Skanda Purana· Skanda Purāṇa
36
अध्याय 36 / 116

Adhyaya 36

31 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ31 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३६

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे वैदूर्यपर्वतवर्णनं नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ३६ मार्कण्डेय उवाच: वसुदानस् तु राजर्षिश् चक्रवर्ती पुरा ऽभवत् ।अयोध्याधिपतिः श्रीमान् छक्रतुल्यपराक्रमः

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe vaidūryaparvatavarṇanaṃ nāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 36 mārkaṇḍeya uvāca: vasudānas tu rājarṣiś cakravartī purā 'bhavat / ayodhyādhipatiḥ śrīmān chakratulyaparākramaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O great king, one should go to the excel- lent Daru Tlrtha 1 where Indra's friend Daruka became a Siddha formerly.

अध्याय ३६

श्लोक 2

बुभुजे पृथिवी सर्वां ग्रामम् एकम् इवाथ सः ।ईजे यागसहस्रेण हयमेधकृतेन च

bubhuje pṛthivī sarvāṃ grāmam ekam ivātha saḥ / īje yāgasahasreṇa hayamedhakṛtena ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

As noted in Chapter 231 infra. Daruka Tirtha is repeated four times (catvaro daruksivardh) in this text.

अध्याय ३६

श्लोक 3

सपादलक्षमधिकं सर्वा जीवन्ति च प्रजाः ।न तत्र दीनो दुःखी वा दरिद्रो वा ऽपि कश्चन

sapādalakṣamadhikaṃ sarvā jīvanti ca prajāḥ / na tatra dīno duḥkhī vā daridro vā 'pi kaścana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Go to the banks of Narmada and stay there till the end of the Yuga propitiating Mahesvara. Then you will have a rebirth. In this birth you will be well known by the name Daruka 1 in the form of a human being. After serving the great Lord holding the conch, discus and club you will attain Siddhi."

अध्याय ३६

श्लोक 4

स्वयं कामदुघा धेनुः पृथिवी सस्यशालिनी ।एव पालयतस् तस्य पृथिवीं पृथिवीपते

svayaṃ kāmadughā dhenuḥ pṛthivī sasyaśālinī / eva pālayatas tasya pṛthivīṃ pṛthivīpate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus, O dear one of good holy Vratas, the origin of Darutlrtha has been recounted in the manner it was nar- rated to me by Sankara.

अध्याय ३६

श्लोक 5

नर्मदादक्षिणे कूले दैत्यास् त्रिदशकण्टकाः ।केतुमाली सुकेतुश् च सुमुखो दुन्दुभिस् तथा

narmadādakṣiṇe kūle daityās tridaśakaṇṭakāḥ / ketumālī suketuś ca sumukho dundubhis tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On the southern bank of the Narmada, daityas, thorns to the gods — Ketumali, Suketu, Sumukha and Dundubhi —

अध्याय ३६

श्लोक 6

धर्मविघ्नं च कर्तारः समुद्भूताः सुरालये ।के ऽपि नो शक्नुवन्तीह यज्ञं कर्तुं भयात् तदा

dharmavighnaṃ ca kartāraḥ samudbhūtāḥ surālaye / ke 'pi no śaknuvantīha yajñaṃ kartuṃ bhayāt tadā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

arose in the abode of the gods, makers of obstacles to dharma; then no one here was able to perform a sacrifice for fear.

अध्याय ३६

श्लोक 7

वसुदानो ऽब्रवीद् वाक्यं वशिष्ठं ब्रह्मवित्तमम् ।कस्मिंस् तीर्थे हि निर्विघ्नो हयमेधो विधीयते

vasudāno 'bravīd vākyaṃ vaśiṣṭhaṃ brahmavittamam / kasmiṃs tīrthe hi nirvighno hayamedho vidhīyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vasudana spoke to Vasishtha, most learned in Brahman: "At what holy place can the horse sacrifice be performed without obstacle?

अध्याय ३६

श्लोक 8

यज्ञविद्या विधानेन निर्दिश्य मम कथ्यताम् ।तस्य तद् वचनं श्रुत्वा वसुदानस्य धीमतः

yajñavidyā vidhānena nirdiśya mama kathyatām / tasya tad vacanaṃ śrutvā vasudānasya dhīmataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Indicate it to me by the rule of the science of sacrifice." Hearing those words of the wise Vasudana,

अध्याय ३६

श्लोक 9

वशिष्ठश् चाब्रवीद् वाक्यं राजानं प्रति भारत ।न शक्यते मुखः कर्तुं हयमेधो विशेषतः

vaśiṣṭhaś cābravīd vākyaṃ rājānaṃ prati bhārata / na śakyate mukhaḥ kartuṃ hayamedho viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vasishtha spoke to the king, O Bharata: "No sacrifice can be performed, and the horse sacrifice especially.

अध्याय ३६

श्लोक 10

अमरेश्वरस्य मूर्तिर् वै दक्षिणाशामुखे स्थिता ।दानवैर् निर्जितास् तत्र सर्वे देवाः सवासवाः

amareśvarasya mūrtir vai dakṣiṇāśāmukhe sthitā / dānavair nirjitās tatra sarve devāḥ savāsavāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The image of Amareshvara stands facing the southern quarter; there all the gods with Vasava have been conquered by the danavas,

अध्याय ३६

श्लोक 11

यज्ञभागं ग्रहीतुं न शक्नुवन्ति कदाचन ।एतस्मात् कारणाद् राजन् सत्यम् एतत् तवोदितम्

yajñabhāgaṃ grahītuṃ na śaknuvanti kadācana / etasmāt kāraṇād rājan satyam etat tavoditam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and they can never take their share of the sacrifice. For this reason, O king, this truth has been told you."

अध्याय ३६

श्लोक 12

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वशिष्ठस्य महात्मनः ।चुकोप वसुदानश् च प्रत्याह च पुरोधसम्

tasya tadvacanaṃ śrutvā vaśiṣṭhasya mahātmanaḥ / cukopa vasudānaś ca pratyāha ca purodhasam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hearing those words of the great-souled Vasishtha, Vasudana grew angry and replied to his priest:

अध्याय ३६

श्लोक 13

हत्वैतान् राक्षसान् पापानद्य वै देवकण्टकान् ।देवानां च प्रसादेन करिष्ये यागम् उत्तमम्

hatvaitān rākṣasān pāpānadya vai devakaṇṭakān / devānāṃ ca prasādena kariṣye yāgam uttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Having killed these wicked rakshasas, thorns to the gods, today, by the grace of the gods I shall perform an excellent sacrifice."

अध्याय ३६

श्लोक 14

एवमुक्त्वा ययौ राजा सर्वसम्भारसंवृतः ।ब्राह्मणैः सहितो विद्वान् ऋत्विग्भिर् वेदपारगैः

evamuktvā yayau rājā sarvasambhārasaṃvṛtaḥ / brāhmaṇaiḥ sahito vidvān ṛtvigbhir vedapāragaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having said this, the wise king went, furnished with all the materials, together with brahmins and officiating priests versed in the Veda,

अध्याय ३६

श्लोक 15

गवां च पञ्चलक्षाणि सवत्सानां पयोमुचाम् ।सपादलक्षमश्वानां दन्तिनाम् अयुतं तथा

gavāṃ ca pañcalakṣāṇi savatsānāṃ payomucām / sapādalakṣamaśvānāṃ dantinām ayutaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with five lakh milch cows with their calves, a lakh and a quarter of horses and ten thousand elephants,

अध्याय ३६

श्लोक 16

मणिमाणिक्यरत्नानि हेमरूप्यवसूनि च ।विविधं भक्ष्यभोज्यं च आज्यं व्रीहितिलांस् तथा

maṇimāṇikyaratnāni hemarūpyavasūni ca / vividhaṃ bhakṣyabhojyaṃ ca ājyaṃ vrīhitilāṃs tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

gems, rubies and jewels, gold, silver and wealth, various foods and eatables, ghee, rice and sesame;

अध्याय ३६

श्लोक 17

मण्डपान् यज्ञयूपांश् च समादाय नृपोत्तमः ।एवं प्रवर्तिते यज्ञे निर्विघ्नेन तु भारत

maṇḍapān yajñayūpāṃś ca samādāya nṛpottamaḥ / evaṃ pravartite yajñe nirvighnena tu bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

taking pavilions and sacrificial posts, the best of kings — and thus the sacrifice was carried on without obstacle, O Bharata.

अध्याय ३६

श्लोक 18

आवभृत्योदकैः क्लिन्ना वसुधा हेमनिर्मिता ।बभूवुर् लुलिता ये तु कर्दमे मृगपक्षिणः

āvabhṛtyodakaiḥ klinnā vasudhā hemanirmitā / babhūvur lulitā ye tu kardame mṛgapakṣiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The earth, soaked with the water of the concluding bath, became golden; the deer and birds that rolled in the mud

अध्याय ३६

श्लोक 19

ते हेमवर्णकाः सर्वे बभूवुस् तत्र भारत ।युगपत् पूजिता यत्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

te hemavarṇakāḥ sarve babhūvus tatra bhārata / yugapat pūjitā yatra brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

all became golden in hue there, O Bharata, where Brahma, Vishnu and Maheshvara were worshipped together.

अध्याय ३६

श्लोक 20

होमाच् च पृथक् क्षीराज्यप्रवाहास् तत्र निर्गताः ।गवां मूत्रप्रवाहश् च तत्राभूत् नृपसत्तम

homāc ca pṛthak kṣīrājyapravāhās tatra nirgatāḥ / gavāṃ mūtrapravāhaś ca tatrābhūt nṛpasattama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

From the offering, separate streams of milk and ghee came forth there, and a stream of cows' urine too, best of kings.

अध्याय ३६

श्लोक 21

स्नानोदकं च देवानाम् ऋषिभिर् वेदपारगैः ।यत् कृतं तत् प्रवाहश् च तत्रासीत् नृपसत्तम

snānodakaṃ ca devānām ṛṣibhir vedapāragaiḥ / yat kṛtaṃ tat pravāhaś ca tatrāsīt nṛpasattama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

And the bathing water of the gods, made by sages versed in the Veda, became a stream there, best of kings.

अध्याय ३६

श्लोक 22

प्रवाहेषु च सर्वेषु मिलितेषु तदा नृप ।आपगा कपिला नाम दृष्टा ब्रह्मर्षिदैवतैः

pravāheṣu ca sarveṣu militeṣu tadā nṛpa / āpagā kapilā nāma dṛṣṭā brahmarṣidaivataiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

When all the streams had then merged, O king, a river named Kapila was seen by the brahmin sages and gods.

अध्याय ३६

श्लोक 23

नर्मदासङ्गमस् तत्र रुद्रावर्तः प्रकीर्तितः ।ततस् तु ब्राह्मणाः सर्वे दक्षिणाभिः प्रपूजिताः

narmadāsaṅgamas tatra rudrāvartaḥ prakīrtitaḥ / tatas tu brāhmaṇāḥ sarve dakṣiṇābhiḥ prapūjitāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Its confluence with the Narmada there is proclaimed as Rudravarta. Then all the brahmins were honoured with fees,

अध्याय ३६

श्लोक 24

गजाश्वरथमारूढा नानाभरणभूषिताः ।तुष्टा देवगणाः सर्वे ऊचुस् तं पार्थिवं तदा

gajāśvarathamārūḍhā nānābharaṇabhūṣitāḥ / tuṣṭā devagaṇāḥ sarve ūcus taṃ pārthivaṃ tadā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

mounted on elephants, horses and chariots, adorned with various ornaments. All the hosts of gods, pleased, said to the king then:

अध्याय ३६

श्लोक 25

वरं वृणु महाभाग यज्ञेनानेन सुव्रत ।वसुदान उवाच: रेवाकपिलसम्भेदे स्नात्वा ऽभ्यर्च्य महेश्वरम्

varaṃ vṛṇu mahābhāga yajñenānena suvrata / vasudāna uvāca: revākapilasambhede snātvā 'bhyarcya maheśvaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Choose a boon, fortunate one, for this sacrifice, man of good vows." Vasudana said: "Those who bathe at the confluence of the Reva and Kapila and worship Maheshvara,

अध्याय ३६

श्लोक 26

विमानैस् त्रिदिवं यान्तु ये मृता न पुनर्भवाः ।इमं वरम् अहं मन्ये दीयतां मदनुग्रहात्

vimānais tridivaṃ yāntu ye mṛtā na punarbhavāḥ / imaṃ varam ahaṃ manye dīyatāṃ madanugrahāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and die, let them go to heaven in celestial chariots, free of rebirth. This I regard as the boon; let it be given by your grace."

अध्याय ३६

श्लोक 27

देवा ऊचुः: कामं कामं फलिष्यन्ति चिन्तितास् ते मनोरथाः ।वरं दत्त्वा च भो राजन् प्रीता वै देवतास् ततः

devā ūcuḥ: kāmaṃ kāmaṃ phaliṣyanti cintitās te manorathāḥ / varaṃ dattvā ca bho rājan prītā vai devatās tataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The gods said: "The wishes you have thought of will bear fruit as you desire." Having given the boon, O king, the gods, pleased,

अध्याय ३६

श्लोक 28

स्वं स्वं विमानम् आरुह्य मुदितास् त्रिदिवं ययुः ।वसुदानो ऽपि राजर्षिर् ब्राह्मणैर् वेदपारगैः

svaṃ svaṃ vimānam āruhya muditās tridivaṃ yayuḥ / vasudāno 'pi rājarṣir brāhmaṇair vedapāragaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

each mounting his own chariot, went joyfully to heaven. The royal sage Vasudana too, with the brahmins versed in the Veda,

अध्याय ३६

श्लोक 29

मुदा परमया युक्तो ह्ययोध्याम् आययौ तदा ।तीर्थस्यास्य प्रभावेण सान्तः पुरपरिच्छदः

mudā paramayā yukto hyayodhyām āyayau tadā / tīrthasyāsya prabhāveṇa sāntaḥ puraparicchadaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

filled with supreme joy, returned then to Ayodhya. By the power of this holy place, with his women and retinue,

अध्याय ३६

श्लोक 30

भोगांश् च पुष्कलान् भुक्त्वा गतो माहेश्वरं पुरम् ।एतत् ते कथितं सर्वं रेवाकपिलसङ्गमम्

bhogāṃś ca puṣkalān bhuktvā gato māheśvaraṃ puram / etat te kathitaṃ sarvaṃ revākapilasaṅgamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

having enjoyed abundant pleasures, he went to Maheshvara's city. I have told you all about the confluence of the Reva and Kapila;

अध्याय ३६

श्लोक 31

श्रवणात् कीर्तनाद् अस्य मुच्यते भवबन्धनात्

śravaṇāt kīrtanād asya mucyate bhavabandhanāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by hearing and reciting this, one is freed from the bonds of worldly existence.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 36
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.