Skanda Purana· Skanda Purāṇa
62
अध्याय 62 / 116

Adhyaya 62

32 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ32 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ६२

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे रन्तिदेवोपाख्यानं नामैकषष्टितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ६२ रन्तिदेव उवाच: यथा शप्तास् तु ताः कन्यास् तासां नामानि कल्पग ।श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वेन केषु स्थानेषु पूजिता

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe rantidevopākhyānaṃ nāmaikaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 62 rantideva uvāca: yathā śaptās tu tāḥ kanyās tāsāṃ nāmāni kalpaga / śrotum icchāmi tattvena keṣu sthāneṣu pūjitā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then, one should go to the excellent Tlrtha named Karodisvara, O great king. O dear one, it was there that Danavas along with their followers were killed by the delighted Devas led by Indra who always thought of victory. The Danavas were killed in battle by the infuriated groups of Devas. Remember- ing again and again the previous enmity, sons and grandsons (of Danavas) too were killed.

अध्याय ६२

श्लोक 2

मार्कण्डेय उवाच: वाराणस्यां विशालाक्षी नैमिषे लिङ्गधारिणी ।प्रयागे ललितादेवी कामुका गन्धमादने

mārkaṇḍeya uvāca: vārāṇasyāṃ viśālākṣī naimiṣe liṅgadhāriṇī / prayāge lalitādevī kāmukā gandhamādane

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

In the morning he should then worship Tridasesvara. The idol (Lihga) should be bathed in Pancamrta and smeared with sandalpaste. He should with concentration offer worship with excellent sprouts (of Bilva tree) and flowers.

अध्याय ६२

श्लोक 3

मानसे कुमुदा नाम विश्वयोनिस् तथाम्बरे ।गोमन्ते गोमती नाम मन्दरे कामचारिणी

mānase kumudā nāma viśvayonis tathāmbare / gomante gomatī nāma mandare kāmacāriṇī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He shall be endowed with all piety. He shall be intelligent and have sons to perpetuate his line. The man shall be well-known all over the earth and long-lived. He will re- member the TIrtha once again, O excellent king, will go to that TIrtha, worship Kanxjksvara and attain the greatest goal.

अध्याय ६२

श्लोक 4

मदोत्कटा चैत्ररथे तपन्ती हस्तिनापुरे ।कान्यकुब्जे तथा गौरी प्रभा कमलपर्वते

madotkaṭā caitrarathe tapantī hastināpure / kānyakubje tathā gaurī prabhā kamalaparvate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Madotkata at Chaitraratha, Tapanti at Hastinapura, Gauri at Kanyakubja, Prabha on the Kamala mountain,

अध्याय ६२

श्लोक 5

एकाग्रे कीर्तिमत्याख्या विश्वा विश्वेश्वरे तथा ।पुष्करे पुरुहूतेति केदारे मार्गदायिनी

ekāgre kīrtimatyākhyā viśvā viśveśvare tathā / puṣkare puruhūteti kedāre mārgadāyinī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the one called Kirtimati at Ekagra, Vishva at Vishveshvara, Puruhuta at Pushkara, Margadayini at Kedara,

अध्याय ६२

श्लोक 6

नन्दा हिमवतः पृष्ठे गोकर्णे भद्रकार्णिका ।स्थानेश्वरे भवानीति बिल्वके बिल्वपत्रिका

nandā himavataḥ pṛṣṭhe gokarṇe bhadrakārṇikā / sthāneśvare bhavānīti bilvake bilvapatrikā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Nanda on the back of the Himalaya, Bhadrakarnika at Gokarna, Bhavani at Sthaneshvara, Bilvapatrika at Bilvaka,

अध्याय ६२

श्लोक 7

श्रीशैले माधवी नाम भद्रा भद्रेश्वरे तथा ।जया वाराहशैले तु कमला कमलालये

śrīśaile mādhavī nāma bhadrā bhadreśvare tathā / jayā vārāhaśaile tu kamalā kamalālaye

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the one named Madhavi at Shrishaila, Bhadra at Bhadreshvara, Jaya on the Varaha mountain, Kamala at Kamalalaya,

अध्याय ६२

श्लोक 8

रुद्रकोट्यां तु रुद्राणी कोटिः कालञ्जरे तथा ।महालिङ्गे तु कपिला माकोटे मुकुटेश्वरी

rudrakoṭyāṃ tu rudrāṇī koṭiḥ kālañjare tathā / mahāliṅge tu kapilā mākoṭe mukuṭeśvarī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Rudrani at Rudrakoti, Koti at Kalanjara, Kapila at Mahalinga, Mukuteshvari at Makota,

अध्याय ६२

श्लोक 9

शालग्रामे महादेवी शिवलिङ्गे जलप्रिया ।मायापुर्यां कुमारी तु सन्ताने ललिता तथा

śālagrāme mahādevī śivaliṅge jalapriyā / māyāpuryāṃ kumārī tu santāne lalitā tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Mahadevi at Shalagrama, Jalapriya at Shivalinga, Kumari at Mayapuri, Lalita at Santana,

अध्याय ६२

श्लोक 10

उत्पलाख्ये सहस्राक्षी हिरण्याक्षे महोत्पला ।तीर्थायां मङ्गला नाम विमला पुरुषोत्तमे

utpalākhye sahasrākṣī hiraṇyākṣe mahotpalā / tīrthāyāṃ maṅgalā nāma vimalā puruṣottame

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Sahasrakshi at Utpala, Mahotpala at Hiranyaksha, the one named Mangala at Tirtha, Vimala at Purushottama,

अध्याय ६२

श्लोक 11

विपाशायाममोघाक्षी पाटला पुण्ड्रवर्धने ।नारायणी सुपार्श्वे च त्रिकूटे भद्रसुन्दरी

vipāśāyāmamoghākṣī pāṭalā puṇḍravardhane / nārāyaṇī supārśve ca trikūṭe bhadrasundarī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Amoghakshi on the Vipasha, Patala at Pundravardhana, Narayani at Suparshva, Bhadrasundari at Trikuta,

अध्याय ६२

श्लोक 12

विपुले विपुला नाम कल्याणी प्रलयाचले ।कोटीविकोटि तीर्थे तु यमुनायां मृगावती

vipule vipulā nāma kalyāṇī pralayācale / koṭīvikoṭi tīrthe tu yamunāyāṃ mṛgāvatī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the one named Vipula at Vipula, Kalyani on the Pralaya mountain, Koti and Vikoti at the holy place, Mrigavati on the Yamuna,

अध्याय ६२

श्लोक 13

करवीरे महालक्ष्मीर् उमादेवी विनायके ।आरोग्या वैद्यनाथे तु महाकाले महेश्वरी

karavīre mahālakṣmīr umādevī vināyake / ārogyā vaidyanāthe tu mahākāle maheśvarī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Mahalakshmi at Karavira, the goddess Uma at Vinayaka, Arogya at Vaidyanatha, Maheshvari at Mahakala,

अध्याय ६२

श्लोक 14

अभया कृष्णतीर्थे तु अमृता विन्ध्यकन्दरे ।माण्डव्ये माण्डुका नाम स्वाहा माहेश्वरे पुरे

abhayā kṛṣṇatīrthe tu amṛtā vindhyakandare / māṇḍavye māṇḍukā nāma svāhā māheśvare pure

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Abhaya at Krishnatirtha, Amrita in the caves of the Vindhya, the one named Manduka at Mandavya, Svaha in the city of Maheshvara,

अध्याय ६२

श्लोक 15

छागलम्बा प्रचण्डे च चण्डिका ऽमरकण्टके ।सोमेश्वरे वराही तु प्रभासे पुष्करावती

chāgalambā pracaṇḍe ca caṇḍikā 'marakaṇṭake / someśvare varāhī tu prabhāse puṣkarāvatī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Chhagalamba at Prachanda, Chandika at Amarakantaka, Varahi at Someshvara, Pushkaravati at Prabhasa,

अध्याय ६२

श्लोक 16

देवमाता सरस्वत्यां पारा पारावते तथा ।महालये महाभागा पयोष्ण्यां पिङ्गलेश्वरी

devamātā sarasvatyāṃ pārā pārāvate tathā / mahālaye mahābhāgā payoṣṇyāṃ piṅgaleśvarī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Devamata on the Sarasvati, Para at Paravata, Mahabhaga at Mahalaya, Pingaleshvari on the Payoshni,

अध्याय ६२

श्लोक 17

संहिता कृतशौचे तु कार्त्तिकेये तु शाङ्करी ।उत्पला वर्षके लोला सुभद्रा शोणसङ्गमे

saṃhitā kṛtaśauce tu kārttikeye tu śāṅkarī / utpalā varṣake lolā subhadrā śoṇasaṅgame

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Samhita at Kritashaucha, Shankari at Kartikeya, Utpala at Varshaka, Lola, Subhadra at the confluence of the Shona,

अध्याय ६२

श्लोक 18

मालासिद्धतले लक्ष्मीरनन्ता भारताश्रमे ।जालन्धरे सिद्धमुखी तारा किष्किन्धपर्वते

mālāsiddhatale lakṣmīranantā bhāratāśrame / jālandhare siddhamukhī tārā kiṣkindhaparvate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Lakshmi at Malasiddhatala, Ananta at the Bharata hermitage, Siddhamukhi at Jalandhara, Tara on the Kishkindha mountain,

अध्याय ६२

श्लोक 19

देवदारुवने पुष्टिर् मेधा कश्मीरमण्डले ।भीमादेवी हिमाद्रौ तु तुष्टिर् वस्त्रेश्वरे तथा

devadāruvane puṣṭir medhā kaśmīramaṇḍale / bhīmādevī himādrau tu tuṣṭir vastreśvare tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Pushti in Devadaruvana, Medha in the region of Kashmir, the goddess Bhima in the Himalaya, Tushti at Vastreshvara,

अध्याय ६२

श्लोक 20

कपालमोचने सिद्धिर् माता कायावरोहणे ।शङ्खोद्धारे धृतिर् नाम ध्वनिः पिण्डारके तथा

kapālamocane siddhir mātā kāyāvarohaṇe / śaṅkhoddhāre dhṛtir nāma dhvaniḥ piṇḍārake tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Siddhi at Kapalamochana, Mata at Kayavarohana, the one named Dhriti at Shankhoddhara, Dhvani at Pindaraka,

अध्याय ६२

श्लोक 21

कला तु चन्द्रभागायाम् अक्षोदे शिवधारिणी ।वैजयन्त्य् अमृता नाम बदर्याम् ओषधी तथा

kalā tu candrabhāgāyām akṣode śivadhāriṇī / vaijayanty amṛtā nāma badaryām oṣadhī tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Kala on the Chandrabhaga, Shivadharini at Akshoda, the one named Amrita at Vaijayanti, and Oshadhi at Badari,

अध्याय ६२

श्लोक 22

ओषधी चोत्तरकुरौ कुशद्वीपे कुशोदका ।मन्मथा हिमकूटे तु प्रमते सत्यवादिनी

oṣadhī cottarakurau kuśadvīpe kuśodakā / manmathā himakūṭe tu pramate satyavādinī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Oshadhi in Uttarakuru, Kushodaka in Kushadvipa, Manmatha at Himakuta, Satyavadini at Pramata,

अध्याय ६२

श्लोक 23

अश्वत्थे वन्दिनी नाम निधिर्वैश्रवणे तथा ।गायत्री वेदवदने पार्वती शिवसन्निधौ

aśvatthe vandinī nāma nidhirvaiśravaṇe tathā / gāyatrī vedavadane pārvatī śivasannidhau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the one named Vandini at Ashvattha, Nidhi at Vaishravana, Gayatri in the mouth of the Veda, Parvati in Shiva's presence,

अध्याय ६२

श्लोक 24

देवलोके तथेन्द्राणी ब्रह्मणास्ये सरस्वती ।सूर्यबिम्बे प्रभा नाम मातृका वैष्णवी तथा

devaloke tathendrāṇī brahmaṇāsye sarasvatī / sūryabimbe prabhā nāma mātṛkā vaiṣṇavī tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

likewise Indrani in the world of the gods, Sarasvati in Brahma's mouth, the one named Prabha in the orb of the sun, and the mother Vaishnavi.

अध्याय ६२

श्लोक 25

अरुन्धती सतीनां च अप्सरस्सु तिलोत्तमा ।चितिर्ब्रह्मकला नाम शक्तिः सर्वशरीरिणाम्

arundhatī satīnāṃ ca apsarassu tilottamā / citirbrahmakalā nāma śaktiḥ sarvaśarīriṇām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Arundhati among chaste women, Tilottama among the apsarases, and Chiti, the one named Brahmakala, the power of all embodied beings.

अध्याय ६२

श्लोक 26

एतद् उद्देशतः प्रोक्तं नामाष्टशतम् उत्तमम् ।अष्टोत्तरं तु तीर्थानां शतम् एकं ह्य् उदाहृतम्

etad uddeśataḥ proktaṃ nāmāṣṭaśatam uttamam / aṣṭottaraṃ tu tīrthānāṃ śatam ekaṃ hy udāhṛtam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This excellent list of a hundred and eight names has been told by way of indication; a hundred and eight holy places are declared.

अध्याय ६२

श्लोक 27

यः पठेत् प्रातरुत्थाय स याति परमां गतिम् ।एषु तीर्थेषु ये स्नात्वा एताः पश्यान्ति मानवाः

yaḥ paṭhet prātarutthāya sa yāti paramāṃ gatim / eṣu tīrtheṣu ye snātvā etāḥ paśyānti mānavāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever recites it on rising at dawn goes to the supreme goal. The men who bathe at these holy places and see these goddesses

अध्याय ६२

श्लोक 28

सर्वपापविनिर्मुक्तास् ते यान्ति परमां गतिम् ।यः करोति तनुत्यागम् उमास्थानेषु मानवः

sarvapāpavinirmuktās te yānti paramāṃ gatim / yaḥ karoti tanutyāgam umāsthāneṣu mānavaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

are freed from all sins and go to the supreme goal. The man who gives up his body at Uma's abodes

अध्याय ६२

श्लोक 29

स भित्त्वा ब्रह्मसदनं पदमाप्नोति शाङ्करम् ।नामाष्टकशतं यस् तु श्रावयेच् छिवसन्निधौ

sa bhittvā brahmasadanaṃ padamāpnoti śāṅkaram / nāmāṣṭakaśataṃ yas tu śrāvayec chivasannidhau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

pierces through Brahma's abode and reaches Shankara's state. Whoever recites the hundred and eight names in Shiva's presence

अध्याय ६२

श्लोक 30

तृतीयायां तथाष्टम्यां बहुपुत्रो भवेन् नरः ।गोदाने श्राद्धकाले च विवाहे मङ्गले तथा

tṛtīyāyāṃ tathāṣṭamyāṃ bahuputro bhaven naraḥ / godāne śrāddhakāle ca vivāhe maṅgale tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

on the third and eighth days becomes a man with many sons; reciting it at the gift of a cow, at the time of shraddha, at a wedding and in auspicious rites,

अध्याय ६२

श्लोक 31

देवार्चनविधौ वापि पठन् ब्रह्मत्वम् आप्नुयात् ।श्रुत्वैतत् स्तोत्रमतुलं नमस्कृत्य च पर्वतम्

devārcanavidhau vāpi paṭhan brahmatvam āpnuyāt / śrutvaitat stotramatulaṃ namaskṛtya ca parvatam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

or in the rite of worshipping the gods, one attains Brahma-hood. Having heard this incomparable hymn and bowed to the mountain,

अध्याय ६२

श्लोक 32

राजा स्वपितृमोक्षाय यज्ञार्थं प्राह कल्पगम् ।कस्मिंस् तीर्थे भवेद् यज्ञः पितॄणां मोक्षदायकः

rājā svapitṛmokṣāya yajñārthaṃ prāha kalpagam / kasmiṃs tīrthe bhaved yajñaḥ pitṝṇāṃ mokṣadāyakaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the king, for the release of his ancestors and for the sake of a sacrifice, said to the Kalpaga: "At what holy place would a sacrifice give release to the ancestors?"

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 62
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.