Skanda Purana· Skanda Purāṇa
100
अध्याय 100 / 116

Adhyaya 100

22 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ22 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १००

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे शङ्खचूडतीर्थमहिमानुवर्णनो नाम नवनवतितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय १०० मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र पराशरवरोत्तमम् ।पराशरो महात्मा च नर्मदायास् तटे शुभे

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe śaṅkhacūḍatīrthamahimānuvarṇano nāma navanavatitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 100 mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra parāśaravarottamam / parāśaro mahātmā ca narmadāyās taṭe śubhe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O king, one should go to the extremely splendid Tirtha on the southern bank of Narmada, well-known as Markandesa. The Greatness of Sankarsana Tlrtha 333 The Greatness of the Confluence (Of Erandl and The Greatness of Suvarnasila Tlrtha 351 The Greatness of Karanja Tlrtha 352 The Greatness of Kamada Tlrtha 352

अध्याय १००

श्लोक 2

तपश् चचार विपुलं पुत्रार्थं पाण्डुनन्दन ।हिमाचलसुता गौरी लक्ष्मीनारायणान्विता

tapaś cacāra vipulaṃ putrārthaṃ pāṇḍunandana / himācalasutā gaurī lakṣmīnārāyaṇānvitā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Bhandarl Tlrtha 354 The Greatness of RohinI Tlrtha 354 The Greatness of Cakra Tlrtha 356 The Greatness of Dhaulapapa Tlrtha 358 The Greatness of Skanda Tlrtha 358 The Greatness of Angirasa Tlrtha 362

अध्याय १००

श्लोक 3

तोषिता परया भक्त्या नर्मदायोत्तरे तटे ।पराशरेण ऋषिणा तस्य तुष्टा वरं ददौ

toṣitā parayā bhaktyā narmadāyottare taṭe / parāśareṇa ṛṣiṇā tasya tuṣṭā varaṃ dadau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Koti Tlrtha 363 The Greatness of Ayonisambhava Tlrtha 364 The Greatness of Aiigaraka Tlrtha 364 The Greatness of Pandu Tlrtha 365 The Greatness of Trilocana Tlrtha 366 The Greatness of Indra Tlrtha 366

अध्याय १००

श्लोक 4

देव्य् उवाच: भो भो ऋषिवरश्रेष्ठ तुष्टाहं तव भक्तितः ।वरं याचस्व विप्रेन्द्र पराशरमहामते

devy uvāca: bho bho ṛṣivaraśreṣṭha tuṣṭāhaṃ tava bhaktitaḥ / varaṃ yācasva viprendra parāśaramahāmate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Kalhodl Tlrtha 369 The Greatness of Kambukesvara Tlrtha 370 The Greatness of Soma Tlrtha 372 The Greatness of Kohana Tlrtha 375 The Greatness of Karmadesvara Tlrtha 378 The Greatness of Narmadesvara Tlrtha 378

अध्याय १००

श्लोक 5

पराशर उवाच: यदि तुष्टासि मे देवि यदि देयो वरो मम ।पुत्रो मे दीयतां शीघ्रं सर्वशास्त्रविशारदः

parāśara uvāca: yadi tuṣṭāsi me devi yadi deyo varo mama / putro me dīyatāṃ śīghraṃ sarvaśāstraviśāradaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Ayoniprabhava Tlrtha 382 The Greatness of Agni Tlrtha 384 The Greatness of Bhrkutesvara Tirtha 384 The Greatness of Brahma Tirtha 385 The Greatness of Nagesvara Tirtha 387 The Greatness of Adivaraha Tirtha 390

अध्याय १००

श्लोक 6

तीर्थं चात्र भवेद् देवि सन्निधानं वरेण तु ।लोकोपकारहेत्व् अर्थं स्थीयतां गिरिनन्दिनि

tīrthaṃ cātra bhaved devi sannidhānaṃ vareṇa tu / lokopakārahetv arthaṃ sthīyatāṃ girinandini

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Glory of Kaubera and other Tlrthas 391 The Greatness of Ramesvara Tirtha 395 The Greatness of Siddhesvara.Tlrtha 396 The Greatness of Ahalya Tirtha 396 The Greatness of Karkatesvara Tirtha 398 The Greatness of Somatlrlha 400

अध्याय १००

श्लोक 7

पराशराभिधानेन नर्मदादक्षिणे तटे ।पराशरवचः श्रुत्वा देवी हिमवतः सुता

parāśarābhidhānena narmadādakṣiṇe taṭe / parāśaravacaḥ śrutvā devī himavataḥ sutā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Nandahrada Tirtha 401 The Greatness of Tapesvara Tirtha 402 The Greatness of RukminI Tirtha 404 The Greatness of Yojanesvara Tirtha 411 The Greatness of DvadasI Tirtha 413 The Greatness of Siva Tirtha 413

अध्याय १००

श्लोक 8

एवं भवतु ते विप्र इत्युक्त्वान्तरधीयत ।पराशरो महात्मा च स्थापयामास पार्वतीम्

evaṃ bhavatu te vipra ityuktvāntaradhīyata / parāśaro mahātmā ca sthāpayāmāsa pārvatīm

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Asmahaka Tirtha 414 The Greatness of Siddhesvara Tirtha 422 The Greatness of Mahgalesvara Tirtha 423 The Greatness of Linga Varaha Tirtha 425 The Greatness of Kusumesvara Tirtha 427 The Greatness of Svetavaraha Tirtha 431

अध्याय १००

श्लोक 9

शङ्करं स्थापयामास सुरासुरनमस्कृतम् ।अर्चितं सर्वदेवानां दानवानां दुरासदम्

śaṅkaraṃ sthāpayāmāsa surāsuranamaskṛtam / arcitaṃ sarvadevānāṃ dānavānāṃ durāsadam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Bhargalesvara Tirtha 433 The Greatness of Adityesvara Tirtha 434 The Greatness of Kalakalesvara Tirtha 437 The Greatness of Suklatlrtha 447 The Greatness of Humkarasvaml 450 The Greatness of Sarigamesvafa Tirtha 452

अध्याय १००

श्लोक 10

पराशरो महात्मा च कृतार्थो विगतज्वरः ।तस्मिंस् तीर्थे तु यो भक्त्या शुचिः प्रयतमानसः

parāśaro mahātmā ca kṛtārtho vigatajvaraḥ / tasmiṃs tīrthe tu yo bhaktyā śuciḥ prayatamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Anarakesvara Tirtha 453 The. Greatness of Moksa Tirtha 461 The Greatness of Sarpa Tirtha 462 The Greatness of Gopesvara Tirtha 463 The Greatness of Nafca Tirtha 464

अध्याय १००

श्लोक 11

मासे चैत्रे च विख्याते श्रावणे नृपनन्दन ।मासि मार्गशिरे चैव शुक्लपक्षे तु सर्वदा

māse caitre ca vikhyāte śrāvaṇe nṛpanandana / māsi mārgaśire caiva śuklapakṣe tu sarvadā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Saiiivauresvara Tirtha 464 The Greatness of Siddhesvara Tirtha 465 The Greatness of Siddhesvarl Tirtha 466 The Greatness of Markandesvara Tirtha 467 The Greatness of Arikuresvara TTrtha 470 The Abduction of Kamamohini 473

अध्याय १००

श्लोक 12

शङ्करं पाण्डवश्रेष्ठ गिरिजां पूजयेत् तथा ।अष्टम्यां च चतुर्दश्यां सूर्यपर्वणि सर्वदा

śaṅkaraṃ pāṇḍavaśreṣṭha girijāṃ pūjayet tathā / aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ sūryaparvaṇi sarvadā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Mandavya Impaled 477 Dialogue between Sandili and the Sages 479 The Greatness of Mandavya Tlrtha 484 The Greatness of Suddhesvara Tirtha 491 The Greatness of Gopesvara Tlrtha 492

अध्याय १००

श्लोक 13

स्त्रियो वा पुरुषा वापि कामक्रोधविवर्जिताः ।तत्र गत्वा शूचौ स्थाने नर्मदादक्षिणे तटे

striyo vā puruṣā vāpi kāmakrodhavivarjitāḥ / tatra gatvā śūcau sthāne narmadādakṣiṇe taṭe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Kapilesvara Tirtha 493 The Greatness of Pingalesvara Tlrtha 495 The Greatness of Bhutisvara Tlrtha 498 The Greatness of Gahgavahaka Tlrtha 500 The Greatness of Gautamesvara Tirtha 503 The Greatness of Dasasvamedha Tirtha 504

अध्याय १००

श्लोक 14

उपोष्य परया भक्त्या व्रतं कुर्युर् महामुने ।रात्रौ जागरणं कृत्वा दीपदानं स्वशक्तितः

upoṣya parayā bhaktyā vrataṃ kuryur mahāmune / rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā dīpadānaṃ svaśaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Creation of Bhrgukaccha (Broach) 511 The Greatness of Bhrgukaccha Tirtha 517 The Greatness of Dhautapapa.Tirtha 524 The Greatness of Erandi Tirtha 526 The Greatness of Kalagnirudra Tirtha 531

अध्याय १००

श्लोक 15

सपत्नीकानुत्तमांश् च शीलश्रद्धासमन्वितान् ।पूजयेद् ब्राह्मणान् पार्थ अन्नदानहिरण्मयैः

sapatnīkānuttamāṃś ca śīlaśraddhāsamanvitān / pūjayed brāhmaṇān pārtha annadānahiraṇmayaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Salagrama Tirtha 532 The Greatness of Udirna Varaha Tirtha 533 The Greatness of Candrahasa Tirtha 537 The Greatness of Dvadasaditya Tirtha • 540 The Birth of Sripati 541 The Greatness of Sripati Tirtha 549

अध्याय १००

श्लोक 16

वस्त्रेण च्छत्रदानेन शय्या ताम्बूलभोजनैः ।श्राद्धं कार्यं नृपश्रेष्ठ आमश्राद्धं प्रशस्यते

vastreṇa cchatradānena śayyā tāmbūlabhojanaiḥ / śrāddhaṃ kāryaṃ nṛpaśreṣṭha āmaśrāddhaṃ praśasyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Marriage of Sripati 555 The Glory of Sripati 562 The Greatness of Harhsatirtha 565 The Greatness of Mulasthana Tirtha 565 The Greatness of Sulesvara Tirtha 566

अध्याय १००

श्लोक 17

आमं चतुर्गुणं प्रोक्तं ब्राह्मणानां युधिष्ठिर ।वेदोक्तेन विधानेन द्विजाः पूज्याः प्रयत्नतः

āmaṃ caturguṇaṃ proktaṃ brāhmaṇānāṃ yudhiṣṭhira / vedoktena vidhānena dvijāḥ pūjyāḥ prayatnataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Asvina Tirtha 575 The Greatness of Savitri Tirtha 576 The Greatness of Sikhitlrtha 579 The Greatness of Koti Tirtha 580 The Greatness of Paitamaha rirtha 580 The Greatness of Kurkuri Tirtha 582

अध्याय १००

श्लोक 18

हस्तमात्रकुशैश् चैव तिलैश् च वाञ्च्छितैर् नृप ।विप्रं चोदङ्मुखं चैव आत्मानं दक्षिणामुखम्

hastamātrakuśaiś caiva tilaiś ca vāñcchitair nṛpa / vipraṃ codaṅmukhaṃ caiva ātmānaṃ dakṣiṇāmukham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Dasakanya Tirtha 583 The Greatness of Suvarnabindu Tirtha 584 The Greatness of Rnamocana TIrtha 585 The Greatness of Bharabhuti TIrtha 586 The Greatness of Punkhila TIrtha 600

अध्याय १००

श्लोक 19

आमं दर्भेषु निःक्षिप्य इत्युच्चार्य द्विजाग्रतः ।प्रेता यान्तु परं लोकं तीर्थस्यास्य प्रभावतः

āmaṃ darbheṣu niḥkṣipya ityuccārya dvijāgrataḥ / pretā yāntu paraṃ lokaṃ tīrthasyāsya prabhāvataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Mundi TIrtha 600 The Greatness of Ekasala Dindimesvara TIrtha 602 The Greatness of Amalesvara TIrtha 603 The Greatness of Sri Kapala TIrtha 604 The Greatness of Srngl TIrtha 605 The Greatness of AsadhI 605

अध्याय १००

श्लोक 20

पापं मे प्रशमं यातु यातु वृद्धिः सदा शुभम् ।वृद्धिं यातु सदा वंशो ज्ञातिवर्गो द्विजोत्तम

pāpaṃ me praśamaṃ yātu yātu vṛddhiḥ sadā śubham / vṛddhiṃ yātu sadā vaṃśo jñātivargo dvijottama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Erandl TIrtha 606 The Greatness of Jamadagnya TIrtha 606 The Greatness of Koti TIrtha 611 The Greatness of Lotanesvara TIrtha 611 The Greatness of Hamsesvara TIrtha 616

अध्याय १००

श्लोक 21

एवम् उच्चार्य विप्रेन्द्रं देयं पराशराश्रमे ।गोभूनीलहिरण्यानि अन्नं वस्त्रं च शक्तितः

evam uccārya viprendraṃ deyaṃ parāśarāśrame / gobhūnīlahiraṇyāni annaṃ vastraṃ ca śaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Tiladesvara TIrtha 618 The Greatness of Vasavesvara TIrtha 620 The Greatness of Kotlsvara TIrtha 621 The Greatness of Alikesvara TIrtha 622 The Greatness of Vimalesvara TIrtha 624 Special Injunctions regarding the Pilgrimage 626

अध्याय १००

श्लोक 22

दातव्यं पाण्डवश्रेष्ठ पराशरवराश्रमे ।यः शृणोति नरो भक्त्या सो ऽपि पापैः प्रमुच्यते

dātavyaṃ pāṇḍavaśreṣṭha parāśaravarāśrame / yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā so 'pi pāpaiḥ pramucyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Benefit of Pilgrimage by Proxy 632 The Benefit of Listening to this Purana 633 The Series of TIrthas Enumerated 636 The Number of TIrthas Enumerated 642 The Finale of the Reva Khanda 646

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 100
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.