्वं च लब्धवान् भक्तिर् अस्त्व् अचला ते मे वैष्णवी मुक्तिदायिनी

mṛtyus te nirjitaḥ pūrve cirāyus tvaṃ ca labdhavān bhaktir astv acalā te me vaiṣṇavī muktidāyinī

हिन्दी अर्थ

मार्कण्डेय उवाच त्वत्पादपदो देवेश भक्ति मे देहि सर्वदा । यदि तुष्टो ममाद्य त्वमन्यदेकं वृणोम्यहम् स्तोत्रेणानेन देवेश यस्त्वां स्तोष्यति नित्यशः। स्वलोकवसतिं तस्य देहि देव जगत्पते

English

-fgti&Fr <gt R4<Mxi4ii^mi

अध्याय १०

श्लोक 47

इदं तीर्थं महाभाग त्वन्नाम्ना ख्यातिम् एष्यति पुनस् त्वं द्रक्ष्यसे मां वै क्षीराब्धौ योगशायिनम्

idaṃ tīrthaṃ mahābhāga tvannāmnā khyātim eṣyati punas tvaṃ drakṣyase māṃ vai kṣīrābdhau yogaśāyinam

हिन्दी अर्थ

वस्तुमिच्छामि देवेश तव पादाब्जमर्चयन्। अत्रैव भगवन् नित्यं जन्ममृत्युविवर्जितः भक्त्या मुक्तिर्भवत्येव तव कालेन सत्तम

English

Markandeya said- O the master god, I am fully satiated now to see you. O the master of this universe, boon me with your undeviated devotion only. O Madhava, Sripate, Hrslkesa, provide me with longevity to the extent that I can do your worship for if you really are pleased with

अध्याय १०

श्लोक 48

इत्य् उक्त्वा पुण्डरीकाक्षस् तत्रैवान्तर् अधीयत मार्कण्डेयो ऽपि धर्मात्मा चिन्तयन् मधुसूदनम्

ity uktvā puṇḍarīkākṣas tatraivāntar adhīyata mārkaṇḍeyo 'pi dharmātmā cintayan madhusūdanam

हिन्दी अर्थ

मयि भक्तिं दृढां कृत्वा मम लोके स मोदते इत्युक्त्वा तं मुनिश्रेष्ठ मार्कण्डेयं स माधवः। विरराम स सर्वत्र पश्यन् विष्णुं यतस्ततः

English

^ ^ 4rui41 Tjfgggrfggtnggii

अध्याय १०

श्लोक 49

अर्चयन् देवदेवेशं जपन् शुद्धं नमन्न् अपि वेदशास्त्राणि पुण्यानि पुराणान्य् अखिलानि च

arcayan devadeveśaṃ japan śuddhaṃ namann api vedaśāstrāṇi puṇyāni purāṇāny akhilāni ca

हिन्दी अर्थ

मार्कण्डेयस्य च मुनेस्तेनैवोक्तं पुरा मम ये विष्णुभक्त्या चरितं पुराणं

English

5? <M g^TOFT MHIHI tsMlld^fdll gggg gt t afaraft yPiyuRtHHiiggn

अध्याय १०

श्लोक 50

मुनीनां भावयाम् आस गाथाश् चैव तपोधनः इतिहासानि पुण्यानि पितृतत्त्वं च सत्तमः

munīnāṃ bhāvayām āsa gāthāś caiva tapodhanaḥ itihāsāni puṇyāni pitṛtattvaṃ ca sattamaḥ

हिन्दी अर्थ

ते मुक्तपापा नरसिंहलोके मार्कण्डेयजीद्वारा शेषशायी भगवानका स्तवन

English

The god said- you have conquered the death already and now I boon you with longevity. I further and coincidentally render you and undeviated devotion capable enough to ensure emancipation. This holy place will receive popularity with your name. You will now further see me sleeping with Yoganidra within the milk-sea (Ks

अध्याय १०

श्लोक 51

ततः कदाचित् पुरुषोत्तमोक्तं वचः स्मरन् शास्त्रविदां वरिष्ठः भ्रमन् समुद्रं स जगाम द्रष्टुं हरिं सुरेशं मुनिर् उग्रतेजाः

tataḥ kadācit puruṣottamoktaṃ vacaḥ smaran śāstravidāṃ variṣṭhaḥ bhraman samudraṃ sa jagāma draṣṭuṃ hariṃ sureśaṃ munir ugratejāḥ

हिन्दी अर्थ

मार्कण्डेयजी बोले--देवेधर! यदि आज आप मुझपर प्रसन्न हैं तो मैं यही माँगता हूँ कि ' आपके चरणकमलोंमें मेरी भक्ति सदा बनी रहे।' इसके सिवा एक दूसरा वर भी मैं माँग रहा हँ देव! देवेश्वर! जगत्पते! जो इस स्तोत्रसे आपकी नित्य स्तुति करे, उसे आप अपने वैकुण्ठधाममें निवास प्रदान करें।' पूर्वकालमें तपस्या करते हुए मुझको जो आपने दीर्घायु होनेका वरदान दिया था, वह

English

gT^Sn^gtsfiT ggfog fggggg^ 3 [gg;i i * 6 11 3 t 4 g^ gggim ggg; gggfai ^vuwiftn guqiiq j^tiun-yfeiHiPi it gghrt tmggmig grsnggg ggm:i ?fdgigifg guqifi fit^dvd g gggnmoii ggrrr 'gggf^ngggRnggi^

अध्याय १०

श्लोक 52

श्रमेण युक्तश् चिरकालसंभ्रमाद् भृगोः स पौत्रो हरिभक्तिम् उद्वहन् क्षीराब्धिम् आसाद्य हरिं सुरेशं नागेन्द्रभोगे कृतनिद्रम् ऐक्षत

śrameṇa yuktaś cirakālasaṃbhramād bhṛgoḥ sa pautro haribhaktim udvahan kṣīrābdhim āsādya hariṃ sureśaṃ nāgendrabhoge kṛtanidram aikṣata

हिन्दी अर्थ

सब आज आपके दर्शनसे सफल हो गया। देवेश! भगवन्! अब मैं आपके चरणारविन्दोंका पूजन करता हुआ जन्म और मृत्युसे रहित होकर यहाँ ही नित्य निवास करना चाहता हुँ श्रीभगवान् बोले - भुगुग्रेष्ठ। मुझमें तुम्हारी

English

^jgt: g girt ?ftgfggipsF{!

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_narasiMhapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narasimha Purana — Chapter 10
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.