Narasimha Purana· Nṛsiṁha Purāṇa
35
अध्याय 35 / 68

Adhyaya 35

25 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ25 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३५

श्लोक 1

॥ इति श्रीनरसिंहपुराणे सहस्रानीकचरिते श्रीविष्णोः पूजाविधिर् नाम चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः ॥ नर्प् ३४ ॥ अहो महत् त्वया प्रोक्तं विष्ण्वाराधनजं फलम् सुप्तास् ते मुनिशार्दूल ये विष्णुं नार्चयन्ति वै

|| iti śrīnarasiṃhapurāṇe sahasrānīkacarite śrīviṣṇoḥ pūjāvidhir nāma catustriṃśo 'dhyāyaḥ || narp 34 || aho mahat tvayā proktaṃ viṣṇvārādhanajaṃ phalam suptās te muniśārdūla ye viṣṇuṃ nārcayanti vai

हिन्दी अर्थ

बृहस्पतिजीसे विनयपूर्वक पूछा- मुनिश्रेष्ठ! त्रिलोकीका राज्य छीननेवाले इस हिरण्यकशिपुके विनाशका समय और उसका उपाय हमें शीघ्र बताइये'॥ १६-२२/,॥ बृहस्पतिजी बोले--देवताओ! तुम लोग अपने स्थानकी प्राप्तिके लिये मेरे ये वाक्य सुनो--' इस महान् असुर हिरण्यकशिपुके पुण्यका अंश प्रायः क्षीण हो चुका है। इसे अपने भाई हिरण्याक्षकी मृत्युसे. बहुत शोक

English

Method of performing a lakh and crore Homas and their rewards

अध्याय ३५

श्लोक 2

त्वत्प्रसादाच् छ्रुतं ह्य् एतन् नरसिंहार्चनक्रमम् भक्त्या तं पूजयिष्यामि कोटिहोमफलं वद

tvatprasādāc chrutaṃ hy etan narasiṃhārcanakramam bhaktyā taṃ pūjayiṣyāmi koṭihomaphalaṃ vada

हिन्दी अर्थ

हुआ है। यह शोक बुद्धिको नष्ट और शास्त्रज्ञानको चौपट कर देता है, विचारशक्तिको भी क्षीण कर डालता है; अतः शोकके समान कोई शत्रु नहीं है। नरेश्वर! अपने शरीरपर अग्निका स्पर्श और दारुण शस्त्रप्रहार भी सहा

English

% font -nJilPd tll^ll 'ddvtlT t Mylfodifa ddldgVddwi cRIRII

अध्याय ३५

श्लोक 3

इमम् अर्थं पुरा पृष्टः शौनको गुरुणा नृप यत् तस्मै कथयाम्_अस शौनकस् तद् वादमि ते

imam arthaṃ purā pṛṣṭaḥ śaunako guruṇā nṛpa yat tasmai kathayām_asa śaunakas tad vādami te

हिन्दी अर्थ

जा सकता है, परंतु शोकजन्य दुःखका सहन नहीं किया जा सकता देवताओ ! इस शोकसे और कालरूप निमित्तसे हम हिरण्यकशिपुका नाश निकट देख रहे हैं। इसके अतिरिक्त सभी विद्वान् सर्वत्र परस्पर यही कहा करते हैं कि दुष्ट हिरण्यकशिपु अब शीघ्र ही नष्ट होनेवाला है। मेरे शकुन भी यही बताते हैं कि देवताओंको अपने पद- स्वर्ग-साम्राज्यकी प्रापिरूप महती समृद्धि मिलनेवालौ है और हिरण्यकशिपुका नाश होना चाहता है। चूँकि ऐसा

English

The king said- Hurrah, you have highlighted the reward as a result of worship of god Sri Visnu. O great hermit, those persons are in Mohanidra (dormancy due to illusion) who do not worship god Vis nu. I have heard the orderly way for the worship of god Nrsimha under your kind grace. I will not worship him with keen devotion. Please, tell me now the awards for offering lakh and crore times.

अध्याय ३५

श्लोक 4

शौनकं तु सुखासीनं पर्यपृच्छद् बृहस्पतिः लक्षहोमस्य या भूमिः कोटिहोमस्य या शुभा

śaunakaṃ tu sukhāsīnaṃ paryapṛcchad bṛhaspatiḥ lakṣahomasya yā bhūmiḥ koṭihomasya yā śubhā

हिन्दी अर्थ

ही होनेवाला है, इसलिये तुम सभी देवता क्षीरसागरके उत्तरतटपर, जहाँ भगवान् विष्णु शयन करते हैं, शीघ्रं ही जाओ। तुम लोगोंके भलीभाँति स्तवन करनेपर वे भगवान् क्षणभरमें ही प्रसन्न हो जायँगे और प्रसन्न होनेपर वे ही

English

sprrrcf TJTT ■^2: Vlfost *jWI ^d:l drrctt assramm yrRdtwfa

अध्याय ३५

श्लोक 5

तां मे कथय विप्रेन्द्र होमस्य चरिते विधिम् इत्युक्तो गुरुणा सो ऽथ लक्षहोमादिकं विधिम्

tāṃ me kathaya viprendra homasya carite vidhim ityukto guruṇā so 'tha lakṣahomādikaṃ vidhim

हिन्दी अर्थ

उस हैत्यके वधका उपाय बतायेंगे॥ २३-३०॥ “ इत्युक्तास्तेन देवास्ते साधु साध्वित्यथाल्रुवन्। प्रीत्या च परया युक्ता गन्तुं चक्रुरथोद्यमम्

English

Markandeya said- O king, the same topic was raised earlier by Brhaspati (Jupiter) before the hermit Saunaka. I am going to tell the same whatever hermit Saunaka told Brhaspati. Brhaspati asked Saunaka while he was in a good mood. wt ir

अध्याय ३५

श्लोक 6

शौनको वक्तुम् आरेभे यथावन् नृपसत्तम प्रवक्ष्यामि यथावत् ते शृणु देवपुरोहित

śaunako vaktum ārebhe yathāvan nṛpasattama pravakṣyāmi yathāvat te śṛṇu devapurohita

हिन्दी अर्थ

कारयित्वा मुनिवंरैः प्रस्थितास्ते दिवौकसः

English

Brhaspati said- O crown of Brahmins, tell me about the suitable land for doing lakh and crore homa and its method also.

अध्याय ३५

श्लोक 7

लक्षहोममहाभूमिं तद्विशुद्धिं विशेषतः यज्ञकर्मणि शस्ताया भूमेर् लक्षणम् उत्तमम्

lakṣahomamahābhūmiṃ tadviśuddhiṃ viśeṣataḥ yajñakarmaṇi śastāyā bhūmer lakṣaṇam uttamam

हिन्दी अर्थ

नाशाय दुष्टहैत्यस्य स्वभूत्यै च नृपोत्तम। ते शर्वमग्रतः कृत्वा क्षीराब्धेरुत्तरं तटम् तत्र गत्वा सुराः सर्वे विष्णुं जिष्णुं जनार्दनम्।

English

Markandeya said- O king, on such enquiry from Brhaspati, Saunaka began to describe the method of doing a lakh homa.

अध्याय ३५

श्लोक 8

सुसंस्कृतां समां स्निग्धां पूर्वपूर्वम् अथोत्तमाम् ऊरुमात्रं खनित्वा च शोधयेत् तां विशेषतः

susaṃskṛtāṃ samāṃ snigdhāṃ pūrvapūrvam athottamām ūrumātraṃ khanitvā ca śodhayet tāṃ viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

भवोऽपि भगवान् भक्त्या भगवन्तं जनार्दनम्। अस्तुवन्नामभिः पुण्यैरेकाग्रमनसा हरिम्

English

Saunaka said- O the priest of gods, listen to me while I am going to tell you the suitable and wide land for one lakh homa and the particular method for making it sacred. The characteristics of the suitable land of offering are as under

अध्याय ३५

श्लोक 9

बहिरच्छतया तत्र मृदाच्छाद्य प्रलेपयेत् प्रमाणं बाहुमात्रं तु सर्वतः कुण्डलक्षणम्

bahiracchatayā tatra mṛdācchādya pralepayet pramāṇaṃ bāhumātraṃ tu sarvataḥ kuṇḍalakṣaṇam

हिन्दी अर्थ

श्रीमहादेव उवाच विष्णुरजिष्णुर्विभुर्देवो यज्ञेशो यज्ञपालकः। प्रभविष्णुरग्रसिष्णुश्च लोकात्मा लोकपालकः केशवः केशिहा कल्पः सर्वकारणकारणम्। कर्मकृद् वामनाधीशो वासुदेवः पुरुष्टुतः

English

'Utitfidi TRT fcpsit 3**1151 tslPfc^l tX Vllsi^-di favlNdrllill

अध्याय ३५

श्लोक 10

चतुरस्रं चतुष्कोणं तुल्यसूत्रेण कारयेत् उपरि मेखलां कुर्याच् चतुरस्रां सुविस्तराम्

caturasraṃ catuṣkoṇaṃ tulyasūtreṇa kārayet upari mekhalāṃ kuryāc caturasrāṃ suvistarām

हिन्दी अर्थ

आदिकर्ता वराहश्च माधवो मधुसूदनः। नारायणो नरो हंसो विष्णुसेनो हुताशनः

English

Hmui dignld cj»usH^u iqM^ II ^dkcbluj 3'cdH^ui <*H^|

अध्याय ३५

श्लोक 11

चतुरङ्गुलमात्रं तु उच्छ्रितां सूत्रसूत्रिताम् ब्राह्मणान् वेदसंपन्नान् ब्रह्मकर्मसमन्वितान्

caturaṅgulamātraṃ tu ucchritāṃ sūtrasūtritām brāhmaṇān vedasaṃpannān brahmakarmasamanvitān

हिन्दी अर्थ

वैकुण्ठः पुण्डरीकाक्षः कृष्णः सूर्यः सुराचितः नरसिंहो महाभीमो वज्रदंष्टो नखायुधः। आदिदेवो जगत्कर्ता योगेशो गरुडध्वजः

English

3*rfr Cirri' yfaTcRiHii?°n ^dt*JH*lld f 3fedl t^farTTHJ

अध्याय ३५

श्लोक 12

आमन्त्रयेद् यथान्यायं यजमानो विशेषतः ब्रह्मचर्यव्रतं कुर्युस् त्रिरात्रं ते द्विजातयः

āmantrayed yathānyāyaṃ yajamāno viśeṣataḥ brahmacaryavrataṃ kuryus trirātraṃ te dvijātayaḥ

हिन्दी अर्थ

पद्मनाभो हृषीकेशो विभुर्दामोद्रो हरिः

English

The land well treated, plain and smooth (in case, all these components are not found) the former is the best if all characteristics are not present (viz. the plain land is better than smooth and the treated land is much better than the plain). Such land should be dug deep up to waist deep and Pancagavya as also water from the Ganges should be sprinkled thereupon. The outer surface of that pit (kunda) should be smeared with cowdung for the purpose of sanctity. The pit so excavated should be in the measurement of one hand square (i.e. equal length and width). The measurement should be taken on a thread and it should be exactly in square. On the upside of that pit, a protruded round bearing height of 4 fingers fully circled by a thread (Mekhala) should be formed. It should be of equal size

अध्याय ३५

श्लोक 13

अहोरात्रम् उपोष्याथ गायत्रीम् अयुतं जपेत् ते शुक्लवाससः स्नाता गन्धस्रक्पुष्पधारिणः

ahorātram upoṣyātha gāyatrīm ayutaṃ japet te śuklavāsasaḥ snātā gandhasrakpuṣpadhāriṇaḥ

हिन्दी अर्थ

त्रिविक्रमस्त्रिलोकेशो ब्रह्मेशः प्रीतिवर्धनः। वामनो दुष्टदमनो गोविन्दो गोपवल्लभः भक्तिप्रियोऽच्युतः सत्यः सत्यकीर्तिर्थुवः शुचि: । कारुण्यः करुणो व्यासः पापहा शान्तिवर्धन:

English

The Yakamana (client) should then invite in the prescribed manner, the Brahmins duly learned in the Vedas and exclusively dedicated to that profession. The client as well as Brahmins should observe Brahmacarya (keeping oneself away from cohabitation) for three nights.

अध्याय ३५

श्लोक 14

शुचयश् च निराहाराः संतुष्टा संयतेन्द्रियाः कौशम् आसनम् आसीना एकाग्रमनसः पुनः

śucayaś ca nirāhārāḥ saṃtuṣṭā saṃyatendriyāḥ kauśam āsanam āsīnā ekāgramanasaḥ punaḥ

हिन्दी अर्थ

संन्यासी शास्त्रतत्त्वज्ञो मन्दारगिरिकेतनः। बदरीनिलयः शान्तस्तपस्वी वैद्युतप्रभः

English

iiiu4)*ppt ^rtri -RPTT *IW4jyu4S||fTUT:l|^|| fqRTSRT: 'RjpZT: WI%fT: I cblviHimUHtlHI IJehltRTH: )R:IITSN JJitilddTT fdyMd fht d5T Xf fPTOpI

अध्याय ३५

श्लोक 15

आरभेयुश् च ते यत्नात् ततो होमम् अतन्द्रिताः भूमिम् आलिख्य चाभ्युक्ष्य यत्नाद् अग्निं निधापयेत्

ārabheyuś ca te yatnāt tato homam atandritāḥ bhūmim ālikhya cābhyukṣya yatnād agniṃ nidhāpayet

हिन्दी अर्थ

पुरुषः पुष्कलः पुण्यः पुष्कराक्षो महेश्वरः। पूर्णः पूर्तिः पुराणज्ञः पुण्यसः पुण्यवर्द्धन: शान्तः शान्तिकरः शास्ता शङ्करः शतनुस्तुतः

English

Mldsdl twuigfaqi Wl^lebHlPddi f8T:II^V9ll 7TR4) g^TT -RTdT trfdfedTI

अध्याय ३५

श्लोक 16

गृह्योक्तेन विधानेन होमं तत्र च होमयेत् आघाराव् आज्यभागौ च जुहुयात् पूर्वम् एव तु

gṛhyoktena vidhānena homaṃ tatra ca homayet āghārāv ājyabhāgau ca juhuyāt pūrvam eva tu

हिन्दी अर्थ

नुसिंहावतार; हिरण्यकशिपुकी वरदान-प्रा्ि

English

The client should do japa of Gayatri for ten thousand times by observing fast for a day and night. (On the first day of offering) the Brahmins should also put on tidy and white clothes after a bath. They should wear garlands of flowers, sprinkle fragrance on body, make ready the mind for purity and away from the worldly issues and take a seat on the asana made of kus'a grass without taking eatables. They should then begin with offering in all attentive state of mind. The land should be lined through kusas as per the method of Grhyasutra and watered. Then the fire should be inserted. The oblation then should be introduced therein. The two oblations (homa) i.e., Adhara and Ajyabhaga should be first offered. The learned man should offer the oblation made of barley, rice, seasmum and ghee mixed there with the recitation of the

अध्याय ३५

श्लोक 17

यवधान्यतिलैर् मिश्रां गायत्र्या प्रथमाहुतिम् जुहुयाद् एकचित्तेन स्वाहाकारान्वितां बुधः

yavadhānyatilair miśrāṃ gāyatryā prathamāhutim juhuyād ekacittena svāhākārānvitāṃ budhaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रीबृहस्पतिजीके इस प्रकार कहनेपर सभी देवता कहने लगे- भगवन्! आपने बहुत अच्छा कहा, बहुत अच्छा कहा।' और वे अत्यन्त प्रसन्नतापूर्वक वहाँ जानेका उद्योग करने लगे। नृपवर! वे देवगण किसी पुण्यतिथिको शुभ लग्नमें मुनिवरोंद्रारा पुण्याहवाचन, स्वस्तिवाचन और मङ्गलपाठ कराकर दुष्ट हैत्य (हिरण्यकशिपु) -के विनाश और अपनी ऐश्वर्य-वृद्धिके - लिये महादेवजीको आगे करके क्षीरसागरके उत्तर तटकी

English

Gayatri hymn and blutter Svaha while inserting the same into fire. The mother of Gayatri rhyme and Brahma (Veda) is honoured in the form of Yoni. Savita is its

अध्याय ३५

श्लोक 18

गायत्री छन्दसां माता ब्रह्मयोनिः प्रतिष्ठिता सविता देवता तस्य विश्वामित्रस् तथा ऋषिः

gāyatrī chandasāṃ mātā brahmayoniḥ pratiṣṭhitā savitā devatā tasya viśvāmitras tathā ṛṣiḥ

हिन्दी अर्थ

ओर प्रस्थित हुए। वहाँ पहुँचकर सभी देवता विजयशील जनार्दन भगवान् विष्णुका नाना प्रकारके स्तोत्रोंद्वारा स्तवन-पूजन करते हुए वहाँ खड़े रहे। भगवान् शङ्कर भी भक्तिपूर्वक एकाग्रचित्तसे भगवान् जनार्दनके पवित्र

English

(Rsi) (thus, viniyoga of Gayatri has been told).

अध्याय ३५

श्लोक 19

ततो व्याहृतिभिः पश्चाज् जुहुयाच् च तिलान्वितम् यावत् प्रपूर्यते संख्या लक्षं वा कोटिर् एव वा

tato vyāhṛtibhiḥ paścāj juhuyāc ca tilānvitam yāvat prapūryate saṃkhyā lakṣaṃ vā koṭir eva vā

हिन्दी अर्थ

नामोंद्वारा उनकी स्तुति करने लगे श्रीमहादेवजी बोले--विष्णु, जिष्णु, विभु, देव, यज्ञेश, यज्ञपालक, प्रभविष्णु, ग्रसिष्णु, लोकात्मा, लोकपालक, केशव, केशिहा, कल्प, सर्वकारणकारण, कर्मकृत्, वामनाधीश, वासुदेव, पुरुष्टुत, आदिकर्ता, वराह,

English

dlg-cct W3R c;eusiic(«g)H ■dmW\q)

अध्याय ३५

श्लोक 20

तावद् धोमं तिलैः कुर्याद् अच्युतार्चनपूर्वकम् दीनानाथजनेभ्यस् तु यजमानः प्रयत्नतः

tāvad dhomaṃ tilaiḥ kuryād acyutārcanapūrvakam dīnānāthajanebhyas tu yajamānaḥ prayatnataḥ

हिन्दी अर्थ

माधव, मधुसूदन, नारायण, नर, हंस, विष्णुसेन, हुताशन,

English

■RW ^nUT #3?nfocT:IR?ll 5 oillliim '*dfa$lNd:IR?ll

अध्याय ३५

श्लोक 21

तावच् च भोजनं दद्याद् यावद् धोमं समाचरेत् समाप्ते दक्षिणां दद्याद् ऋत्विग्भ्यः श्रद्धयान्वितः

tāvac ca bhojanaṃ dadyād yāvad dhomaṃ samācaret samāpte dakṣiṇāṃ dadyād ṛtvigbhyaḥ śraddhayānvitaḥ

हिन्दी अर्थ

वैकुण्ठ, पुण्डरीकाक्ष, कृष्ण, सूर्य, सुराचित, नरसिंह, महाभीम, वज्रदंष्ट, नखायुध, आदिदेव, जगत्कर्ता, योगेश, पद्मनाभ, हृषीकेश, विभु, दामोदर, हरि, त्रिविक्रम, त्रिलोकेश, ब्रह्मेश, प्रीतिवर्धन, वामन, दुष्टदमन, गोविन्द, गोपवल्लभ, भक्तिप्रिय, अच्युत, सत्य, सत्यकोर्ति, धुव, शुचि, कारुण्य, करुण, व्यास, पापहा, शान्तिवर्धन, संन्यासी, शास्त्रतत्त्वज्ञ,

English

Pet fpt W ffTOt PTPt dh<^ g'l WW ^ RITOFT wt ■'iRLKW ^eSdiyiMVI*!^ yilPd'tJdfd ■5ET^TIR?II

अध्याय ३५

श्लोक 22

यथार्हता न लोभेन ततः शान्त्युदकेन च प्रोक्षयेद् ग्राममध्ये तु व्याधितांस् तु विशेषतः

yathārhatā na lobhena tataḥ śāntyudakena ca prokṣayed grāmamadhye tu vyādhitāṃs tu viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

मन्दारगिरिकेतन, बदरीनिलय, शान्त, तपस्वी, वैद्युतप्रभ,

English

After the offering performed through the single Gayatri hymn, Gayatro hymn with three time recital of Bhurbhurvaha Svaha should be exercised with offering only seasmum. The offering of seasmum should be continued unless the number of offering is reached to one lakh or one crore as resolved. The client should offer food to the orphans and poor people till the offering is continued. On the completion of the offering, proper donation (Daksina) should be given to the Brahmins (Rtvija) without being miserly and with obeisance. The pot (Santi-kalas'a) installed at the time of offering should then be taken and the water should be sprinkled on all people living in that village. It should be taken care that the people suffering from ailments are to be preferred. O learned prince, such performance of offering renders peace and shatters the hurdles and pains from the village, town, district and the nation as a

अध्याय ३५

श्लोक 23

एवं कृते तु होमस्य पुरस्य नगरस्य च राष्ट्रस्य च महाभाग राज्ञो जनपदस्य च सर्वबाधाप्रशमनी शान्तिर् भवति सर्वदा

evaṃ kṛte tu homasya purasya nagarasya ca rāṣṭrasya ca mahābhāga rājño janapadasya ca sarvabādhāpraśamanī śāntir bhavati sarvadā

हिन्दी अर्थ

वास, सत्यवास, सनातन पुरुष, पुष्कल, पुण्य, पुष्कराक्ष, महेश्वर, पूर्ण, पूर्ति, पुराणज्ञ, पुण्यज्ञ, पुण्यवद्धन, शङ्खी, महावीर, शत्रुघ्न, शत्रुतापन, शान्त, शान्तिकर, शास्ता,

English

fa'jUd 'yrT^id: grtfsrfir: i

अध्याय ३५

श्लोक 24

इत्य् एतच् छौनकप्रोक्तं कथितं नृपनन्दन लक्षहोमादिकविधिं कार्यं राष्ट्रे सुशान्तिदम्

ity etac chaunakaproktaṃ kathitaṃ nṛpanandana lakṣahomādikavidhiṃ kāryaṃ rāṣṭre suśāntidam

हिन्दी अर्थ

स्वर्गदः कामदः श्रीदः कीर्तिदः 'कीर्तिनाशनः। मोक्षदः पुण्डरीकाक्षः क्षीराब्धिकृतकेतनः

English

Markandeya said- O king, I have thus told you the method of one lakh homa (offering) as it was told by the hermit Saunaka. It spreads peace and wisdom throughout the nation. In case, the offering so discussed is performed by Brahmins in their homes, village, town and other places in the prescribed manner as described here in above, the people, cows and the king including the subjects and the bureaucrats can avail of the pleasure of peace.

अध्याय ३५

श्लोक 25

ग्रामे गृहे वा पुरबाह्यदेशे द्विजैर् अयं यत्नकृतः पुरोविधिः तत्रापि शान्तिर् भविता नराणां गवां च भृत्यैः सह भूपतेश् च

grāme gṛhe vā purabāhyadeśe dvijair ayaṃ yatnakṛtaḥ purovidhiḥ tatrāpi śāntir bhavitā narāṇāṃ gavāṃ ca bhṛtyaiḥ saha bhūpateś ca

हिन्दी अर्थ

स्तुतः सुरासुंरैरीश प्रेरकः पापनाशनः। त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमोंकारस्त्वमग़यः त्वं स्वाहा त्वं स्वधा देव त्वं सुधा पुरुषोत्तम। जमो देवादिंदेवाय विष्णवे शाश्वताय च

English

Thus, the end of chapter thirtyfifth on description Laksahoma in Nrsimha Purana.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_narasiMhapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narasimha Purana — Chapter 35
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.