Narasimha Purana· Nṛsiṁha Purāṇa
36
अध्याय 36 / 68

Adhyaya 36

11 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ11 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३६

श्लोक 1

॥ इति श्रीनरसिंहपुराणे लक्षहोमविधिर् नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः ॥ नर्प् ३५ ॥ अवतारान् अहं वक्ष्ये देवदेवस्य चक्रिणः तान् शृणुष्व महीपाल पवित्रान् पापनाशनान्

|| iti śrīnarasiṃhapurāṇe lakṣahomavidhir nāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ || narp 35 || avatārān ahaṃ vakṣye devadevasya cakriṇaḥ tān śṛṇuṣva mahīpāla pavitrān pāpanāśanān

हिन्दी अर्थ

उवाच प्रकटीभूत्वा देवान् सर्वानिदं वचः। श्रीभगवानुवाच युष्माभिः संस्तुतो देवा नामभिः केवलैः शुभैः

English

Story pertaining to the incarnation of god

अध्याय ३६

श्लोक 2

यथा मत्स्येन रूपेण दत्ता वेदाः स्वयंभुवे मधुकैटभौ च निधनं प्रापितौ च महात्मना

yathā matsyena rūpeṇa dattā vedāḥ svayaṃbhuve madhukaiṭabhau ca nidhanaṃ prāpitau ca mahātmanā

हिन्दी अर्थ

अत एव प्रसन्नोऽस्मि किमर्थ करवाणि वः। देवदेव हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव

English

Markandeya said- O king, I will now describe the incarnations of god Visnu, all holy and removing the evils. Please, listen

अध्याय ३६

श्लोक 3

यथा कौर्मेण रूपेण विष्णुना मन्दरो धृतः यथा पृथ्वी धृता राजन् वाराहेण महात्मना

yathā kaurmeṇa rūpeṇa viṣṇunā mandaro dhṛtaḥ yathā pṛthvī dhṛtā rājan vārāheṇa mahātmanā

हिन्दी अर्थ

श्रीभगवानुवाच युष्मदागमनं सर्व जानाम्यसुरसूदनाः

English

qvjTRrHH ^TtT ^tTT My^tr g fr?R mferT ^ ^iariii^ii yWT cj^ijuf <c\^ui flpropT g?T:i cTSTT ^8^ ^cTT <1^ ciKl^UI «<gieMHIII3 II PlsH JJMt 8J5JT {Imi-^ m^|c(H:I r^i^ qgi4)4l RST?rj:imi

अध्याय ३६

श्लोक 4

तेनैव निधनं प्राप्तो यथा राजन् महाबलः हिरण्याक्षो महावीर्यो दितिपुत्रो महातनुः

tenaiva nidhanaṃ prāpto yathā rājan mahābalaḥ hiraṇyākṣo mahāvīryo ditiputro mahātanuḥ

हिन्दी अर्थ

हिरण्यकविनाशार्थं स्तुतोऽहं शङ्करेण तु। पुण्यनामशतेनैव संस्तुतोऽहं भवेन च प्रीतोऽहं गच्छ देव त्वं कैलासशिखरं शुभम्। त्वया स्तुतो हनिष्यामि हिरण्यकशिपुं भव

English

T nfqTTT ftsR ^Timil W cH5f gfo: ^ giW tj^RTi $dRbl (JHIdHIII^II tt^tot ij?3T rT w ftbujdr tmott ^T:l yMUIIWlc^T TI^T^raT ^ct*Udc|,l:l|\9ll ^8IT ^d*4oHlf<d ^TTI

अध्याय ३६

श्लोक 5

यथा हिरण्यकशिपुस् त्रिदशानाम् अरिः पुरा नरसिंहेन देवेन प्रापितो निधनं नृप

yathā hiraṇyakaśipus tridaśānām ariḥ purā narasiṃhena devena prāpito nidhanaṃ nṛpa

हिन्दी अर्थ

रच्छध्वमधुना देवा: कालं कंचित् प्रतीक्षताम्। यदास्य तनयो धीमान् प्रह्मादो नाम वैष्णव:

English

cWM^tll Thfrl 1RJT ^cT: W fW:lldII rn\ fiWR difiiiil ?dT ^TT: '5^:1

अध्याय ३६

श्लोक 6

यथा बद्धो बलिः पूर्वं वामनेन महात्मना इन्द्रस् त्रिभुवनाध्यक्षः कृतस् तेन नृपात्मज

yathā baddho baliḥ pūrvaṃ vāmanena mahātmanā indras tribhuvanādhyakṣaḥ kṛtas tena nṛpātmaja

हिन्दी अर्थ

तस्य द्रोहं यदा हैत्यः करिष्यति सुरांस्तदा । हनिष्यामि वरेर्गुमजेयं देवदानवैः। इत्युकत्वा विष्णुना देवा नत्वा विष्णुं ययुनृंप शंकर, शंतनुस्तुत, सारथि, सात्त्विक, स्वामी, सामवेदप्रिय,

English

thfc gi frM ^qWKI W R^ST Pim(dd l:l

अध्याय ३६

श्लोक 7

रामेण भूत्वा च यथा विष्णुना रावणो हतः सगणाश् चाद्भुता राजन् राक्षसा देवकण्टकाः

rāmeṇa bhūtvā ca yathā viṣṇunā rāvaṇo hataḥ sagaṇāś cādbhutā rājan rākṣasā devakaṇṭakāḥ

हिन्दी अर्थ

कामद, श्रीद, कीर्तिद, कीर्तिनाशन, मोक्षद, पुण्डरीकाक्ष, क्षीराब्धिकृतकेतन, सुरासुरै:स्तुत, प्रेरक और पापनाशन आदि नामोंसे कहे जानेवाले परमेश्वर! आप ही यज्ञ, वषट्कार, उकार तथा आहवनीयादिं अग्निरूप हैं। पुरुषोत्तम! देव!

English

I will describe how god Visnu was incarnated as a fish, how he brought back the Vedas (immersed into the ocean of great devastation) and gave them to Brahma and how he killed the monsters namely, Madhu and Kaitabha. Again, how he was incarnated as a tortoise and picked up the mountain of Mandaracala. How he then incarnated as a pig (Varaha) and picked up this entire earth like a ball in his jaws? How he then killed the giant, chivalrous and mighty Hiranyaksa, the son of Diti. How that same god then incarnated as Nrsimha and killed Hiranyakasipu, an enemy of gods. Again how he became Brahma and tied the king Bali with the promissory estopel and how he again enthroned Indra as the king of gods. Again how he appeared as Sri Rama and killed Ravana with his demonic culture as a whole.

अध्याय ३६

श्लोक 8

यथा परशुरामेण क्षत्रम् उत्सादितं पुरा बलभद्रेण रामेण यथा दैत्यः पुरा हतः

yathā paraśurāmeṇa kṣatram utsāditaṃ purā balabhadreṇa rāmeṇa yathā daityaḥ purā hataḥ

हिन्दी अर्थ

आप ही स्वाहा, स्वधा और सुधा हैं, आप सनातन देवदेव भगवान् विष्णुको नमस्कार है। गरुडध्वज! आप प्रमाणोंके अविषय तथा अनन्त हैं॥ ३६-५२/३॥ मार्कण्डेयजी बोले--इन दिव्य नामोंद्वारा स्तुति किये जानेपर भगवान् मधुसूदनने प्रत्यक्ष प्रकट होकर सम्पूर्ण देवताओसे यह वचन कहा॥ ५३/३॥

English

As Parasurama he again appeared on the earth and destroyed the autocracy established by Ksatriya kings along with their dynasty as a whole. He in the form of Balabhadra, killed the Pralambha etc., monsters and killed Kamsa etc., enemy to gods and monsters during incarnation as god Sri Krsna. Similarly, how the god will appear as Budha in era of Kali and how at the time of the ending of the era, he will become Kalki and kill all Mlecchas.

अध्याय ३६

श्लोक 9

यथा कृष्णेन कंसाद्या हता दैत्याः सुरद्विषः कलौ प्राप्ते यथा बुद्धो भवेन् नारायणः प्रभुः

yathā kṛṣṇena kaṃsādyā hatā daityāḥ suradviṣaḥ kalau prāpte yathā buddho bhaven nārāyaṇaḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रीभगवान् बोले देवगण! तुम लोगोंने केवल कल्याणकारी नामोंद्वारा मेरा स्तवन किया है, अतः मैं तुमपर प्रसन्न हूँ; कहो, तुम्हारा क्या कार्य सिद्ध करूँ ?॥ ५४/.॥

English

< Rwr ymfedicMi MWTMH rt fopi Tirt

अध्याय ३६

श्लोक 10

कल्किरूपं समास्थाय यथा म्लेच्छा निपातिताः समाप्ते तु कलौ भूयस् तथा ते कथयाम्य् अहम्

kalkirūpaṃ samāsthāya yathā mlecchā nipātitāḥ samāpte tu kalau bhūyas tathā te kathayāmy aham

हिन्दी अर्थ

कमलनयन! है लक्ष्मीपते! है हरे! आप तो सब कुछ जानते हैं; फिर हमसे क्यों पूछ रहे हैं?॥ ५५१/२॥ श्रीभगवान् बोले--असुरनाशक देवताओ! तुम लोगोंके आनेका सारा कारण मुझे ज्ञात है। जगतका कल्याण करनेवाले महादेवजीने तथा तुमने हिरण्मैकशिपु हैत्यका नाश करानेके लिये मेरे एक सौ पुण्यनामोंद्वारा

English

Visnu as described by me, he will attain to the supreme position of god himself after relieving himself from the bondage of evils.

अध्याय ३६

श्लोक 11

हरेर् अनन्तस्य पराक्रमं यः शृणोति भूपाल समाहितात्मा मयोच्यमानं च विमुच्य पापं प्रयाति विष्णोः पदम् अत्युदारम्

harer anantasya parākramaṃ yaḥ śṛṇoti bhūpāla samāhitātmā mayocyamānaṃ ca vimucya pāpaṃ prayāti viṣṇoḥ padam atyudāram

हिन्दी अर्थ

मेरा स्तवन किया है। महामते शिव! तुम्हारे कहे हुए इन सौ नामोंसे जो मेरा नित्य स्तवन करेगा, उस पुरुषद्वारा मैं उसी प्रकार प्रतिदिन पूजित होऊँगा, जैसे इस समय तुम्हारे द्वारा हुआ हूँ। देव शम्भो! मैं तुमपर

English

Thus, the end of chapter thirty-sixth on incarnation of Hari in Nrsimha Purana.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_narasiMhapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narasimha Purana — Chapter 36
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.