Skanda Purana· Skanda Purāṇa
38
अध्याय 38 / 116

Adhyaya 38

70 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ70 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३८

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे कल्पान्तदर्शनं नाम सप्तत्रिंशो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ३८ युधिष्ठिर उवाच: ईदृशं यस्य माहात्म्यं तीर्थस्य च परंतप ।तृप्तिं नैवाधिगच्छामि शृण्वन् वेदविदां वर

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe kalpāntadarśanaṃ nāma saptatriṃśo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 38 yudhiṣṭhira uvāca: īdṛśaṃ yasya māhātmyaṃ tīrthasya ca paraṃtapa / tṛptiṃ naivādhigacchāmi śṛṇvan vedavidāṃ vara

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Therefrom, O great king, one should go to the excel- lent Tirtha named Guhavasi where Mahadeva spent millions of years as a Siddha staying in a cave.

अध्याय ३८

श्लोक 2

समर्थैः सर्वकार्येषु ब्राह्मणैर् वेदपारगैः ।भूयस् तीर्थस्य माहात्म्यं निवेदय महामते

samarthaiḥ sarvakāryeṣu brāhmaṇair vedapāragaiḥ / bhūyas tīrthasya māhātmyaṃ nivedaya mahāmate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

O Lord, whose is this hermitage echoing with the sounds of the Vedic texts? On seeing this one becomes rid of all tiresome feelings of hunger, thirst etc.

अध्याय ३८

श्लोक 3

मार्कण्डेय उवाच: अस्ति तीर्थं महाराज लिङ्गम् अन्यं यमेश्वरम् ।दर्शनात् पूजनाद् अस्य यमलोकं न पश्यति

mārkaṇḍeya uvāca: asti tīrthaṃ mahārāja liṅgam anyaṃ yameśvaram / darśanāt pūjanād asya yamalokaṃ na paśyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

O Lord, the honour of those ladies is highly es-

अध्याय ३८

श्लोक 4

नर्मदादक्षिणे तीरे कपिलायाश् च पश्चिमे ।विष्णोस् तत्र पुरी रम्या शक्रस्येवामरावती

narmadādakṣiṇe tīre kapilāyāś ca paścime / viṣṇos tatra purī ramyā śakrasyevāmarāvatī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By that time, all those Brahmanas after wandering all over the great forest came back to their abodes and saw their wives weak and for splendour. Those ladies who had great devotion towards their husbands formerly had now slipped down from chastity. On coming to know of this, those excel- lent Brahmanas came out. They consulted one another and understood that Lord Mahesvara had vanished after upsetting the minds of their ladies. One infuriated Brahmana lifted a stick and ran. Another raised up a Kalmasayasti (spotted stick?) and still others a handful of Darbha grass. They ran about here and there in the forest, O king; the noble-souled ones gath- ered together and said in anger:

अध्याय ३८

श्लोक 5

कल्पकोटियुगं चापि तस्यां तिष्ठति माधवः ।पुरा देवासुरे युद्धे दानवैर् देवकण्टकैः

kalpakoṭiyugaṃ cāpi tasyāṃ tiṣṭhati mādhavaḥ / purā devāsure yuddhe dānavair devakaṇṭakaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

In Lokaloka there was a great lamentation, O descendant of Bharata, when the Lihga of the Lord fell down and the great destruction of the whole universe became immi- nent.

अध्याय ३८

श्लोक 6

निर्जिता देवताः सर्वास् तदासीच् च धरार्दिता ।ब्रह्माद्या देवताः सर्वा क्षीरोदर्णवशायिनम्

nirjitā devatāḥ sarvās tadāsīc ca dharārditā / brahmādyā devatāḥ sarvā kṣīrodarṇavaśāyinam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"O Lord of Suras, the spiritual splendour of the twice-born is extremely powerful. Endowed with forbearance and performing the penance, you shall become devoid of fatigue. Since it was due to the resentment of the sages that the ex- cellent Linga of yours, O Mahadeva, fell down, it will not become worthy of being worshipped. The merit that men attain by worshipping the Linga cannot be obtained either by perform- ing Agnihotra or Agnistoma. By the words of Devas, Danavas, Yaks as, Gandharvas, Uragas, Raksasas and the Brahmanas it will be worthy of being worshipped. It will be worthy of being worshipped by Brahma, Visnu, Indra and Candra. It is the benefit of your Linga in this world as well as in the other."

अध्याय ३८

श्लोक 7

तुष्टुवुः प्रणिपत्यैनं स्तुत्यं चान्तःस्थम् अव्ययम् ।जय देव जगन्नाथ दैत्यान्तक जनार्दन

tuṣṭuvuḥ praṇipatyainaṃ stutyaṃ cāntaḥstham avyayam / jaya deva jagannātha daityāntaka janārdana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On being told thus, the Lord of the cosmos bowed down to the excellent Brahmanas. Endowed with great delight he joined his palms in reverence and spoke: "Brahmanas are mobile Tirthas bereft of water. They can be desired by all. Dirty (sinful) people become purified by the water of the words of these Brahmanas. There is no holy spot, no Tlrtha where after causing the anger of a Brahmana one can go and get purified. Even Puskaras (holy places) are Usaras (arid lands). That which is not composed by Brahmanas is no Sastra; that which is not offered to a Brahmana is no Dana; that which is no outcome of the favour of a Brahmanads no happiness; and that which is not caused by the anger of a Brahmana is no misery. All the Tirthas throughout the earth and also Gariga

अध्याय ३८

श्लोक 8

वाराहरूपमास्थाय प्रोद्धृता वसुधा त्वया ।उद्धृता मत्स्यरूपेण वेदाः सागरमध्यतः

vārāharūpamāsthāya proddhṛtā vasudhā tvayā / uddhṛtā matsyarūpeṇa vedāḥ sāgaramadhyataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A Yati who has conquered all the sense-organs, who takes his holy bath and worships Mahadeva, Narmadesvara (Lord of Narmada), shall obtain the merit of a horse-sacrifice.

अध्याय ३८

श्लोक 9

कूर्मशेषादिरूपैश् च देवानामार्तिनाशनम् ।बलिर् वामनरूपेण त्वया बद्धो ऽसुरारिणा

kūrmaśeṣādirūpaiś ca devānāmārtināśanam / balir vāmanarūpeṇa tvayā baddho 'surāriṇā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus the procedure of the pilgrimage and the origin thereof have been recounted to you, O excellent one among men. In the Purana it has been laid down in detail. A man who glorifies the origin of Narmadesvara and who listens to it with devotion shall obtain the merit of the holy ablution.

अध्याय ३८

श्लोक 10

हिरण्यकशिपुर् दैत्यः सर्वलोकभयंकरः ।त्वया नृसिंहरूपेण निहतो देवकण्टकः

hiraṇyakaśipur daityaḥ sarvalokabhayaṃkaraḥ / tvayā nṛsiṃharūpeṇa nihato devakaṇṭakaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"The daitya Hiranyakashipu, terror of all worlds, thorn to the gods, was slain by you in the form of the Man-Lion.

अध्याय ३८

श्लोक 11

वेदमूल जगन्नाथ रक्ष नः शरणागतान् ।श्रुत्वा स्तोत्रम् इदं देवो ब्रह्माणं वाक्यम् अब्रवीत्

vedamūla jagannātha rakṣa naḥ śaraṇāgatān / śrutvā stotram idaṃ devo brahmāṇaṃ vākyam abravīt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Root of the Vedas, lord of the world, protect us who have come for refuge." Hearing this hymn, the god spoke to Brahma:

अध्याय ३८

श्लोक 12

किम् अर्थं च त्वया ब्रह्मन् क्षीरोदे ऽहं प्रबोधित

kim arthaṃ ca tvayā brahman kṣīrode 'haṃ prabodhita

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"For what purpose, Brahma, have you awakened me in the ocean of milk?"

अध्याय ३८

श्लोक 13

ब्रह्मोवाच: त्वया विना जगन् नाथ क्षोणी छन्ना सुरारिभिः

brahmovāca: tvayā vinā jagan nātha kṣoṇī channā surāribhiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Brahma said: "Without you, lord of the world, the earth is overrun by the enemies of the gods,

अध्याय ३८

श्लोक 14

सूर्येण च विहीनं हि निरालोकं जगद्यथा

sūryeṇa ca vihīnaṃ hi nirālokaṃ jagadyathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

like a world without light, bereft of the sun."

अध्याय ३८

श्लोक 15

विष्णुर् उवाच: ब्रह्मन् भयं त्यजाशूत्वं दानवो ऽयं दुरासदः ।अचिरेणैव कालेन घातयामि च दानवम्

viṣṇur uvāca: brahman bhayaṃ tyajāśūtvaṃ dānavo 'yaṃ durāsadaḥ / acireṇaiva kālena ghātayāmi ca dānavam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vishnu said: "Brahma, quickly give up your fear; this danava is hard to overcome, but in a very short time I shall kill the danava."

अध्याय ३८

श्लोक 16

एवमुक्त्वा सुरैः सार्द्धमाजगाम जनार्दनः ।सुदर्शनेन चक्रेण दानवानां शिरांसि च

evamuktvā suraiḥ sārddhamājagāma janārdanaḥ / sudarśanena cakreṇa dānavānāṃ śirāṃsi ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having said this, Janardana came with the gods, and with the discus Sudarshana the heads of the danavas

अध्याय ३८

श्लोक 17

चकर्त भगवान् विष्णुः सर्वलोकहिताय वै ।भयार्ता दानवाः सर्वे पलायनपरायणाः

cakarta bhagavān viṣṇuḥ sarvalokahitāya vai / bhayārtā dānavāḥ sarve palāyanaparāyaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the blessed Vishnu cut off, for the good of all the worlds. All the danavas, stricken with fear, took to flight;

अध्याय ३८

श्लोक 18

विष्णोस् त्रासात् तु ते सर्वे रसातलतलं ययुः ।पुनः प्रवर्तितो यज्ञो द्विजदेवतपस्विनाम्

viṣṇos trāsāt tu te sarve rasātalatalaṃ yayuḥ / punaḥ pravartito yajño dvijadevatapasvinām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

out of terror of Vishnu they all went to the depths of Rasatala. The sacrifice of the brahmins, gods and ascetics was carried on again.

अध्याय ३८

श्लोक 19

तस्यां पुर्यां महाभाग देवो ऽभूद् दैत्यसूदनः ।तत्र यस् त्यजति प्राणान् अवशः स्ववशो ऽपि वा

tasyāṃ puryāṃ mahābhāga devo 'bhūd daityasūdanaḥ / tatra yas tyajati prāṇān avaśaḥ svavaśo 'pi vā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

In that city, fortunate one, the god became the Destroyer of Daityas. Whoever gives up his life there, helplessly or of his own will,

अध्याय ३८

श्लोक 20

वैष्णवेन विमानेन विष्णुलोके महीयते ।कपिला पश्चिमायां तु नीलगङ्गासमागता

vaiṣṇavena vimānena viṣṇuloke mahīyate / kapilā paścimāyāṃ tu nīlagaṅgāsamāgatā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

is honoured in Vishnu's world, reaching it in Vishnu's chariot. To the west, the Kapila meets the Nilaganga;

अध्याय ३८

श्लोक 21

अष्टायुतानि तीर्थानि विष्णुना प्रेरितानि वै ।चक्रतीर्थं वामनं च कोटितीर्थं युगंधरम्

aṣṭāyutāni tīrthāni viṣṇunā preritāni vai / cakratīrthaṃ vāmanaṃ ca koṭitīrthaṃ yugaṃdharam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

eighty thousand holy places were sent there by Vishnu: Chakratirtha, Vamana, Kotitirtha, Yugandhara.

अध्याय ३८

श्लोक 22

तत्र स्नात्वा नरो राजन् कोटितीर्थफलं लभेत् ।सुदर्शनं नाम तीर्थं दैत्यसूदनम् एव च

tatra snātvā naro rājan koṭitīrthaphalaṃ labhet / sudarśanaṃ nāma tīrthaṃ daityasūdanam eva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Bathing there, O king, a man gains the fruit of Kotitirtha; the holy place called Sudarshana and Daityasudana,

अध्याय ३८

श्लोक 23

विष्ण्वावर्तं शिवावर्तं लक्ष्म्यावर्तं तथैव च ।तत्र यद् दीयते दानं तस्य संख्या न विद्यते

viṣṇvāvartaṃ śivāvartaṃ lakṣmyāvartaṃ tathaiva ca / tatra yad dīyate dānaṃ tasya saṃkhyā na vidyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vishnvavarta, Shivavarta and Lakshmyavarta likewise — the gift given there has no number.

अध्याय ३८

श्लोक 24

विष्णोस् तु प्रीणनं कृत्वा अनन्तफलम् अश्नुते ।क्रोशमात्रप्रमाणं हि विष्णुक्षेत्रं प्रकीर्तितम्

viṣṇos tu prīṇanaṃ kṛtvā anantaphalam aśnute / krośamātrapramāṇaṃ hi viṣṇukṣetraṃ prakīrtitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Pleasing Vishnu, one enjoys endless fruit; Vishnu's field is proclaimed to be a krosha in extent.

अध्याय ३८

श्लोक 25

न विशेद् ब्रह्महत्या च सत्यम् एतच्छिवोदितम् ।मासोपवासं यः कुर्याद् अग्निहोत्रं तथैव च

na viśed brahmahatyā ca satyam etacchivoditam / māsopavāsaṃ yaḥ kuryād agnihotraṃ tathaiva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The sin of killing a brahmin cannot enter it — this truth was spoken by Shiva. Whoever keeps a month's fast, and likewise the agnihotra,

अध्याय ३८

श्लोक 26

पतिव्रता त्वं सत्यं च स्वाध्यायं यज्ञकर्म च ।चान्द्रायणं पराकं च पितॄणां च तिलोदकम्

pativratā tvaṃ satyaṃ ca svādhyāyaṃ yajñakarma ca / cāndrāyaṇaṃ parākaṃ ca pitṝṇāṃ ca tilodakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a chaste wife, truth, Vedic study and the rite of sacrifice, the chandrayana and paraka, and sesame water for the ancestors —

अध्याय ३८

श्लोक 27

पितरस् तस्य तृप्यन्ति लोके क्रीडन्ति वैष्णवे ।एकरात्रं त्रिरात्रं च कृच्छ्रं सान्तपनं तथा

pitaras tasya tṛpyanti loke krīḍanti vaiṣṇave / ekarātraṃ trirātraṃ ca kṛcchraṃ sāntapanaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

his ancestors are satisfied and sport in Vishnu's world. The one-night, three-night, krichchhra and santapana,

अध्याय ३८

श्लोक 28

अतिकृच्छ्रं पर्णकृच्छ्रं तथा ऽन्यद् वैष्णवं व्रतम् ।एकादश्यां न भुङ्क्ते यः पक्षयोर् उभयोर् अपि

atikṛcchraṃ parṇakṛcchraṃ tathā 'nyad vaiṣṇavaṃ vratam / ekādaśyāṃ na bhuṅkte yaḥ pakṣayor ubhayor api

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

atikrichchhra, parnakrichchhra and other Vaishnava vows — whoever does not eat on the eleventh day of both fortnights

अध्याय ३८

श्लोक 29

स गच्छति परं स्थानं यत्रास्ते भगवान् हरिः ।अन्यक्षेत्रात् कोटिगुणं फलं वै केशवो ऽब्रवीत्

sa gacchati paraṃ sthānaṃ yatrāste bhagavān hariḥ / anyakṣetrāt koṭiguṇaṃ phalaṃ vai keśavo 'bravīt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

goes to the supreme place where the blessed Hari dwells; Keshava said the fruit is ten million times that of another field.

अध्याय ३८

श्लोक 30

तत्र जप्तं तपस् तप्तं सर्वं भवतु चाक्षयम् ।श्रवणे द्वादशी पुण्या रोहिण्याम् अष्टमी शुभा

tatra japtaṃ tapas taptaṃ sarvaṃ bhavatu cākṣayam / śravaṇe dvādaśī puṇyā rohiṇyām aṣṭamī śubhā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

May all japa done and austerity practised there be imperishable. The twelfth under Shravana is holy, the eighth under Rohini auspicious;

अध्याय ३८

श्लोक 31

तत्रोपोष्य महाराज विष्णुलोके महीयते ।चाण्डालः श्वपचो वा ऽपि तिर्यग्योनिगतो ऽपि वा

tatropoṣya mahārāja viṣṇuloke mahīyate / cāṇḍālaḥ śvapaco vā 'pi tiryagyonigato 'pi vā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

fasting there, great king, one is honoured in Vishnu's world. A chandala, a dog-eater, or one gone into an animal birth —

अध्याय ३८

श्लोक 32

अत्र यस् त्यजति प्राणान् विष्णुलोकं स गच्छति ।कार्त्तिके चैव वैशाख उपवासं करोति यः

atra yas tyajati prāṇān viṣṇulokaṃ sa gacchati / kārttike caiva vaiśākha upavāsaṃ karoti yaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whoever gives up his life here goes to Vishnu's world. Whoever fasts in Kartika and Vaishakha

अध्याय ३८

श्लोक 33

दशकोट्य् उपवासानां फलं प्राप्नोति मानवः ।शङ्करेण पुरा गीतं पुराणे स्कन्दकीर्तिते

daśakoṭy upavāsānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ / śaṅkareṇa purā gītaṃ purāṇe skandakīrtite

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

obtains the fruit of ten crore fasts — so Shankara sang long ago in the Purana proclaimed by Skanda.

अध्याय ३८

श्लोक 34

मासोपवासिनो दृष्ट्वा तत्रैव च पतिव्रताः ।धर्मराजः स्वयं गत्वा अर्घं तेभ्यो निवेदयेत्

māsopavāsino dṛṣṭvā tatraiva ca pativratāḥ / dharmarājaḥ svayaṃ gatvā arghaṃ tebhyo nivedayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Seeing those who fast for a month and the chaste wives there, Dharmaraja himself goes and offers arghya to them.

अध्याय ३८

श्लोक 35

षष्टियानसहस्रैस् तु आगतो भगवान् प्रभुः ।सहस्रयोजनं यावद् आयाति भगवान् यमः

ṣaṣṭiyānasahasrais tu āgato bhagavān prabhuḥ / sahasrayojanaṃ yāvad āyāti bhagavān yamaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The blessed lord comes with sixty thousand chariots; the blessed Yama comes as far as a thousand yojanas,

अध्याय ३८

श्लोक 36

शुक्लवस्त्रपरीधानो धर्मतेजो वपुर् धरः ।स्थित्वा यानस्य चैवाग्रे भक्त्या पादौ च वन्दते

śuklavastraparīdhāno dharmatejo vapur dharaḥ / sthitvā yānasya caivāgre bhaktyā pādau ca vandate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

wearing white garments, bearing a body of dharma's radiance, and standing before the chariot devoutly salutes their feet.

अध्याय ३८

श्लोक 37

प्रदृश्य वैष्णवं लोकं ततो गत्वा निवर्तते ।प्रत्यागतेषु यानेषु अपृच्छन् स्वेच्छया यमम्

pradṛśya vaiṣṇavaṃ lokaṃ tato gatvā nivartate / pratyāgateṣu yāneṣu apṛcchan svecchayā yamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having shown them Vishnu's world, he then goes and returns. When the chariots had come back, they asked Yama of their own accord —

अध्याय ३८

श्लोक 38

ब्रह्मणो मानसाः पुत्राः सप्त चैव महर्षयः ।कस्माच् च कारणाद् धर्म पादचारी गतः स्वयम्

brahmaṇo mānasāḥ putrāḥ sapta caiva maharṣayaḥ / kasmāc ca kāraṇād dharma pādacārī gataḥ svayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the seven great sages, the mind-born sons of Brahma: "For what reason, Dharma, did you go on foot yourself?

अध्याय ३८

श्लोक 39

कथयस्व महाभाग परं विस्मयम् आगताः ।प्रहस्य चाब्रवीद् धर्मः शृण्वन्तु मुनिसत्तमाः

kathayasva mahābhāga paraṃ vismayam āgatāḥ / prahasya cābravīd dharmaḥ śṛṇvantu munisattamāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Tell us, fortunate one; we are filled with great wonder." Laughing, Dharma said: "Listen, best of sages:

अध्याय ३८

श्लोक 40

पतिव्रतानां दीप्तिं च दीप्तिं मासोपवासिनाम् ।अशक्ता द्रष्टुम् एतासां विमानान् दूरतः स्थितान्

pativratānāṃ dīptiṃ ca dīptiṃ māsopavāsinām / aśaktā draṣṭum etāsāṃ vimānān dūrataḥ sthitān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

unable to look upon the radiance of chaste wives and the radiance of those who fast for a month, standing far from their chariots,

अध्याय ३८

श्लोक 41

ताभ्यः प्रत्यागताः सर्वे मम भृत्या भयंकराः ।एतस्मात् कारणाद् विप्राः पादचारी गतो ह्य् अहम्

tābhyaḥ pratyāgatāḥ sarve mama bhṛtyā bhayaṃkarāḥ / etasmāt kāraṇād viprāḥ pādacārī gato hy aham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

all my fearsome servants turned back from them; for this reason, brahmins, I went on foot myself."

अध्याय ३८

श्लोक 42

मार्कण्डेय उवाच: माहात्म्याच् चामरावत्यां हरेर् अमिततेजसः ।वासश् च यजनं तत्र कीर्तितं कलिनाशनम्

mārkaṇḍeya uvāca: māhātmyāc cāmarāvatyāṃ harer amitatejasaḥ / vāsaś ca yajanaṃ tatra kīrtitaṃ kalināśanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Through the greatness of Hari of boundless radiance at Amaravati, dwelling and worshipping there is declared to destroy the Kali age.

अध्याय ३८

श्लोक 43

अथान्यः परमो देवो ब्रह्मेश इति विश्रुतः ।रेवाया उत्तरे कूले संस्थितः पापनाशनः

athānyaḥ paramo devo brahmeśa iti viśrutaḥ / revāyā uttare kūle saṃsthitaḥ pāpanāśanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then there is another supreme god, renowned as Brahmesha, standing on the northern bank of the Reva, destroyer of sin.

अध्याय ३८

श्लोक 44

अर्चनात् तस्य देवस्य नश्येतैनो युधिष्ठिर ।पितरस् तृप्तिम् आयान्ति ब्रह्मलोकम् अवाप्नुयुः

arcanāt tasya devasya naśyetaino yudhiṣṭhira / pitaras tṛptim āyānti brahmalokam avāpnuyuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By worshipping that god, Yudhishthira, sin perishes; the ancestors are satisfied and attain Brahma's world.

अध्याय ३८

श्लोक 45

लङ्केश्वराद् दक्षिणतः सिद्धलिङ्गं प्रकीर्तितम् ।अर्चनात् स्पर्शनात् तस्य गाणपत्यम् अवाप्यते

laṅkeśvarād dakṣiṇataḥ siddhaliṅgaṃ prakīrtitam / arcanāt sparśanāt tasya gāṇapatyam avāpyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

South of Lankeshvara the Siddhalinga is proclaimed; by worshipping and touching it the leadership of ganas is obtained.

अध्याय ३८

श्लोक 46

विश्वेश्वरं महालिङ्गं सर्वदेवम् अयं शुभम् ।शुक्लाष्टम्यां च वैशाखे लिङ्गायुतफलं लभेत्

viśveśvaraṃ mahāliṅgaṃ sarvadevam ayaṃ śubham / śuklāṣṭamyāṃ ca vaiśākhe liṅgāyutaphalaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vishveshvara, a great linga embodying all gods, auspicious — on the bright eighth of Vaishakha one gains the fruit of ten thousand lingas.

अध्याय ३८

श्लोक 47

अर्चनात् तस्य लिङ्गस्य शिवस्यानुचरो भवेत् ।ततो गच्छेन् महाराज रेवाया उत्तरे तटे

arcanāt tasya liṅgasya śivasyānucaro bhavet / tato gacchen mahārāja revāyā uttare taṭe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By worshipping that linga one becomes an attendant of Shiva. Then one should go, great king, on the northern bank of the Reva,

अध्याय ३८

श्लोक 48

पापप्रणाशनं चैव लिङ्गं परमसिद्धिदम् ।अर्चनात् तर्पणात् स्नानाद् ब्रह्महत्यां व्यपोहति

pāpapraṇāśanaṃ caiva liṅgaṃ paramasiddhidam / arcanāt tarpaṇāt snānād brahmahatyāṃ vyapohati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

to Papapranashana, the linga that gives supreme success; by worshipping it, making libations and bathing, one removes the sin of killing a brahmin.

अध्याय ३८

श्लोक 49

ऋणानां मोचनं चैव लिङ्गं पापप्रणाशनम् ।अनेकभाविकं चैव ऋणं तस्य प्रणश्यति

ṛṇānāṃ mocanaṃ caiva liṅgaṃ pāpapraṇāśanam / anekabhāvikaṃ caiva ṛṇaṃ tasya praṇaśyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Rinamochana, the linga that destroys sin — the debt of many births is destroyed for one who sees it.

अध्याय ३८

श्लोक 50

तिलोदकप्रदानेन ऋणमोचनदर्शनात् ।पितरस् तस्य तृप्यन्ति यावच् चन्द्रार्कतारकम्

tilodakapradānena ṛṇamocanadarśanāt / pitaras tasya tṛpyanti yāvac candrārkatārakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By giving sesame water and seeing Rinamochana, one's ancestors are satisfied as long as the moon, sun and stars endure.

अध्याय ३८

श्लोक 51

अथान्यत् परमं लिङ्गं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।दारुवने सिद्धलिङ्गं कथं पश्यन्ति कश्मलाः

athānyat paramaṃ liṅgaṃ triṣu lokeṣu viśrutam / dāruvane siddhaliṅgaṃ kathaṃ paśyanti kaśmalāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then there is another supreme linga renowned in the three worlds, the Siddhalinga in Daruvana; how could the impure see it?

अध्याय ३८

श्लोक 52

नर्मदाचरुसम्भेदे स्नानं कृत्वा यथोदितम् ।स्नापयित्वोदकेनेशं बिल्वपत्रैश् च पूजनात्

narmadācarusambhede snānaṃ kṛtvā yathoditam / snāpayitvodakeneśaṃ bilvapatraiś ca pūjanāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having bathed as prescribed at the confluence of the Narmada and Charu, bathed the Lord with water and worshipped him with bilva leaves,

अध्याय ३८

श्लोक 53

न तस्य पुनर् आवृत्तिर् उमामाहेश्वरात् पुरात्

na tasya punar āvṛttir umāmāheśvarāt purāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one does not return from the city of Uma and Maheshvara.

अध्याय ३८

श्लोक 54

चतुष्केश्वरं सिद्धलिङ्गम् आमलक्याः प्रमाणतः ।अर्चितं वै सुरैर् दैत्यैर् न तं पश्यन्ति मानवाः

catuṣkeśvaraṃ siddhaliṅgam āmalakyāḥ pramāṇataḥ / arcitaṃ vai surair daityair na taṃ paśyanti mānavāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Chatushkeshvara, a Siddhalinga the size of an amalaka, worshipped by gods and daityas — men do not see it.

अध्याय ३८

श्लोक 55

करोत्य् अत्र तु यः श्राद्धं पुत्रः परमधार्मिकः ।पितरस् तस्य तृप्यन्ति यावद् आहूत संप्लवम्

karoty atra tu yaḥ śrāddhaṃ putraḥ paramadhārmikaḥ / pitaras tasya tṛpyanti yāvad āhūta saṃplavam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A supremely righteous son who performs shraddha here — his ancestors are satisfied until the dissolution.

अध्याय ३८

श्लोक 56

शाकल्यस्याश्रमं पुण्यं योजनायुतविस्तरम् ।यज्ञपर्वतम् आसाद्य निःसृता चरुका नदी

śākalyasyāśramaṃ puṇyaṃ yojanāyutavistaram / yajñaparvatam āsādya niḥsṛtā carukā nadī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The holy hermitage of Shakalya, ten thousand yojanas in extent — reaching the mountain of sacrifice, the river Charuka flows forth.

अध्याय ३८

श्लोक 57

शक्रेणेष्टं पुरा तत्र बृहस्पतिपुरोधसा ।एतत् पुण्यतमं लोके गीयते सर्वदैवतैः

śakreṇeṣṭaṃ purā tatra bṛhaspatipurodhasā / etat puṇyatamaṃ loke gīyate sarvadaivataiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Shakra sacrificed there long ago with Brihaspati as his priest; this is sung by all the gods as most holy in the world.

अध्याय ३८

श्लोक 58

चन्द्रसूर्योपरागे तु यत्फलं कुरुजाङ्गले ।रेवाचरुकसंयोगे तत्फलं शिवकीर्तितम्

candrasūryoparāge tu yatphalaṃ kurujāṅgale / revācarukasaṃyoge tatphalaṃ śivakīrtitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whatever fruit there is in Kurujangala at eclipses of moon and sun, that fruit, Shiva declared, is at the meeting of the Reva and Charuka.

अध्याय ३८

श्लोक 59

तत्राख्यातं दारुवनं भुवि सर्वैर् निषेवितम् ।मुनीनां षष्टिसाहस्रैस् त्रेतातपसि संस्थितैः

tatrākhyātaṃ dāruvanaṃ bhuvi sarvair niṣevitam / munīnāṃ ṣaṣṭisāhasrais tretātapasi saṃsthitaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There the renowned Daruvana is frequented by all on earth, by sixty thousand sages established in austerity in the Treta age,

अध्याय ३८

श्लोक 60

कन्दमूलफलाहारैर् अग्निहोत्रपरायणैः ।एतत् तीर्थप्रभावेण गतास् ते ब्रह्मणः पुरीम्

kandamūlaphalāhārair agnihotraparāyaṇaiḥ / etat tīrthaprabhāveṇa gatās te brahmaṇaḥ purīm

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

living on bulbs, roots and fruits, devoted to the agnihotra; by the power of this holy place they went to Brahma's city.

अध्याय ३८

श्लोक 61

निहत्य चान्धकं तत्र ननर्त भगवाञ्छिव ।गणानां नायकाः सर्वे नानावाद्यानवादयन्

nihatya cāndhakaṃ tatra nanarta bhagavāñchiva / gaṇānāṃ nāyakāḥ sarve nānāvādyānavādayan

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having slain Andhaka there, the blessed Shiva danced; all the leaders of the ganas played many instruments.

अध्याय ३८

श्लोक 62

तत्र नृत्यति देवेशः सर्वा नृत्यन्ति देवताः ।तेन दारुवनं ख्यातं लिङ्गं पापप्रणाशनम्

tatra nṛtyati deveśaḥ sarvā nṛtyanti devatāḥ / tena dāruvanaṃ khyātaṃ liṅgaṃ pāpapraṇāśanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

When the lord of gods dances there, all the deities dance; therefore Daruvana is famed, and its linga destroys sin.

अध्याय ३८

श्लोक 63

अर्चनात् तस्य देवस्य गाणपत्यम् अवाप्नुयात् ।विमलेश्वरं तत्र लिङ्गं सर्वदेवम् अयं शुभम्

arcanāt tasya devasya gāṇapatyam avāpnuyāt / vimaleśvaraṃ tatra liṅgaṃ sarvadevam ayaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By worshipping that god one attains the leadership of ganas. Vimaleshvara there is a linga embodying all gods, auspicious;

अध्याय ३८

श्लोक 64

स्नानात् तत्र दिवं यान्ति ये मृता न पुनर्भवाः ।निर्मलीकृतदेहास् तु कृतास् तत्र सुरासुराः

snānāt tatra divaṃ yānti ye mṛtā na punarbhavāḥ / nirmalīkṛtadehās tu kṛtās tatra surāsurāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by bathing there those who die go to heaven, free of rebirth. Gods and asuras whose bodies were made pure there

अध्याय ३८

श्लोक 65

पिनाकिना महाराज नीताः सर्वे त्रिविष्टपम् ।तिलोदकैः पिण्डदानैः पितॄन् प्रीणाति यो नरः

pinākinā mahārāja nītāḥ sarve triviṣṭapam / tilodakaiḥ piṇḍadānaiḥ pitṝn prīṇāti yo naraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

were all led to heaven by the Pinaka-bearer, great king. The man who pleases his ancestors with sesame water and pinda offerings

अध्याय ३८

श्लोक 66

स गच्छति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः ।चन्द्रसूर्यग्रहे प्राप्ते दानसंख्या न विद्यते

sa gacchati paraṃ sthānaṃ yatra devo maheśvaraḥ / candrasūryagrahe prāpte dānasaṃkhyā na vidyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

goes to the supreme place where the god Maheshvara is. At eclipses of moon and sun the gifts there are beyond counting;

अध्याय ३८

श्लोक 67

शिवम् अभ्यर्च्य तत्रैव गाणपत्यम् अवाप्नुयात् ।विमलेश्वरं तत्र लिङ्गं स्वयं विद्धि महेश्वरम्

śivam abhyarcya tatraiva gāṇapatyam avāpnuyāt / vimaleśvaraṃ tatra liṅgaṃ svayaṃ viddhi maheśvaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

worshipping Shiva right there, one attains the leadership of ganas. Know the linga Vimaleshvara there to be Maheshvara himself.

अध्याय ३८

श्लोक 68

व्याघ्रेश्वरं यत्र लिङ्गं व्याघ्री यत्र दिवं गता ।तिलोदकप्रदानेन हविषा पिण्डदानतः

vyāghreśvaraṃ yatra liṅgaṃ vyāghrī yatra divaṃ gatā / tilodakapradānena haviṣā piṇḍadānataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vyaghreshvara is the linga where the tigress went to heaven; by giving sesame water, oblations and pindas,

अध्याय ३८

श्लोक 69

पितॄन् उद्धरते पुत्रः शतपूर्वांस् तथा परान् ।वसेत् स वारुणे लोके यावद् इन्द्राश् चतुर्दश

pitṝn uddharate putraḥ śatapūrvāṃs tathā parān / vaset sa vāruṇe loke yāvad indrāś caturdaśa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a son raises a hundred ancestors before him and others after; he dwells in Varuna's world for as long as fourteen Indras reign.

अध्याय ३८

श्लोक 70

अर्चनात् तस्य देवस्य कीर्तनाच् छ्रवणाद् अपि ।इन्द्रलोकम् अवाप्नोति सत्यम् एतन् मयोदितम्

arcanāt tasya devasya kīrtanāc chravaṇād api / indralokam avāpnoti satyam etan mayoditam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By worshipping that god, and by reciting and hearing of it, one attains Indra's world — this truth I have spoken.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 38
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.