Narasimha Purana· Nṛsiṁha Purāṇa
34
अध्याय 34 / 68

Adhyaya 34

60 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ60 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३४

श्लोक 1

॥ इति श्रीनरसिम्हपुराणे सहस्रानीकचरिते मार्कण्डेयेनोपदिष्टसंमार्जनोपलेपफलं नाम त्रयस्त्रिंशो ऽध्यायः ॥ नर्प् ३३ ॥ पुनर् एव द्विजश्रेष्ठ मार्कण्डेय महामते निर्माल्यापनयाद् विष्णोर् यत् पुण्यं तद् वदस्व मे

|| iti śrīnarasimhapurāṇe sahasrānīkacarite mārkaṇḍeyenopadiṣṭasaṃmārjanopalepaphalaṃ nāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ || narp 33 || punar eva dvijaśreṣṭha mārkaṇḍeya mahāmate nirmālyāpanayād viṣṇor yat puṇyaṃ tad vadasva me

हिन्दी अर्थ

तत्पश्चात् उस समुद्रसे हाथमें कमल धारण किये हुए श्रीलक्ष्मीजी प्रकट हुईं। राजेन्द्र! वे अपने तेजसे सम्पूर्ण दिशाओंको प्रकाशमान कर रही थीं। शत्रुसूदन! उन्होंने तीर्थके जलसे खान किया, शरीरमें दिव्य गन्धका अनुलेप और सुन्दर भूषणोंसे विभूषित हो देवपक्षमें जाकर क्षणभर खड़ी रहीं; फिर भगवान् विष्णुके वक्षःस्थलमें विराजमान

English

I anyhow pleased him and begged for pardon. The hermit then diluted the curse with his words that I would be absolved from evil at the convent near the bank of Reva when the chaste wife of Yudhisthira would be abducted by me and you would be reaching in order to protect myself from the attack of Arjuna. O religious Yudhisthira, I am that king Jayadhvaja and I have again turned into the form of Visnu. I will now certainly take a departure to Vaikuntha

अध्याय ३४

श्लोक 2

निर्माल्यम् अपनीयाथ तोयेन स्नाप्य केशवम् नरसिंहाकृतिं राजन् सर्वपापैः प्रमुच्यते

nirmālyam apanīyātha toyena snāpya keśavam narasiṃhākṛtiṃ rājan sarvapāpaiḥ pramucyate

हिन्दी अर्थ

नरेश्वर! इसके बाद क्षीरसागरसे अमृतपूर्ण घटका दोहन करके हाथमें लिये भगवान् धन्वन्तरि प्रकट हुए। उनके प्राकट्यसे देवता बहुत प्रसन्न हुए। किंतु राजन्! लक्ष्मीद्वारा त्याग दिये जानेके कारण असुरगण बहुत

English

'grafted hhaiWl yifew IRUlddlM II ddyrpciujj'dcrc ysr fytnj: fsraT wi

अध्याय ३४

श्लोक 3

सर्वतीर्थफलं प्राप्य यानारूढो दिवं व्रजेत् श्रीविष्णोः सदनं प्राप्य मोदते कालम् अक्षयम्

sarvatīrthaphalaṃ prāpya yānārūḍho divaṃ vrajet śrīviṣṇoḥ sadanaṃ prāpya modate kālam akṣayam

हिन्दी अर्थ

दुःखी हुए और उस भरे हुए अमृतघटको लेकर इच्छानुसार चल दिये। नृपवर! तब भगवान् विष्णुने देवताओंका हित करनेके लिये अपनेको सम्पूर्ण शुभ लक्षणोंसे युक्त स्त्रीरूपमें प्रकट किया। इसके बाद भगवान् उस नारीरूपसे ही असुरोंकी ओर गये। उस दिव्य रूपवाली नारीको देख हैत्यगण मोहित हो गये। साधुशिरोमणे! वे असुर तत्काल मोहके वशीभूत हो कामपीडित हो गये और उन्होंने मोहवश वह अमृतका घड़ा भूमिपर रख दिया।अवनीपते!

English

Markandeya said- With these words, king Jayadhvaja rode on Garuda and departed to that Visnudhama where god Vis nu always enshrine with Yudhist hitra could only see this phenomenon. This episode is related to the magnificence of sweeping and cleaning the temple of god Visnu. It clearly highlights the fruits for such deeds. When king Jayadhvaja had acquired so divine a property in his previous life and that too when he was indulging in evil-doing, what surprise and what to say for the person who engages himself with keen devotion and in a state of meditation for god Visnu?

अध्याय ३४

श्लोक 4

आगच्छ नरसिंहेति आवाह्याक्षतपुष्पकैः एतावतापि राजेन्द्र सर्वपापैः प्रमुच्यते

āgaccha narasiṃheti āvāhyākṣatapuṣpakaiḥ etāvatāpi rājendra sarvapāpaiḥ pramucyate

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार असुरोंको मोहित करके भगवानूने वह: अमृत ले देवताओंको दे दिया। देवदेव भगवानूकी कृपासे अमृत पीकर बली और महावीर्यवान् हो देवता संग्राममें आ डरे और असुरोंको युद्धमें जीतकर उन्होंने अपने राज्यपर

English

rH*m*$ujd ^RiynrrsoERT: i

अध्याय ३४

श्लोक 5

दत्त्वासनम् अथार्घ्यं च पाद्यम् आचमनीयकम् देवदेवस्य विधिना सर्वपापैः प्रमुच्यते

dattvāsanam athārghyaṃ ca pādyam ācamanīyakam devadevasya vidhinā sarvapāpaiḥ pramucyate

हिन्दी अर्थ

अधिकार कर लिया। राजन्! भगवानूके इस 'कूर्म' नामक अवतारकी कथा मैंने तुमसे कह दी। यह पढ़ने और सुननेवाले मनुष्योंको पुण्य देनेवाली है अद्भुत कर्म करनेवाले भगवान् नारायणने केवल

English

^IRdTjjTRdf cnfh fifeRRT \6V\

अध्याय ३४

श्लोक 6

स्नाप्य तोयेन पयसा नरसिंहं नराधिप सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते

snāpya toyena payasā narasiṃhaṃ narādhipa sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate

हिन्दी अर्थ

कूर्मरूप प्रकट किया था, सो इस प्रसङ्गका वर्णन मैंने

English

df d<flTtfd fg^TT j^d? 'Ud4tFTTqil4^ll # *TddT: tnhdlRft fdTHI d eh€l|fc| fd?tMd:ll<imi

अध्याय ३४

श्लोक 7

स्नाप्य दध्ना सकृद् यस् तु निर्मलः प्रियदर्शनः विष्णुलोकम् अवाप्नोति पूज्यमानः सुरोत्तमैः

snāpya dadhnā sakṛd yas tu nirmalaḥ priyadarśanaḥ viṣṇulokam avāpnoti pūjyamānaḥ surottamaiḥ

हिन्दी अर्थ

रूपं परं पावनमेव कीर्तितम्॥ ४४ तुमसे कर दिया इतिं नरसिंहपुराणे कूर्मग्रादुभावो नामाहत्रिंशोऽ ध्यायः

English

FT dTd d’dfwsriJKtra:

अध्याय ३४

श्लोक 8

यः करोति हरेर् अर्चां मधुना स्नापयन् नरः अग्निलोके स मोदित्वा पुनर् विष्णुपुरे वसेत्

yaḥ karoti harer arcāṃ madhunā snāpayan naraḥ agniloke sa moditvā punar viṣṇupure vaset

हिन्दी अर्थ

वाराह-अवतार; हिरण्याक्षवध

English

Suta said- The king Sahasranika of Pandu clan again tended to worship of god after hearing these words of the hermit Markandeya. O Brahmins, please, listen therefore, that god Narayana provides his devotees with emancipation engaged deliberately or innocently. I further reiterate the statement that you all should do worship of Jagannatha if you desire to cross the ever tough worldly ocean. The worshippers of god Visnu, saviour of the sheltered are honourable, adorable and worthy to salute particularly.

अध्याय ३४

श्लोक 9

घृतेन स्नपनं यस् तु स्नानकाले विशेषतः नरसिंहाकृतेः कुर्याच् *छङ्खभेरीनिनादितम्

ghṛtena snapanaṃ yas tu snānakāle viśeṣataḥ narasiṃhākṛteḥ kuryāc *chaṅkhabherīnināditam

हिन्दी अर्थ

अवान्तरलये प्रासे ब्रह्मणस्तु दिनक्षये। त्रैलोक्यमखिलं व्याप्य तिष्ठन्त्यम्भांसि सत्तम त्रैलोक्येऽखिलसत्त्वानि यानि राजेन्द्र तानि वै। ग्रस्त्वा विष्णुस्ततः शेते तस्मिन्नेकार्णवे जले

English

Thus, here ends the chapter thirty-three on description Sahasranika in Nrsiihha Purana.

अध्याय ३४

श्लोक 10

पापकञ्चुकम् उन्मुच्य यथा जीर्णम् अहिस् त्वचम् दिव्यं विमानम् आस्थाय विष्णुलोके महीयते

pāpakañcukam unmucya yathā jīrṇam ahis tvacam divyaṃ vimānam āsthāya viṣṇuloke mahīyate

हिन्दी अर्थ

रात्रिं युगसहस्रान्तां ब्रह्मरूपी जगत्पतिः

English

Magnificence of the worship of god

अध्याय ३४

श्लोक 11

पञ्चगव्येन देवेशं यः स्नापयति भक्तितः मन्त्रपूर्वं महाराज तस्य पुण्यम् अनन्तकम्

pañcagavyena deveśaṃ yaḥ snāpayati bhaktitaḥ mantrapūrvaṃ mahārāja tasya puṇyam anantakam

हिन्दी अर्थ

हिरण्याक्ष इति ख्यातो महाबलपराक्रमः पाताले निवसन् हैत्यो देवानृपरुरोध सः। यज्चिनामपकाराय यतते स तु भूतले

English

Sri Sahasranlka asked - O great learned and revered Markandeya, kindly, tell now the fruits for the deed performed as to remove or clean Nirmalya (the sandal smeared and the flowers offered).

अध्याय ३४

श्लोक 12

यश् च गोधूमकैश् चूर्णैर् उद्वर्त्योष्णेन वारिणा प्रक्षाल्य देवदेवेशं वारुणं लोकम् आप्नुयात्

yaś ca godhūmakaiś cūrṇair udvartyoṣṇena vāriṇā prakṣālya devadeveśaṃ vāruṇaṃ lokam āpnuyāt

हिन्दी अर्थ

अथ भूम्युपरि स्थित्वा मर्त्यां यक्ष्यन्ति देवताः।

English

TTfR^I^fd TRPf yy^uyn

अध्याय ३४

श्लोक 13

पादपीठं तु यो भक्त्या बिल्वपत्रर् निर्घर्षितम् उष्णाम्बुना च प्रक्षाल्य सर्वपापैर् प्रमुच्यते

pādapīṭhaṃ tu yo bhaktyā bilvapatrar nirgharṣitam uṣṇāmbunā ca prakṣālya sarvapāpair pramucyate

हिन्दी अर्थ

इति मत्वा हिरण्याक्षः कृते सगै तु ब्रह्मणा। मार्कण्डेयजी कहते हैं-नरेश्वर! इसके बाद मैं भगवान् विष्णुके 'वराह' नामक पावन अवतारका वर्णन करुँगा--तुम एकाग्रचित्त होकर सुनो

English

sfifewir: ■*T3R irt^ ehloHRt^HJIS II

अध्याय ३४

श्लोक 14

कुशपुष्पोदकैः स्नात्वा ब्रह्मलोकम् अवाप्नुयात् रत्नोदकेन सावित्रं कौबेरं हेमवारिणा नरसिंहं तु संस्नाप्य कर्पूरागुरुवारिणा

kuśapuṣpodakaiḥ snātvā brahmalokam avāpnuyāt ratnodakena sāvitraṃ kauberaṃ hemavāriṇā narasiṃhaṃ tu saṃsnāpya karpūrāguruvāriṇā

हिन्दी अर्थ

सत्तम! ब्रह्मजीका दिन बीत जानेपर जब अवान्तर प्रलय होता है, तब सम्पूर्ण त्रिलोकीको व्याप्त करके केवल जल-ही-जल रह जाता है । राजेन्द्र! उस समय त्रिभुवनमें जो भी प्राणी हैं, उन सबका ग्रास करके

English

OTW Htfaelfa 3Trai^lltHdJjW4^:l ■Qprracnftr ti^ ug^ir«ii ^TSSWmisf W m-JIUMUHldchMl Idldwr fgfiRT wim: y^lnmi m FTOT TTliipTI whrcfdfdtjdd) TTgfoftiisn

अध्याय ३४

श्लोक 15

इन्द्रलोके स मोदित्वा पश्चाद् विष्णुपुरे वसेत् पुण्योदकेन गोविन्दं स्नाप्य भक्त्या नरोत्तम

indraloke sa moditvā paścād viṣṇupure vaset puṇyodakena govindaṃ snāpya bhaktyā narottama

हिन्दी अर्थ

ब्रह्मस्वरूप जगदीश्वर भगवान् विष्णु उस एकार्णव जलके भीतर सहस्नों फणोंसे सुशोभित शेषनागकी शय्यापर सहस्न युगोंतक चलनेवाली रात्रिमें शयन करते हैं। पूर्वकालमें कश्यपजीसे दितिके पुत्ररूपमें ' हिरण्याक्ष' नामक महान् हैत्य उत्पन्न हुआ था, ऐसी बात हमने सुनी है। वह महान् बलवान् और पराक्रमी था। वह हैत्य पातालमें निवास करता था और स्वर्गके देवताओंपर आक्रमण करके उनकी पुरीपर घेरा डाल देता था। इतना ही नहीं, वह

English

wrar ^stt fmfcr: fira^fa: i

अध्याय ३४

श्लोक 16

सावित्रं लोकम् आसाद्य विष्णुलोके महीयते वस्त्राभ्याम् अर्चनं भक्त्या परिधाप्य हरिं हरेः

sāvitraṃ lokam āsādya viṣṇuloke mahīyate vastrābhyām arcanaṃ bhaktyā paridhāpya hariṃ hareḥ

हिन्दी अर्थ

पृथ्वीपर यज्ञ करनेवाले मनुष्योंका भी अपकार करनेके

English

Id^cflshUdlHlfrl Ipil'MR: TgTtrT^: ll^ll

अध्याय ३४

श्लोक 17

सोमलोके रमित्वा च विष्णुलोके महीयते कुङ्कुमागुरुश्रीखण्डकर्दमैर् अच्युताकृतिम्

somaloke ramitvā ca viṣṇuloke mahīyate kuṅkumāguruśrīkhaṇḍakardamair acyutākṛtim

हिन्दी अर्थ

एक बार उसने सोचा--' मर्त्यलोकमें रहनेवाले पुरुष पृथ्वीपर रहकर देवताओंकां यजन करेंगे, इससे उनका बल, वीर्य और तेज बढ़ जायगा।' यह सोचकर महान् असुर हिरण्याक्षने ब्रह्माजीद्वारा सृष्टि-रचना की जानेपर उसे धारण करनेके लिये भूमिकी जो धारणा-शक्ति थी, उसे लेकर जलके भीतर-ही-भीतर रसातलमें चला गया। आधारशक्तिसे रहित होकर यह पृथ्वी भी रसातलमें ही चली गयी

English

<jrrrfo ftrof wpn mwtt:i

अध्याय ३४

श्लोक 18

आलिप्य भक्त्या राजेन्द्र कल्पकोटिं वसेद् दिवि मल्लिकामालतीजातिकेतक्यशोकचम्पकैः

ālipya bhaktyā rājendra kalpakoṭiṃ vased divi mallikāmālatījātiketakyaśokacampakaiḥ

हिन्दी अर्थ

योगनिद्राका अन्त होनेपर जब सर्वात्मा श्रीहरिने विचार किया कि “पृथ्वी कहाँ है?', तब उन्होंने योगबलसे यह जान लिया कि ' वह रसातलको चली गयी है'। नराधिप! तब उन्होंने वेदमय लम्बा-चौड़ा

English

3TfacTtl? IT Tirt^gt g^llill

अध्याय ३४

श्लोक 19

पुंनागनागबकुलैः पद्मैर् उत्पलजातिभिः तुलसीकरवीरैश् च पालाशैः सानुकुम्बकैः

puṃnāganāgabakulaiḥ padmair utpalajātibhiḥ tulasīkaravīraiś ca pālāśaiḥ sānukumbakaiḥ

हिन्दी अर्थ

दिव्य वराह-शरीर धारण किया, जिसके चारों वेद ही चरण थे, यूप (पशु-बन्धनके लिये बना हुआ काष्ठस्तम्भ) पर्तेष्टिधर्मश्रवणं दिव्यं तं सामनिःस्वनम्। प्राग्वंशकायं इविर्नासं कुशदर्भतनूरुहम्

English

VllTOo^efiy^Wl w dluiinfefcd'dHJ fist flmwmwra fawjHii- Tfg^n^oii

अध्याय ३४

श्लोक 20

एतैर् अन्यैश् च कुसुमैः प्रशस्तैर् अच्युतं नरः अर्चयेद् दशसुवर्णस्य प्रत्येकं फलम् आप्नुयात्

etair anyaiś ca kusumaiḥ praśastair acyutaṃ naraḥ arcayed daśasuvarṇasya pratyekaṃ phalam āpnuyāt

हिन्दी अर्थ

रसातलं नृपश्रेष्ठ सनकाद्यैरभिष्टुतः

English

Markandeya said- O king, the man who engages himself daily in removing the earlier days flowers and sandal smeared from the icon and make the icon to bathe, is absolved from all evils and attains to the fruits for taking bathe in all holy places. He, thus, rides on an aircraft (vimana) and attains the heaven at his death. He then enjoys the pleasure for years immeasurable. A man is absolved all sins when he summons god Nrsimha with the words - O god Nrsimha, come and have a seat here with flowers and Aksata (the grains of rice) in his hands. Under an imagination of apparent god Nrsimha, one who offers water for washing hands, for washing feet and for cleaning the mouth and offers a seat, definitely is relieved of all sins committed earlier. O king, a man is enshrined in Visnuloka as a result of his

अध्याय ३४

श्लोक 21

मालां कृत्वा यथालाभम् एतेषां विष्णुम् अर्चयेत् कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च

mālāṃ kṛtvā yathālābham eteṣāṃ viṣṇum arcayet kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca

हिन्दी अर्थ

प्रविश्य च हिरण्याक्षं युद्धे जित्वा वृषाकपिः । दंष्ठाग्रेण ततः पृथ्वीं समुद्धृत्य रसातलात् विहाय रूपं वाराहं तीर्थे कोकेतिविश्रुते। वैष्णवानां हितार्थाय क्षेत्रं तदगुप्तमुत्तमम्

English

Nrsirnha with milk and water. The man who gives a bath to Nrsimha with curd, acquires a handsome complexion and is worshipped by the gods in Visnuloka after his death. A man first enjoys the pleasures of Agniloka and then finally resides in Visnuloka who gives a bath with honey to the god. The man who blows the conch-shell and do drumming with sweet sound at the time of offering a bath to the icon of Nrsimha, abandons the cover of evils like the snake and departs to Visnuloka on the

अध्याय ३४

श्लोक 22

दिव्यां विमानम् आस्थाय विष्णुलोके स मोदते नरसिंहं तु यो भक्त्या बिल्वपत्रैर् अखण्डितैः

divyāṃ vimānam āsthāya viṣṇuloke sa modate narasiṃhaṃ tu yo bhaktyā bilvapatrair akhaṇḍitaiḥ

हिन्दी अर्थ

ब्रह्मरूपं समास्थाय पुनः सृष्टि चकार सः। विष्णुः पाति जगत्सर्वमेवम्भूतो युगे युगे। हन्ति चान्ते जगत्सर्वं रुद्ररूपी जनार्दनः

English

i flgp To fa *T: TRmfa 'qfaTcT: I

अध्याय ३४

श्लोक 23

निश्छिद्रैः पूजयेद् यस् तु तुलसीभिः समन्वितम् सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वभूषणभूषितः

niśchidraiḥ pūjayed yas tu tulasībhiḥ samanvitam sarvapāpavinirmuktaḥ sarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ

हिन्दी अर्थ

दुढां मतिं यज्ञतनौ विवेश्य वै और इष्ट धर्म (यज्ञ-यागादि) उनके कान थे, साम ही स्वर

English

qrcpfts 5 facd^RyffidHi

अध्याय ३४

श्लोक 24

काञ्चनेन विमानेन विष्णुलोके महीयते माहिषाख्यं गुग्गुलं च आज्ययुक्तं सशर्करम्

kāñcanena vimānena viṣṇuloke mahīyate māhiṣākhyaṃ guggulaṃ ca ājyayuktaṃ saśarkaram

हिन्दी अर्थ

ही नासिका था, कुश-दर्भ ही रोमावलियाँ थे। इस प्रकार उनका सम्पूर्ण शरीर वेदमय था, पवित्र वैदिक सूक्त ही उनके बड़े-बड़े अयाल थे। नक्षत्र और तारे उनके हार थे तथा प्रलयकालीन आवर्त (भँवरें) ही उनके लिये

English

jru||«pr tT ITcfrn): JPJeZRhl^ll

अध्याय ३४

श्लोक 25

धूपं ददाति राजेन्द्र नरसिंहस्य भक्तिमान् धूपितैः सर्वदिग्भ्यस् तु सर्वपापविवर्जितः

dhūpaṃ dadāti rājendra narasiṃhasya bhaktimān dhūpitaiḥ sarvadigbhyas tu sarvapāpavivarjitaḥ

हिन्दी अर्थ

भूषणका काम दे रहे थे॥ १०--१४'/२॥ नृपश्रेष्ठ भगवान् विष्णुने ऐसे वाराहरूपको धारणकर रसातलमें प्रवेश किया। उस समय सनकादि योगीजन उनकी स्तुति करते थे। वहाँ जाकर भगवानूने युद्धमें हिरण्याक्षको मारकर उसपर विजय पायी और अपनी

English

TcTt^R infer {judiRum ttRt? <j «Hi<d ^f^UwiRuim^n Sprite TT RlRfdl WdlRuJj^t erifcjj

अध्याय ३४

श्लोक 26

अप्सरोगणसंकीर्णविमानेन विराजते वायुलोके स मोदित्वा पश्चाद् विष्णुपुरं व्रजेत्

apsarogaṇasaṃkīrṇavimānena virājate vāyuloke sa moditvā paścād viṣṇupuraṃ vrajet

हिन्दी अर्थ

दाढ़ोंके अग्रभागसे पृथ्वीको उठाकर वे रसातलसे ऊपर ले आये। फिर देवगण उनकी स्तुति करने लगे और उन्होंने पूर्ववत् पृथ्वीको स्थापित किया। पृथ्वीको स्थिर करनेके पश्चात् उसपर यथास्थान पर्वतोंका संनिवेश किया।

English

HTfor PdujjHii ngi-wi

अध्याय ३४

श्लोक 27

घृतेन वाथ तैलेन दीपं प्रज्वालयेन् नरः विष्णवे विधिवद् भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु

ghṛtena vātha tailena dīpaṃ prajvālayen naraḥ viṣṇave vidhivad bhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर वैष्णवोंके हितके लिये कोकामुख . तीर्थमें वाराहरूपका त्याग किया। वह वाराह-क्षेत्र उत्तम एवं गुप्त तीर्थ है। फिर ब्रह्माजीका रूप धारणकर उन्होंने सृष्टि- रचना की। इस प्रकार भगवान् विष्णु युग-युगमें अवतार लेकर सम्पूर्ण जगत्की रक्षा करते हैं। फिर वे जनार्दन रुद्ररूप धारणकर अन्तकालमें समस्त लोकोंका संहार करते हैं

English

cudimm4d yfty i ui # it:ii^ii

अध्याय ३४

श्लोक 28

विहाय पापकलिलं सहरादित्यसप्रभः ज्योतिष्मता विमानेन विष्णुलोकं स गच्छति

vihāya pāpakalilaṃ saharādityasaprabhaḥ jyotiṣmatā vimānena viṣṇulokaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

जो मनुष्य वेदान्तवेद्य भगवान् विष्णुकी इस कथाको श्रवण करता है, वह भगवान् यज्ञमूर्तिमें अपनी सुदृढ़ बुद्धि लगाकर समस्त पापोंसे मुक्त हो, उन भगवान्

English

Tfir^r ^ fasujHli r?krti

अध्याय ३४

श्लोक 29

हविः शाल्योदनं दिवान् आज्ययुक्तं सशर्करम् निवेद्य नरसिंहाय यावकं पायसं तथा

haviḥ śālyodanaṃ divān ājyayuktaṃ saśarkaram nivedya narasiṃhāya yāvakaṃ pāyasaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

विहाय पापं च नरो हरिं ब्रजेत्॥ २० हरिको ही प्राप्त करता है इति श्रीनरसिंहपुराणे वाराहम्रादुर्भावो नाम एकोनचत्वारिशोउ ध्यायः

English

O king, a man offering a bath with pancagavya with the recital of hymns, attains the fruit ever reviving. A man attains to Varunaloka who does massage of the wheat flour to the icon of god Nrsimha and then offers a bath with hot water. One who washes the Padapltha (the slipper, a small bench for keeping the feet) duly by rubbing Vita leaves and using water, gets leave from his sins. Brahmaloka is obtained when a bath is offered with kusa and flower mixed water. A bath with gem kept water ensures Surayloka and a bath offered with gold kept water ensures Kuberaloka. A bath with water mixed with camphor and aguru ensures first Indraloka and then the abode of Visnu. The man attains Adityaloka and then is respected in Visnuloka who offers a bath to Govinda with the water brought from all renowned holy places. The man offering upper and lower apparels with keen devotion for god, first attains to Candraloka and then joins in

अध्याय ३४

श्लोक 30

समास् तन्दुलसंख्याया यावतीस् तावतीर् नृप विष्णुलोके महाभोगान् भुञ्जन्न् आस्ते स वैष्णवः

samās tandulasaṃkhyāyā yāvatīs tāvatīr nṛpa viṣṇuloke mahābhogān bhuñjann āste sa vaiṣṇavaḥ

हिन्दी अर्थ

नुसिंहावतार; हिरण्यकशिपुकी वरदान-प्रा्ि और उससे सताये हुए देवोंद्वारा भगवानूकी स्तुति

English

arrfaw writ c n ffifi ii

अध्याय ३४

श्लोक 31

बलिना वैष्णवेनाथ तृप्ताः सन्तो दिवौकसः शान्तिं तस्य प्रयच्छन्ति श्रियम् आरोग्यम् एव च

balinā vaiṣṇavenātha tṛptāḥ santo divaukasaḥ śāntiṃ tasya prayacchanti śriyam ārogyam eva ca

हिन्दी अर्थ

मार्कण्डेयजी बोले राजन्! इस प्रकार मैंने तुमसे भगवान् विष्णुके वराह-अवतारका वर्णन किया। अब साम्प्रतं नारसिंहं तु प्रवक्ष्यामि निबोध मे॥ १ ' नृसिंहावतार' का वर्णन करूँगा; सुनो

English

iTTHr wamrRhit fipuiud^i di^JchlidVMlfd * 111^11 faMHRWJR fcpnpdldi IT TTt^n qrf%? f WRIT

अध्याय ३४

श्लोक 32

प्रदक्षिणेन चैकेन देवदेवस्य भक्तितः कृतेन यत् फलं नॄणां तच् छृणुष्व नृपात्मज

pradakṣiṇena caikena devadevasya bhaktitaḥ kṛtena yat phalaṃ nṝṇāṃ tac chṛṇuṣva nṛpātmaja

हिन्दी अर्थ

नुसिंहावतार; हिरण्यकशिपुकी वरदान-प्राप्त

English

^£1*3 jjHTTtfil: HiTf^T^I

अध्याय ३४

श्लोक 33

पृथ्वीप्रदक्षिणफलं प्राप्य विष्णुपुरे वसेत् नमस्कारः कृतो येन भक्त्या वै माधवस्य च

pṛthvīpradakṣiṇaphalaṃ prāpya viṣṇupure vaset namaskāraḥ kṛto yena bhaktyā vai mādhavasya ca

हिन्दी अर्थ

पूर्वकालमें दितिका पुत्र हिरण्यकशिपु महान् प्रतापी तपस्तेपे निराहारो बहुवर्षसहस्त्रकम्॥ २ हुआ। उसने अनेक सहस्र वर्षोतक निराहार रहते हुए

English

O king, a man resides in the heaven for several crore kalpas as a reward for smearing saffron, aguru and sandal on the icon of god. A worship with offering of the flowers like Mallika, Malatl, Jati, Ketaki, As'oka, Campa, Punnaga, Nagakesara, Bakula (Maulsiri), lotus of Utpala species, basil, kanera, palasa and other high quality flowers is rewarded equal to donation of 10 gold currency for each of such flowers. The

अध्याय ३४

श्लोक 34

धर्मार्थकाममोक्षाख्यं फलं तेनाप्तम् अञ्जसा स्तोत्रैर् जपैश् च देवाग्रे यः स्तौति मधुसूदनम्

dharmārthakāmamokṣākhyaṃ phalaṃ tenāptam añjasā stotrair japaiś ca devāgre yaḥ stauti madhusūdanam

हिन्दी अर्थ

वरं वरय हैत्येन्द्र यस्ते मनसि वर्तते

English

Vis nuloka as much as many thousand crore kalpas and movement on the aircraft. A worship with full grown, untorn, holeless, bilva leaves and basil leaves of Nrsimha enables a man to ride on the aircraft of god Visnu, to be relieved of the sins committed and honour in Visnuloka after his death.

अध्याय ३४

श्लोक 35

सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते गीतवाद्यादिकं नाट्यं शङ्खतूर्यादिनिःस्वनैः

sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate gītavādyādikaṃ nāṭyaṃ śaṅkhatūryādiniḥsvanaiḥ

हिन्दी अर्थ

इत्युक्तो ब्रह्मणा हैत्यो हिरण्यकशिपुः पुरा। उवाच नत्वा देवेशं ब्रह्माणं विनयान्वित: हिरण्यकशिपुरुवाच

English

giT«c|^T {ctMPld fdUJJtdidi Wtartl mfeq rcs ii n arrRigw WTefr^iR* n

अध्याय ३४

श्लोक 36

यः कारयति वै विष्णोः स याति मन्दिरं नरः पर्वकाले विशेषेण कामगः कामरूपवान्

yaḥ kārayati vai viṣṇoḥ sa yāti mandiraṃ naraḥ parvakāle viśeṣeṇa kāmagaḥ kāmarūpavān

हिन्दी अर्थ

यद्यदवृणोम्यहं ब्रह्ंस्तत्तन्मे दातुमहसि

English

Tl4r^IT5 n4tlTMfwf^d:ll9mi amTTtwrwhiff^n^T

अध्याय ३४

श्लोक 37

सुसंगीतविदैश् चैव सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः महार्हमणिचित्रेण विमानेन विराजता

susaṃgītavidaiś caiva sevyamāno 'psarogaṇaiḥ mahārhamaṇicitreṇa vimānena virājatā

हिन्दी अर्थ

न शुष्केण न चाद्रेण न जलेन न वह्निना। न काष्ठेन न कीटेन पाषाणेन न वायुना

English

dW ft^T <1>I TFjRTRRfcR: I fafae^WRII tmi tpmiH '^JOJirRVSM %RT TPMc&ftf H W^RITTW: I -^fdbMdl fyqi^d fgwpTlg; IT W5f?TII9<ill #T: ytTRUf^T WF^THJ ftihr TTfHgra ■JITW WHT WTII^II ffqiRP^HTTsiII>!II -illddiwictdi 4^1

अध्याय ३४

श्लोक 38

स्वर्गात् स्वर्गम् अनुप्राप्य विष्णुलोके महीयते ध्वजं तु विष्णवे यस् तु गरुडेन समन्वितम्

svargāt svargam anuprāpya viṣṇuloke mahīyate dhvajaṃ tu viṣṇave yas tu garuḍena samanvitam

हिन्दी अर्थ

इति वै देवदेवेशं वरं त्वत्तो वृणोम्यहम्

English

*rf?HT fW: Wit Mlcfcq: l

अध्याय ३४

श्लोक 39

दद्यात् सो ऽपि ध्वजाकीर्णविमानेन विराजता विष्णुलोकम् अवाप्नोति सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः

dadyāt so 'pi dhvajākīrṇavimānena virājatā viṣṇulokam avāpnoti sevyamāno 'psarogaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

इत्युक्तो हैत्यराजेन ब्रह्मा तं प्राह पार्थिव दुर्लभानपि हैत्येन्द्र ददामि परमाद्भुतान्

English

I ^ O king, worship of god with the fragrance prepared with Mahisa guggula, ghee and sugar rewards a man being free from the clutches of sins, enshrine on an aircraft in company of divine damsels in Vayuloka and having satiated there, the next departure in Visnudhama. Now, listen to the reward for lighting lamp with ghee or oil for god. Having been relieved from the evil marsh, radiation equal to a thousand

अध्याय ३४

श्लोक 40

सुवर्णाभरणैर् दिव्यैर् हारकेयूरकुण्डलैः मुकुटाभरणाद्यैश् च यो विष्णुं पूजयेन् नृप

suvarṇābharaṇair divyair hārakeyūrakuṇḍalaiḥ mukuṭābharaṇādyaiś ca yo viṣṇuṃ pūjayen nṛpa

हिन्दी अर्थ

त्वत्यार्थित मया दत्तं सर्वं ते चास्तु हैत्यप

English

Visnuloka by an aircraft all glittering. A reward for a oblation duly prepared with October bom rice, mixed with ghee and sugar, lapasi (liquid food) of barley and khlra (sweet liquid food made from milk) for Nrsimha, ensures for the offerer enjoyments of great pleasures in Visnuloka for years equal to the grains of rice present in such a oblation. The offering related to Visnu satiates all gods and they endow peace, wealth and sound health to the worshipper.

अध्याय ३४

श्लोक 41

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वभूषणभूषितः इन्द्रलोके वसेद् धीमान् यावद् इन्द्राश् चतुर्दश

sarvapāpavinirmuktaḥ sarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ indraloke vased dhīmān yāvad indrāś caturdaśa

हिन्दी अर्थ

इत्येवं हैत्यराजस्य हिरण्यकशिपोः पुरा दत्त्वा वरान् ययौ ब्रह्मा ब्रह्मलोकमनुत्तमम्। सोऽपि लब्धवरो हैत्यो बलवान् बलदर्पितः

English

^UII tVctgujcel ■jillrH'jU I ^ ? 11 faqhl^uiihH 5TW ttcJMmiqfq^iWl P#qRtl

अध्याय ३४

श्लोक 42

यो गां पयस्विनीं विष्णोः कपिलां संप्रयच्छति आराध्य तम् अथाग्रे तु यत् किंचिद् दग्धम् उत्तमम्

yo gāṃ payasvinīṃ viṣṇoḥ kapilāṃ saṃprayacchati ārādhya tam athāgre tu yat kiṃcid dagdham uttamam

हिन्दी अर्थ

देवान् सिंहान् रणे जित्वा दिव: पराच्यावयद् भुवि। दिवि राज्यं स्वयं चक्रे सर्वशक्तिसमन्वितम्

English

^T: ckHufa tl fqwi): pf^T TT:I

अध्याय ३४

श्लोक 43

तद् दत्त्वा नरसिंहाय विष्णुलोके महीयते पितरस् तस्य मोदन्ते श्वेतद्वीपे चिरं नृप

tad dattvā narasiṃhāya viṣṇuloke mahīyate pitaras tasya modante śvetadvīpe ciraṃ nṛpa

हिन्दी अर्थ

तपस्या की। उसकी तपस्यासे संतुष्ट हो ब्रह्माजीने उस दानवसे कहा--' हैत्येन्द्र! तुम्हारे मनको जो प्रिय लगे, वही वर माँग लो।' हैत्य हिरण्यकशिपुने ब्रह्माजीके इस प्रकार कहनेपर उन देवेश्वरसे विनयपूर्वक प्रणाम करके हिरण्यकशिपु बोला- ब्रह्मन्! भगवन्! यदि आप मुझे वर देनेको उद्यत हैं तो मैं जो-जो माँगता हूँ, वह सब देनेकी कृपा करें। मैं न सूखी वस्तुसे मरूँ न गीलीसे; न जलसे न आगसे; न काठसे न कौडेसे और

English

R^nfrlf^UI fgqm fsRTjRTTI 1^ ^ (qWlcH)*MqHHlfd ^oqURtsifltPluhll^ II

अध्याय ३४

श्लोक 44

एवं यः पूजयेद् राजन् नरसिंहं नरोत्तमः तस्य स्वर्गापवर्गौ तु भवतो नात्र संशयः

evaṃ yaḥ pūjayed rājan narasiṃhaṃ narottamaḥ tasya svargāpavargau tu bhavato nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

न पत्थर या हवासे ही मेरी मृत्यु हो। न शूल अथवा किसी और शस्त्रसे न पर्वतसे; न मनुष्योंसे न देवता, असुर, गन्धर्व अथवा राक्षसोंसे ही मरूँ। न किंनरोंसे न यक्ष, विद्याधर अथवा भुजंगोंसे; न वानर तथा अन्य

English

O Prince, listen to the rewards for Pradaksina (moving round the icon or temple) of god Visnu. Such a devotee attains to the fruit as if he has visited all nooks and corners of the earth and resides in Vaikuntha Dhama. Namaskara (salute) once even ensures the fruit of Dharma, Artha, Kama and Moksa. One who offers

अध्याय ३४

श्लोक 45

यत्रैवं पूज्यते विष्णुर् नरसिंहो नरैर् नृप न तत्र व्याधिदुर्भिक्षराजचौरादिकं भयम्

yatraivaṃ pūjyate viṣṇur narasiṃho narair nṛpa na tatra vyādhidurbhikṣarājacaurādikaṃ bhayam

हिन्दी अर्थ

पशुओंसे और न दुर्गा आदि मातृगणोंसे ही मेरी मृत्यु हो। मैं न घरके भीतर मरूँ न बाहर; न दिनमें मरूँ न रातमें तथा आपकी कृपासे मृत्युके हेतुभूत अन्य कारणोंसे भी मेरी मृत्यु न हो। देवदेवेश्वर! मैं आपसे यही वर मार्कण्डेयजी कहते हैं--राजन्! हैत्यराज हिरण्यकशिपुके यों कहनेपर ब्रह्माजीने उससे कहा-- «हैत्येन्द्र। तुम्हारे महान् तपसे संतुष्ट होकर मैं इन परम अद्भुत वरोंको दुर्लभ होनेपर भी तुम्हें दे रहा हूँ। दूसरे

English

Madhusudana, makes him scot-fee from the evils and honoured in Visnuloka. The man singing, playing musical instruments and arranging drama on Visnu and blows conch-shell, drums etc., in the temple, definitely attains to the pleasure of living in Visnuloka. When all this is arranged on any festival, it particularly fulfils the desires of the devotee and on death moves from one heaven to another by an aircraft in company of divine- damsels expert in music. Finally, he attains a high place in Visnuloka. A reward for offering a flag marked with Garuda to Vis nu also enables a man to ride on well- flagged and adorned with the divine damsels at the time of his departure to Vis ^ tr

अध्याय ३४

श्लोक 46

नरसिंहं समाराध्य विधिनानेन माधवम् नानास्वर्गसुखं भुक्त्वा न भूयः स्तनपो भवेत्

narasiṃhaṃ samārādhya vidhinānena mādhavam nānāsvargasukhaṃ bhuktvā na bhūyaḥ stanapo bhavet

हिन्दी अर्थ

किसीको मैंने ऐसा वर नहीं दिया है और न दूसरोंने ऐसी तपस्या ही की है। हैत्यपते! तुम्हारे मागे हुए सभी

English

trq U: ^*13^ qrftf TtlrPT: I

अध्याय ३४

श्लोक 47

नित्यं सर्पिस् तिलैर् होमो ग्रामे यस्मिन् प्रवर्तते न भवेत् तस्य ग्रामस्य भयं वा तत्र कुत्रचित्

nityaṃ sarpis tilair homo grāme yasmin pravartate na bhavet tasya grāmasya bhayaṃ vā tatra kutracit

हिन्दी अर्थ

अब जाओ और अपने तपके बढे हुए उत्कृष्ट फलको भोगो।' इस प्रकार पूर्वकालमें हैत्यराज हिरण्यकशिपुको अभीष्ट वर देकर ब्रह्माजी अपने परम उत्तम लोकको चले गये। उस बलवान् हैत्यने भी वर पाकर बलसे उन्मत्त हो श्रेष्ठ देवताओंको युद्धमें जीतकर उन्हें स्वर्गसे पृथ्वीपर गिरा दिया तथा वह स्वयं स्वर्गलोकमें रहकर वहाँका सर्वशक्तिसम्पन्न राज्य भोगने लगा॥ १०--१५॥

English

Wf HT3T O the great kings, a reward for offering divine garlands, keyura, earring and crown etc., apparels and ornaments is to become free from the sins, to wear all kinds of ornaments and to reside in Indraloka for the regime of fourteen Indras (viz., for a complete kalpa). A reward for donation of a Kapila cow for god and offering of her milk

अध्याय ३४

श्लोक 48

अनावृष्टिर् माहामारी दोषा नो दाहका नृप नरसिंहं समाराध्य ब्राह्मणैर् वेदपारगैः

anāvṛṣṭir māhāmārī doṣā no dāhakā nṛpa narasiṃhaṃ samārādhya brāhmaṇair vedapāragaiḥ

हिन्दी अर्थ

देवा अपि भयात्तस्य रुद्राश्चैवर्षयो नृप।

English

Visnuloka and his forefathers Pitara enjoy the pleasure of living on a white island. O king, these is no scope for doubt on the attainment of heaven and emancipation for a man who worships god Visnu in the form of

अध्याय ३४

श्लोक 49

कारयेल् लक्षहोमं तु ग्रामे यत्र पुराधिपः कृते तस्मिन् मयोक्ते तु आगच्छति न तद्भयम्

kārayel lakṣahomaṃ tu grāme yatra purādhipaḥ kṛte tasmin mayokte tu āgacchati na tadbhayam

हिन्दी अर्थ

नरेश्वर! इन्द्रादि देवता, रुद्र तथा ऋषिगण भी उसके विचेरुरवनौ सर्वे बिभ्राणा मानुषीं तनुम्॥ १६ भयसे मनुष्यरूप धारणकर पृथ्वीपर विचरते थे। राजेन्द्र!

English

gtg rm?f f gsgfrfa g t Ttfw RMR|£q fafelfeT

अध्याय ३४

श्लोक 50

दृष्टोपसर्गमरणं प्रजानाम् आत्मनश् च हि सम्यगाराधनीयं तु नरसिंहस्य मन्दिरे

dṛṣṭopasargamaraṇaṃ prajānām ātmanaś ca hi samyagārādhanīyaṃ tu narasiṃhasya mandire

हिन्दी अर्थ

पराप्त्रैलोक्यराज्योऽसौ हिरण्यकशिपुः प्रजाः। आहूय सर्वा राजेन्द्र वाक्यं चेदमभाषत

English

fed gfefei^ql wt ■qfeRra#!

अध्याय ३४

श्लोक 51

शंकरायतने चापि कोटिहोमं नराधिप कारयेत् संयतैर् विप्रैः सभोजनसदक्षिणैः

śaṃkarāyatane cāpi koṭihomaṃ narādhipa kārayet saṃyatair vipraiḥ sabhojanasadakṣiṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

युष्माभिरहमेवाद्य त्रैलोक्याधिपतिः प्रजा: ममैव पूजां कुरुत यज्ञदानादिकर्मणा। ताश्च सर्वास्तथा चक्रुहैत्येन्द्रस्य भयान्नृप

English

T '«R- T fW TTHTW W 5T rtT acnffefemrtt gfe tt gr^gg ^ti

अध्याय ३४

श्लोक 52

कृते तस्मिन् नृपश्रेष्ठ नरसिंहप्रसादतः उपसर्गादिमरणं प्रजानाम् उपशाम्यति

kṛte tasmin nṛpaśreṣṭha narasiṃhaprasādataḥ upasargādimaraṇaṃ prajānām upaśāmyati

हिन्दी अर्थ

यत्रैवं क्रियमाणेषु त्रैलोक्यं सचराचरम्। अधर्मयुक्तं सकलं बभूव नृपसत्तम

English

# gfwrfefe 3 wgsfg t w^wrinf^n

अध्याय ३४

श्लोक 53

दुःस्वप्नदर्शने घोरे ग्रहपीडासु चात्मनः होमं च भोजनं चैव तस्य दोषः प्रणश्यति

duḥsvapnadarśane ghore grahapīḍāsu cātmanaḥ homaṃ ca bhojanaṃ caiva tasya doṣaḥ praṇaśyati

हिन्दी अर्थ

स्वधर्मलोपात् सर्वेषां पापे मतिरजायत। गते काले तु महति देवाः सेन्द्रा बृहस्पतिम् हिरण्यकशिपोरस्य विनाशं मुनिसत्तम

English

O king, the place where god Nrsimha is worshipped, the ailments, famine and fear of king and thief is removed from there forever. The method as aforesaid ensures the divine pleasures for the mane on earth and he attains emancipation on the death i.e. seldom tied with the cycle of birth and death. The village with temple of Nrsirhhas temple is duly worshipped and offering with seasmum and ghee is performed, does not suffer from famine, drought, epidemics and immolation, fir-eruption etc. Where one lakh offering (Homa) is performed by the head of village in course of worship of Nrsirnha, the epidemics do not thunder there and the village people live their full life (i.e. do not die premature death due to epidemics). Hence, worship at the temple of Nrsimha should be properly performed.

अध्याय ३४

श्लोक 54

अयने विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा नरसिंहं समाराध्य लक्षहोमं तु कारयेत्

ayane viṣuve caiva candrasūryagrahe tathā narasiṃhaṃ samārādhya lakṣahomaṃ tu kārayet

हिन्दी अर्थ

त्रैलोक्यहारिणः शीघ्रं वधोपायं वदस्व नः।

English

V f cfmgtR rnfe est fotld Tftfen

अध्याय ३४

श्लोक 55

शान्तिर् भवति राजेन्द्र तस्य तत्स्थानवासिनाम् एवमादिफलोपेतं नरसिंहार्चनं नृप

śāntir bhavati rājendra tasya tatsthānavāsinām evamādiphalopetaṃ narasiṃhārcanaṃ nṛpa

हिन्दी अर्थ

प्रायो हिरण्यकशिपुः क्षीणभागो महासुरः। शोको नाशयति प्रज्ञां शोको नाशयति श्रुतम् शोको मतिं नाशयति नास्ति शोकसमो रिपुः । सोढुं शक्योऽय्निसम्बन्धः शस्तरस्पर्शश्च दारुणः

English

fer xt irftpi ^g <rtg cfa: tnnygfitim^u grfrri THTmsq- 3 gtnfefim^n

अध्याय ३४

श्लोक 56

कुरु त्वं भूपतेः पुत्र यदि वाञ्छसि सद्गतिम् अतः परतरं नास्ति स्वर्गमोक्षफलप्रदम्

kuru tvaṃ bhūpateḥ putra yadi vāñchasi sadgatim ataḥ parataraṃ nāsti svargamokṣaphalapradam

हिन्दी अर्थ

'कालान्निमित्ताच्य वयं लक्ष्यामस्तत्क्षयं सुराः २६

English

TF3fe tPPT drl«rHgiffr41H.I

अध्याय ३४

श्लोक 57

नरेन्द्रैः सुकरं कर्तुं देवदेवस्य पूजनम् सन्त्य् अरण्ये ह्य् अमूल्यानि पत्रपुष्पाणि शाखिनाम्

narendraiḥ sukaraṃ kartuṃ devadevasya pūjanam santy araṇye hy amūlyāni patrapuṣpāṇi śākhinām

हिन्दी अर्थ

अचिरादेव दुष्टोऽसौ नश्यत्येव परस्परम् २७ देवानां तु परामृद्धिं स्वपदप्राप्तिलक्षणाम्। हिरण्यकशिपोर्नाशं शकुनानि वदन्ति मे यत एवमतो देवाः सर्वे गच्छत माचिरम्। क्षीरोदस्योत्तरं तीरं प्रसुप्तो यत्र केशवः

English

WJ<1: jg gfd Hc^lfdH.1 rjg^: gif t^gt^grg tsrhi mu^ URvgifr ggwfe fet gfersrfe t(g: mmroi: fenr:i g^few^gi feainigddrffeimiii ggf ferffe ^g gferrgrg gj* feign i h

अध्याय ३४

श्लोक 58

तोयं नदीतडागेषु देवः साधारणः स्थितः मनो नियमयेद् एकं विद्यासाधनकर्मणि

toyaṃ nadītaḍāgeṣu devaḥ sādhāraṇaḥ sthitaḥ mano niyamayed ekaṃ vidyāsādhanakarmaṇi

हिन्दी अर्थ

युष्माभिः संस्तुतो देवः प्रसन्नो भवति क्षणात्। स हि प्रसन्नो हैत्यस्य वधोपायं वदिष्यति

English

O king, one crore homa should also be performed in the temple of god Sankara through the learned Brahmins and decent food as also daksina (donation) should be given to them. The disturbance caused by sudden mis-happenings and apprehension of death is removed under the grace of Nrsimha from that area. Homa and feeding of Brahmins are so viable that these efface the effect of nightmares and sufferings caused by the stars. One lakh homa for Nrsimha should be performed with the beginning of every Uttarayana and Daks innayana, on the day when day and night have equal hours (Vis'uvakala) or lunar or sun eclipse. It removes all disturbances from that area. O king, there are numerous rewards from the worship of god Nrsirnha. Do the worship of god Nrsirnha if you want to have emancipation. No deed is so viable for providing with heaven and

अध्याय ३४

श्लोक 59

मनो नियमितं येन मुक्तिस् तस्य करे स्थिता

mano niyamitaṃ yena muktis tasya kare sthitā

हिन्दी अर्थ

त्रिभुवनका राज्य प्रास कर लेनेपर हिरण्यकशिपुने समस्त प्रजाओंको बुलाकर उनसे यह वाक्य कहा-- प्रजागण! तुम लोग देवताओंके लिये यज्ञ, होम और दान न करो। अब मैं ही त्रिभुवनका अधीश्वर हूँ; अतः यज्ञ और दानादि कर्मोद्वार मेरी ही पूजा करो।' राजन्! यह सुनकर वे सभी प्रजाएँ उसके भयसे वैसा ही करने लगीं। नृपश्रेष्ठ! वहाँ ऐसा व्यवहार चालू होनेपर चराचर प्राणियोंसहित समस्त त्रिभुवन अधर्मपरायण हो गया।

English

The worship of god Nrsimha >s easy to perform for the king but the people living in the forest at least get the leaves and flowers free of cost. Water is also available abundantly in rivers and ponds. God Nrsimha too is equal towards all. The only requirement is that one should concentrate on the deed as it is the only means of worship. So far as emancipation is concerned, it lies in god himself. Markandeya said- Thus, I have described the method of Nrsimhas worship in pursuance of the instruction given by Bhrgu. Do worship of god Visnu daily and say, what should I tell you more.

अध्याय ३४

श्लोक 60

इत्य् एवम् उक्तं भृगुचोदितेन मया तवेहार्चनम् अच्युतस्य दिने दिने त्वं कुरु विष्णुपूजां वदस्व चान्यत् कथयामि किं ते

ity evam uktaṃ bhṛgucoditena mayā tavehārcanam acyutasya dine dine tvaṃ kuru viṣṇupūjāṃ vadasva cānyat kathayāmi kiṃ te

हिन्दी अर्थ

स्वधर्मका लोप हो जानेसे सबकी बुद्धि पापमें प्रवृत्त हो गयी। इस तरह बहुत समय बीतनेपर इन्द्रसहित सब

English

Thus, the end of chapter thirtyforth on description Sahasranlka and worship of Visnu in Nrsimha Purana.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_narasiMhapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narasimha Purana — Chapter 34
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.