Skanda Purana· Skanda Purāṇa
104
अध्याय 104 / 116

Adhyaya 104

86 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ86 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १०४

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे हनुमदीश्वरवर्णनो नाम त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय १०४ मार्कण्डेय उवाच: आश्चर्यं कथितं तात यदभून् नर्मदातटे ।सोमनाथस्यतीर्थं हि वाराणस्या समं नृप

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe hanumadīśvaravarṇano nāma tryadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 104 mārkaṇḍeya uvāca: āścaryaṃ kathitaṃ tāta yadabhūn narmadātaṭe / somanāthasyatīrthaṃ hi vārāṇasyā samaṃ nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Asvina Tirtha 575

अध्याय १०४

श्लोक 2

युधिष्ठिर उवाच: निमग्नो दुःखसंसारे हृतराज्यो द्विजोत्तम ।युष्मद् वाणी जलैः स्नातो निर्दुःखो ऽहं सबान्धवः

yudhiṣṭhira uvāca: nimagno duḥkhasaṃsāre hṛtarājyo dvijottama / yuṣmad vāṇī jalaiḥ snāto nirduḥkho 'haṃ sabāndhavaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Savitri Tirtha 576

अध्याय १०४

श्लोक 3

मार्कण्डेय उवाच: साधु साधु महाबाहो सोमवंश विभूषण ।पृष्टं ते दुर्लभं तीर्थं गुह्याद् गुह्यतरं यथा

mārkaṇḍeya uvāca: sādhu sādhu mahābāho somavaṃśa vibhūṣaṇa / pṛṣṭaṃ te durlabhaṃ tīrthaṃ guhyād guhyataraṃ yathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Sikhitlrtha 579

अध्याय १०४

श्लोक 4

आदौ पितामहस् तात समस् तस्य जनस्य च ।मनसा तस्य संजाता ऋषयो दश पुङ्गवाः

ādau pitāmahas tāta samas tasya janasya ca / manasā tasya saṃjātā ṛṣayo daśa puṅgavāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Koti Tirtha 580

अध्याय १०४

श्लोक 5

मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।प्रचेताश् च वशिष्ठश् च भृगुर् नारद एव च

marīciratryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ / pracetāś ca vaśiṣṭhaś ca bhṛgur nārada eva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Paitamaha rirtha 580

अध्याय १०४

श्लोक 6

जज्ञे प्रचेतसो दक्षो महातेजाः प्रजापतिः ।दक्षस्यापि सुता जाताः पञ्चाशत् कन्यकाः किल

jajñe pracetaso dakṣo mahātejāḥ prajāpatiḥ / dakṣasyāpi sutā jātāḥ pañcāśat kanyakāḥ kila

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Kurkuri Tirtha 582

अध्याय १०४

श्लोक 7

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश ।तथैव च महाभाग सप्तविंशतिम् इन्दवे

dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa / tathaiva ca mahābhāga saptaviṃśatim indave

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Dasakanya Tirtha 583

अध्याय १०४

श्लोक 8

तासां हि रोहिणी चन्द्रस्याभीष्टा साभवत् तदा ।तस्याश् च कारणं कृत्वा शप्तो दक्षेण चन्द्रमाः

tāsāṃ hi rohiṇī candrasyābhīṣṭā sābhavat tadā / tasyāś ca kāraṇaṃ kṛtvā śapto dakṣeṇa candramāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Suvarnabindu Tirtha 584

अध्याय १०४

श्लोक 9

क्षयरोग्यभवच् चन्द्रो विवक्षायाः प्रजापतेः ।दक्षशापप्रभावेण निस्तेजाः शर्वरीपतिः

kṣayarogyabhavac candro vivakṣāyāḥ prajāpateḥ / dakṣaśāpaprabhāveṇa nistejāḥ śarvarīpatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Greatness of Rnamocana TIrtha 585

अध्याय १०४

श्लोक 10

गतः पितामहं सोमो वेपमानः प्रणम्य च ।ब्रह्मयोने नमस् तुभ्यं वेदगर्भ नमो ऽस्तु ते

gataḥ pitāmahaṃ somo vepamānaḥ praṇamya ca / brahmayone namas tubhyaṃ vedagarbha namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Soma went to the Grandsire trembling and bowed: "Brahma-born one, salutation to you; womb of the Vedas, salutation to you."

अध्याय १०४

श्लोक 11

ब्रह्मोवाच: सर्वत्र दुर्लभा रेवा त्रिषु स्थानेषु भारत ।ॐकारे च भृगुक्षेत्रे नर्मदा ह्य् उरगेश्वरे

brahmovāca: sarvatra durlabhā revā triṣu sthāneṣu bhārata / oṃkāre ca bhṛgukṣetre narmadā hy urageśvare

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Brahma said: "The Reva is hard to reach everywhere, and especially in three places, O Bharata: at Omkara, at Bhrigukshetra and at Urageshvara."

अध्याय १०४

श्लोक 12

काष्ठवत् संस्थितः सोमो ध्यायते परमेश्वरम् ।यावद् वर्षशतं पूर्णं तावत् तुष्टो महेश्वरः

kāṣṭhavat saṃsthitaḥ somo dhyāyate parameśvaram / yāvad varṣaśataṃ pūrṇaṃ tāvat tuṣṭo maheśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Soma stood like a log meditating on the supreme Lord; when a full hundred years had passed, Maheshvara was pleased

अध्याय १०४

श्लोक 13

प्रेत्यक्षः सोमनाथस्य वृषासन उमार्धगः ।साष्टाङ्गं प्रणतो भूत्वा जय देव नमो ऽस्तु ते

pretyakṣaḥ somanāthasya vṛṣāsana umārdhagaḥ / sāṣṭāṅgaṃ praṇato bhūtvā jaya deva namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and became manifest to Somanatha, seated on the bull, with Uma as half his body. Prostrating with eight limbs: "Victory, god, salutation to you!

अध्याय १०४

श्लोक 14

जय शङ्कर पापकृतान्त नमो जय ईश्वर नाथ नमो ऽस्तु नमः ।जय वासुकिभूषण भूतपते जय शूलकपालधराय नमः

jaya śaṅkara pāpakṛtānta namo jaya īśvara nātha namo 'stu namaḥ / jaya vāsukibhūṣaṇa bhūtapate jaya śūlakapāladharāya namaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Victory, Shankara, destroyer of the sinful, salutation; victory, Lord, master, salutation, salutation; victory, lord of beings adorned with Vasuki; victory to the bearer of trident and skull, salutation.

अध्याय १०४

श्लोक 15

जय अन्धकदेहविनाश नमो जय दानवदेहवधाय नमः ।जय निष्कलसकलकलाय नमो जय कालकलादमनाय नमः

jaya andhakadehavināśa namo jaya dānavadehavadhāya namaḥ / jaya niṣkalasakalakalāya namo jaya kālakalādamanāya namaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Victory, destroyer of Andhaka's body, salutation; victory to the slayer of the danavas' bodies, salutation; victory to the partless and the whole, salutation; victory to the subduer of time's portions, salutation.

अध्याय १०४

श्लोक 16

जय नीलकण्ठ उमापते जय सूक्ष्मनिरञ्जनशब्द नमः ।जय आद्य अनाद्य अनन्त नमो जय पाणिपिनाकत्रिशूल नमः

jaya nīlakaṇṭha umāpate jaya sūkṣmanirañjanaśabda namaḥ / jaya ādya anādya ananta namo jaya pāṇipinākatriśūla namaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Victory, blue-throated husband of Uma; victory, subtle, stainless Word, salutation; victory, first, beginningless, endless, salutation; victory, bearer of Pinaka and trident in hand, salutation."

अध्याय १०४

श्लोक 17

एवं स्तुतो महादेवः सोमनाथेन पाण्डव ।तुष्टस् तस्य नृपश्रेष्ठ उमया सह शङ्करः

evaṃ stuto mahādevaḥ somanāthena pāṇḍava / tuṣṭas tasya nṛpaśreṣṭha umayā saha śaṅkaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Praised thus by Somanatha, son of Pandu, Mahadeva was pleased with him, best of kings, Shankara together with Uma.

अध्याय १०४

श्लोक 18

ईश्वर उवाच: वरं वरय भद्रं ते यत् ते मनसि वर्तते ।सोम उवाच: दक्षशापेन दग्धो ऽहं क्षीणदेहो महेश्वर

īśvara uvāca: varaṃ varaya bhadraṃ te yat te manasi vartate / soma uvāca: dakṣaśāpena dagdho 'haṃ kṣīṇadeho maheśvara

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Lord said: "Choose a boon — blessings on you — whatever is in your mind." Soma said: "I am burned by Daksha's curse and my body has wasted, Maheshvara;

अध्याय १०४

श्लोक 19

पापप्रशमनं देव कुरु सर्वं ममैव तु ।महेश्वर उवाच: भवद्भक्तिगृहीतो ऽहं तूष्टश् चैवोमया सह

pāpapraśamanaṃ deva kuru sarvaṃ mamaiva tu / maheśvara uvāca: bhavadbhaktigṛhīto 'haṃ tūṣṭaś caivomayā saha

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

bring about the full calming of my sin, god." Maheshvara said: "I am captured by your devotion and pleased, together with Uma;

अध्याय १०४

श्लोक 20

निष्पापः सोमनाथस्य संजातस् तीर्थसेवनात् ।इत्य् उक्त्वान्तर्दधे देवः सोमो ध्यात्वा क्षणं नृप

niṣpāpaḥ somanāthasya saṃjātas tīrthasevanāt / ity uktvāntardadhe devaḥ somo dhyātvā kṣaṇaṃ nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Somanatha has become sinless through serving the holy place." Having said this, the god vanished, and Soma, after meditating a moment, O king,

अध्याय १०४

श्लोक 21

स्थापयामास लिङ्गं तु सिद्धिदं प्राणिनां भुवि ।सर्वदुःखहरं देवं ब्रह्महत्याविनाशनम्

sthāpayāmāsa liṅgaṃ tu siddhidaṃ prāṇināṃ bhuvi / sarvaduḥkhaharaṃ devaṃ brahmahatyāvināśanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

installed a linga granting perfection to living beings on earth, the god who removes all sorrow and destroys the killing of a brahmin.

अध्याय १०४

श्लोक 22

मार्कण्डेय उवाच: सोमनाथप्रभावं च संक्षेपात् कथयामि ते ।शम्बरो नाम राजाभूत् तस्य पुत्रस् त्रिलोचनः

mārkaṇḍeya uvāca: somanāthaprabhāvaṃ ca saṃkṣepāt kathayāmi te / śambaro nāma rājābhūt tasya putras trilocanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: I shall tell you briefly the power of Somanatha. There was a king named Shambara; his son was Trilochana.

अध्याय १०४

श्लोक 23

त्रिलोचनसुतः कण्ठः पापनिष्ठो महाधमः ।वने विभ्रमतस् तस्य मृगयूथं त्व् अदृश्यत

trilocanasutaḥ kaṇṭhaḥ pāpaniṣṭho mahādhamaḥ / vane vibhramatas tasya mṛgayūthaṃ tv adṛśyata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Trilochana's son was Kantha, devoted to sin, most vile. As he roamed in the forest a herd of deer was seen;

अध्याय १०४

श्लोक 24

मृगयूथं हतं सर्वं त्रिलोचनसुतेन च ।मृगरूपी द्विजो मध्ये विचरन् निर्जने वने

mṛgayūthaṃ hataṃ sarvaṃ trilocanasutena ca / mṛgarūpī dvijo madhye vicaran nirjane vane

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the whole herd of deer was slain by Trilochana's son. A brahmin in the form of a deer was moving among them in the lonely forest;

अध्याय १०४

श्लोक 25

तदा हतस् तु शस्त्रेण कण्ठेन ऋषिसत्तमः ।ब्रह्महत्यायुतः कण्ठो निस्तेजा व्यचरन् महीम्

tadā hatas tu śastreṇa kaṇṭhena ṛṣisattamaḥ / brahmahatyāyutaḥ kaṇṭho nistejā vyacaran mahīm

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

that best of sages was then slain by Kantha with a weapon. Laden with the killing of a brahmin, Kantha wandered the earth, his lustre gone.

अध्याय १०४

श्लोक 26

विचरन्न् अपि संप्राप्तो नर्मदानागसंगमे ।कदम्बपाटलाकीर्णे बिल्वनारङ्गशोभिते

vicarann api saṃprāpto narmadānāgasaṃgame / kadambapāṭalākīrṇe bilvanāraṅgaśobhite

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Wandering, he reached the confluence of the Narmada and the Naga, crowded with kadamba and patala, adorned with bilva and orange trees,

अध्याय १०४

श्लोक 27

चिञ्चिनी चम्पकोपेते अगस्तितरुशोभिते ।उन्मत्तभृङ्गसंयुक्ते तथा सर्वत्र शोभिते

ciñcinī campakopete agastitaruśobhite / unmattabhṛṅgasaṃyukte tathā sarvatra śobhite

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with tamarind and champaka, beautified with agasti trees, with intoxicated bees, beautiful everywhere,

अध्याय १०४

श्लोक 28

चित्रकैर् मृगमार्जारैः सिंहैः सर्वत्र शूकरैः ।शशकैर् गवयैर् युक्ते शिखण्डिरवनादिते

citrakair mṛgamārjāraiḥ siṃhaiḥ sarvatra śūkaraiḥ / śaśakair gavayair yukte śikhaṇḍiravanādite

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with leopards, deer, wildcats, lions and boars everywhere, with hares and gayals, resounding with the cries of peacocks.

अध्याय १०४

श्लोक 29

प्रविष्टस् तद्वने कण्ठस् तृषार्तः श्रमकर्षितः ।स्नातो रेवाजले पुण्ये सङ्गमे पापनाशने

praviṣṭas tadvane kaṇṭhas tṛṣārtaḥ śramakarṣitaḥ / snāto revājale puṇye saṅgame pāpanāśane

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Kantha entered that forest, tormented by thirst and worn by fatigue; he bathed in the holy water of the Reva at the confluence that destroys sin,

अध्याय १०४

श्लोक 30

पत्राणि च विचित्राणि भक्षयन् सह किङ्करैः ।सुप्तः पादपछायायां श्रान्तो मृगवधेन च

patrāṇi ca vicitrāṇi bhakṣayan saha kiṅkaraiḥ / suptaḥ pādapachāyāyāṃ śrānto mṛgavadhena ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

eating various leaves with his servants, and slept in the shade of a tree, tired from killing deer.

अध्याय १०४

श्लोक 31

आनर्च परया भक्त्या सोमनाथं युधिष्ठिर ।पीत्वा तोयं कण्ठमात्रं सर्वपापक्षयंकरम्

ānarca parayā bhaktyā somanāthaṃ yudhiṣṭhira / pītvā toyaṃ kaṇṭhamātraṃ sarvapāpakṣayaṃkaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He worshipped Somanatha with supreme devotion, Yudhishthira, having drunk the water up to his throat, which destroys all sins.

अध्याय १०४

श्लोक 32

तावत् तीर्थवरे विप्रः स्नानार्थं संगमं प्रति ।मार्गगो ब्राह्मणो भूयस् ततस् तद् गतमानसः

tāvat tīrthavare vipraḥ snānārthaṃ saṃgamaṃ prati / mārgago brāhmaṇo bhūyas tatas tad gatamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Meanwhile a brahmin was going to the confluence to bathe at that best of holy places; the brahmin on the road, his mind set on it,

अध्याय १०४

श्लोक 33

मार्गे वृक्षे समारूढा स्त्री चैका च भयङ्करी ।उवाच ब्राह्मणं सा हि तिष्ठ तिष्ठ द्विजोत्तम

mārge vṛkṣe samārūḍhā strī caikā ca bhayaṅkarī / uvāca brāhmaṇaṃ sā hi tiṣṭha tiṣṭha dvijottama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

saw a single terrifying woman who had climbed a tree by the road; she said to the brahmin, "Stop, stop, best of the twice-born!"

अध्याय १०४

श्लोक 34

त्रस्तो निरीक्षते यावद् दिशः सर्वा नरेश्वर ।तावद् वृक्ष समारूढां स्त्रियं रक्ताम्बरावृताम्

trasto nirīkṣate yāvad diśaḥ sarvā nareśvara / tāvad vṛkṣa samārūḍhāṃ striyaṃ raktāmbarāvṛtām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Frightened, he looked in all directions, lord of men, and then saw the woman seated in the tree, clad in red garments,

अध्याय १०४

श्लोक 35

रक्तपुष्पधरां वालां रक्तचन्दनचर्चिताम् ।रक्ताभरणशोभाढ्यां पाशहस्तां ददर्श ह

raktapuṣpadharāṃ vālāṃ raktacandanacarcitām / raktābharaṇaśobhāḍhyāṃ pāśahastāṃ dadarśa ha

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a young woman wearing red flowers, anointed with red sandal, rich with the beauty of red ornaments, with a noose in her hand.

अध्याय १०४

श्लोक 36

स्त्र्य् उवाच: सन्देशं शृणु मे विप्र यदि गच्छसि संगमम् ।मद्भर्ता तिष्ठते तत्र शीघ्रम् एव विसर्जय

stry uvāca: sandeśaṃ śṛṇu me vipra yadi gacchasi saṃgamam / madbhartā tiṣṭhate tatra śīghram eva visarjaya

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The woman said: "Hear my message, brahmin, if you are going to the confluence: my husband is staying there; send him away quickly.

अध्याय १०४

श्लोक 37

एकाकिनी च ते भार्या तिष्ठते वनमध्यगा ।इत्याकर्ण्य गतो विप्रः सङ्गमं सुरदुर्लभम्

ekākinī ca te bhāryā tiṣṭhate vanamadhyagā / ityākarṇya gato vipraḥ saṅgamaṃ suradurlabham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Your wife is staying alone in the middle of the forest." Hearing this, the brahmin went to the confluence, rare even for the gods,

अध्याय १०४

श्लोक 38

वृक्षछायास्थितं कण्ठं ब्राह्मणो हि ददर्श ह ।ब्राह्मण उवाच: वनान्ते च मया दृष्टा बाला कमललोचना

vṛkṣachāyāsthitaṃ kaṇṭhaṃ brāhmaṇo hi dadarśa ha / brāhmaṇa uvāca: vanānte ca mayā dṛṣṭā bālā kamalalocanā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and the brahmin saw Kantha resting in the shade of a tree. The brahmin said: "At the forest's edge I saw a young woman with lotus eyes,

अध्याय १०४

श्लोक 39

रक्ताम्बरधरा तन्वी रक्तचन्दनर्चर्चिता ।रक्तमाल्या सुशोभाढ्या पाशहस्ता मृगेक्षणा

raktāmbaradharā tanvī raktacandanarcarcitā / raktamālyā suśobhāḍhyā pāśahastā mṛgekṣaṇā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

slender, wearing red garments, anointed with red sandal, with red garlands, richly adorned, noose in hand, doe-eyed;

अध्याय १०४

श्लोक 40

वृक्षारूढावदद् वाक्यं भर्तारं प्रेषयस्व माम् ।कण्ठ उवाच: कस्मिन् स्थाने तु विप्रेन्द्र तिष्ठते मृगलोचना

vṛkṣārūḍhāvadad vākyaṃ bhartāraṃ preṣayasva mām / kaṇṭha uvāca: kasmin sthāne tu viprendra tiṣṭhate mṛgalocanā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

seated in a tree she said, 'Send my husband to me.'" Kantha said: "In what place does the doe-eyed woman stay, chief of brahmins?

अध्याय १०४

श्लोक 41

कस्य सा केन कार्येण एतत् सर्वं वद हि मे ।ब्राह्मण उवाच: संगमाद् अर्धक्रोशे च उद्यानान्ते प्रशोभिते

kasya sā kena kāryeṇa etat sarvaṃ vada hi me / brāhmaṇa uvāca: saṃgamād ardhakrośe ca udyānānte praśobhite

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whose is she and for what purpose? Tell me all this." The brahmin said: "Half a krosha from the confluence, at the lovely edge of the garden,

अध्याय १०४

श्लोक 42

तत्र तिष्ठति सा नारी सोत्कण्ठितमना विभो ।ततो भृत्यम् उवाचेदं कण्ठो राजा युधिष्ठिर

tatra tiṣṭhati sā nārī sotkaṇṭhitamanā vibho / tato bhṛtyam uvācedaṃ kaṇṭho rājā yudhiṣṭhira

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

there that woman stays, her mind full of longing, lord." Then King Kantha said this to a servant, Yudhishthira:

अध्याय १०४

श्लोक 43

पृच्छ त्वं गच्छ का चासि आगता क्व गमिष्यसि ।ततः क्षिप्रं गतस् तत्र यत्र नारी स्थिताभवत्

pṛccha tvaṃ gaccha kā cāsi āgatā kva gamiṣyasi / tataḥ kṣipraṃ gatas tatra yatra nārī sthitābhavat

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Go and ask, 'Who are you, where have you come from and where will you go?'" Then he went quickly to where the woman was,

अध्याय १०४

श्लोक 44

वृक्षस्थां ददृशे बालाम् उवाच नृपसत्तम ।त्वां राजा पृच्छते बाले कासि त्वं क्व गमिष्यसि

vṛkṣasthāṃ dadṛśe bālām uvāca nṛpasattama / tvāṃ rājā pṛcchate bāle kāsi tvaṃ kva gamiṣyasi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

saw the young woman in the tree and said, best of kings: "The king asks you, young woman: who are you and where will you go?"

अध्याय १०४

श्लोक 45

स्त्र्य् उवाच: गुरुर् आत्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् ।इह प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः

stry uvāca: gurur ātmavatāṃ śāstā rājā śāstā durātmanām / iha pracchannapāpānāṃ śāstā vaivasvato yamaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The woman said: "The guru is the ruler of the self-controlled, the king the ruler of the wicked, and here Yama, son of Vivasvat, is the ruler of those with hidden sins.

अध्याय १०४

श्लोक 46

ब्रह्महत्यास्य संजाता मृगरूपद्विजोद्वधात् ।मया युक्तो ऽपि राजासौ मुक्तस् तीर्थप्रभावतः

brahmahatyāsya saṃjātā mṛgarūpadvijodvadhāt / mayā yukto 'pi rājāsau muktas tīrthaprabhāvataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The killing of a brahmin has come upon him from slaying a brahmin in the form of a deer; though joined with me, the king has been freed by the power of the holy place.

अध्याय १०४

श्लोक 47

अत्रार्धक्रोशमात्रं वै ब्रह्महत्या न संविशेत् ।सोमनाथप्रभावाच् च तीर्थं वाराणसीसमम्

atrārdhakrośamātraṃ vai brahmahatyā na saṃviśet / somanāthaprabhāvāc ca tīrthaṃ vārāṇasīsamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Within half a krosha of here the killing of a brahmin cannot enter; by the power of Somanatha the holy place is equal to Varanasi.

अध्याय १०४

श्लोक 48

गच्छ त्वं प्रेषयेः कण्ठं शीघ्रम् एव न संशयः ।समस्तं कथयामास तद् वृत्तान्तं नृपं प्रति

gaccha tvaṃ preṣayeḥ kaṇṭhaṃ śīghram eva na saṃśayaḥ / samastaṃ kathayāmāsa tad vṛttāntaṃ nṛpaṃ prati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Go, and send Kantha to me quickly, without doubt." He told the whole story to the king.

अध्याय १०४

श्लोक 49

तस्य वाक्येन राजासौ पपात धरणीतले ।भृत्य उवाच: कस्मात् त्वं शोचसे नाथ पूर्वजातं शूभाशुभम्

tasya vākyena rājāsau papāta dharaṇītale / bhṛtya uvāca: kasmāt tvaṃ śocase nātha pūrvajātaṃ śūbhāśubham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

At his words the king fell to the ground. The servant said: "Why do you grieve, master? Good and evil were born before."

अध्याय १०४

श्लोक 50

इत्याकर्ण्य वचस् तस्य स राजा त्विदम् अब्रवीत् ।प्राणत्यागं करोम्य् अत्र सोमनाथ समीपतः

ityākarṇya vacas tasya sa rājā tvidam abravīt / prāṇatyāgaṃ karomy atra somanātha samīpataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hearing his words, the king said this: "I shall give up my life here near Somanatha.

अध्याय १०४

श्लोक 51

शीघ्रम् आनीयतां वह्णिर् इन्धनानि बहून्य् अपि ।आनीतं तत्क्षणात् सर्वं भृत्यैः स्वैर् वशवर्तिभिः

śīghram ānīyatāṃ vahṇir indhanāni bahūny api / ānītaṃ tatkṣaṇāt sarvaṃ bhṛtyaiḥ svair vaśavartibhiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Quickly bring fire and plenty of firewood." At once everything was brought by his obedient servants.

अध्याय १०४

श्लोक 52

स्नानं कृत्वा शुभे तोये संगमे पापनाशने ।अर्चित्वा परया भक्त्या सोमनाथं नरेश्वर

snānaṃ kṛtvā śubhe toye saṃgame pāpanāśane / arcitvā parayā bhaktyā somanāthaṃ nareśvara

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having bathed in the lovely water at the confluence that destroys sin, and worshipped Somanatha with supreme devotion, lord of men,

अध्याय १०४

श्लोक 53

त्रिःप्रदक्षिणकं कृत्वा ज्वलिते जातवेदसि ।प्रविष्टः कण्ठराजस् तु हृदि कृत्वा जनार्दनम्

triḥpradakṣiṇakaṃ kṛtvā jvalite jātavedasi / praviṣṭaḥ kaṇṭharājas tu hṛdi kṛtvā janārdanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and having circumambulated the blazing fire three times, King Kantha entered it, keeping Janardana in his heart,

अध्याय १०४

श्लोक 54

पीताम्बरधरं देवं महामुकुटधारिणम् ।विष्णोर् ध्यानेन चात्रैव सुगतिर् मे भवत्व् इति

pītāmbaradharaṃ devaṃ mahāmukuṭadhāriṇam / viṣṇor dhyānena cātraiva sugatir me bhavatv iti

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the god wearing yellow garments and a great crown: "By meditation on Vishnu, right here, may a good goal be mine."

अध्याय १०४

श्लोक 55

पपात पुष्पवृष्टिश् च साधु साधु नृपात्मज ।आश्चर्यमतुलं दृष्ट्वा निरीक्ष च परस्परम्

papāta puṣpavṛṣṭiś ca sādhu sādhu nṛpātmaja / āścaryamatulaṃ dṛṣṭvā nirīkṣa ca parasparam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A rain of flowers fell, with "Well done, well done, prince!" Seeing the incomparable wonder, they looked at one another,

अध्याय १०४

श्लोक 56

हुतं तैः पावके भृत्यैर् हृदि ध्यात्वा गदाधरम् ।विमानस्था दिवं सर्वे सङ्गताः पाण्डुनन्दन

hutaṃ taiḥ pāvake bhṛtyair hṛdi dhyātvā gadādharam / vimānasthā divaṃ sarve saṅgatāḥ pāṇḍunandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and the servants offered themselves into the fire, meditating on the mace-bearer in their hearts; seated in aerial cars they all went together to heaven, delight of Pandu.

अध्याय १०४

श्लोक 57

मार्कण्डेय उवाच: सोमनाथप्रभावो ऽयं शृणुष्वैकमना नृप ।अष्टम्यां च चतुर्दश्यां सर्वकाले शुभे दिने

mārkaṇḍeya uvāca: somanāthaprabhāvo 'yaṃ śṛṇuṣvaikamanā nṛpa / aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ sarvakāle śubhe dine

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: This is the power of Somanatha; hear with one mind, O king. On the eighth and fourteenth at all times, on an auspicious day,

अध्याय १०४

श्लोक 58

विशेषाच् छुक्लपक्षे च सूर्यवारेण सप्तमी ।उपोष्य यो नरो भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्

viśeṣāc chuklapakṣe ca sūryavāreṇa saptamī / upoṣya yo naro bhaktyā rātrau kurvīta jāgaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

especially in the bright fortnight, and on a seventh falling on Sunday, the man who fasts with devotion should keep vigil at night,

अध्याय १०४

श्लोक 59

पञ्चामृतेन गव्येन स्नापयेत् परमेश्वरम् ।श्रीखण्डलेपनं कुर्यात् पुष्पधूपादिकं तथा

pañcāmṛtena gavyena snāpayet parameśvaram / śrīkhaṇḍalepanaṃ kuryāt puṣpadhūpādikaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

bathe the supreme Lord with the five nectars and cow's products, anoint him with sandal and offer flowers, incense and the like,

अध्याय १०४

श्लोक 60

घृतेन बोधयेद् दीपं गीतं नृत्यं च कारयेत् ।सोमवारेण चाष्टम्यां प्रभाते पूजयेद् द्विजम्

ghṛtena bodhayed dīpaṃ gītaṃ nṛtyaṃ ca kārayet / somavāreṇa cāṣṭamyāṃ prabhāte pūjayed dvijam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

light a lamp with ghee and have song and dance performed. On an eighth falling on Monday, at dawn, one should honour a brahmin

अध्याय १०४

श्लोक 61

आत्मवन्तं जितक्रोधं द्विजनिन्दाविवर्जितम् ।सर्वाङ्गरुचिरं शान्तं स्वदारपरिपालकम्

ātmavantaṃ jitakrodhaṃ dvijanindāvivarjitam / sarvāṅgaruciraṃ śāntaṃ svadāraparipālakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

who is self-possessed, has conquered anger, avoids reviling brahmins, lovely in all limbs, tranquil, guarding his own wife,

अध्याय १०४

श्लोक 62

गायत्रीं पठमानं च विकर्मरहितं सदा ।पुनर् भूर्वृषली शूद्री वर्तते यस्य मन्दिरे

gāyatrīṃ paṭhamānaṃ ca vikarmarahitaṃ sadā / punar bhūrvṛṣalī śūdrī vartate yasya mandire

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

reciting the Gayatri and ever free of wrong deeds. One in whose house lives a remarried woman, a vrishali or a shudra woman,

अध्याय १०४

श्लोक 63

हीनाङ्गास् त्व् अतिरिक्ताङ्गा येषां पूर्वापरे न हि ।व्रते श्राद्धे तथा दाने द्विजा वर्ज्याः सदा बुधैः

hīnāṅgās tv atiriktāṅgā yeṣāṃ pūrvāpare na hi / vrate śrāddhe tathā dāne dvijā varjyāḥ sadā budhaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

those with missing or extra limbs, those whose ancestry is unknown — such brahmins are always to be avoided by the wise at vows, shraddha and gifts.

अध्याय १०४

श्लोक 64

पुंश्चली तरुणी भार्या द्विजः स्वाध्यायवर्जितः ।आत्मना सह दातारमधो नयति पाण्डव

puṃścalī taruṇī bhāryā dvijaḥ svādhyāyavarjitaḥ / ātmanā saha dātāramadho nayati pāṇḍava

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A brahmin whose young wife is unchaste and who neglects Vedic study drags the giver down with himself, son of Pandu.

अध्याय १०४

श्लोक 65

शाल्मली नौकया तुल्याः स्वधर्मनिरता द्विजाः ।दातारं चैवम् आत्मानं तारयन्ति तरन्ति च

śālmalī naukayā tulyāḥ svadharmaniratā dvijāḥ / dātāraṃ caivam ātmānaṃ tārayanti taranti ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Brahmins devoted to their own dharma are like a boat of shalmali wood; they carry both the giver and themselves across.

अध्याय १०४

श्लोक 66

श्राद्धं सोमेश्वरे पार्थ यः कुर्यादुत मानवः ।पितरस् तस्य तृप्यन्ति यावद् आभूतसम्प्लवम्

śrāddhaṃ someśvare pārtha yaḥ kuryāduta mānavaḥ / pitaras tasya tṛpyanti yāvad ābhūtasamplavam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whatever man performs shraddha at Someshvara, son of Pritha, his ancestors are satisfied until the deluge.

अध्याय १०४

श्लोक 67

अन्नं वस्त्रं हिरण्यं च यो दद्याद् अग्रजन्मने ।स याति शाङ्करं लोकम् इति मे सत्यभाषितम्

annaṃ vastraṃ hiraṇyaṃ ca yo dadyād agrajanmane / sa yāti śāṅkaraṃ lokam iti me satyabhāṣitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives food, clothing and gold to a brahmin goes to Shankara's world; this I say in truth.

अध्याय १०४

श्लोक 68

हयं यो वै ददात् यत्र सम्पूर्णाभरणान्वितम् ।रक्तं वा पीतवर्णं वा सर्वलक्षणलक्षितम्

hayaṃ yo vai dadāt yatra sampūrṇābharaṇānvitam / raktaṃ vā pītavarṇaṃ vā sarvalakṣaṇalakṣitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives a horse there furnished with full ornaments, red or yellow in colour and bearing all good marks,

अध्याय १०४

श्लोक 69

कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गम् अप्रजं च ददेद् इति ।स्रग्दामभूषितं कण्ठे सितवस्त्रावगुण्ठितम्

kuṅkumena viliptāṅgam aprajaṃ ca daded iti / sragdāmabhūṣitaṃ kaṇṭhe sitavastrāvaguṇṭhitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

its limbs smeared with saffron, and gives one without offspring, adorned with garlands at the neck and covered with white cloth,

अध्याय १०४

श्लोक 70

अङ्घ्रिराधीयतां स्कन्धे मदीयं हयम् आरुह ।आरूढे ब्राह्मणे भूयो भास्करः प्रीयताम् इति

aṅghrirādhīyatāṃ skandhe madīyaṃ hayam āruha / ārūḍhe brāhmaṇe bhūyo bhāskaraḥ prīyatām iti

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

saying "Place your foot on its shoulder and mount my horse," and when the brahmin has mounted, "May the Sun be pleased" —

अध्याय १०४

श्लोक 71

स याति शाङ्करं लोकं सर्वपापविवर्जितः ।तस्माल् लोकाच् च्युतश् चापि राजा भवति धार्मिकः

sa yāti śāṅkaraṃ lokaṃ sarvapāpavivarjitaḥ / tasmāl lokāc cyutaś cāpi rājā bhavati dhārmikaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he goes to Shankara's world free of all sins, and falling from that world he becomes a righteous king;

अध्याय १०४

श्लोक 72

तस्य वंशे सदा राज्यं न नश्यति कदाचन ।दीर्घायुर् जायते पुत्रो भार्या च वशवर्तिनी

tasya vaṃśe sadā rājyaṃ na naśyati kadācana / dīrghāyur jāyate putro bhāryā ca vaśavartinī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

in his line the kingship never perishes; a long-lived son is born to him and an obedient wife;

अध्याय १०४

श्लोक 73

जीवेद् वर्षशतं साग्रं सर्वदुःखविवर्जितः ।सोमस्य चोपरागे तु यो गच्छेद् विजितेन्द्रियः

jīved varṣaśataṃ sāgraṃ sarvaduḥkhavivarjitaḥ / somasya coparāge tu yo gacched vijitendriyaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he lives a hundred years and more, free of all sorrows. Whoever goes there at an eclipse of the moon with senses controlled,

अध्याय १०४

श्लोक 74

सोपवासो जितक्रोधो गां तु दद्याद् द्विजन्मने ।सवत्सां क्षीरसंयुक्तां श्वेतवर्णां बलान्विताम्

sopavāso jitakrodho gāṃ tu dadyād dvijanmane / savatsāṃ kṣīrasaṃyuktāṃ śvetavarṇāṃ balānvitām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

fasting and having conquered anger, should give a cow to a brahmin — with her calf, full of milk, white, strong,

अध्याय १०४

श्लोक 75

शबलीं पीतवर्णां वा धूम्रां वा नीलकन्धराम् ।कपिलां वा सवस्त्रां वा घण्टाभरणभूषिताम्

śabalīṃ pītavarṇāṃ vā dhūmrāṃ vā nīlakandharām / kapilāṃ vā savastrāṃ vā ghaṇṭābharaṇabhūṣitām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

spotted, yellow or grey with a dark neck, or tawny, with cloth, adorned with a bell and ornaments,

अध्याय १०४

श्लोक 76

रौप्यखुरां कांस्यदोहां स्वर्णशृङ्गीं नरेश्वर ।श्वेतया वर्धते वंशो रक्ता सौभाग्यवर्धिनी

raupyakhurāṃ kāṃsyadohāṃ svarṇaśṛṅgīṃ nareśvara / śvetayā vardhate vaṃśo raktā saubhāgyavardhinī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with silver hooves, a bronze milking pail and golden horns, lord of men. By a white cow the lineage increases, a red one increases good fortune,

अध्याय १०४

श्लोक 77

शबली ताम्रवर्णा च दुःखघ्ना च प्रकीर्तिता ।कपिला तु हरेत् पापं त्रिजन्मभिर् उपार्जितम्

śabalī tāmravarṇā ca duḥkhaghnā ca prakīrtitā / kapilā tu haret pāpaṃ trijanmabhir upārjitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a spotted or copper-coloured one is declared to destroy sorrow, and a tawny one removes sin earned over three births.

अध्याय १०४

श्लोक 78

तस्य लोकम् अवाप्नोति मान्धातुश् च जनेश्वर ।पक्षान्ते च व्यतीपाते वैधृतौ रविसंक्रमे

tasya lokam avāpnoti māndhātuś ca janeśvara / pakṣānte ca vyatīpāte vaidhṛtau ravisaṃkrame

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He attains the world of that god and of Mandhatri, lord of people. At the end of a fortnight, at vyatipata, vaidhriti and the sun's transit,

अध्याय १०४

श्लोक 79

दिनक्षये गजच्छाया ग्रहणे भास्करस्य च ।ये व्रजन्ति विशुद्धाङ्गा वैरञ्च्ये सुरदुर्लभे

dinakṣaye gajacchāyā grahaṇe bhāskarasya ca / ye vrajanti viśuddhāṅgā vairañcye suradurlabhe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

at the gajachchhaya at day's end and at an eclipse of the sun, those who go with purified limbs to Vairanchya, rare even for the gods —

अध्याय १०४

श्लोक 80

मातृहा गुरुहा यो हि आत्महा तु विशेषतः ।द्रुपदाद्यं जपेन् नित्यं प्राणायामं तथा नृप

mātṛhā guruhā yo hi ātmahā tu viśeṣataḥ / drupadādyaṃ japen nityaṃ prāṇāyāmaṃ tathā nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

even the killer of his mother, the killer of his guru, and especially the killer of himself, should daily recite the "drupadad" and the others, and pranayama, O king,

अध्याय १०४

श्लोक 81

गायत्रीं वैष्णवीं चैव सौरीं शैवीं यदृच्छया ।सो ऽपि पापैः प्रमुच्येत इत्य् एवं शङ्करो ऽब्रवीत्

gāyatrīṃ vaiṣṇavīṃ caiva saurīṃ śaivīṃ yadṛcchayā / so 'pi pāpaiḥ pramucyeta ity evaṃ śaṅkaro 'bravīt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and the Gayatri, whether Vaishnava, solar or Shaiva, as he pleases; he too is freed from sins — so said Shankara.

अध्याय १०४

श्लोक 82

यः कुर्यात् सोमनाथस्य तत्र कर्ता प्रदक्षिणम् ।प्रदक्षिणीकृतं तेन जम्बूद्वीपं नरेश्वर

yaḥ kuryāt somanāthasya tatra kartā pradakṣiṇam / pradakṣiṇīkṛtaṃ tena jambūdvīpaṃ nareśvara

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever there circumambulates Somanatha has circumambulated Jambudvipa, lord of men.

अध्याय १०४

श्लोक 83

ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुदारनिषेवणम् ।भ्रूणहा शुध्यते तत्र एवम् एव न संशयः

brahmahatyā surāpānaṃ gurudāraniṣevaṇam / bhrūṇahā śudhyate tatra evam eva na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The killing of a brahmin, drinking of liquor, going to the guru's wife — even the killer of an embryo is purified there, just so, no doubt.

अध्याय १०४

श्लोक 84

तीर्थाख्यानम् इदं पुण्यं यः शृणोति जितेन्द्रियः ।व्याधितो राजरोगेन अतुलां श्रियम् आप्नुयात्

tīrthākhyānam idaṃ puṇyaṃ yaḥ śṛṇoti jitendriyaḥ / vyādhito rājarogena atulāṃ śriyam āpnuyāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever with senses controlled hears this holy account of the holy place — even one sick with consumption obtains incomparable prosperity;

अध्याय १०४

श्लोक 85

पुत्रार्थी लभते पुत्रं निष्कामः स्वर्गम् आप्नुयात् ।मुच्यते सर्वपापेभ्यस् तीर्थं श्रुत्वा वरं नृप

putrārthī labhate putraṃ niṣkāmaḥ svargam āpnuyāt / mucyate sarvapāpebhyas tīrthaṃ śrutvā varaṃ nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one seeking a son obtains a son, and one without desire attains heaven; hearing of this excellent holy place one is freed from all sins, O king.

अध्याय १०४

श्लोक 86

एतत् ते सर्वम् आख्यातं सोमनाथस्य यत् फलम्

etat te sarvam ākhyātaṃ somanāthasya yat phalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

All this I have told you, the fruit of Somanatha.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 104
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.