Skanda Purana· Skanda Purāṇa
59
अध्याय 59 / 116

Adhyaya 59

56 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ56 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ५९

श्लोक 1

# इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे शिवलोकवर्णनो नामाष्टपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ५९ युधिष्ठिर उवाच: दानधर्मविधानं च श्रोतुम् इच्छामि कल्पग ।दरिद्रा भिक्षवो वापि कथं यान्ति शिवालयम्

# iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe śivalokavarṇano nāmāṣṭapañcāśattamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 59 yudhiṣṭhira uvāca: dānadharmavidhānaṃ ca śrotum icchāmi kalpaga / daridrā bhikṣavo vāpi kathaṃ yānti śivālayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, a person should go to PuskarinI that is destructive of all sins. When its power is listened to, one is rid of all sins.

अध्याय ५९

श्लोक 2

विधिना केन दानेन मुच्यते दुष्कृतं तथा ।लोकानां च हितार्थाय कथयस्व महामुने

vidhinā kena dānena mucyate duṣkṛtaṃ tathā / lokānāṃ ca hitārthāya kathayasva mahāmune

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

If a person performs Sraddha there with milk-pud- ding, honey and ghee, the performer of Sraddha attains heaven. Everything given to the Pitrs shall be everlasting.

अध्याय ५९

श्लोक 3

मार्कण्डेय उवाच: शृणु राजन् यथा न्यायं कथयामि तवानघ ।पुष्करं बिल्वपत्रं च कुशास्तोयं च नार्मदम्

mārkaṇḍeya uvāca: śṛṇu rājan yathā nyāyaṃ kathayāmi tavānagha / puṣkaraṃ bilvapatraṃ ca kuśāstoyaṃ ca nārmadam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Listen, O king, I shall tell you properly, sinless one. The lotus, the bilva leaf, kusha and the water of the Narmada —

अध्याय ५९

श्लोक 4

स्वयम्भूर् भगवान् आह सामान्यं धर्मकारणम् ।श्रद्धापूताः सर्वधर्माः पुराणं श्रुतयस् तथा

svayambhūr bhagavān āha sāmānyaṃ dharmakāraṇam / śraddhāpūtāḥ sarvadharmāḥ purāṇaṃ śrutayas tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Self-born Lord declared these the common cause of dharma. All dharmas, the Purana and the Shrutis are purified by faith;

अध्याय ५९

श्लोक 5

तस्योपदेशधर्मेण नरा यान्ति त्रिविष्टपम् ।यस् तूलपूर्णविस्तीर्णं रक्तवस्त्रं ससूत्रकम्

tasyopadeśadharmeṇa narā yānti triviṣṭapam / yas tūlapūrṇavistīrṇaṃ raktavastraṃ sasūtrakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by the dharma of his teaching men go to heaven. Whoever gives a wide red cloth stuffed with cotton, with its thread,

अध्याय ५९

श्लोक 6

व्याघ्रचर्मकृतं वापि नववस्त्रावगुण्ठितम् ।कृष्णाजिनोपवीतं च पुण्यधूपाधिवासितम्

vyāghracarmakṛtaṃ vāpi navavastrāvaguṇṭhitam / kṛṣṇājinopavītaṃ ca puṇyadhūpādhivāsitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

or one made of tiger-skin covered with new cloth, a black deerskin and a sacred thread, perfumed with holy incense,

अध्याय ५९

श्लोक 7

शिवध्यानाभियुक्ताय श्रद्धया विनिवेदयेत् ।तत् तूलवस्त्रतन्तूनां रोमसंख्यास्ति यावती

śivadhyānābhiyuktāya śraddhayā vinivedayet / tat tūlavastratantūnāṃ romasaṃkhyāsti yāvatī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with faith to one engaged in meditation on Shiva — as many as are the hairs of the threads of that cotton cloth,

अध्याय ५९

श्लोक 8

तावद् वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते ।मोदते सर्वलोकेषु भुक्त्वा भोगान् अनेकशः

tāvad varṣasahasrāṇi śivaloke mahīyate / modate sarvalokeṣu bhuktvā bhogān anekaśaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

for so many thousands of years he is honoured in Shiva's world; he rejoices in all worlds, enjoying pleasures in many ways,

अध्याय ५९

श्लोक 9

पुनश् च क्षितिमासाद्य सिंहासनपतिर् भवेत् ।तृणवल्कलपर्णानि शय्या प्रावरणादिकम्

punaś ca kṣitimāsādya siṃhāsanapatir bhavet / tṛṇavalkalaparṇāni śayyā prāvaraṇādikam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and reaching the earth again becomes lord of a throne. Having given grass, bark and leaves, bedding, coverings and the like

अध्याय ५९

श्लोक 10

दत्त्वा तदर्थिने भूमौ शिवलोके महीयते ।शिवमुद्दिश्य नैवेद्यं यो दद्याच् छिवदर्शिने

dattvā tadarthine bhūmau śivaloke mahīyate / śivamuddiśya naivedyaṃ yo dadyāc chivadarśine

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

on the ground to one who needs them, one is honoured in Shiva's world. Whoever gives food offered to Shiva to one who has seen Shiva —

अध्याय ५९

श्लोक 11

शाकं मूलं फलं वापि तस्य पुण्यफलं शृणु ।यावत् स्यात् तण्डुलादीनां संख्याफलदलेषु च

śākaṃ mūlaṃ phalaṃ vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu / yāvat syāt taṇḍulādīnāṃ saṃkhyāphaladaleṣu ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

vegetable, root or fruit — hear the fruit of his merit: as many as the grains of rice and the like, and the pieces of fruit,

अध्याय ५९

श्लोक 12

तावद् वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते ।भिक्षां सव्यञ्जनां दत्त्वा शिवभक्ताय भक्तितः

tāvad varṣasahasrāṇi śivaloke mahīyate / bhikṣāṃ savyañjanāṃ dattvā śivabhaktāya bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

for so many thousands of years he is honoured in Shiva's world. Having devoutly given alms with relishes to a devotee of Shiva,

अध्याय ५९

श्लोक 13

वर्षलक्षं महाभाग शिवलोके महीयते ।दधिभक्तं सुसम्पूर्णं भिक्षापात्रं सुशोभनम्

varṣalakṣaṃ mahābhāga śivaloke mahīyate / dadhibhaktaṃ susampūrṇaṃ bhikṣāpātraṃ suśobhanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

fortunate one, one is honoured in Shiva's world for a lakh of years. Whoever gives a beautiful begging bowl well filled with rice and curd

अध्याय ५९

श्लोक 14

दद्याद् यः शिवभक्ताय तस्य पुण्यफलं शृणु ।वर्षकोटिसमं दिव्यं महाभोगैः समन्वितम्

dadyād yaḥ śivabhaktāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu / varṣakoṭisamaṃ divyaṃ mahābhogaiḥ samanvitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

to a devotee of Shiva — hear the fruit of his merit: a divine period equal to a crore of years, endowed with great enjoyments,

अध्याय ५९

श्लोक 15

स्थित्वा शिवपुरे दिव्ये तस्यान्ते च महीपतिः ।सुशीतलेन तोयेन शिवभक्तं सितायुजा

sthitvā śivapure divye tasyānte ca mahīpatiḥ / suśītalena toyena śivabhaktaṃ sitāyujā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

having stayed in Shiva's divine city, at its end he becomes lord of the earth. Having satisfied a devotee of Shiva with very cool water with sugar,

अध्याय ५९

श्लोक 16

तर्पयित्वा शम्भुलोके वर्षलक्षं च मोदते ।कलशं शर्करोपेतं वस्त्रपूताम्बुपूरितम्

tarpayitvā śambhuloke varṣalakṣaṃ ca modate / kalaśaṃ śarkaropetaṃ vastrapūtāmbupūritam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one rejoices in Shambhu's world for a lakh of years. Whoever gives a devotee of Shiva a pot with sugar, filled with water strained through cloth —

अध्याय ५९

श्लोक 17

दद्याद् यः शिवभक्ताय तस्य पुण्यफलं शृणु ।शुद्धस्फटिकसंकाशं विमानं सर्वकामिकम्

dadyād yaḥ śivabhaktāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu / śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ vimānaṃ sarvakāmikam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

hear the fruit of his merit: obtaining a chariot like pure crystal, granting every desire,

अध्याय ५९

श्लोक 18

संप्राप्य शिवलोके तु वर्षकोटिं स मोदते ।पलाशपर्णैः पत्रैर् वा यः कुर्यात् पुटकानि तु

saṃprāpya śivaloke tu varṣakoṭiṃ sa modate / palāśaparṇaiḥ patrair vā yaḥ kuryāt puṭakāni tu

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he rejoices in Shiva's world for a crore of years. Whoever makes cups of palasha leaves or other leaves

अध्याय ५९

श्लोक 19

प्रदद्याच्छिवयोगिभ्यस् ताम्रपात्रप्रदो हि सः ।यस् ताम्रपात्रं सुकृतं प्रदद्याच् छिवयोगिने

pradadyācchivayogibhyas tāmrapātraprado hi saḥ / yas tāmrapātraṃ sukṛtaṃ pradadyāc chivayogine

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and gives them to Shiva-yogis is as one who gives copper vessels. Whoever gives a well-made copper vessel to a Shiva-yogi

अध्याय ५९

श्लोक 20

कोटिषट् कं स कल्पानां शिवलोके महीयते ।शूलं वहति यः पाणौ शक्तिं पृष्ठे कमण्डलुम्

koṭiṣaṭ kaṃ sa kalpānāṃ śivaloke mahīyate / śūlaṃ vahati yaḥ pāṇau śaktiṃ pṛṣṭhe kamaṇḍalum

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

is honoured in Shiva's world for six crores of kalpas. One who carries a trident in hand, a spear and a water-pot on his back —

अध्याय ५९

श्लोक 21

तं भोजयित्वा यत्नेन शिवलोकम् अवाप्नुयात् ।भोजयेच् च यथा शक्त्या यः शिवव्रतचारिणम्

taṃ bhojayitvā yatnena śivalokam avāpnuyāt / bhojayec ca yathā śaktyā yaḥ śivavratacāriṇam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

having fed him with care, one attains Shiva's world. Whoever feeds according to his means one who keeps Shiva's vow

अध्याय ५९

श्लोक 22

भोगैः स क्रीडति श्रेष्ठैः शिवलोके व्यवस्थितः ।यः शिवाश्रमधर्मं च गृहस्थं भोजयेद् बुधः

bhogaiḥ sa krīḍati śreṣṭhaiḥ śivaloke vyavasthitaḥ / yaḥ śivāśramadharmaṃ ca gṛhasthaṃ bhojayed budhaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

sports with the best enjoyments, established in Shiva's world. The wise man who feeds a householder following the dharma of Shiva's order

अध्याय ५९

श्लोक 23

विपुलैः स महाभोगैः शिवलोके महीयते ।शिवाश्रमव्रतस्थं यः कन्दाद्यैर् भोजयेत् नरः

vipulaiḥ sa mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate / śivāśramavratasthaṃ yaḥ kandādyair bhojayet naraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

is honoured in Shiva's world with abundant great enjoyments. The man who feeds with bulbs and the like one who keeps the vow of Shiva's order

अध्याय ५९

श्लोक 24

स दिव्यानाप्नुयाद् भोगान् ईश्वरस्य पुरे स्थितः ।एवं पाशुपतं भक्तं भोजयित्वा प्रणम्य च

sa divyānāpnuyād bhogān īśvarasya pure sthitaḥ / evaṃ pāśupataṃ bhaktaṃ bhojayitvā praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

obtains divine enjoyments, dwelling in the Lord's city. Having thus fed a Pashupata devotee and bowed to him,

अध्याय ५९

श्लोक 25

नानाविधैर् महाभोगैः शिवलोके महीयते ।महाव्रतधरायैव भिक्षां यः प्रतिपादयेत्

nānāvidhair mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate / mahāvratadharāyaiva bhikṣāṃ yaḥ pratipādayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one is honoured in Shiva's world with great enjoyments of many kinds. Whoever gives alms to one who bears the great vow

अध्याय ५९

श्लोक 26

स दिव्यैः शोभनैर् भोगैः शिवलोके महीयते ।सयमनियम् आचारं शिवभक्तिपरं नरम्

sa divyaiḥ śobhanair bhogaiḥ śivaloke mahīyate / sayamaniyam ācāraṃ śivabhaktiparaṃ naram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

is honoured in Shiva's world with divine and splendid enjoyments. Having fed according to his means a man of restraint, observance and good conduct, devoted to Shiva,

अध्याय ५९

श्लोक 27

भोजयित्वा यथाशक्त्या शिवलोके महीयते ।ज्ञानयोगबहिःस्था ये लोकसामान्यधर्मिणः

bhojayitvā yathāśaktyā śivaloke mahīyate / jñānayogabahiḥsthā ye lokasāmānyadharmiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one is honoured in Shiva's world. Those outside the yoga of knowledge, following the common dharma of the world,

अध्याय ५९

श्लोक 28

पूजयन्ति शिवं भक्त्या शिवलोकं व्रजन्ति ते ।अनाशिकेनापि करीषवह्णिना पयः प्रदानेन तपोभिर् उग्रैः

pūjayanti śivaṃ bhaktyā śivalokaṃ vrajanti te / anāśikenāpi karīṣavahṇinā payaḥ pradānena tapobhir ugraiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

who worship Shiva with devotion go to Shiva's world. Not by the fire of dried dung without eating, by the gift of milk, by fierce austerities

अध्याय ५९

श्लोक 29

प्रयान्ति यज्ञैश् च न तां गतिं नरा ।नीचो ऽपि यां याति हि रुद्रभक्तः

prayānti yajñaiś ca na tāṃ gatiṃ narā / nīco 'pi yāṃ yāti hi rudrabhaktaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

or by sacrifices do men go to that goal to which even a lowly devotee of Rudra goes.

अध्याय ५९

श्लोक 30

यथा रेवाजलस्पर्शाल् लभन्ते सद्गतिं नराः ।न तथा यज्ञदानाद्यैर् उपायैर् भरतर्षभ

yathā revājalasparśāl labhante sadgatiṃ narāḥ / na tathā yajñadānādyair upāyair bharatarṣabha

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

As men obtain a good goal by the touch of the Reva's water, not so by sacrifices, gifts and other means, bull of the Bharatas.

अध्याय ५९

श्लोक 31

इत्य् एष शिवलोकस् तु प्रसङ्गात् समुदाहृतः ।गोलोकः कल्पगालोकः शिवभक्तैः समन्वितः

ity eṣa śivalokas tu prasaṅgāt samudāhṛtaḥ / golokaḥ kalpagālokaḥ śivabhaktaiḥ samanvitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus this world of Shiva has been told incidentally — the world of cows and the world of the Kalpaga, filled with devotees of Shiva.

अध्याय ५९

श्लोक 32

ज्ञानयोगेन ये शान्ता जपन्ति परमं शिवम् ।ते सर्वदुःखनिर्मुक्ता भवन्ति सुखिनः सदा

jñānayogena ye śāntā japanti paramaṃ śivam / te sarvaduḥkhanirmuktā bhavanti sukhinaḥ sadā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Those who, calm through the yoga of knowledge, repeat the name of the supreme Shiva are freed from all sorrow and are ever happy.

अध्याय ५९

श्लोक 33

शिवलोकश् च विज्ञेयो मण्डलावरणात्मकः ।पञ्चभूतान्यहंकारः सत्त्वं प्रकृतिरष्टमी

śivalokaś ca vijñeyo maṇḍalāvaraṇātmakaḥ / pañcabhūtānyahaṃkāraḥ sattvaṃ prakṛtiraṣṭamī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Shiva's world is to be known as consisting of spheres and enclosures: the five elements, ego, sattva and Prakriti as the eighth.

अध्याय ५९

श्लोक 34

ईदृशानां तु नागानां कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः ।सर्वाङ्गत्वात् प्रधानस्य तिर्यगूर्ध्वमधः स्थितम्

īdṛśānāṃ tu nāgānāṃ koṭyo jñeyāḥ sahasraśaḥ / sarvāṅgatvāt pradhānasya tiryagūrdhvamadhaḥ sthitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Of such nagas crores are to be known by the thousands; because primal matter is all its limbs, it stands across, above and below.

अध्याय ५९

श्लोक 35

विष्णुलोकात् परं स्थानं कुमारस्य महात्मनः ।स्वच्छमौक्तिकसंकाशं परमा श्रीसमन्वितम्

viṣṇulokāt paraṃ sthānaṃ kumārasya mahātmanaḥ / svacchamauktikasaṃkāśaṃ paramā śrīsamanvitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Beyond Vishnu's world is the abode of the great-souled Kumara, like a clear pearl, endowed with supreme splendour;

अध्याय ५९

श्लोक 36

स्कन्दलोकात् परं स्थानम् उमादेव्याः प्रकीर्तितम् ।तप्तचामीकरप्रख्यम् अशेषगुणसंयुतम्

skandalokāt paraṃ sthānam umādevyāḥ prakīrtitam / taptacāmīkaraprakhyam aśeṣaguṇasaṃyutam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

beyond Skanda's world the abode of the goddess Uma is declared, like refined gold, endowed with every quality;

अध्याय ५९

श्लोक 37

उमास्थानात् परं चैव हरस्थानं तदुत्तमम् ।सूर्यकोटिप्रतीकाशं सर्वकाम् असमन्वितम्

umāsthānāt paraṃ caiva harasthānaṃ taduttamam / sūryakoṭipratīkāśaṃ sarvakām asamanvitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and beyond Uma's abode is Hara's abode, the highest, radiant as a crore of suns, endowed with every desire,

अध्याय ५९

श्लोक 38

गणैर् अध्युषितं सर्वैर् असंख्यैर् योगतत्परैः ।हिरण्यगर्भकूर्माद्यैर् वसुरुद्रदिवाकरैः

gaṇair adhyuṣitaṃ sarvair asaṃkhyair yogatatparaiḥ / hiraṇyagarbhakūrmādyair vasurudradivākaraiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

inhabited by all the countless ganas intent on yoga; by Hiranyagarbha, Kurma and others, by the Vasus, Rudras and suns

अध्याय ५९

श्लोक 39

स्तूयते भगवान् नित्यं तस्यान्ति प्रतिकाङ्क्षिभिः ।ज्ञानध्यानपरैः शान्तैर् भिक्षाहारैर् जितेन्द्रियैः

stūyate bhagavān nityaṃ tasyānti pratikāṅkṣibhiḥ / jñānadhyānaparaiḥ śāntair bhikṣāhārair jitendriyaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Lord is always praised by those who long to come near him; by the calm, devoted to knowledge and meditation, living on alms, self-controlled,

अध्याय ५९

श्लोक 40

प्राप्यं तैश् च परं स्थानं सूर्यायुतसमप्रभम् ।तत्सत्कर्मकरैर् नित्यं ब्राह्मणैर् दग्धकल्मषैः

prāpyaṃ taiś ca paraṃ sthānaṃ sūryāyutasamaprabham / tatsatkarmakarair nityaṃ brāhmaṇair dagdhakalmaṣaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

that supreme abode, radiant as ten thousand suns, is to be attained, and by brahmins always doing its good deeds, their sins burned away.

अध्याय ५९

श्लोक 41

वसन्ति यदृतं सिद्धाशयास् तु क्लेशवर्जिताः ।नर्मदा सेव्यमानाश् च लभन्ते तत्पदं नराः

vasanti yadṛtaṃ siddhāśayās tu kleśavarjitāḥ / narmadā sevyamānāś ca labhante tatpadaṃ narāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The perfected, free of affliction, dwell in what is truth; men who serve the Narmada attain that state.

अध्याय ५९

श्लोक 42

एतत् ते कथितं पार्थ यथोद्दिष्टं तु शम्भुना ।यन् मया कथितं दानं नर्मदातीरम् आश्रितम्

etat te kathitaṃ pārtha yathoddiṣṭaṃ tu śambhunā / yan mayā kathitaṃ dānaṃ narmadātīram āśritam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This I have told you, son of Pritha, as Shambhu indicated. The giving I have described rests on the bank of the Narmada;

अध्याय ५९

श्लोक 43

गच्छन्ति ये ऽन्यत् तीर्थं तु सहस्रांशो विशिष्यते ।सर्वज्ञाः सर्वगाः शुद्धाः परिपूर्णा भवन्ति ते

gacchanti ye 'nyat tīrthaṃ tu sahasrāṃśo viśiṣyate / sarvajñāḥ sarvagāḥ śuddhāḥ paripūrṇā bhavanti te

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

for those who go to another holy place it is surpassed a thousandfold. They become all-knowing, all-pervading, pure and perfect;

अध्याय ५९

श्लोक 44

शुद्धकर्मकरा ये तु परमैश्वर्यसंयुताः ।सदेहाश् च विदेहाश् च भवन्ति स्वेच्छया पुनः

śuddhakarmakarā ye tu paramaiśvaryasaṃyutāḥ / sadehāś ca videhāś ca bhavanti svecchayā punaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

those who do pure deeds are endowed with supreme lordship and become embodied or bodiless again at will.

अध्याय ५९

श्लोक 45

इति नित्यं विशुद्धं च स्थानम् आद्यम् उमापतेः ।दिव्यं श्रीकण्ठनाथस्य जगद्भर्तुः समंस्थितम्

iti nityaṃ viśuddhaṃ ca sthānam ādyam umāpateḥ / divyaṃ śrīkaṇṭhanāthasya jagadbhartuḥ samaṃsthitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus is the eternal, pure first abode of the husband of Uma, the divine abode of lord Shrikantha, upholder of the world,

अध्याय ५९

श्लोक 46

स्थानं नवकमित्य् एवं निर्गता यत्र कल्पगा ।परमाष्टगुणैश्वर्यनित्यम् अक्षयम् अव्ययम्

sthānaṃ navakamity evaṃ nirgatā yatra kalpagā / paramāṣṭaguṇaiśvaryanityam akṣayam avyayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the ninefold abode from which the Kalpaga came forth, with supreme eightfold lordship, eternal, undecaying and imperishable.

अध्याय ५९

श्लोक 47

शश्वद्गुरुप्रणीतेन ध्यानयोगेन ये नराः ।ध्यायन्ति देवतां नित्यं ते सिद्धा यान्ति तत्पदम्

śaśvadgurupraṇītena dhyānayogena ye narāḥ / dhyāyanti devatāṃ nityaṃ te siddhā yānti tatpadam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Men who always meditate on the deity by the yoga of meditation taught by an eternal guru become perfected and go to that state.

अध्याय ५९

श्लोक 48

ये ऽभ्यसन्ति शिवज्ञानं नर्मदातीरम् आश्रिताः ।कामतृष्णाविनिर्मुक्तास् ते ऽपि यान्ति च तत्पुरम्

ye 'bhyasanti śivajñānaṃ narmadātīram āśritāḥ / kāmatṛṣṇāvinirmuktās te 'pi yānti ca tatpuram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Those who practise the knowledge of Shiva on the bank of the Narmada, freed from desire and craving, also go to that city.

अध्याय ५९

श्लोक 49

अप्य् एकदिवसं यावच् छिवध्यानपरायणः ।शिवधर्मपरस् तस्य धर्मस्यान्तो न विद्यते

apy ekadivasaṃ yāvac chivadhyānaparāyaṇaḥ / śivadharmaparas tasya dharmasyānto na vidyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

For one devoted to meditation on Shiva even for a single day, devoted to Shiva's dharma, there is no end to his dharma.

अध्याय ५९

श्लोक 50

योगधर्मसु सारत्वादभेद्यं पापमुद्गरैः ।वज्रतण्डुलवज् ज्ञेयं तस्मात् तस्य फलं महत्

yogadharmasu sāratvādabhedyaṃ pāpamudgaraiḥ / vajrataṇḍulavaj jñeyaṃ tasmāt tasya phalaṃ mahat

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Because it is the essence among the dharmas of yoga it cannot be broken by the hammers of sin; it is to be known like diamond grains, therefore its fruit is great.

अध्याय ५९

श्लोक 51

देहान्तेनैव धर्मेण स्थानमाद्यं शिवालयम् ।यत्रास्ते विपुलैर् भोगैः क्रीडन् कल्पायुतं नरः

dehāntenaiva dharmeṇa sthānamādyaṃ śivālayam / yatrāste vipulair bhogaiḥ krīḍan kalpāyutaṃ naraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By that dharma, at the end of the body, one reaches the first abode, Shiva's abode, where a man sports with abundant enjoyments for ten thousand kalpas;

अध्याय ५९

श्लोक 52

ततः कल्पायुतस्यान्ते स्थानं कौमारम् आप्नुयात् ।तत्रार्धसम्मितं कालं स क्रीडन् ससुखं वसेत्

tataḥ kalpāyutasyānte sthānaṃ kaumāram āpnuyāt / tatrārdhasammitaṃ kālaṃ sa krīḍan sasukhaṃ vaset

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

then at the end of ten thousand kalpas he reaches Kumara's abode, where he dwells happily sporting for half that time;

अध्याय ५९

श्लोक 53

तदन्ते विष्णुलोकं च संप्राप्य वसते पुनः ।ब्रह्मलोकं गतश् चान्ते तत्रापि वसते नरः

tadante viṣṇulokaṃ ca saṃprāpya vasate punaḥ / brahmalokaṃ gataś cānte tatrāpi vasate naraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

at its end he reaches Vishnu's world and dwells there again; at the end he goes to Brahma's world and dwells there too;

अध्याय ५९

श्लोक 54

ब्रह्मलोकपरिभ्रष्टो वसेच् छिवपुरे सुखम् ।तत् तस्माद् ब्रह्मविष्ण्वाद्यांल् लोकान् प्राप्नोत्य् अनुक्रमात्

brahmalokaparibhraṣṭo vasec chivapure sukham / tat tasmād brahmaviṣṇvādyāṃl lokān prāpnoty anukramāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

fallen from Brahma's world he dwells happily in Shiva's city; thus in order he reaches the worlds of Brahma, Vishnu and the rest.

अध्याय ५९

श्लोक 55

इत्य् एवं सर्वलोकेषु रमित्वा क्रमशस् ततः ।मनुष्यलोकम् आसाद्य शिवं रेवां समाश्रयेत्

ity evaṃ sarvalokeṣu ramitvā kramaśas tataḥ / manuṣyalokam āsādya śivaṃ revāṃ samāśrayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having thus delighted in all the worlds in order, reaching the world of men he should take refuge in Shiva and the Reva.

अध्याय ५९

श्लोक 56

मया ते कथिता ऽन्यत्र यानि दानानि भारत ।तानि सर्वे प्रशंसन्ति पर्वते ऽमरकण्टके

mayā te kathitā 'nyatra yāni dānāni bhārata / tāni sarve praśaṃsanti parvate 'marakaṇṭake

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The gifts I have told you of elsewhere, O Bharata — all of them are praised at the mountain Amarakantaka.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 59
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.