Skanda Purana· Skanda Purāṇa
101
अध्याय 101 / 116

Adhyaya 101

44 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ44 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १०१

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे पराशरतीर्थमहिमानुवर्णनो नाम शततमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय १०१ मार्कण्डेय उवाच: भीमेश्वरं ततो गच्छेत् सर्वपापक्षयंकरम् ।सेव्यते ऋषिसङ्घैश् च भीमव्रतधरैर् अपि

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe parāśaratīrthamahimānuvarṇano nāma śatatamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 101 mārkaṇḍeya uvāca: bhīmeśvaraṃ tato gacchet sarvapāpakṣayaṃkaram / sevyate ṛṣisaṅghaiś ca bhīmavratadharair api

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O great king, one should go to an extremely splendid Tirtha on the northern bank of Narmada in the centre of Yajnavata (sacrificial hall), well-known on the earth as Sahkarsana. It is destructive of sins. Formerly, O king, a penance was performed by Balabhadra there.

अध्याय १०१

श्लोक 2

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा सोपवासो जितेन्द्रियः ।जपंश् चैकाक्षरं मन्त्रम् ऊर्ध्वबाहुर् दिवाकरम्

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā sopavāso jitendriyaḥ / japaṃś caikākṣaraṃ mantram ūrdhvabāhur divākaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever bathes at that holy place, fasting and with senses controlled, reciting the one-syllabled mantra with upraised arms to the sun,

अध्याय १०१

श्लोक 3

तस्य जन्मार्जितं पापं तत्क्षणाद् एव नश्यति ।सप्तजन्मार्जितं पापं गायत्र्या नश्यते ध्रुवम्

tasya janmārjitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇād eva naśyati / saptajanmārjitaṃ pāpaṃ gāyatryā naśyate dhruvam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

his sin earned since birth perishes at that very moment; sin earned in seven births is surely destroyed by the Gayatri.

अध्याय १०१

श्लोक 4

दशभिर् जन्मजनितं शतेन च पुराकृतम् ।त्रिजन्मना सहस्रेण गायत्री हन्ति किल्बिषम्

daśabhir janmajanitaṃ śatena ca purākṛtam / trijanmanā sahasreṇa gāyatrī hanti kilbiṣam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

With ten repetitions the Gayatri destroys sin born in this birth, with a hundred sin done before, with a thousand the sin of three births.

अध्याय १०१

श्लोक 5

वैदिकं लौकिकं चापि जाप्यं जप्तं जनेश्वर ।तत्क्षणाद् दहते पापं तृणं च ज्वलनो यथा

vaidikaṃ laukikaṃ cāpi jāpyaṃ japtaṃ janeśvara / tatkṣaṇād dahate pāpaṃ tṛṇaṃ ca jvalano yathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whatever japa, Vedic or worldly, has been recited, lord of people, burns up sin at once as fire burns grass.

अध्याय १०१

श्लोक 6

तदेव बलमाश्रित्य कदाचित् पापम् आचरेत् ।अज्ञानात् तस्य तत्क्षिप्रं न फलं हि कदाचन

tadeva balamāśritya kadācit pāpam ācaret / ajñānāt tasya tatkṣipraṃ na phalaṃ hi kadācana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

But if, relying on that very power, one ever commits sin, then for him, through his ignorance, there is never any fruit.

अध्याय १०१

श्लोक 7

तत्र तीर्थे तु गोदानं शक्तिमात्रेण दापयेत् ।तद् अक्षयं फलं सर्वं जायते पाण्डुनन्दन

tatra tīrthe tu godānaṃ śaktimātreṇa dāpayet / tad akṣayaṃ phalaṃ sarvaṃ jāyate pāṇḍunandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

One should have a cow given at that holy place according to one's means; its whole fruit becomes imperishable, delight of Pandu.

अध्याय १०१

श्लोक 8

मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र नारदेश्वरम् उत्तमम् ।तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु

mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra nāradeśvaram uttamam / tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ nirmitaṃ nāradena tu

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Then, king of kings, one should go to the excellent Naradeshvara, the supreme holy place among holy places, made by Narada.

अध्याय १०१

श्लोक 9

युधिष्ठिर उवाच: नारदेन मुनिश्रेष्ठ कस्य तीर्थं विनिर्मितम् ।एतद् आख्याहि मे सर्व प्रसन्नो यदि सत्तम

yudhiṣṭhira uvāca: nāradena muniśreṣṭha kasya tīrthaṃ vinirmitam / etad ākhyāhi me sarva prasanno yadi sattama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Yudhishthira said: "Best of sages, for whom was the holy place made by Narada? Tell me all this, if you are pleased, excellent one."

अध्याय १०१

श्लोक 10

मार्कण्डेय उवाच: परमेष्ठिसुतश्चापि नारदो भगवानृषिः ।नर्मदायोतरे कूले तपस् तेपे पुराकृते

mārkaṇḍeya uvāca: parameṣṭhisutaścāpi nārado bhagavānṛṣiḥ / narmadāyotare kūle tapas tepe purākṛte

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: The blessed sage Narada, son of the supreme lord, practised austerity long ago on the northern bank of the Narmada.

अध्याय १०१

श्लोक 11

नवनाडीनिरोधेन काष्ठावस्थां गतेन च ।तोषितः श्रीमहादेवो नारदेन युधिष्ठिर

navanāḍīnirodhena kāṣṭhāvasthāṃ gatena ca / toṣitaḥ śrīmahādevo nāradena yudhiṣṭhira

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By restraining the nine channels and attaining the state of a log, Narada pleased the glorious Mahadeva, Yudhishthira.

अध्याय १०१

श्लोक 12

ईश्वर उवाच: तुष्टो ऽहं तव विप्रेन्द्र योगीश्वर अयोनिज ।वरं प्रार्थय हे देव यत् ते मनसि वर्तते

īśvara uvāca: tuṣṭo 'haṃ tava viprendra yogīśvara ayonija / varaṃ prārthaya he deva yat te manasi vartate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Lord said: "I am pleased with you, chief of brahmins, lord of yogis, not born of a womb; ask a boon, divine one, whatever is in your mind."

अध्याय १०१

श्लोक 13

नारद उवाच: त्वत्प्रसादेन भो देव योगश् चैव प्रसिध्यतु ।ईश्वर उवाच: योगो भवतु भक्तिस् ते सर्वकालं ममैव तु

nārada uvāca: tvatprasādena bho deva yogaś caiva prasidhyatu / īśvara uvāca: yogo bhavatu bhaktis te sarvakālaṃ mamaiva tu

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Narada said: "By your grace, god, let yoga be perfected in me." The Lord said: "Let yoga be yours, and devotion to me alone at all times.

अध्याय १०१

श्लोक 14

स्वेच्छाचारो भवे गच्छ स्वर्गपातालगोचरे ।मर्त्ये च भ्रमसे योगिन् न केनापि निवार्यसे

svecchācāro bhave gaccha svargapātālagocare / martye ca bhramase yogin na kenāpi nivāryase

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Go through existence moving at your own will, ranging over heaven and the netherworlds; you will roam the mortal world, yogi, and be hindered by no one.

अध्याय १०१

श्लोक 15

सप्तस्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्छनास् त्व् एकविंशतिः ।मम प्रियकरं दिव्यं नृत्यं गीतं च योगिना

saptasvarāstrayo grāmā mūrchanās tv ekaviṃśatiḥ / mama priyakaraṃ divyaṃ nṛtyaṃ gītaṃ ca yoginā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The seven notes, three scales and twenty-one modulations, the divine dance and song dear to me, shall be yours as a yogi;

अध्याय १०१

श्लोक 16

कलिं च पश्यसे नित्यं देवदानवकिन्नरैः ।त्वत् तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद् भविष्यति

kaliṃ ca paśyase nityaṃ devadānavakinnaraiḥ / tvat tīrthaṃ bhūtale puṇyaṃ matprasādād bhaviṣyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

you will ever watch strife among gods, danavas and kinnaras; and your holy place on earth shall become holy by my grace."

अध्याय १०१

श्लोक 17

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो नारदस् तत्र लिङ्गिनम् ।स्थापयामास राजेन्द्र सर्वसत्त्वोपकारकम्

ityuktvāntardadhe devo nāradas tatra liṅginam / sthāpayāmāsa rājendra sarvasattvopakārakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having said this, the god vanished, and Narada there installed the linga-bearer, king of kings, beneficial to all beings.

अध्याय १०१

श्लोक 18

मार्कण्डेय उवाच: पृथिव्याम् उत्तमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु ।तस्मिंस् तीर्थे नरश्रेष्ठ नागच्छेद् विजितेन्द्रियः

mārkaṇḍeya uvāca: pṛthivyām uttamaṃ tīrthaṃ nirmitaṃ nāradena tu / tasmiṃs tīrthe naraśreṣṭha nāgacched vijitendriyaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: An excellent holy place on earth was made by Narada; to that holy place, best of men, one should come with senses controlled.

अध्याय १०१

श्लोक 19

मासि भाद्रपदे रम्ये कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् ।उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्

māsi bhādrapade ramye kṛṣṇapakṣe caturdaśīm / upoṣya parayā bhaktyā rātrau kurvīta jāgaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

In the lovely month of Bhadrapada, on the fourteenth of the dark fortnight, one should fast with supreme devotion and keep vigil at night.

अध्याय १०१

श्लोक 20

छत्रं तत्र प्रदातव्यं ब्राह्मणे शुभलक्षणम् ।शस्त्रेण निहता ये तु तेषां श्राद्धं प्रदापयेत्

chatraṃ tatra pradātavyaṃ brāhmaṇe śubhalakṣaṇam / śastreṇa nihatā ye tu teṣāṃ śrāddhaṃ pradāpayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

An umbrella with auspicious marks should be given there to a brahmin; for those slain by weapons one should have shraddha performed;

अध्याय १०१

श्लोक 21

यान्ति ते परमं लोकं पिण्डदानप्रभावतः ।कपिला चैव दातव्या तत्र देशे नराधिप

yānti te paramaṃ lokaṃ piṇḍadānaprabhāvataḥ / kapilā caiva dātavyā tatra deśe narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by the power of the pinda offering they go to the supreme world. A tawny cow too should be given in that place, lord of men.

अध्याय १०१

श्लोक 22

अस्य श्राद्धप्रभावेण ब्राह्मणानां नराधिप ।नर्मदातोयपानस्य न्यायार्जितधनस्य च

asya śrāddhaprabhāveṇa brāhmaṇānāṃ narādhipa / narmadātoyapānasya nyāyārjitadhanasya ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"By the power of this shraddha of the brahmins, lord of men, of drinking the water of the Narmada and of wealth justly earned —

अध्याय १०१

श्लोक 23

एतेषां च प्रभावेण प्रेता यान्तु परां गतिम् ।इत्युच्चार्य द्विजे देया दक्षिणा च स्वशक्तितः

eteṣāṃ ca prabhāveṇa pretā yāntu parāṃ gatim / ityuccārya dvije deyā dakṣiṇā ca svaśaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by the power of these may the departed go to the supreme goal." Uttering this, one should give a fee to the brahmin according to one's means,

अध्याय १०१

श्लोक 24

हविष्यान्नं विशालाक्ष द्विजानां चैव दापयेत् ।विद्यादानेन चैकेन अक्षया गतिराप्यते

haviṣyānnaṃ viśālākṣa dvijānāṃ caiva dāpayet / vidyādānena caikena akṣayā gatirāpyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and have sacrificial food given to the brahmins, wide-eyed one; by a single gift of learning an imperishable goal is attained.

अध्याय १०१

श्लोक 25

तस्मिंस् तीर्थे तु राजेन्द्र यो दद्याद् अग्रजन्मने ।कांचनं स तिलं चैव स गच्छेच् च त्रिविष्टपम्

tasmiṃs tīrthe tu rājendra yo dadyād agrajanmane / kāṃcanaṃ sa tilaṃ caiva sa gacchec ca triviṣṭapam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever at that holy place, king of kings, gives gold and sesame to a brahmin goes to heaven.

अध्याय १०१

श्लोक 26

मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थद्वयम् अनुत्तमम् ।दधिछन्दं मधुछन्दं सर्वपापक्षयं करम्

mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchettu rājendra tīrthadvayam anuttamam / dadhichandaṃ madhuchandaṃ sarvapāpakṣayaṃ karam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Then, king of kings, one should go to the unsurpassed pair of holy places, Dadhichchhanda and Madhuchchhanda, which destroy all sins.

अध्याय १०१

श्लोक 27

दधिच्छन्दे नरः स्नात्वा यो दद्याच् च द्विजे दधि ।उपतिष्ठति तस्यैतत् सप्तजन्मसु भारत

dadhicchande naraḥ snātvā yo dadyāc ca dvije dadhi / upatiṣṭhati tasyaitat saptajanmasu bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A man who bathes at Dadhichchhanda and gives curd to a brahmin — this remains with him for seven births, O Bharata.

अध्याय १०१

श्लोक 28

न व्याधिर् न जरा तस्य न शोको न च मत्सरः ।दशचन्द्रशतं यावज् जायते विपुले कुले

na vyādhir na jarā tasya na śoko na ca matsaraḥ / daśacandraśataṃ yāvaj jāyate vipule kule

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He has no disease, no old age, no grief and no envy; for a thousand months he is born in a great family.

अध्याय १०१

श्लोक 29

मधुच्छन्दे तु मधुना मिश्रितं च तिलोदकम् ।न च वैवस्वतं देवं पश्यते सप्तजन्मसु

madhucchande tu madhunā miśritaṃ ca tilodakam / na ca vaivasvataṃ devaṃ paśyate saptajanmasu

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

At Madhuchchhanda, one who offers sesame water mixed with honey does not see the god Vaivasvata for seven births.

अध्याय १०१

श्लोक 30

मधुना सह मिश्रं च तिलं यस् तु प्रयच्छति ।तस्य पुत्रस्य पौत्रस्य दारिद्र्यं नैव जायते

madhunā saha miśraṃ ca tilaṃ yas tu prayacchati / tasya putrasya pautrasya dāridryaṃ naiva jāyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives sesame mixed with honey, poverty never arises for his son or grandson.

अध्याय १०१

श्लोक 31

मधुना सह संमिश्रं तिलं यस् तु प्रयच्छति ।मधुना सह संमिश्रं यस् तु पिण्डं प्रदापयेत्

madhunā saha saṃmiśraṃ tilaṃ yas tu prayacchati / madhunā saha saṃmiśraṃ yas tu piṇḍaṃ pradāpayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives sesame mixed with honey, whoever has a pinda offered mixed with honey,

अध्याय १०१

श्लोक 32

तस्मिंस् तीर्थे तु यः स्नात्वा विधिवद् दक्षिणामुखः ।पिता पितामहश् चैव तथैव प्रपितामहः

tasmiṃs tīrthe tu yaḥ snātvā vidhivad dakṣiṇāmukhaḥ / pitā pitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whoever bathes at that holy place according to rule facing south — his father, grandfather and great-grandfather

अध्याय १०१

श्लोक 33

षोडशाब्दानि तुष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा ।मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र नन्दितीर्थम् अनुत्तमम्

ṣoḍaśābdāni tuṣyanti nātra kāryā vicāraṇā / mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra nanditīrtham anuttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

are satisfied for sixteen years; there is no need for deliberation. Markandeya said: Then, king of kings, one should go to the unsurpassed Nanditirtha,

अध्याय १०१

श्लोक 34

यत्र सिद्धश् च वै नन्दी तत् सर्वं कथयाम्य् अहम् ।नर्मदां पुरतः कृत्वा पुरा नन्दी महेश्वरम्

yatra siddhaś ca vai nandī tat sarvaṃ kathayāmy aham / narmadāṃ purataḥ kṛtvā purā nandī maheśvaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

where Nandi attained perfection; I shall tell you all of it. Long ago Nandi, keeping the Narmada before him, practised austerity to Maheshvara

अध्याय १०१

श्लोक 35

तपस् तप्तं जपंश् चैव तीर्थात् तीर्थं जगाम ह ।दधिच्छन्दं मधुच्छन्दं यावत् त्यक्त्वा च गच्छति

tapas taptaṃ japaṃś caiva tīrthāt tīrthaṃ jagāma ha / dadhicchandaṃ madhucchandaṃ yāvat tyaktvā ca gacchati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and reciting japa went from holy place to holy place; when he had passed Dadhichchhanda and Madhuchchhanda and was going on,

अध्याय १०१

श्लोक 36

ततस् तुष्टो महादेवो नन्दिनं तमुवाच ह ।महेश्वर उवाच: भो भोः प्रसन्नो नन्दीश वरं वृणु यथेप्सितम्

tatas tuṣṭo mahādevo nandinaṃ tamuvāca ha / maheśvara uvāca: bho bhoḥ prasanno nandīśa varaṃ vṛṇu yathepsitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Mahadeva was pleased and said to Nandi. Maheshvara said: "O Nandisha, I am pleased; choose a boon as you wish.

अध्याय १०१

श्लोक 37

तपसा तेन तुष्टो ऽहं तीर्थयात्राकृतेन च ।नन्द्य् उवाच: न चाहं कामये वित्तं न चाहं कुलसन्ततिम्

tapasā tena tuṣṭo 'haṃ tīrthayātrākṛtena ca / nandy uvāca: na cāhaṃ kāmaye vittaṃ na cāhaṃ kulasantatim

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I am pleased by this austerity and by the pilgrimage you have made." Nandi said: "I do not desire wealth, nor offspring for my family;

अध्याय १०१

श्लोक 38

मुक्तिं न कामये चान्यद् देवेश चरणाम्बुजम् ।कृमिकीटपतङ्गेषु तिर्यग्योनिगतेषु च

muktiṃ na kāmaye cānyad deveśa caraṇāmbujam / kṛmikīṭapataṅgeṣu tiryagyonigateṣu ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I do not desire liberation or anything else but your lotus feet, lord of gods. Among worms, insects and moths, among those gone into animal births,

अध्याय १०१

श्लोक 39

जन्मजन्मनि यास्यामि त्वद्भक्तिरचला च मे ।तथेति चोक्तो देवेन परमेशेन नन्दिकः

janmajanmani yāsyāmi tvadbhaktiracalā ca me / tatheti cokto devena parameśena nandikaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

in birth after birth may I go with unwavering devotion to you." Told "So be it" by the god, the supreme lord, Nandi

अध्याय १०१

श्लोक 40

गृहीत्वा तं करे शीघ्रं जगाम निलयं हरः ।तस्मिंस् तीर्थे तु यः स्नात्वा भक्त्या त्र्यक्षं प्रपूजयेत्

gṛhītvā taṃ kare śīghraṃ jagāma nilayaṃ haraḥ / tasmiṃs tīrthe tu yaḥ snātvā bhaktyā tryakṣaṃ prapūjayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

was quickly taken by the hand by Hara, who went to his abode. Whoever bathes at that holy place and worships the three-eyed one with devotion

अध्याय १०१

श्लोक 41

अग्निष्टोमे च यत्पुण्यं फलं प्राप्नोति मानवः ।तत्र तीर्थे महापुण्ये प्राणत्यागं करोति यः

agniṣṭome ca yatpuṇyaṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ / tatra tīrthe mahāpuṇye prāṇatyāgaṃ karoti yaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

obtains the holy fruit of the agnishtoma. Whoever gives up his life at that most holy place

अध्याय १०१

श्लोक 42

शिवस्यानुचरो भूत्वा मोदते कल्पमक्षयम् ।ततः कालेन महता जायते विपुले कुले

śivasyānucaro bhūtvā modate kalpamakṣayam / tataḥ kālena mahatā jāyate vipule kule

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

becomes Shiva's follower and rejoices for an imperishable kalpa; then after a long time he is born in a great family,

अध्याय १०१

श्लोक 43

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञे जीवेच् च शरदां शतम् ।एतत् ते कथितं पार्थ सर्वतुष्टिप्रदं शुभम्

vedavedāṅgatattvajñe jīvec ca śaradāṃ śatam / etat te kathitaṃ pārtha sarvatuṣṭipradaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

knowing the truth of the Vedas and Vedangas, and lives a hundred autumns. This I have told you, son of Pritha, auspicious and giving all satisfaction,

अध्याय १०१

श्लोक 44

दुर्लभं सत्यसंज्ञस्य सर्वपापक्षयं करम्

durlabhaṃ satyasaṃjñasya sarvapāpakṣayaṃ karam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

rare, of true name, destroying all sins.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 101
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.