Skanda Purana· Skanda Purāṇa
42
अध्याय 42 / 116

Adhyaya 42

39 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ39 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ४२

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे कावेरीमाहात्म्यं नामैकचत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ४२ मार्कण्डेय उवाच: रेवा भित्त्वा चण्डवेगा महाभागा विनिःसृता ।तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र ब्रह्महत्यां व्यपोहति

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe kāverīmāhātmyaṃ nāmaikacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 42 mārkaṇḍeya uvāca: revā bhittvā caṇḍavegā mahābhāgā viniḥsṛtā / tatra snātvā naravyāghra brahmahatyāṃ vyapohati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Therefrom, one should go to the excellent Pippalesvara where Pippalada, a great Yogin of austere penance, became a Siddha.

अध्याय ४२

श्लोक 2

तिलोदकं तत्र तीर्थे हविषा पिण्डदानतः ।पितॄन् समुद्धरेद् घोरात् नरकान् नात्र संशयः

tilodakaṃ tatra tīrthe haviṣā piṇḍadānataḥ / pitṝn samuddhared ghorāt narakān nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

She attended to his needs and stayed there perform- ing penance. On a certain occasion, she had her monthly course during the day when she took her bath. She saw a rag kept concealed and so wore it as her undergarment. In the mean- time, at night Yajnavalkya had an erotic dream in a place where there was none. As a result of the dream, there was an emis- sion of semen in his loin cloth. It resembled a drop of blood. Since he was refulgent with his austere penance, it had the lustre of fire. The poor Brahmana woke up and found the piece of cloth defiled. He thought it not worthy of being touched and so cast it off and washed himself clean in accordance with the injunctions in the Smrti texts. Bath at night has been prohibited. So the Brahmana went to sleep again. At midnight the woman took this cloth and covered her vaginal aperture. In the morning the sage searched for his loin cloth here and there. Thereupon the Brahmana woman said: "Dear Sir, what are you searching for? What do you want? Tell me the fact."

अध्याय ४२

श्लोक 3

पापमृत्युमृता ये तु चण्डकर्मकृतो नराः ।मुच्यन्ते तेन पापेन चण्डवेगासमागमे

pāpamṛtyumṛtā ye tu caṇḍakarmakṛto narāḥ / mucyante tena pāpena caṇḍavegāsamāgame

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I had an unholy dream at night, O fair lady. My loin cloth became wet, which I kept aside. It is not to be seen now.

अध्याय ४२

श्लोक 4

चण्डेश्वरं तत्र लिङ्गं सर्वदेवमयं शुभम् ।दर्शनात् पूजनाद् अस्य पुष्पगन्धादिदानतः

caṇḍeśvaraṃ tatra liṅgaṃ sarvadevamayaṃ śubham / darśanāt pūjanād asya puṣpagandhādidānataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"May all those living beings in all the worlds, mobile and immobile, protect this child abandoned by me."

अध्याय ४२

श्लोक 5

ब्रह्महत्या सहस्रैर् हि तत्क्षणाद् एव मुच्यते ।चन्द्रसेनः पुरा चासीद् दुरात्मा पापकर्मकृत्

brahmahatyā sahasrair hi tatkṣaṇād eva mucyate / candrasenaḥ purā cāsīd durātmā pāpakarmakṛt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Ruthlessness is my innate nature. My viewing is also likewise. Leave me free. I shall undoubtedly do what you ask me to do.

अध्याय ४२

श्लोक 6

परदाररतश्चौरो ब्रह्मघ्नो गुरुतल्पगः ।रघुवंशी च पापात्मा ऋषिपत्नीं च ब्राह्मणीम्

paradārarataścauro brahmaghno gurutalpagaḥ / raghuvaṃśī ca pāpātmā ṛṣipatnīṃ ca brāhmaṇīm

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

O Lord of Devas, I have been thought of by Pippalada overwhelmed with anger. I shall destroy his body. O Lord, I have been invoked for doing this act of violence.

अध्याय ४२

श्लोक 7

अन्याश् च या वै सुभगाः पतिं हत्वा समाहरत् ।नैमिषारण्यवासी च शाण्डिल्यो ब्रह्मवित्तमः

anyāś ca yā vai subhagāḥ patiṃ hatvā samāharat / naimiṣāraṇyavāsī ca śāṇḍilyo brahmavittamaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On being told thus, the Lord said to Pippalada, the great sage, "So be it" and vanished along with the groups of goblins.

अध्याय ४२

श्लोक 8

सौदामिनी तस्य भार्या धर्मपत्नी यशस्विनी ।रूपयौवनसम्पन्ना चन्द्रकान्तिसमप्रभा

saudāminī tasya bhāryā dharmapatnī yaśasvinī / rūpayauvanasampannā candrakāntisamaprabhā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Saudamini was his wife, his lawful and glorious wife, endowed with beauty and youth, radiant as moonlight,

अध्याय ४२

श्लोक 9

कामिनी वल्कलधरा पीनोन्नतपयोधरा ।आख्यानं कथयिष्यामि तस्यास् तस्य पुरातनम्

kāminī valkaladharā pīnonnatapayodharā / ākhyānaṃ kathayiṣyāmi tasyās tasya purātanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

lovely, wearing bark garments, with full, high breasts. I shall tell you the ancient story of her and of him.

अध्याय ४२

श्लोक 10

हयारूढश् चन्द्रसेनो नैमिषारण्यवासिनः ।शाण्डिल्यस्याश्रमं प्राप्तो वने स मृगयन् मृगान्

hayārūḍhaś candraseno naimiṣāraṇyavāsinaḥ / śāṇḍilyasyāśramaṃ prāpto vane sa mṛgayan mṛgān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Chandrasena, mounted on a horse, hunting deer in the forest, came to the hermitage of Shandilya, who dwelt in the Naimisha forest.

अध्याय ४२

श्लोक 11

दष्टा सौदामिनी तेन शाण्डिल्यस्य प्रिया तदा ।उवाच वचनं तां वै त्वं मे राज्ञी भवेद् इति

daṣṭā saudāminī tena śāṇḍilyasya priyā tadā / uvāca vacanaṃ tāṃ vai tvaṃ me rājñī bhaved iti

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He then saw Saudamini, Shandilya's beloved, and said to her: "Be my queen.

अध्याय ४२

श्लोक 12

वल्कलाजिनधारी च कुशकाशपवित्रकः ।कन्दमूलफलाशी च ब्राह्मणश् च पतिस् तव

valkalājinadhārī ca kuśakāśapavitrakaḥ / kandamūlaphalāśī ca brāhmaṇaś ca patis tava

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Your husband wears bark and deerskin, has rings of kusha and kasha grass, lives on bulbs, roots and fruits — a brahmin.

अध्याय ४२

श्लोक 13

किं करिष्यसि तत् तेन मम भोगांश् च पुष्कलान् ।सर्वदा मत्प्रसादेन भुङ्क्ष्व त्वं वरवर्णिनि

kiṃ kariṣyasi tat tena mama bhogāṃś ca puṣkalān / sarvadā matprasādena bhuṅkṣva tvaṃ varavarṇini

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

What will you do with him? By my grace always enjoy my abundant pleasures, fair one."

अध्याय ४२

श्लोक 14

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा नृपतेः पापकर्मणः ।आह सौदामिनी वाक्यं चन्द्रसेनं नृपाधमम्

tasya tad vacanaṃ śrutvā nṛpateḥ pāpakarmaṇaḥ / āha saudāminī vākyaṃ candrasenaṃ nṛpādhamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hearing those words of the sinful king, Saudamini said to Chandrasena, vilest of kings:

अध्याय ४२

श्लोक 15

याचस्व मे पतिं राजंस् तस्याहं वशवार्तिनी ।शाण्डिल्यम् अब्रवीद् राजा ततो ऽमूं वरयामि ते

yācasva me patiṃ rājaṃs tasyāhaṃ vaśavārtinī / śāṇḍilyam abravīd rājā tato 'mūṃ varayāmi te

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Ask my husband, O king; I am subject to him." The king said to Shandilya, "Then I choose her from you;

अध्याय ४२

श्लोक 16

कन्याम् इमां च पत्नी ते चेद् अद्य त्वं ददस्व मे ।मौल्ये ददामि ते द्रव्यमस्याः शतसहस्रशः

kanyām imāṃ ca patnī te ced adya tvaṃ dadasva me / maulye dadāmi te dravyamasyāḥ śatasahasraśaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

if this woman is your wife, give her to me today; I will give you a hundred thousand in wealth as her price."

अध्याय ४२

श्लोक 17

शाण्डिल्य उवाच: सर्वाः स्त्रियः कैतवबद्धमूलास् तासां प्रियो नास्ति मनुष्यलोके ।यथेष्टचेष्टो भव भूमिपाल किं मां द्विजं पृच्छसि दुर्बलं च

śāṇḍilya uvāca: sarvāḥ striyaḥ kaitavabaddhamūlās tāsāṃ priyo nāsti manuṣyaloke / yatheṣṭaceṣṭo bhava bhūmipāla kiṃ māṃ dvijaṃ pṛcchasi durbalaṃ ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Shandilya said: "All women have deceit at their root; there is none dear to them in the world of men. Do as you please, lord of the earth; why ask me, a weak brahmin?"

अध्याय ४२

श्लोक 18

कामान्धस् तु ततो राजा करे जग्राह तां तदा ।सा निरीक्ष्या हतं पापं ज्वलन्ती तीव्रकोपतः ।रजस्वला ऽहं मां स्पृष्ट्वा चाण्डालस् त्वं भविष्यसि

kāmāndhas tu tato rājā kare jagrāha tāṃ tadā / sā nirīkṣyā hataṃ pāpaṃ jvalantī tīvrakopataḥ / rajasvalā 'haṃ māṃ spṛṣṭvā cāṇḍālas tvaṃ bhaviṣyasi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then the king, blind with desire, seized her by the hand. She, looking at the wicked one, blazing with fierce anger, said: "I am in my season; having touched me, you will become a chandala."

अध्याय ४२

श्लोक 19

तां दृष्ट्वा तादृशीं नग्नां भयार्तां प्राणवल्लभाम् ।चाण्डालस् तत् क्षणाज् जातः सर्वभूतभयावहः

tāṃ dṛṣṭvā tādṛśīṃ nagnāṃ bhayārtāṃ prāṇavallabhām / cāṇḍālas tat kṣaṇāj jātaḥ sarvabhūtabhayāvahaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Seeing his beloved thus, naked and stricken with fear, he became a chandala that very instant, a terror to all beings.

अध्याय ४२

श्लोक 20

हाहाकारं ततश् चक्रुः सर्वे देवाः समानुषाः ।अश्वम् आरुह्य राजा ऽसाव् अयोध्याम् आविशत् पुरीम्

hāhākāraṃ tataś cakruḥ sarve devāḥ samānuṣāḥ / aśvam āruhya rājā 'sāv ayodhyām āviśat purīm

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then all the gods with men raised cries of lament. Mounting his horse, the king entered the city of Ayodhya.

अध्याय ४२

श्लोक 21

दृष्ट्वा चाण्डालरूपं तं ब्राह्मणाः पुरवासिनः ।राजपुत्रा महीपालस्यान्तःपुरनिवासिनः

dṛṣṭvā cāṇḍālarūpaṃ taṃ brāhmaṇāḥ puravāsinaḥ / rājaputrā mahīpālasyāntaḥpuranivāsinaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Seeing him in chandala form, the brahmin citizens, the princes and those dwelling in the king's inner apartments

अध्याय ४२

श्लोक 22

बभूवुर् भयभीताश् च गर्हयन्तो महीपतिम् ।वशिष्ठं शरणं प्राप्तः शोचित्वा चात्मनस् तनुम्

babhūvur bhayabhītāś ca garhayanto mahīpatim / vaśiṣṭhaṃ śaraṇaṃ prāptaḥ śocitvā cātmanas tanum

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

were stricken with fear and reproached the king. Grieving over his own body, he went to Vasishtha for refuge,

अध्याय ४२

श्लोक 23

राजा विषण्णवदन उवाच स्वपुरोहितम् ।जगामाहं समुद्देशं नैमिषारण्यवासिनम्

rājā viṣaṇṇavadana uvāca svapurohitam / jagāmāhaṃ samuddeśaṃ naimiṣāraṇyavāsinam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and the king, his face downcast, said to his family priest: "I went to the region of the Naimisha forest,

अध्याय ४२

श्लोक 24

शाण्डिल्यं च नमस्कृत्य साष्टाङ्गं प्रणिपत्य च ।अब्रवं देहि भार्यां स्वां वित्तेन बहुलेन मे

śāṇḍilyaṃ ca namaskṛtya sāṣṭāṅgaṃ praṇipatya ca / abravaṃ dehi bhāryāṃ svāṃ vittena bahulena me

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and having saluted Shandilya and prostrated with eight limbs, I said, 'Give me your wife for much wealth.'

अध्याय ४२

श्लोक 25

शाण्डिल्यस्य तु पत्न्या वै तया शप्तो ऽहम् अन्तिके ।श्रुत्वा तस्य चरित्रं च पापस्य भो नराधिप

śāṇḍilyasya tu patnyā vai tayā śapto 'ham antike / śrutvā tasya caritraṃ ca pāpasya bho narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

In his presence I was cursed by Shandilya's wife." Hearing the account of that sinful king,

अध्याय ४२

श्लोक 26

वशिष्ठो ऽप्य् अब्रवीद् वाक्यं चन्द्रसेनं नराधिपम् ।शाण्डिल्यं गच्छ राजेन्द्र तापसं ऋतुगामिनम्

vaśiṣṭho 'py abravīd vākyaṃ candrasenaṃ narādhipam / śāṇḍilyaṃ gaccha rājendra tāpasaṃ ṛtugāminam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vasishtha said to King Chandrasena: "Go, king of kings, to Shandilya, the ascetic who approaches his wife only in her season,

अध्याय ४२

श्लोक 27

सौदामिनीम् ऋषेर् भार्यां ज्वलन्तीम् इव तेजसा ।एवम् अस्त्व् इति चोक्त्वा तं नमस्कृत्य पुरोधसम्

saudāminīm ṛṣer bhāryāṃ jvalantīm iva tejasā / evam astv iti coktvā taṃ namaskṛtya purodhasam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and to Saudamini, the sage's wife, blazing as if with radiance." Saying "So be it" and bowing to his priest,

अध्याय ४२

श्लोक 28

स जगाम तम् उद्देशं नैमिषारण्यवासिनम् ।शाण्डिल्यं तु नमस्कृत्य साष्टाङ्गं च पुनः पुनः

sa jagāma tam uddeśaṃ naimiṣāraṇyavāsinam / śāṇḍilyaṃ tu namaskṛtya sāṣṭāṅgaṃ ca punaḥ punaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he went to the region of the Naimisha forest, and bowing to Shandilya again and again with eight limbs,

अध्याय ४२

श्लोक 29

अब्रवीत् तं मुनिश्रेष्ठं भयत्रस्तो नराधिपः ।क्षमस्व मे मुनिश्रेष्ठ त्वद्भार्यां प्रति कामिनः

abravīt taṃ muniśreṣṭhaṃ bhayatrasto narādhipaḥ / kṣamasva me muniśreṣṭha tvadbhāryāṃ prati kāminaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the king, trembling with fear, said to that best of sages: "Forgive me, best of sages, who desired your wife.

अध्याय ४२

श्लोक 30

त्वं माता मे पिता चासि रघुवंशं समुद्धर ।मया त्व् अपकृतं ते ऽद्य तस्य प्राप्तं फलं हि वै

tvaṃ mātā me pitā cāsi raghuvaṃśaṃ samuddhara / mayā tv apakṛtaṃ te 'dya tasya prāptaṃ phalaṃ hi vai

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

You are my mother and father; uplift the line of Raghu. I have wronged you today, and have received its fruit."

अध्याय ४२

श्लोक 31

उवाच ब्राह्मणः प्रीतो भार्या चैव पतिव्रता ।मार्कण्डेयः पिता राजन् छिष्यो ऽहं तस्य धीमतः

uvāca brāhmaṇaḥ prīto bhāryā caiva pativratā / mārkaṇḍeyaḥ pitā rājan chiṣyo 'haṃ tasya dhīmataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The brahmin, pleased, and his chaste wife said: "Markandeya is my father, O king; I am the disciple of that wise one.

अध्याय ४२

श्लोक 32

भार्यार्थम् इह संप्राप्तो नैमिषारण्यवासिनः ।त्वं तु गच्छ नृपश्रेष्ठ चण्डवेगासमागमम्

bhāryārtham iha saṃprāpto naimiṣāraṇyavāsinaḥ / tvaṃ tu gaccha nṛpaśreṣṭha caṇḍavegāsamāgamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I came here to the Naimisha forest for the sake of a wife. But you go, best of kings, to the confluence of the Chandavega;

अध्याय ४२

श्लोक 33

चण्डेश्वरं तमभ्यर्च्य तत्र स्नात्वा नृपोत्तम ।अवाप्स्यसि परं स्थानं मुक्तश् चास्माच् च किल्बिषात्

caṇḍeśvaraṃ tamabhyarcya tatra snātvā nṛpottama / avāpsyasi paraṃ sthānaṃ muktaś cāsmāc ca kilbiṣāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

having worshipped Chandeshvara and bathed there, best of kings, you will attain the supreme place and be freed from this sin."

अध्याय ४२

श्लोक 34

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा शाण्डिल्यस्य महात्मनः ।शाण्डिल्यं च नमस्कृत्य तथा सौदामिनीं नृपः

tasya tad vacanaṃ śrutvā śāṇḍilyasya mahātmanaḥ / śāṇḍilyaṃ ca namaskṛtya tathā saudāminīṃ nṛpaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hearing those words of the great-souled Shandilya, the king bowed to Shandilya and to Saudamini:

अध्याय ४२

श्लोक 35

स्वस्ति वो ऽस्तु गमिष्यामि चण्डवेगासमागमम् ।एवमुक्त्वा गतस् तत्र समागत्य क्षमापतिः

svasti vo 'stu gamiṣyāmi caṇḍavegāsamāgamam / evamuktvā gatas tatra samāgatya kṣamāpatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Blessings on you; I shall go to the confluence of the Chandavega." Having said this he went there, and arriving, the lord of the earth

अध्याय ४२

श्लोक 36

चण्डेश्वरं समभ्यर्च्य तत्र स्नात्वा विधानतः ।दिव्ययानसमारूढः स्तूयमानो ऽप्सरोगणैः

caṇḍeśvaraṃ samabhyarcya tatra snātvā vidhānataḥ / divyayānasamārūḍhaḥ stūyamāno 'psarogaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

worshipped Chandeshvara and bathed there according to rule; mounted on a divine vehicle, praised by hosts of apsarases,

अध्याय ४२

श्लोक 37

सर्वपापविनिर्मुक्तस् तीर्थस्यास्य प्रभावतः ।क्षणाच् छिवपुरं प्राप्तश् चन्द्रसेनो महीपतिः

sarvapāpavinirmuktas tīrthasyāsya prabhāvataḥ / kṣaṇāc chivapuraṃ prāptaś candraseno mahīpatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

freed from all sins by the power of this holy place, King Chandrasena reached Shiva's city in an instant.

अध्याय ४२

श्लोक 38

स्वारोचिषे ऽन्तरे प्राप्ते आदिकल्पे कृते युगे ।भूतानां च सहस्राणि संसिद्धिं तत्र चान्वयुः

svārociṣe 'ntare prāpte ādikalpe kṛte yuge / bhūtānāṃ ca sahasrāṇi saṃsiddhiṃ tatra cānvayuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

When the Svarochisha Manvantara had come, in the first kalpa, in the Krita age, thousands of beings attained perfection there.

अध्याय ४२

श्लोक 39

एतत् ते कथितं राजंश् चण्डवेगासमागमम् ।श्रवणात् कीर्तनाद् वापि भ्रूणहत्या प्रणश्यति

etat te kathitaṃ rājaṃś caṇḍavegāsamāgamam / śravaṇāt kīrtanād vāpi bhrūṇahatyā praṇaśyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This I have told you, O king, of the confluence of the Chandavega; by hearing or reciting it the sin of killing an embryo perishes.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 42
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.