Skanda Purana· Skanda Purāṇa
115
अध्याय 115 / 116

Adhyaya 115

37 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ37 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ११५

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे सौभाग्यतीर्थमहिमानुवर्णनो नाम चतुर्दशाधिकशततमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ११५ मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र भाण्डारं तीर्थम् उत्तमम् ।दारिद्र्यभेदकरणं पुरुषांश् चैकविंशतिम्

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe saubhāgyatīrthamahimānuvarṇano nāma caturdaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 115 mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra bhāṇḍāraṃ tīrtham uttamam / dāridryabhedakaraṇaṃ puruṣāṃś caikaviṃśatim

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O great king, a person should go to the great Angaraka Tirtha that accords handsome features to all people. It is situated on the banks of Narmada and is well- known.

अध्याय ११५

श्लोक 2

धनदेन तपस्तप्तं प्रसन्नः पद्मसम्भवः ।तत्रैव स्वस्वदानेन प्राप्तं वित्तमनन्तकम्

dhanadena tapastaptaṃ prasannaḥ padmasambhavaḥ / tatraiva svasvadānena prāptaṃ vittamanantakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Austerity was practised by the giver of wealth, and the lotus-born one was pleased; there, by giving his own property, he obtained endless wealth.

अध्याय ११५

श्लोक 3

तत्र गत्वा तु यो भक्त्या स्नात्वा वित्तं प्रयच्छति ।तस्य वित्तपरिच्छेदो न भवेच् च कदाचन

tatra gatvā tu yo bhaktyā snātvā vittaṃ prayacchati / tasya vittaparicchedo na bhavec ca kadācana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever goes there with devotion, bathes and gives wealth, for him there is never any curtailment of wealth.

अध्याय ११५

श्लोक 4

तस्यैवानन्तरं राजन् रोहिणीतीर्थम् उत्तमम् ।विख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपापहरं परम्

tasyaivānantaraṃ rājan rohiṇītīrtham uttamam / vikhyātaṃ triṣu lokeṣu sarvapāpaharaṃ param

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Right after it, O king, is the excellent Rohinitirtha, famed in the three worlds, supremely removing all sins.

अध्याय ११५

श्लोक 5

युधिष्ठिर उवाच: रोहिणीतीर्थमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् ।श्रोतुम् इच्छामि तत् त्वेन तन् मे त्वं वक्तुम् अर्हसि

yudhiṣṭhira uvāca: rohiṇītīrthamāhātmyaṃ sarvapāpapraṇāśanam / śrotum icchāmi tat tvena tan me tvaṃ vaktum arhasi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Yudhishthira said: "I wish to hear from you the greatness of Rohinitirtha, which destroys all sins; you should tell it to me."

अध्याय ११५

श्लोक 6

मार्कण्डेय उवाच: तस्मिन्न् एकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे ।तस्योदरे शयानस्य देवदेवस्य पाण्डव

mārkaṇḍeya uvāca: tasminn ekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame / tasyodare śayānasya devadevasya pāṇḍava

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: In that dreadful single ocean, when the moving and unmoving had perished, as the god of gods lay upon it, son of Pandu,

अध्याय ११५

श्लोक 7

नाभ्याम् अभून् महत्पद्मं रविमण्डलसन्निभम् ।कीर्णकाकेसरयुतं पत्रैश् च समलंकृतम्

nābhyām abhūn mahatpadmaṃ ravimaṇḍalasannibham / kīrṇakākesarayutaṃ patraiś ca samalaṃkṛtam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a great lotus arose from his navel, like the disc of the sun, furnished with pericarp and filaments and adorned with petals.

अध्याय ११५

श्लोक 8

तत्र ब्रह्मा समुत्पन्नश् चतुर्वदनपङ्कजः ।किं करोमीति देवेश चिन्त्यमानः स्वदेहतः

tatra brahmā samutpannaś caturvadanapaṅkajaḥ / kiṃ karomīti deveśa cintyamānaḥ svadehataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There Brahma arose, with four lotus faces; pondering in himself, "What shall I do, lord of gods?"

अध्याय ११५

श्लोक 9

भगवान् अभवत् तत्र मरीचिर् भरताधिप ।मरीचेः कश्यपो जातः सर्वसृष्टिकरस् ततः

bhagavān abhavat tatra marīcir bharatādhipa / marīceḥ kaśyapo jātaḥ sarvasṛṣṭikaras tataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the blessed Marichi came into being there, lord of the Bharatas; from Marichi was born Kashyapa, maker of all creation.

अध्याय ११५

श्लोक 10

दक्षस्यापि तदा जाताः पञ्चाशत् कन्यकास् तु वै ।ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

dakṣasyāpi tadā jātāḥ pañcāśat kanyakās tu vai / dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then fifty daughters were born to Daksha too; he gave ten to Dharma and thirteen to Kashyapa,

अध्याय ११५

श्लोक 11

तथैव च पराः कन्याः सप्तविंशतिम् इन्दवे ।रोहिणी नाम या तासां मध्ये ताराधिपानना

tathaiva ca parāḥ kanyāḥ saptaviṃśatim indave / rohiṇī nāma yā tāsāṃ madhye tārādhipānanā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and likewise twenty-seven other daughters to the Moon; among them the one named Rohini, with a face like the lord of stars,

अध्याय ११५

श्लोक 12

अभीष्टा सर्वनारीणां भर्तुश्चापि विशेषतः ।पुनः सा निश्चयीभूता तपसे भो नराधिप

abhīṣṭā sarvanārīṇāṃ bhartuścāpi viśeṣataḥ / punaḥ sā niścayībhūtā tapase bho narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

was dearest of all the women, and especially to her husband. Again, resolved upon austerity, lord of men,

अध्याय ११५

श्लोक 13

ततः सा नर्मदातीरे चचार विपुलं तपः ।एकरात्रं द्विरात्रं च षड्द्वादश तथापरैः

tataḥ sā narmadātīre cacāra vipulaṃ tapaḥ / ekarātraṃ dvirātraṃ ca ṣaḍdvādaśa tathāparaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

she then practised vast austerity on the bank of the Narmada, with fasts of one night, two nights, six, twelve and others,

अध्याय ११५

श्लोक 14

पक्षमासोपवासैश् च कर्षयन्ती कलेवरम् ।आराधयन्ती सततं महिषासुरमार्दिनीम्

pakṣamāsopavāsaiś ca karṣayantī kalevaram / ārādhayantī satataṃ mahiṣāsuramārdinīm

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and fasts of a fortnight and a month, wasting her body, ever worshipping the slayer of the asura Mahisha,

अध्याय ११५

श्लोक 15

स्नात्वा स्नात्वा जले नित्यं नर्मदायाः शुचिः स्मिता ।ततस् तुष्टा महाभागा देवी नारायणी नृप

snātvā snātvā jale nityaṃ narmadāyāḥ śuciḥ smitā / tatas tuṣṭā mahābhāgā devī nārāyaṇī nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

bathing again and again daily in the water of the Narmada, pure and smiling. Then the fortunate goddess Narayani was pleased, O king:

अध्याय ११५

श्लोक 16

प्रसन्ना ते महाभागे व्रतेन नियमेन च ।ददामि ते न सन्देहो वरं वृणु यथेप्सितम्

prasannā te mahābhāge vratena niyamena ca / dadāmi te na sandeho varaṃ vṛṇu yathepsitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"I am pleased with you, fortunate one, by your vows and observances; I will give it you without doubt — choose a boon as you wish."

अध्याय ११५

श्लोक 17

एवं श्रुत्वा तु वचनं रोहिणी शशिनः प्रिया ।वरं वव्रे ततो देवीम् इदं वचनम् अब्रवीत्

evaṃ śrutvā tu vacanaṃ rohiṇī śaśinaḥ priyā / varaṃ vavre tato devīm idaṃ vacanam abravīt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hearing these words, Rohini, beloved of the Moon, chose a boon and spoke these words to the goddess:

अध्याय ११५

श्लोक 18

सर्वासां च सपत्नीनामधिका शशिनः प्रिया ।यथा भवानि ह्य् अचिरात् त्वत्प्रसादात् तथा कुरु

sarvāsāṃ ca sapatnīnāmadhikā śaśinaḥ priyā / yathā bhavāni hy acirāt tvatprasādāt tathā kuru

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"That I may soon become dearest to the Moon above all my co-wives — make it so by your grace."

अध्याय ११५

श्लोक 19

एवम् अस्त्व् इति सा प्रोक्ता भवान्या भक्तितत्परैः ।स्तूयमाना सुरगणैस् तत्रैवान्तरधीयत

evam astv iti sā proktā bhavānyā bhaktitatparaiḥ / stūyamānā suragaṇais tatraivāntaradhīyata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"So be it," she was told by Bhavani, and praised by hosts of devoted gods, the goddess vanished right there.

अध्याय ११५

श्लोक 20

तदा प्रभृति सा देवी रोहिणी शशिनः प्रिया ।संजाता सर्वलोकस्य वल्लभा नृपसत्तम

tadā prabhṛti sā devī rohiṇī śaśinaḥ priyā / saṃjātā sarvalokasya vallabhā nṛpasattama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

From that time the lady Rohini, beloved of the Moon, became dear to all the world, best of kings.

अध्याय ११५

श्लोक 21

तत्र तीर्थे तु या नारी नरो वा स्नाति भक्तितः ।वल्लभा भवते सा तु भर्तुर् वै रोहिणी यथा

tatra tīrthe tu yā nārī naro vā snāti bhaktitaḥ / vallabhā bhavate sā tu bhartur vai rohiṇī yathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whatever woman or man bathes with devotion at that holy place becomes dear to their spouse as Rohini is.

अध्याय ११५

श्लोक 22

तत्र तीर्थेषु यः कश्चित् प्राणत्यागं करोति च ।सप्तजन्मनि तस्यैव वियोगो नैव जायते

tatra tīrtheṣu yaḥ kaścit prāṇatyāgaṃ karoti ca / saptajanmani tasyaiva viyogo naiva jāyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives up his life at those holy places has no separation for seven births.

अध्याय ११५

श्लोक 23

मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र चक्रतीर्थम् अनुत्तमम् ।सेनापुरेति विख्यातं सर्वपापक्षयकरम्

mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra cakratīrtham anuttamam / senāpureti vikhyātaṃ sarvapāpakṣayakaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Then, king of kings, one should go to the unsurpassed Chakratirtha, renowned as Senapura, destroying all sins.

अध्याय ११५

श्लोक 24

सैनापत्ये ऽभिषिक्तेन देवदेवेन चक्रिणा ।अभिषिक्तो महासेनः स देवेन्द्रपुरोगमैः

saināpatye 'bhiṣiktena devadevena cakriṇā / abhiṣikto mahāsenaḥ sa devendrapurogamaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Mahasena was consecrated there as general by the discus-bearing god of gods, together with the gods headed by the king of the gods,

अध्याय ११५

श्लोक 25

दानवस्य वधार्थाय विजयाय दिवौकसाम् ।भूमिदानेन विप्रेन्द्रांस् तर्पयित्वा यथा विधि

dānavasya vadhārthāya vijayāya divaukasām / bhūmidānena viprendrāṃs tarpayitvā yathā vidhi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

for the slaying of the danava and the victory of the dwellers in heaven, having duly satisfied the chief brahmins with gifts of land,

अध्याय ११५

श्लोक 26

शङ्खभेरीनिनादेन पटहानां च निःस्वनैः ।वीणाभिश् च मृदण्गैश् च झल्लरीकांस्यतालकैः

śaṅkhabherīninādena paṭahānāṃ ca niḥsvanaiḥ / vīṇābhiś ca mṛdaṇgaiś ca jhallarīkāṃsyatālakaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with the sound of conches and kettledrums and the noise of drums, with vinas, mridangas, jhallaris and bronze cymbals.

अध्याय ११५

श्लोक 27

तच्छ्रुत्वा निनदं घोरं दानवो बलदर्पितः ।सुराणामाविघातार्थम् अभिषेकस्य चाग्रतः

tacchrutvā ninadaṃ ghoraṃ dānavo baladarpitaḥ / surāṇāmāvighātārtham abhiṣekasya cāgrataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hearing that dreadful sound, a danava proud of his strength, to thwart the gods, came before the consecration,

अध्याय ११५

श्लोक 28

हस्त्यश्वरथपत्त्याद्यैः परिपूर्णो रवाकुलैः

hastyaśvarathapattyādyaiḥ paripūrṇo ravākulaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

full of elephants, horses, chariots and foot soldiers, clamorous.

अध्याय ११५

श्लोक 29

ततस् तु ताम् रौद्रवस्य वाहिनीं शरैः सुशार्ङ्गोज्झितकैः सुतीक्ष्णैः ।विध्वस्य हस्त्यश्वरथान् महात्मा चक्रं विमुक्तं मधुघातिना च

tatas tu tām raudravasya vāhinīṃ śaraiḥ suśārṅgojjhitakaiḥ sutīkṣṇaiḥ / vidhvasya hastyaśvarathān mahātmā cakraṃ vimuktaṃ madhughātinā ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then, having destroyed that fierce army with very sharp arrows loosed from the fine Sharnga bow, the great-souled slayer of Madhu shattered the elephants, horses and chariots and released his discus.

अध्याय ११५

श्लोक 30

दृष्ट्वा तु भीषणं चक्रमभिव्याप्तं षडाननः ।त्यक्त्वा तत्राप्य् अवस्थानं चकार विपुलं तपः

dṛṣṭvā tu bhīṣaṇaṃ cakramabhivyāptaṃ ṣaḍānanaḥ / tyaktvā tatrāpy avasthānaṃ cakāra vipulaṃ tapaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Seeing the dreadful discus spreading everywhere, the six-faced one left his post there and practised vast austerity.

अध्याय ११५

श्लोक 31

चक्रं मुक्तं विनाशाय हरिणा लोकधारिणा ।विह्वलां दाहयामास पपात विमले जले

cakraṃ muktaṃ vināśāya hariṇā lokadhāriṇā / vihvalāṃ dāhayāmāsa papāta vimale jale

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The discus, released for destruction by Hari, upholder of the worlds, burned the distraught one and fell into the clear water;

अध्याय ११५

श्लोक 32

निष्पापं तच् च संजातं नर्मदायाः प्रभावतः ।प्रावृट्काले शुभे पक्षे द्वादश्यां चैव भारत

niṣpāpaṃ tac ca saṃjātaṃ narmadāyāḥ prabhāvataḥ / prāvṛṭkāle śubhe pakṣe dvādaśyāṃ caiva bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

it became sinless by the power of the Narmada. In the rainy season, in the bright fortnight, on the twelfth, O Bharata,

अध्याय ११५

श्लोक 33

यश् च याति जितक्रोधश् चक्रतीर्थं हरिप्रियम् ।सो ऽपि पापैः प्रमुच्येत यमं घोरं न पश्यति

yaś ca yāti jitakrodhaś cakratīrthaṃ haripriyam / so 'pi pāpaiḥ pramucyeta yamaṃ ghoraṃ na paśyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whoever, having conquered anger, goes to Chakratirtha, dear to Hari, is freed from sins and does not see dreadful Yama.

अध्याय ११५

श्लोक 34

रात्रौ जागरणं कृत्वा दीपं देवस्य दापयेत् ।कथां च वैष्णवीं तत्र देवदेवं समाहितः

rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā dīpaṃ devasya dāpayet / kathāṃ ca vaiṣṇavīṃ tatra devadevaṃ samāhitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Keeping vigil at night, one should have a lamp offered to the god, and a Vaishnava story there, collected on the god of gods.

अध्याय ११५

श्लोक 35

भीमव्रतं च पाराकं कृच्छ्रं चान्द्रायणं तथा ।व्रतं सान्तपनं देव त्रिरात्रव्रतकं भृशम्

bhīmavrataṃ ca pārākaṃ kṛcchraṃ cāndrāyaṇaṃ tathā / vrataṃ sāntapanaṃ deva trirātravratakaṃ bhṛśam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Bhima vow, the paraka, the krichchhra and the chandrayana, the santapana vow and the three-night vow intensely —

अध्याय ११५

श्लोक 36

तरेद् वैतरणीम् अन्ते भीमं चक्रमहर्निशम् ।कूटशाल्मलिवृक्षांश् च कदाचिन् नैव पश्यति

tared vaitaraṇīm ante bhīmaṃ cakramaharniśam / kūṭaśālmalivṛkṣāṃś ca kadācin naiva paśyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

at the end one crosses the Vaitarani and the dreadful wheel day and night, and never sees the kutashalmali trees.

अध्याय ११५

श्लोक 37

एतत् ते कथितं सर्वं चक्रतीर्थस्य यत्फलम्

etat te kathitaṃ sarvaṃ cakratīrthasya yatphalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

All this I have told you, the fruit of Chakratirtha.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 115
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.