Narasimha Purana· Nṛsiṁha Purāṇa
51
अध्याय 51 / 68

Adhyaya 51

59 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ59 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ५१

श्लोक 1

॥ इति श्रीनरसिंहपुराणे रामप्रादुर्भावे पञ्चाशो ऽध्यायः ॥ नर्प् ५० ॥ स तु रावणनीतायाः सीतायाः परिमार्गणम् इयेष पदम् अन्वेष्टुं चारणाचरिते पथि

|| iti śrīnarasiṃhapurāṇe rāmaprādurbhāve pañcāśo 'dhyāyaḥ || narp 50 || sa tu rāvaṇanītāyāḥ sītāyāḥ parimārgaṇam iyeṣa padam anveṣṭuṃ cāraṇācarite pathi

हिन्दी अर्थ

राजन्! उनके इस प्रकार कहनेपर, विख्यात पराक्रमी वीर हनुमानूजी हाथ जोड़कर बोले--' देव! आज्ञा दें, मैं सेवामें उपस्थित हूँ'॥ ९०/,॥ श्रीरामने कहा--' महावीर! मुझे “विशल्यकरणी ' ओषधि चाहिए। महाबली! उसे लाकर मेरे भाईको शीघ्र ही नीरोग करो॥ ९१९/२॥

English

The monkeys said to Jambavan - "Very well, be it so done." Then they all began to request the most efficient Hanuman - "O Nandana, you are the beloved servant of Rama. Go to Lanka for coercion of Ravana and protect the interests of our entire community." Hanuman accepted their prayer with the words - "It will be done." As it was an order from Rama, again Sugrlva had also assigned this responsibility and now these monkeys had also prayed to him at Mahendra mountain, Hanuman decided to cross the sea and enter into

अध्याय ५१

श्लोक 2

अञ्जलिं प्राङ्मुखं कृत्वा सगणायात्मयोनये मनसावन्द्य रामं च लक्ष्मणं च महारथम्

añjaliṃ prāṅmukhaṃ kṛtvā sagaṇāyātmayonaye manasāvandya rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ ca mahāratham

हिन्दी अर्थ

तब हनुमानजी बड़े वेगसे उछले और द्रोणगिरिपर जाकर शीघ्र ही वहाँसे दवा बाँधकर ले आये और उसका प्रयोग करके देवदेवेश्वरो तथा रामचन्द्रजीके देखते-देखते क्षणभरमै लक्ष्मणको नीरोग कर दिया

English

Thus ends the fifteeth chapter on an incarnation of Rama in Nrsimha Purana

अध्याय ५१

श्लोक 3

सागरं सरितश् चैव प्रणम्य शिरसा कपिः ज्ञातींश् चैव परिष्वज्य कृत्वा चैव प्रदक्षिणाम्

sāgaraṃ saritaś caiva praṇamya śirasā kapiḥ jñātīṃś caiva pariṣvajya kṛtvā caiva pradakṣiṇām

हिन्दी अर्थ

हुए और रावणकी बची हुई सेनाको हाथी, घोड़े, रथ तथा राक्षसासहित क्षणभरमें मार गिराया। उन्होंने तीखे बाणोंसे रावणका शरीर जर्जर कर दिया और रणभूमिमें वानरोंसे घिरे हुए खड़े रहे। रावण निश्चेष्ट होकर गिर पड़ा। फिर धीरे-धीरे होशमें आनेपर वह उठकर कुपित हो सिंहनाद करने लगा। उसकी गर्जना सुनकर आकाशवर्ती देवतालोग

English

Lanka, meeting with Sita and message to Rama alter Lanka burnt into ashes

अध्याय ५१

श्लोक 4

अरिष्टं गच्छ पन्थानं पुण्यवायुनिषेवितम् पुनरागमनायेति वानरैर् अभिपूजितः

ariṣṭaṃ gaccha panthānaṃ puṇyavāyuniṣevitam punarāgamanāyeti vānarair abhipūjitaḥ

हिन्दी अर्थ

इसी समय रावणके प्रति वैर बाँधे महामुनि अगस्त्य श्रीरामचन्द्रजीके पास आये और शत्रुओपर विजय

English

TT <T TratJRnmrr: ■RTfrraT: qfrwfapTI

अध्याय ५१

श्लोक 5

अञ्जसा स्वं तथा वीर्यम् आविवेशाथ वीर्यवान् मार्गम् आलोकयन् दूराद् ऊर्ध्वं प्रणिहितेक्षणः

añjasā svaṃ tathā vīryam āviveśātha vīryavān mārgam ālokayan dūrād ūrdhvaṃ praṇihitekṣaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

आदित्यहृदयं नाम मन्त्रं प्रादाज्जयप्रदम् युयुधे राक्षसेन्द्रेण रघुनाथः प्रतापवान्। तयोस्तु युध्यतोस्तत्र भीमशक्त्योर्महामते

English

511^-4y f^TT WTTRTIrtratq^l tTTOT ^sr HR ^ ■q^HSn^lRII

अध्याय ५१

श्लोक 6

संपूर्णम् इव चात्मानं भावयित्वा महाबलः उत्पपात गिरेः शृङ्गान् निष्पीड्य गिरिम् अम्बरम्

saṃpūrṇam iva cātmānaṃ bhāvayitvā mahābalaḥ utpapāta gireḥ śṛṅgān niṣpīḍya girim ambaram

हिन्दी अर्थ

प्रेषयामास देवेन्द्रो महान्तं लोकविश्रुतम् १०४

English

WTt Gftd^dT TTtrrrar %TRT 3ifa:l qidifdcj trfng?j ^ y^wr^ii^ii 3Tfre TT55 W( truggigfqgfgcRi

अध्याय ५१

श्लोक 7

पितुर् मार्गेण यातस्य वायुपुत्रस्य धीमतः रामकार्यपरस्यास्य सागरेण प्रचोदितह्

pitur mārgeṇa yātasya vāyuputrasya dhīmataḥ rāmakāryaparasyāsya sāgareṇa pracoditah

हिन्दी अर्थ

ब्रह्मदत्तवरं दुष्टं ब्रह्मास्त्रेण दशाननम्। जघान वैरिणं क्रूरं रामदेवः प्रतापवान् इन्द्राद्या देवताः सर्वाः परस्परमथाब्रुवन् १०७

English

fRwA WTqttfaqfaiLimi

अध्याय ५१

श्लोक 8

विश्रामार्थं समुत्तस्थौ मैनाको लवणोदधेः तं निरीक्ष्य निपीड्याथ रयात् संभाष्य सादरम्

viśrāmārthaṃ samuttasthau maināko lavaṇodadheḥ taṃ nirīkṣya nipīḍyātha rayāt saṃbhāṣya sādaram

हिन्दी अर्थ

रुद्रेन्धवसुचन्द्राद्या विधातारं सनातनम्

English

mi uj fact WTR ^ncjfqrcil R^TWT: I ddlMId frrr: ^faulted W^rn^ll

अध्याय ५१

श्लोक 9

उत्पतंश् च वने वीरः सिंहिकास्यं महाकपिः आस्यप्रान्तं प्रविश्याथ वेगेनान्तर्विनिःसृतः

utpataṃś ca vane vīraḥ siṃhikāsyaṃ mahākapiḥ āsyaprāntaṃ praviśyātha vegenāntarviniḥsṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

विष्णुं जिष्णुं जगम्मूर्ति सानुजं राममव्ययम्। रामोऽयं दृश्यतां देवा लक्ष्मणोऽयं व्यवस्थितः। सुग्रीवो रविपुत्रोऽयं वायुपुत्रोऽयमास्थितः

English

Markandeya said- Hanuman decided moving through the sky route in search of

अध्याय ५१

श्लोक 10

निःसृत्य गतवाञ् शीघ्रं वायुपुत्रः प्रतापवान् लङ्घयित्वा तु तं देशं सागरं पवनात्मजः

niḥsṛtya gatavāñ śīghraṃ vāyuputraḥ pratāpavān laṅghayitvā tu taṃ deśaṃ sāgaraṃ pavanātmajaḥ

हिन्दी अर्थ

दिलानेवाले “आदित्यृदय' नामक स्तोत्र-मन्त्रका उपदेश किया। महाबली श्रीरामचन्द्रजीने भी अगस्त्यमुनिके बताये हुए उस विजयदायक मन्त्रका जप करके उनके द्वारा

English

Sita, who was abducted by Ravana and to locate the place where she was kept. He faced the east, bowed his head to Atmayoni Brahma including gods, Rama, Laksmana and with reverence bowed before the sea and rivers with clasped hands. He then embraced his monkey friends and did Pradaksina of them. All monkeys blessed - "O warrior, go through the holy way of air and return without any major hindrances." The gallant Hanuman then got his own power. He became as mighty as the air itself. He lifted his head high and looked at the distant route. With a feeling of six kind perfect luxuries, be pressed the peak of Mahendra mountain with his feet and jumped upward.

अध्याय ५१

श्लोक 11

त्रिकूटशिखरे रम्ये वृक्षाग्रे निपपात ह तस्मिन् स पर्वतश्रेष्ठे दिनं नीत्वा दिनक्षये

trikūṭaśikhare ramye vṛkṣāgre nipapāta ha tasmin sa parvataśreṣṭhe dinaṃ nītvā dinakṣaye

हिन्दी अर्थ

वैष्णव-धनुषको सादर ग्रहण किया और उसपर प्रत्यञ्च चढ़ायी। फिर प्रतापी रघुनाथजी शब्रुओंका मर्म-भेदन करनेमें समर्थ सोनेकी पाँखवाले तीक्ष्ण बाणोंद्वारा राक्षसराज रावणके साथ युद्ध करने लगे॥ ९७-१००/२॥ महामते! नृपश्रेष्ठ! उन दोनों भयंकर शक्तिवाले श्रीराम और रावणके परस्पर युद्ध करते समय एक- दूसरेपर छोड़ी हुई अग्निकी ज्वाला उठ-उठकर वहाँ आकाशमें फैलने लगी। इस वर्तमान संग्राममें अवर्णनीय

English

ftranffitiT sTTcnsr wot sftmr: i

अध्याय ५१

श्लोक 12

संध्याम् उपास्य हनुमान् रात्रौ लङ्काम् शनैर् निशि लङ्काभिधां विनिर्जित्य देवतां प्रविवेश ह

saṃdhyām upāsya hanumān rātrau laṅkām śanair niśi laṅkābhidhāṃ vinirjitya devatāṃ praviveśa ha

हिन्दी अर्थ

कर रहे थे। यह देख देवराज इन्द्रने अपने सारथि मातलिसहित एक महान् लोकविख्यात दिव्य रथ भेजा, जिसमें एक हजार घोड़े जुते थे। प्रतापी श्रीरामचन्द्रजी श्रेष्ठ देवोंद्वारा प्रशंसित होकर उस रथपर आरूढ़ हुए

English

TTW^rrPTTPT WTRU tratfet: I |V911 fejTOTtJ 'UgrTWI -RTOtr cHcJuj|^:| ti fmfeara wwm qti<jqw>ii 3rqd^ gq eftr: fafecBirq

अध्याय ५१

श्लोक 13

लङ्काम् अनेकरत्नाढ्यां बह्वाश्चर्यसमन्विताम् राक्षसेषु प्रसुप्तेषु नीतिमान् पवनात्मजः

laṅkām anekaratnāḍhyāṃ bahvāścaryasamanvitām rākṣaseṣu prasupteṣu nītimān pavanātmajaḥ

हिन्दी अर्थ

और मातलिके उपदेशसे उस दुष्ट दशाननका, जिसे ब्रह्माजीने वरदान दिया था, ब्रह्मास्त्रद्वारा वध किया। इस प्रकार प्रतापी भगवान् श्रीरामने अपने क्रूर वैरी रावणका संहार किया श्रीरामचन्द्रजीके द्वारा शत्रु रावणका उसके गणोंसहित वध हो जानेपर इन्द्र आदि सभी देवता परस्पर कहने लगे--“'साक्षात् भगवान् विष्णुने ही श्रीरामावतार लेकर हमारे वैरी रावणका, जो दूसरोंके लिये अवध्य था,

English

dI'HRTf4fqHid:iiy ii ■

अध्याय ५१

श्लोक 14

रावणस्य ततो वेश्म प्रविवेशाथ ऋद्धिमत् शयानं रावणं दृष्ट्वा तल्पे महति वानरः

rāvaṇasya tato veśma praviveśātha ṛddhimat śayānaṃ rāvaṇaṃ dṛṣṭvā talpe mahati vānaraḥ

हिन्दी अर्थ

युद्धमें वध किया है। इसलिये हम लोग आकाशसे उतरकर इन अनन्त पराक्रमी तथा किसीसे भी पराजित न होनेवाले ' श्रीराम' नामक परमेश्वरकी पूजा करें।'' ऐसी सम्मति करके वे रुद्र, इन्द्र, वसु और चन्द्र आदिं

English

fq^ar TTcrarrr mgmi: yqnrarqi

अध्याय ५१

श्लोक 15

नासापुटैर् घोरकारैर् विशिद्भिर् वायुमोचकैः तथैव दशभिर् वक्त्रैर् दंष्ट्रोपेतैस् तु संयुतम्

nāsāpuṭair ghorakārair viśidbhir vāyumocakaiḥ tathaiva daśabhir vaktrair daṃṣṭropetais tu saṃyutam

हिन्दी अर्थ

वे जगत्के रचयिता, विश्वमूर्ति, सनातन पुरुष, विजयशील भगवान् विष्णुके स्वरूपभूत अविनाशी परमात्मा श्रीरामका लक्ष्मणसहित विधिवत् पूजन करके उन्हें सब ओरसे घेरकर खड़े हो गये॥ १०७--१११॥ सब देवता परस्पर कहने लगे--' देवगण! देखो- ये श्रीरामचन्द्रजी हैं, ये लक्ष्मणजी खड़े हैं, ये सूर्यनन्दन सुग्रीव हैं, ये वायुनन्दन हनुमानजी खड़े हैं और ये

English

f^qfyiisA ^arr^ fqwq ?i

अध्याय ५१

श्लोक 16

स्त्रीसहस्रैस् तु दृष्ट्वा तं नानाभरणभूषितम् तस्मिन् सीताम् अदृष्ट्वा तु रावणस्य गृहे शुभे

strīsahasrais tu dṛṣṭvā taṃ nānābharaṇabhūṣitam tasmin sītām adṛṣṭvā tu rāvaṇasya gṛhe śubhe

हिन्दी अर्थ

देवस्त्रीकरनिर्मुक्ता राममूर्धनि शोभिता। 'पपात पुष्पवृष्टिस्तु लक्ष्मणस्य च मूर्धनि

English

When Hanuman was proceeding with acceleration with Rama's work in his mind. Mainaka mountain came up from the bottom of sea with the intention to give a slight rest to Hanuman because he 'was motivated by the sea to do this. He saw that mountain, talked a few moments and then

अध्याय ५१

श्लोक 17

तथा शयानां स्वगृहे राक्षसानां च नायकम् दुःखितो वायुपुत्रस् तु संपातेर् वचनं स्मरन्

tathā śayānāṃ svagṛhe rākṣasānāṃ ca nāyakam duḥkhito vāyuputras tu saṃpāter vacanaṃ smaran

हिन्दी अर्थ

ततो ब्रह्मा समागत्य हंसयानेन राघवम्। अमोघाख्येन स्तोत्रेण स्तुत्वा राममवोचत त्वं विष्णुरादिर्भूतानामनन्तो ज्ञानदृक्प्रभुः। त्वमेव शाश्चतं ब्रह्म वेदान्ते विदितं परम्

English

Simhika monstress had opened her mouth wide in the sea. Hanuman was suddenly caught under her jaws but he came out through his belly and anus again. Thus, after his extraction from the mouth of Simhika, Hanuman accessed to the Trikuta mountain and descended on a tree there. He passed the day there and performed his evening prayer on the same mountain. He began to enter Lanka when tl c night has befallen. He defeated the city deity Lanka on the way and then entered :. 11 io Lanka which was rich of gems of various types and a number of other

अध्याय ५१

श्लोक 18

अशोकवनिकां प्राप्तो नानापुष्पसमन्विताम् जुष्टां मलयजातेन चन्दनेन सुगन्धिना

aśokavanikāṃ prāpto nānāpuṣpasamanvitām juṣṭāṃ malayajātena candanena sugandhinā

हिन्दी अर्थ

त्वया यदद्य निहतो रावणो लोकरावणः। तदाशु सर्वलोकानां देवानां कर्म साधितम्

English

Hyw HI MUR rTcRTrEnT: 11 V'J i I TTePJTFT rPTT yfailUTCr wm trant cfRLiirsn

अध्याय ५१

श्लोक 19

प्रविश्य शिंशपावृक्षम् आश्रितां जनकात्मजाम् रामपत्नीं समद्राक्षीद् राक्षसीभिर् सुरक्षिताम्

praviśya śiṃśapāvṛkṣam āśritāṃ janakātmajām rāmapatnīṃ samadrākṣīd rākṣasībhir surakṣitām

हिन्दी अर्थ

इत्युक्ते पद्मयोनौ तु शङ्करः प्रीतिमास्थितः। प्रणम्य रामं तस्मै तं भूयो दशरथं नृपम् दर्शयित्वा गतो देवः सीता शुद्धेति कीर्तयन्। ततो बाहुबलप्राप्तं विमानं पुष्पकं शुभम्

English

n-jet ^fit^cRff?RTM tot mqrrqi 1^11 mTOcWh t qRTvrrwuRcrqi rffoTA Ml>m! .*.11 J 3IVtrti;«T TJf ^TOII^II nrwfT 7i?RtrfT ?fa uarrrRt xi Tiuch'm k-.ftsmt 3!?TORT TTRR5RR WRlI^ll yraf URPJRTTUWdl'UI titRt pcWtrr tosfr TmfeRTiiu n

अध्याय ५१

श्लोक 20

अशोकवृक्षम् आरुह्य पुष्पितं मधुपल्लवम् आसां चक्रे हरिस् तत्र सेयं सीतेति संस्मरन्

aśokavṛkṣam āruhya puṣpitaṃ madhupallavam āsāṃ cakre haris tatra seyaṃ sīteti saṃsmaran

हिन्दी अर्थ

ततस्तु जानकी देवी विशोकां भूषणान्विताम्

English

When all monsters were lost in snoring sleep, Hanuman entered into the grand palace of Ravana. Ravana was on the cot there. Hanuman saw that his twenty nostrils were busy with deep breathing and his jaws were dreadful. He saw there several thousand women decked with various ornaments. However, STta was seen nowhere. Hanuman became sad when he did not see STta. He then came into As'oka Vatika as Sampati had said. It was filled

अध्याय ५१

श्लोक 21

सीतां निरीक्ष्य वृक्षाग्रे यावद् आस्ते ऽनिलात्मजः स्त्रीभिः परिवृतस् तत्र रावणस् तावद् आगतः

sītāṃ nirīkṣya vṛkṣāgre yāvad āste 'nilātmajaḥ strībhiḥ parivṛtas tatra rāvaṇas tāvad āgataḥ

हिन्दी अर्थ

प्रतिष्ठाप्य महादेवं सेतुमध्ये स राघवः लब्धवान् परमां भक्तिं शिवे शम्भोरनुग्रहात्। रामेश्वर इति ख्यातो महादेवः पिनाकधृक्

English

with a number of flowers and fragrance of sandal was spreading in the air.

अध्याय ५१

श्लोक 22

आगत्य सीतां प्राहाथ प्रिये मां भज कामुकम् भुषिता भव वैदेहि त्यज रामागतं मनः

āgatya sītāṃ prāhātha priye māṃ bhaja kāmukam bhuṣitā bhava vaidehi tyaja rāmāgataṃ manaḥ

हिन्दी अर्थ

तस्य दर्शनमात्रेण सर्वहत्यां व्यपोहति। रामस्तीर्णप्रतिज्ञोऽसौ भरतासक्तमानसः

English

srfeR (yivn4i<^rf«rat

अध्याय ५१

श्लोक 23

इत्य् एवं भाषमाणं तम् अन्तर्धाय तृणं ततः प्राह वाक्यं शनैः सीता कम्पमानाथ रावणम्

ity evaṃ bhāṣamāṇaṃ tam antardhāya tṛṇaṃ tataḥ prāha vākyaṃ śanaiḥ sītā kampamānātha rāvaṇam

हिन्दी अर्थ

अकरोद्धर्मतो राज्यं चिरं रामः प्रतापवान् श्रीराम आदिका समुद्रतटपर जाना; विभीषणकी शरणागति और राज्याभिषेक २३३

English

flhUH i TT^reffir: fd§TAmii?An

अध्याय ५१

श्लोक 24

गच्छ रावण दुष्ट त्वं परदारपरायण अचिराद् रामबाणास् ते पिबन्तु रुधिरं रणे

gaccha rāvaṇa duṣṭa tvaṃ paradāraparāyaṇa acirād rāmabāṇās te pibantu rudhiraṃ raṇe

हिन्दी अर्थ

अङ्गद आदि सभी वानर वीर विराजमान हैं।' तत्पश्चात् श्रीरामचन्द्रजी और लक्ष्मणके मस्तकपर देवाङ्गनाओं- के हाथसे छोड़े गये फूलोंकी वर्षा हुई। उस समय वहाँकी सब दिशाएँ उन दिव्य पुष्मोंकी सुगन्धसे

English

tfraf uici<iw5ftvncR3T: i

अध्याय ५१

श्लोक 25

तथेत्युक्तो भर्त्सितश् च राक्षसीर् आह राक्षसः द्विमासाभ्यन्तरे चैनं वशीकुरुत मानुषीम्

tathetyukto bhartsitaś ca rākṣasīr āha rākṣasaḥ dvimāsābhyantare cainaṃ vaśīkuruta mānuṣīm

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर ब्रह्माजी हंसकी सवारीसे वहाँ आये और अमोघ' नामक स्तोत्रसे भगवान् श्रीरामकी स्तुति करके तब उनसे बोले ब्रह्माजीने कहा- आप समस्त प्राणियोंके आदिकारण, अविनाशी, ज्ञानदृष्टि भगवान् विष्णु हैं; आप ही वेदान्त-विख्यात सनातन परब्रह्म हैं। आपने आज जो सम्पूर्ण लोकोंको रुलानेवाले रावणका वध

English

wfa: uFbfd^ ticjurwr^r-'idriR r <n

अध्याय ५१

श्लोक 26

यदि नेच्छति मां सीता ततः खादत मानुषीम् इत्य् उक्त्वा गतवान् दुष्टो रावणः स्वं निकेतनम्

yadi necchati māṃ sītā tataḥ khādata mānuṣīm ity uktvā gatavān duṣṭo rāvaṇaḥ svaṃ niketanam

हिन्दी अर्थ

किया है, इससे समस्त लोकों तथा देवताओंका भी कार्य सद्यः सिद्ध हो गया

English

3TT7t?5T mt Ttw 7TT 'iRf 3iFWTI

अध्याय ५१

श्लोक 27

ततो भयेन तां प्राहू राक्षस्यो जनकात्मजाम् रावणं भज कल्याणि सधनं सुखिनी भव

tato bhayena tāṃ prāhū rākṣasyo janakātmajām rāvaṇaṃ bhaja kalyāṇi sadhanaṃ sukhinī bhava

हिन्दी अर्थ

ब्रह्माजीके इस प्रकार कहनेके पश्चात् भगवान् शङ्करने भी पहले श्रीरामचन्द्रजीको प्रेमपूर्वक प्रणाम किया। फिर उन्हें राजा दशरथका दर्शन कराया। उसके बाद यह कहकर कि “श्रीसीताजी निष्कलङ्क और शुद्ध चरित्रवाली हैं '--भगवान् शंकर चले गये॥ ११८१/२॥

English

'ffftRT Tqct rtpjf WTTT TRlII^II

अध्याय ५१

श्लोक 28

इत्युक्ता प्राह ताः सीता राघवो ऽलघुविक्रमः निहत्य रावणं युद्धे सगणं मां नयिष्यति

ityuktā prāha tāḥ sītā rāghavo 'laghuvikramaḥ nihatya rāvaṇaṃ yuddhe sagaṇaṃ māṃ nayiṣyati

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर पवित्रात्मा सीताजीको अपने बाहुबलसे प्राप्त सुन्दर पुष्पकविमानपर चढ़ाकर भगवानूने हनुमानूजी- को चलनेका आदेश दिया। तब समस्त वानरेन्द्रोंद्रारा वन्दित शोकरहित जानकीदेवीको आभूषणोंसे विभूषितकर

English

fc^cT TWTnJT dARSTRI gnt cR: I

अध्याय ५१

श्लोक 29

नाहम् अन्यस्य भार्या स्याम् ऋते रामं रघूत्तमम् स ह्य् आगत्य दशग्रीवं हत्वा मां पालयिष्यति

nāham anyasya bhāryā syām ṛte rāmaṃ raghūttamam sa hy āgatya daśagrīvaṃ hatvā māṃ pālayiṣyati

हिन्दी अर्थ

महाबली रामचन्द्रजी अपने भाई लक्ष्मणके साथ चले। लौटती बार श्रीरामचन्द्रजीने समुद्रके पुलपर महादेवजीको स्थापना की और शङ्करजीकी कृपासे उन्होंने उन शिवजीमें परमभक्ति प्राप्त की। वहाँ स्थापित हुए पिनाकधारी महादेवजी 'रामेश्वर' नामसे विख्यात हुए। उनके दर्शनमात्र- से शिवजी सब प्रकारके हत्यादि दोषोंको दूर कर देते हैं॥ ११९-१२२/३॥

English

SR ^ #<TT chRRHW THRU IR 3 II

अध्याय ५१

श्लोक 30

इत्य् आकर्ण्य वचस् तस्या राक्षस्यो ददृशुर् भयम् हन्यतां हन्यताम् एषा भक्ष्यतां भक्ष्यताम् इयम्

ity ākarṇya vacas tasyā rākṣasyo dadṛśur bhayam hanyatāṃ hanyatām eṣā bhakṣyatāṃ bhakṣyatām iyam

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार प्रतिज्ञा पूर्ण करके श्रीरामचन्द्रजी अपना चित्त भरतजीकी ओर लगा रहनेके कारण वहाँसे दिव्यपुरी अयोध्याको गये। फिर भरतजीके मनानेपर श्रीरामचन्द्रजीने वसिष्ठ आदि उत्तम ब्राह्मणोंके द्वार अपना राज्याभिषेक

English

w ttcrt rt sttrsttrjti

अध्याय ५१

श्लोक 31

ततस् तास् त्रिजता प्राह स्वप्ने दृष्टम् अनिन्दिता शृणुध्वं दुष्टराक्षस्यो रावणस्य विनाशनः

tatas tās trijatā prāha svapne dṛṣṭam aninditā śṛṇudhvaṃ duṣṭarākṣasyo rāvaṇasya vināśanaḥ

हिन्दी अर्थ

कराया। तत्पश्चात् प्रतापी भगवान् श्रीरामने चिरकालतक २३४ श्रीनरसिंहपुराण

English

stRTT^mctrJirAT rsit TRiirxii

अध्याय ५१

श्लोक 32

रक्षोभिः सह सर्वैस् तु रावणस्य मृतिप्रदः लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामस्य विजयप्रदः

rakṣobhiḥ saha sarvais tu rāvaṇasya mṛtipradaḥ lakṣmaṇena saha bhrātrā rāmasya vijayapradaḥ

हिन्दी अर्थ

नत्व्व्व्व्व्व्व्व्कस्क्स्कस्कस्क्स्क्क्क्क्न्क्क्च्क्च्च्च्च् चकाचक

English

Hanuman saw STta surrounded with the monstresses under an Asoka tree. She was seated there and that tree was flourishing with green leaves and flowers. Hanuman climbed on that tree and assuming her STta with full confidence, sat there. As he could sit there, Ravana came there in company of various women. He said to STta - "Darling, I am suffering from sensuality. Accept me please. Put on jewels on your body and shift your mind from Rama to me." STta. shrank her body with fear, took a straw before her and began to reply slowly - "O wicked and sensuous Ravana, get out from here immediately. I curse on you that Rama's arrows soon lick your blood."

अध्याय ५१

श्लोक 33

स्वप्नः शुभो मया दृष्टः सीतायास् च पतिप्रदः त्रिजतावाक्यम् आकर्ण्य सीतापार्श्वं विसृज्य ताः

svapnaḥ śubho mayā dṛṣṭaḥ sītāyās ca patipradaḥ trijatāvākyam ākarṇya sītāpārśvaṃ visṛjya tāḥ

हिन्दी अर्थ

यज्ञादिकं कर्म निजं च कृत्वा धर्मपूर्वक राज्य किया तथा राजोचित यागादि कर्मोंका अनुष्ठान करके वे पुरवासीजनोंके साथ ही स्वर्गलोक (साकेतधाम)-को चले गये। राजन्! पृथ्वीपर महात्मा श्रीरामचन्द्रजीके किये हुए चरित्रोंका मैंने तुमसे संक्षेपतः

English

cj^Ttfw unmMiRmi sfc Rt TETtdT TR: 73RTT RTffthl ^rycjrcti ddcud. Li^UI; ^ fnchduul R ^ 11 rRF SRR WT STf TWPR tjRSTrmai^l TToRt 'SR WR 'TTfisRT 'RcTIRisll

अध्याय ५१

श्लोक 34

राक्षस्यस् ता ययुः सर्वाः सीताम् आहाञ्जनीसुतः कीर्तयन् रामवृत्तान्तं सकलं पवनात्मजः

rākṣasyas tā yayuḥ sarvāḥ sītām āhāñjanīsutaḥ kīrtayan rāmavṛttāntaṃ sakalaṃ pavanātmajaḥ

हिन्दी अर्थ

वर्णन किया। जो लोग इसको भक्तिपूर्वक पढ़ते और सुनते हैं, उन्हें जगत्पति भगवान् श्रीराम अपना धाम

English

frjddt ST? HT: ITRT TIWSRUfctdTU: |

अध्याय ५१

श्लोक 35

तस्यां विश्वासम् आनीय दत्त्वा रामाङ्गुलीयकम् संभाष्य लक्षणं सर्वं रामलक्ष्मणयोस् ततः

tasyāṃ viśvāsam ānīya dattvā rāmāṅgulīyakam saṃbhāṣya lakṣaṇaṃ sarvaṃ rāmalakṣmaṇayos tataḥ

हिन्दी अर्थ

ददाति रामः स्वपदं जगत्पतिः॥ १२५ प्रदान करते हैं इति श्रीनरसिंहपुराणे रामग्रादुभावे द्विपञ्चाशोऽध्यायः

English

ht^-u'w wrf wqtf TFT OTH^I

अध्याय ५१

श्लोक 36

महत्या सेनया युक्तः सुग्रीवः कपिनायकः तेन सार्धम् इहागत्य रामस् तव पतिः प्रभुः

mahatyā senayā yuktaḥ sugrīvaḥ kapināyakaḥ tena sārdham ihāgatya rāmas tava patiḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

'बलराम-श्रीकृष्ण-अवतारके चरित्र

English

tt wwt ctyrefa ?anrt wrfegrfo iR^n

अध्याय ५१

श्लोक 37

लक्ष्मणश् च महावीरो देवरस् ते शुभानने रावणं सगणं हत्वा त्वाम् इतो ऽदाय गच्छति

lakṣmaṇaś ca mahāvīro devaras te śubhānane rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā tvām ito 'dāya gacchati

हिन्दी अर्थ

आसीनं देवमध्ये तु ब्रह्माणं कमलासनम्॥ देवासुरे हता ये तु विष्णुना हैत्यदानवाः। ते सर्वे क्षत्रिया जाताः कंसाद्याः कमलोद्भव मम तद्भारहानिः स्याद्यथा देव तथा कुरु॥ तयैवमुक्तो ब्रह्माथ देवैः सह जगाम ह। क्षीरोदस्योत्तरं कूलं विष्णुं भक्तिविबोधितम्॥ तत्र गत्वा जगत्स्रष्टा देवैः सार्धं जनार्दनम्।

English

Ravana said to the monstresses - "Make this human virgin weil understood and enslaved to me within two months from this day. If her mind does not accept me on expiry of this time for me, I order you all to make preyer to this woman. With these words, Ravana entered into his palace. Feared of Ravana, the monstresses then said to Slta - "O gentle woman, Ravana is most wealthy. Accept him and pass your days happily. Slta in reply to them said- Rama will come soon and after killing Ravana with his army of monster; bring me back to him. I cannot be anothers wife except Rama. He will come, kill Ravana and

अध्याय ५१

श्लोक 38

इत्युक्ते सा तु विश्वस्ता वायुपुत्रम् अथाब्रवीत् कथम् अत्रागतो वीर त्वम् उत्तीर्य महोदधिम्

ityukte sā tu viśvastā vāyuputram athābravīt katham atrāgato vīra tvam uttīrya mahodadhim

हिन्दी अर्थ

नरसिंहं महादेवं गन्धपुष्पादिभिः क्रमात्॥

English

gRtrWJ?} orWFtfT TT8TW

अध्याय ५१

श्लोक 39

इत्य् आकर्ण्य वचस् तस्याः पुनस् ताम् आह वानरः गोष्पदवन् मयोत्तीर्णः समुद्रो ऽयं वरानने

ity ākarṇya vacas tasyāḥ punas tām āha vānaraḥ goṣpadavan mayottīrṇaḥ samudro 'yaṃ varānane

हिन्दी अर्थ

अभ्यर्च्य भवत्या गोविन्दं वाक्मुष्पेण च केशवम्। वाक्मुष्पेण कथं ब्रह्मन् ब्रह्माप्यितवान् हरिम्। तन्मे कथय विप्रेन्द्र ब्रह्मोक्तं स्तोत्रमुत्तमम्॥

English

TdwiftbMdi m? f^Mfdferri

अध्याय ५१

श्लोक 40

जपतो राम रामेति सागरो गोष्पदायते दुःखमग्नासि वैदेहि स्थिरा भव शुभानने

japato rāma rāmeti sāgaro goṣpadāyate duḥkhamagnāsi vaidehi sthirā bhava śubhānane

हिन्दी अर्थ

मार्कण्डेयजी कहते हैँ--अब मैं तीसरे राम (बलराम) और श्रीकृष्णके युगल अवतारोंका संक्षेपमें वर्णन करूँगा! नृपश्रेष्ठ! पूर्वकालकी बात है, पृथ्वी हैत्योंके भारसे पीडित हो देवताओंके मध्यमें विराजमान कमलासन ब्रह्माजीके

English

TTfj Vldl TTOWT 'feiPTtr?: 11^ ^ II ■rclH: Mill ■MldliJlf^ Mldilcl: I

अध्याय ५१

श्लोक 41

क्षिप्रं पश्य हि रामं त्वं सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते इत्य् आश्वास्य सतीं सीतां दुःखितां जनकात्मजाम्

kṣipraṃ paśya hi rāmaṃ tvaṃ satyam etad bravīmi te ity āśvāsya satīṃ sītāṃ duḥkhitāṃ janakātmajām

हिन्दी अर्थ

पास गयी और इस प्रकार बोली "कमलोद्भव! देवासुर-संग्राममें जो-जो हैत्य और दानव भगवान् विष्णुके हाथसे मारे गये थे, वे सभी कंस आदि क्षत्रियोंके रूपमें उत्पन्न हुए हैं। चतुरानन! उनके भारी बोझसे दबकर मैं बहुत दुःखी हो गयी

English

Hddl'dliWMI^y TtldNI^ TTlH^II

अध्याय ५१

श्लोक 42

ततश् चूडामणि प्राप्य श्रुत्वा काकपराभवम् नत्वा तां प्रस्थितो वीरो गन्तुं कृतमतिः कपिः

tataś cūḍāmaṇi prāpya śrutvā kākaparābhavam natvā tāṃ prasthito vīro gantuṃ kṛtamatiḥ kapiḥ

हिन्दी अर्थ

हूँ। देव! मेरा वह भार जैसे भी दूर हो, वह उपाय आप करें'

English

7T3JWFTT Tjrar; Traf: uidiHSio'Ji'fmd:I chldMH <IMcjdl-d R4>rd McHlrH'Jilll^lfll

अध्याय ५१

श्लोक 43

ततो विमृश्य तद् भुङ्क्त्वा कृईडावनम् अशेषतः तोरणस्थो ननादोच्चै रामो जयति वीर्यवान्

tato vimṛśya tad bhuṅktvā kṛīḍāvanam aśeṣataḥ toraṇastho nanādoccai rāmo jayati vīryavān

हिन्दी अर्थ

पृथ्वीके द्वारा इस प्रकार प्रार्थना की जानेपर, कहते हैं, ब्रह्माजी समस्त देवताओंके साथ क्षीरसागरके उत्तर तटपर भगवान् विष्णुके निकट गये। उन्होंने भगवानको अपनी भक्तिके प्रभावसे सोतेसे जगाया था। वहाँ पहुँचकर जगत्को सृष्टि करनेवाले ब्रह्माजीने समस्त देवताओंके साथ नरसिंहस्वरूप महान् देवता भगवान् जनार्दनकी गन्ध-पुष्पादिके द्वारा क्रमशः भक्तिपूर्वक पूजा की। फिर वाक्पुष्पसे भी उन गोविन्द-केशवका पूजन किया!

English

wrer wrarot wf tiMd^umiFRTiii^mi TR7JT ^T: ^TrTct: <*hHm:l 7R RIsSfh^tn^T TURRET nfd: WJHI^II M^WHl ^ptFRI

अध्याय ५१

श्लोक 44

अनेकान् राक्षसान् हत्वा सेनाः सेनापतींश् च सः तदा त्वक्षकुमारं तु हत्वा रावणसैनिकम्

anekān rākṣasān hatvā senāḥ senāpatīṃś ca saḥ tadā tvakṣakumāraṃ tu hatvā rāvaṇasainikam

हिन्दी अर्थ

राजेन्द्र इससे वे जगदीश्वर भगवान् विष्णु उनपर बहुत संतुष्ट हुए॥ ५--७॥

English

TTcPJf THTUt ?75n ddlfadlS^FJ TWdir^ll

अध्याय ५१

श्लोक 45

साश्वं ससारथिं हत्वा इन्द्रजित् तं गृहीतवान् रावणस्य पुरः स्थित्वा रामं संकीर्त्य लक्ष्मणम्

sāśvaṃ sasārathiṃ hatvā indrajit taṃ gṛhītavān rāvaṇasya puraḥ sthitvā rāmaṃ saṃkīrtya lakṣmaṇam

हिन्दी अर्थ

राजा बोले--ब्रह्मन्! ब्रह्माजीने भगवान् विष्णुकी वावमुष्पसे किस प्रकार पूजा की? विप्रेन्द्र! ब्रह्माजीद्वारा कहे हुए उस उत्तम स्तोत्र (वावपुष्प)-को आप मुझे सुनाइये 'बलराम-श्रीकृष्ण-अवतारके चरित्र

English

Having heard these words from Slta, the monstresses tried to create terror and said- "Kill her and make your food." One among them was Trijata. She was gentle and chaste. She repeated the scene which came to her dreams. She said- "O wicked monstresses, listen to a dream that predicts destruction of Ravana, his death with all other monsters, indicative of Rama's victory and maker of Slta's rc-mccting with Rama. All monstresses stood at a distance from Slta when they heard Trijata. Hanuman then appeared before Slta and reciting frequency he disclosed the entire episode before her. He then gave the ring, told the special marks on the bodies of Rama and Laksmana and said- "Gentle lady, Stigma is the king of gallant and chivalrous monkeys. Rama and his brother Laksmana will come here shortly with him, kill Ravana with his army and ensure your safe escape from here.

अध्याय ५१

श्लोक 46

सुग्रीवं च महावीर्यं दग्ध्वा लङ्काम् अशेषतः निर्भर्त्स्य रावणं दुष्टं पुनः संभाष्य जानकीम्

sugrīvaṃ ca mahāvīryaṃ dagdhvā laṅkām aśeṣataḥ nirbhartsya rāvaṇaṃ duṣṭaṃ punaḥ saṃbhāṣya jānakīm

हिन्दी अर्थ

मार्कण्डेय उवाच श्रुणु राजन् प्रवक्ष्यामि स्तोत्रं ब्रह्ममुखेरितम्। सर्वपापहरं पुण्यं विष्णुतुष्टिकरं परम्

English

TtT <5 fWW cUit^Myiacfldl gsrormerr kk ccumi4 u fpyicfi'jd cranRTWT: jTuumrs gH?: i J iiui(Ic)4tqMUJ ! i: Tnpfct ratHdii^ll TTWT TTRTmTW WTTT UiniTTUd I

अध्याय ५१

श्लोक 47

भूयः सागरम् उत्तीर्य ज्ञातीन् आसाद्य वीर्यवान् सीतादर्शनम् आवेद्य हनूमांश् चैव पूजितः

bhūyaḥ sāgaram uttīrya jñātīn āsādya vīryavān sītādarśanam āvedya hanūmāṃś caiva pūjitaḥ

हिन्दी अर्थ

भूत्वैकाग्रमना राजन्निदं स्तोत्रमुदीरयत् देवं नरनाथमच्युतं नारायणं लोकगुरुं सनातनम्।

English

fr4l!j>clk9 TRtI kM THcEIrMsHIMliy.

अध्याय ५१

श्लोक 48

वानरैः सार्धम् आगत्य हनुमान् मधुवनं महत् निहत्य रक्षपालांस् तु पाययित्वा च तन्मधु

vānaraiḥ sārdham āgatya hanumān madhuvanaṃ mahat nihatya rakṣapālāṃs tu pāyayitvā ca tanmadhu

हिन्दी अर्थ

सर्वगतैकरूपं ध्येयस्वरूपं प्रणमामि माधवम्

English

Slta was then confident in full of Hanuman. She said- "O warrior, how have you crossed the ocean?" Hanuman replied - "I jumped across the sea so easily as someone jumps the hood pit of a cow." The person with Rama on lips deems the ocean as the mark of cows hoof. Don't be so sad

अध्याय ५१

श्लोक 49

सर्वे दधिमुखं पात्य हर्षितो हरिभिः सह खम् उत्पत्य च संप्राप्य रामलक्ष्मणपादयोः

sarve dadhimukhaṃ pātya harṣito haribhiḥ saha kham utpatya ca saṃprāpya rāmalakṣmaṇapādayoḥ

हिन्दी अर्थ

भक्तप्रियं कान्तमतीव निर्मलं रथाङ्गपाणि प्रणतोऽस्मि केशवम्

English

I say you in truth that the day will shortly come when you could see Rama. Thus Hanuman consoled Slta, got a bangle as a token of his meeting with Slta, heard the story of Jayanta, crow disguise once defeated by Rama, bowed his head before her and then moved from there with a decision to return.

अध्याय ५१

श्लोक 50

नत्वा तु हनुमांस् तत्र सुग्रीवं च विशेषतः आदितः सर्वम् आवेद्य समुद्रतरणादिकम्

natvā tu hanumāṃs tatra sugrīvaṃ ca viśeṣataḥ āditaḥ sarvam āvedya samudrataraṇādikam

हिन्दी अर्थ

गदासिशङ्खाब्जकरं श्रियः पतिं

English

triTOTWr Tmt SRjft 4 t43RH>S3II UoftriW 5T:felccn IFT 43Tr4 c^r^TtrnT 11 M. II ipM ZT ng'WI'4 HflUv'lMrt:l

अध्याय ५१

श्लोक 51

कथयाम्_अस रामाय सीता दृष्टा मयेति वै अशोकवनिकामध्ये सीता देवी सुदुःखिता

kathayām_asa rāmāya sītā dṛṣṭā mayeti vai aśokavanikāmadhye sītā devī suduḥkhitā

हिन्दी अर्थ

सदाशिवं शाङ्खधरं रविप्रभम्। नमामि विष्णुं सततं किरीटिनम्

English

< ff?T: WRR4t4 jlldlHIRia 414<*HI

अध्याय ५१

श्लोक 52

राक्षसीभिः परिवृता त्वां स्मरन्ती च सर्वदा अश्रुपूर्णमुखी दीना तव पत्नी वरानना

rākṣasībhiḥ parivṛtā tvāṃ smarantī ca sarvadā aśrupūrṇamukhī dīnā tava patnī varānanā

हिन्दी अर्थ

स्वधर्मसंस्थान् भुवि संस्थितो हरिः । करोति सृष्टिं जगतः क्षयं य- स्तं वासुदेवं प्रणतोऽस्मि केशवम्

English

All of a sudden, an idea struck his mind and he destroyed the Asoka-vatika, stood at the gate of it and cried loudly - "Victory to Rama." He killed all monsters whosoever came to resist him with their commanders. The commander Aksakumara was killed with his charioteer and horses. Indrajlt, another son of Ravana however, captured him under some specific devices. He then took him to Ravana. On exit from there, he burnt the entire Lanka into ashes with loud cry as "Victory to Rama, to Sugrlva and to Laksmana." Threatened Ravana and again met with Slta. He then crossed the sea, met with monkeys and received honour from all when he gave the news of Slta to them.

अध्याय ५१

श्लोक 53

शीलवृत्तसमायुक्ता तत्रापि जनकात्मजा सर्वत्रान्वेषमाणेन मया दृष्टा पतिव्रता

śīlavṛttasamāyuktā tatrāpi janakātmajā sarvatrānveṣamāṇena mayā dṛṣṭā pativratā

हिन्दी अर्थ

मार्कण्डेयजी बोले--राजन्! मैं ब्रह्माजीके मुखसे निकले हुए उस उत्तम स्तोत्रको कहता हूँ; सुनो! वह स्तोत्र समस्त पापोंको हरनेवाला, पवित्र तथा भगवान् विष्णुको अत्यन्त संतुष्ट करनेवाला है। राजन्! ब्रह्माजीने पूर्वोक्त रूपसे भगवान् जगन्नाथकी पूजा करके एकाग्रचित्त हो इस स्तोत्रका पाठ किया

English

3TT%: r4mi4u R^dtUllRchMimoll

अध्याय ५१

श्लोक 54

मया संभाषिता सीता विश्वस्ता रघुनन्दन अलंकारश् च सुमणिस् तया ते प्रेषितः प्रभो

mayā saṃbhāṣitā sītā viśvastā raghunandana alaṃkāraś ca sumaṇis tayā te preṣitaḥ prabho

हिन्दी अर्थ

ब्रह्माजी बोले--मैं सम्पूर्ण जीवोंके स्वामी भगवान् अच्युतको, सनातन लोकगुरु भगवान् नारायणको नमस्कार करता हूँ। जो अनादि, अव्यक्त, अचिन्त्य और अविनाशी हैं, उन वेदान्तवेद्य पुरुषोत्तम श्रीहरिंको प्रणाम करता हूँ।

English

<wrawra wm wr R4f4 4i TTSTOTfa: qftfdT TTRTt tT -R^l 3T^hU|ipg| 7RT tRT TTRt cR|-HTim ^11

अध्याय ५१

श्लोक 55

इत्य् उक्त्वा दत्तवांस् तस्मै चूडामणिम् अनुत्तमम् इदं च वचनं तुभ्यं पत्न्या संप्रेषितं शृणु

ity uktvā dattavāṃs tasmai cūḍāmaṇim anuttamam idaṃ ca vacanaṃ tubhyaṃ patnyā saṃpreṣitaṃ śṛṇu

हिन्दी अर्थ

जो परमानन्दस्वरूप, परात्पर, ज्ञानमय एवं ज्ञानियोंके परम आश्रय हैं तथा जो सर्वमय, सर्वव्यापक, अद्वितीय और सबके ध्येयरूप हैं, उन भगवान् लक्ष्मीपतिको मै प्रणाम करता हूँ। जो भक्तोंके प्रेमी, अत्यन्त कमनीय और दोषाँसे रहित हैं, जो समस्त देवताओंके स्वामी हैं, विद्वान् पुरुष जिनकी स्तुति करते हैं, जिनके चार भुजाएँ हैं, नीलकमलके समान जिनकी श्यामल कान्ति है, जो हाथमें चक्र धारण किये रहते हँ, उन परमेश्वर केशवको

English

W wftrfT 4tdT f4?eTCIT TOR^fl

अध्याय ५१

श्लोक 56

चित्रकूटे मदङ्के तु सुप्ते त्वयि महाव्रत वायसाभिभवं राजंस् तत् किल स्मर्तुम् अर्हसि

citrakūṭe madaṅke tu supte tvayi mahāvrata vāyasābhibhavaṃ rājaṃs tat kila smartum arhasi

हिन्दी अर्थ

मैं प्रणाम करता हूँ। जिनके हाथोंमें गदा, तलवार, शङ्ख और कमल सुशोभित हैं, जो लक्ष्मीजीके पति हैं, सदा ही कल्याण करनेवाले हैं, जो शार्ङ्गधनुष धारण किये रहते हैं, जिनकी सूर्यके समान कान्ति है, जो पीतवस्त्र

English

With monkey friends, he then entered into Madhuvana slapped all guards and drunk honey in the company of all monkeys. Dadhimukha, a monkey, resisting them was badly beaten. With extreme gaiety, they all then reached near Rama and Laksmana. He bowed his head before king Rama and Laksmana, disclosed the whole account starting from jumping over the sea to the meeting with Slta and said that - "I saw Slta in As'oka-vatika, the monstresses had surrounded her and she was frequently and with pricks of separation remembering you. A stream of tears was flowing from her eyes and she was in a depressed state. O Rama, your wife Slta is in her chaste and safe conduct even in so dangerous a place. I searched eveiywhere but found her in Asoka-vatika, talked with her and she also reposed faith in me. She has sent her chest ornament, studded with gems for you."

अध्याय ५१

श्लोक 57

अल्पापराधे राजेन्द्र त्वया बलिभुजि प्रभो यत् कृतं तन् न कर्तुं च शक्यं देवासुरैर् अपि

alpāparādhe rājendra tvayā balibhuji prabho yat kṛtaṃ tan na kartuṃ ca śakyaṃ devāsurair api

हिन्दी अर्थ

धारण किये रहते हैं, जिनका उदरभाग हारसे विभूषित है तथा जिनके मस्तकपर मुकुट शोभा पा रहा है, उन भगवान् विष्णुको मैं सदा प्रणाम करता हूँ। जिनके कपोलोंपर सुन्दर रक्तवर्ण कुण्डल शोभा पा रहे हैं, जो अपनी कान्तिसे सम्पूर्ण दिशाओंको प्रकाशित कर रहे हैं, गन्धर्व और सिद्धाण जिनका सुयश गाते रहते हैं तथा जिनका वैदिक ऋचाओंद्वार यशोगान किया जाता है, उन भूतनाथ भगवान् जनार्दनको मैं प्रणाम करता

English

gt^cRcii ^raiMfbmHTtirqj

अध्याय ५१

श्लोक 58

ब्रह्मास्त्रं तु तदोत्सृष्टं रावणं किं न जेष्यसि इत्य् एवमादि बहुशः प्रोक्त्वा सीता रुरोद ह एवं तु दुःखिता सीता तां मोक्तुं यत्नम् आचर

brahmāstraṃ tu tadotsṛṣṭaṃ rāvaṇaṃ kiṃ na jeṣyasi ity evamādi bahuśaḥ proktvā sītā ruroda ha evaṃ tu duḥkhitā sītā tāṃ moktuṃ yatnam ācara

हिन्दी अर्थ

हूँ। जो भगवान् प्रत्येक युगमें पृथ्वीपर अवतार ले, देवद्रोही दानवोंकी हत्या करके अपने धर्ममें स्थित

English

^ <p4 qRm dtrfet ^JWliqqil Rldchji <T Ipr Tcrfq Mi^lsHI

अध्याय ५१

श्लोक 59

इत्य् एवम् उक्ते पवनआत्मजेन सीतावचस् तच् छुभभूषणं च श्रुत्वा च दृष्ट्वा च रुरोद रामः कपिं समालिङ्ग्य शनैः प्रतस्थे

ity evam ukte pavanaātmajena sītāvacas tac chubhabhūṣaṇaṃ ca śrutvā ca dṛṣṭvā ca ruroda rāmaḥ kapiṃ samāliṅgya śanaiḥ pratasthe

हिन्दी अर्थ

एवं संहार करते हैं, उन सर्वान्तर्यामी भगवान् केशवको मैं प्रणाम करता हूँ॥ ११--१६॥ तं वेदवेद्यं प्रणतोऽस्म्यहं सदा

English

qmnfirRcr tRrwferH wfq$%im$n

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_narasiMhapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narasimha Purana — Chapter 51
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.