Skanda Purana· Skanda Purāṇa
64
अध्याय 64 / 116

Adhyaya 64

30 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ30 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ६४

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे कुब्जामाहात्म्ये त्रिषष्टितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ६४ मार्कण्डेय उवाच: अथान्यत् कथयिष्यामि तीर्थं तीर्थवरं शुभम् ।याम्यप्रदेशे रेवाया आश्रमः सुरपूजितः

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe kubjāmāhātmye triṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 64 mārkaṇḍeya uvāca: athānyat kathayiṣyāmi tīrthaṃ tīrthavaraṃ śubham / yāmyapradeśe revāyā āśramaḥ surapūjitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then, O great king, one should go to the highly splendid Tirtha, the excellent Agastyesvara (created) for the sake of the destruction of the sins of men.

अध्याय ६४

श्लोक 2

सुवर्णद्वीपपविख्यातो देवद्रोणीसमावृतः ।हारीतो गौतमो विष्णुः सावर्णिः कौशिकस् तथा

suvarṇadvīpapavikhyāto devadroṇīsamāvṛtaḥ / hārīto gautamo viṣṇuḥ sāvarṇiḥ kauśikas tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Renowned as Suvarnadvipa, surrounded by the divine valley — Harita, Gautama, Vishnu, Savarni and Kaushika,

अध्याय ६४

श्लोक 3

एते चान्ये च बहवो मुनयः शंसितव्रताः ।मासोपवासिनः केचिद् अन्ये पक्षोपवासिनः

ete cānye ca bahavo munayaḥ śaṃsitavratāḥ / māsopavāsinaḥ kecid anye pakṣopavāsinaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

these and many other sages of praised vows; some fasting for a month, others fasting for a fortnight,

अध्याय ६४

श्लोक 4

चान्द्रायणपराश् चान्ये तथान्ये कृच्छ्रचारिणः ।फलमूलाशिनः केचित् तथान्ये वायुभक्षकाः

cāndrāyaṇaparāś cānye tathānye kṛcchracāriṇaḥ / phalamūlāśinaḥ kecit tathānye vāyubhakṣakāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

others devoted to the chandrayana, others practising the krichchhra; some living on fruits and roots, others living on air,

अध्याय ६४

श्लोक 5

कणधूमं पिबन्त्य् अन्ये जलाहारास् तथा परे ।एकपादाः स्थिताः केचिद् अन्ये चार्धपदाः स्थिताः

kaṇadhūmaṃ pibanty anye jalāhārās tathā pare / ekapādāḥ sthitāḥ kecid anye cārdhapadāḥ sthitāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

others drinking the smoke of grain, others living on water; some standing on one foot, others standing on half a foot,

अध्याय ६४

श्लोक 6

दन्तोलूखलिनः केचिदन्ये सूर्यावलोकिनः ।ब्राह्मणाश् च ब्रह्मविदः श्रुतिस्मृतिविशारदाः

dantolūkhalinaḥ kecidanye sūryāvalokinaḥ / brāhmaṇāś ca brahmavidaḥ śrutismṛtiviśāradāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

some using their teeth as a mortar, others gazing at the sun; and brahmins who know Brahman, skilled in Shruti and Smriti,

अध्याय ६४

श्लोक 7

इतिहासपुराणानि मोक्षोपायविचिन्तकाः ।अग्निहोत्रपरा नित्यं जपयज्ञक्रियापराः

itihāsapurāṇāni mokṣopāyavicintakāḥ / agnihotraparā nityaṃ japayajñakriyāparāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

reflecting on the Itihasas and Puranas and the means of liberation, ever devoted to the agnihotra, devoted to japa, sacrifice and rites —

अध्याय ६४

श्लोक 8

वेदध्वनितनिर्घोषैस् तारयन्ति जगत्त्रयम् ।न तस्मिन् संचरेत् पापं तमः सूर्योदये यथा

vedadhvanitanirghoṣais tārayanti jagattrayam / na tasmin saṃcaret pāpaṃ tamaḥ sūryodaye yathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with the resounding of Vedic recitation they carry the three worlds across. Sin cannot move there, as darkness at sunrise.

अध्याय ६४

श्लोक 9

मेकलादक्षिणे तीरे ब्रह्मलोक इव स्थितः ।आम्रजम्बूकदम्बैश् च कपित्थैर् बिल्वदाडिमैः

mekalādakṣiṇe tīre brahmaloka iva sthitaḥ / āmrajambūkadambaiś ca kapitthair bilvadāḍimaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On the southern bank of the Mekala it stands like Brahma's world, with mango, jambu, kadamba, kapittha, bilva and pomegranate,

अध्याय ६४

श्लोक 10

कदलीबीजपूराद्यैर् जम्बीरैः पनसैस् तथा ।न्यग्रोधबदरैर् मुख्यैर् बहुवृक्षविभूषितम्

kadalībījapūrādyair jambīraiḥ panasais tathā / nyagrodhabadarair mukhyair bahuvṛkṣavibhūṣitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

banana, citron and the like, jambira and jackfruit, adorned with many trees, chief among them banyan and badari,

अध्याय ६४

श्लोक 11

पुन्नागैर् नागबकुलैर् अशोकैस् तिलकैस् तथा ।मन्दारैश् चम्पकैश् चाम्रातकैर् नीलोत्पलोत्पलैः

punnāgair nāgabakulair aśokais tilakais tathā / mandāraiś campakaiś cāmrātakair nīlotpalotpalaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with punnaga, nagabakula, ashoka and tilaka, mandara, champaka, amrataka, blue lotuses and lotuses,

अध्याय ६४

श्लोक 12

पत्रपुष्पफलोपेतैर् वृक्षैः सर्वैर् अलंकृतम् ।नानापक्षिगणोपेतं सिद्धगन्धर्वसेवितम्

patrapuṣpaphalopetair vṛkṣaiḥ sarvair alaṃkṛtam / nānāpakṣigaṇopetaṃ siddhagandharvasevitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

adorned with all trees furnished with leaves, flowers and fruits, with many hosts of birds, frequented by siddhas and gandharvas.

अध्याय ६४

श्लोक 13

व्याहरत्यण्डजाः सर्वे मानुषाणां गिरा नृप ।एतद् गुणसमायुक्तं सुवर्णद्वीपम् उत्तमम्

vyāharatyaṇḍajāḥ sarve mānuṣāṇāṃ girā nṛpa / etad guṇasamāyuktaṃ suvarṇadvīpam uttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

All the birds speak with the speech of men, O king; endowed with these qualities is the excellent Suvarnadvipa.

अध्याय ६४

श्लोक 14

स्वायम्भुवे ऽन्तरे राजन्न् आदिकल्पे कृते युगे ।अर्चनाद् देवदेवस्य सुवर्णद्वीपवासिनः

svāyambhuve 'ntare rājann ādikalpe kṛte yuge / arcanād devadevasya suvarṇadvīpavāsinaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

In the Svayambhuva Manvantara, O king, in the first kalpa, in the Krita age, by worshipping the god of gods, the dwellers of Suvarnadvipa,

अध्याय ६४

श्लोक 15

अपहाय तमः कृत्स्नं लोके क्रीडन्ति शाङ्करे ।पितॄणाम् अन्नदानेन तिलतोयप्रदानतः

apahāya tamaḥ kṛtsnaṃ loke krīḍanti śāṅkare / pitṝṇām annadānena tilatoyapradānataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

casting off all darkness, sport in Shankara's world. By the gift of food to the ancestors and the gift of sesame water,

अध्याय ६४

श्लोक 16

मलापकर्षणं कृत्वा वसन्ति ब्रह्मणः पुरे ।पुण्यायां भूपकार्तिक्यां सर्वतीर्थफलप्रदः

malāpakarṣaṇaṃ kṛtvā vasanti brahmaṇaḥ pure / puṇyāyāṃ bhūpakārtikyāṃ sarvatīrthaphalapradaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

having removed their impurity, they dwell in Brahma's city. On the holy full moon of Kartika, O king, it grants the fruit of all holy places.

अध्याय ६४

श्लोक 17

नैतत् पश्यन्ति मनुजाः कलौ मायाविमोहिताः ।कल्पगा याम्यभागे तु तीर्थकोटिरनेकधा

naitat paśyanti manujāḥ kalau māyāvimohitāḥ / kalpagā yāmyabhāge tu tīrthakoṭiranekadhā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Men in the Kali age, deluded by maya, do not see this. On the southern side of the Kalpaga are crores of holy places in many ways;

अध्याय ६४

श्लोक 18

प्रसिद्धं सिद्धमुनिभिर् ज्ञायते केवलं हि तत् ।नास्तिकैर् भिन्नमर्यादैः पुराणस्मृतिनिन्दकैः

prasiddhaṃ siddhamunibhir jñāyate kevalaṃ hi tat / nāstikair bhinnamaryādaiḥ purāṇasmṛtinindakaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

it is renowned among perfected sages and known only to them. By unbelievers who have broken the bounds, revilers of the Puranas and Smritis,

अध्याय ६४

श्लोक 19

तैलाभ्यक्तैर् न वेदोक्तकरै रेवातटे तथा ।कलिमायाविमूढैश् च स्थानं तन्न प्रदृश्यते

tailābhyaktair na vedoktakarai revātaṭe tathā / kalimāyāvimūḍhaiś ca sthānaṃ tanna pradṛśyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

anointed with oil, not doing what the Veda enjoins on the bank of the Reva, deluded by the maya of Kali, that place is not seen.

अध्याय ६४

श्लोक 20

हिरण्यगर्भास्थाने तु यस्मिन् वहति कल्पगा ।यज्ञगर्भेश्वरं नाम शिवलिङ्गं प्रकीर्तितम्

hiraṇyagarbhāsthāne tu yasmin vahati kalpagā / yajñagarbheśvaraṃ nāma śivaliṅgaṃ prakīrtitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

At the place of Hiranyagarbha, where the Kalpaga flows, the Shiva linga named Yajnagarbheshvara is proclaimed,

अध्याय ६४

श्लोक 21

पूज्यते सिद्धगन्धर्वैः सुरासुरमहोरगैः ।यत्र वैवस्वतो राजा सूर्यपुत्रो महायशाः

pūjyate siddhagandharvaiḥ surāsuramahoragaiḥ / yatra vaivasvato rājā sūryaputro mahāyaśāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

worshipped by siddhas, gandharvas, gods, asuras and great serpents, where King Vaivasvata, the greatly famous son of the Sun,

अध्याय ६४

श्लोक 22

तस्य तीर्थस्य माहात्म्याच् चन्द्रबिम्बाननो ऽभवत् ।चैत्रस्यैव तु मासस्य शुक्लपक्षे नराधिप

tasya tīrthasya māhātmyāc candrabimbānano 'bhavat / caitrasyaiva tu māsasya śuklapakṣe narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by the greatness of that holy place became moon-faced. In the month of Chaitra, in the bright fortnight, lord of men,

अध्याय ६४

श्लोक 23

चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां यत्र सन्निहितो हरः ।तिलोदकप्रदानेन पिण्डदानेन भारत

caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ yatra sannihito haraḥ / tilodakapradānena piṇḍadānena bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

on the fourteenth and the full moon, when Hara is present there, by giving sesame water and pindas, O Bharata,

अध्याय ६४

श्लोक 24

पितॄन् समुद्धरेत् तत्र नरकाद् भूरिदक्षिणः ।निवसेद् वैष्णवे लोके यावच् चन्द्रार्कदर्शनम्

pitṝn samuddharet tatra narakād bhūridakṣiṇaḥ / nivased vaiṣṇave loke yāvac candrārkadarśanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one who gives abundant fees raises the ancestors from hell there and dwells in Vishnu's world as long as the moon and sun are seen.

अध्याय ६४

श्लोक 25

तत्र यद्दीयते दानं कुरुक्षेत्रसमं हि तत् ।प्राणत्यागे कृते तत्र न पश्यन्ति यमालयम्

tatra yaddīyate dānaṃ kurukṣetrasamaṃ hi tat / prāṇatyāge kṛte tatra na paśyanti yamālayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whatever gift is given there equals Kurukshetra; those who give up life there do not see Yama's abode.

अध्याय ६४

श्लोक 26

रेवाया उत्तरे कूले पर्यङ्को नाम पर्वतः ।स च विन्ध्यसुतः श्रीमान् सर्वदेवमयः शुभः

revāyā uttare kūle paryaṅko nāma parvataḥ / sa ca vindhyasutaḥ śrīmān sarvadevamayaḥ śubhaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On the northern bank of the Reva is the mountain named Paryanka, a glorious son of the Vindhya, made of all gods, auspicious.

अध्याय ६४

श्लोक 27

तत्र पापहरो विष्णुः स्वयं तिष्ठति केशवः ।नरपापहरो यस् तु नर्मदातटम् आश्रितः

tatra pāpaharo viṣṇuḥ svayaṃ tiṣṭhati keśavaḥ / narapāpaharo yas tu narmadātaṭam āśritaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There Keshava himself stands as Vishnu the remover of sin, remover of men's sin, resting on the bank of the Narmada.

अध्याय ६४

श्लोक 28

तत्र स्नात्वा महाराज गोसहस्रफलं लभेत् ।तर्पिताः पितरस् तस्य तृप्ता यान्ति हरेः पुरम्

tatra snātvā mahārāja gosahasraphalaṃ labhet / tarpitāḥ pitaras tasya tṛptā yānti hareḥ puram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Bathing there, great king, one gains the fruit of a thousand cows; his ancestors, satisfied, go content to Hari's city.

अध्याय ६४

श्लोक 29

एकादशीं द्वादशीं वा तत्र यः कुरुते नरः ।न तस्य पुनरावृत्तिर् मर्त्यलोके दुरासदे

ekādaśīṃ dvādaśīṃ vā tatra yaḥ kurute naraḥ / na tasya punarāvṛttir martyaloke durāsade

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The man who observes the eleventh or twelfth day there has no return to the hard-to-bear mortal world.

अध्याय ६४

श्लोक 30

क्रोशमात्रप्रमाणं च हरिक्षेत्रं प्रकीर्तितम् ।अपमृत्युमृता ये च ते यान्ति परमां गतिम्

krośamātrapramāṇaṃ ca harikṣetraṃ prakīrtitam / apamṛtyumṛtā ye ca te yānti paramāṃ gatim

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hari's field is declared to be a krosha in extent; those who died by untimely death go to the supreme goal.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 64
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.