Skanda Purana· Skanda Purāṇa
68
अध्याय 68 / 116

Adhyaya 68

65 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ65 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ६८

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे वागीश्वराख्यान नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ६८ मार्कण्डेय उवाच: प्रतिग्रहग्रहग्रस्ता लोभमोहविमोहिताः ।मज्जन्ति नरके घोरे यत्र गत्वा न निर्गताः

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe vāgīśvarākhyāna nāma saptaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 68 mārkaṇḍeya uvāca: pratigrahagrahagrastā lobhamohavimohitāḥ / majjanti narake ghore yatra gatvā na nirgatāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then one should go to the Tirtha of Dhanada, O Yudhisthira. It is on the southern bank of Narmada and it causes the destruction of all sins. There is no doubt about this that the benefit of all the Tlrthas is obtained there.

अध्याय ६८

श्लोक 2

सफला वेदयज्ञाश् च तीर्थयात्रा च भारत ।तथा क्लिश्यन्ति चात्मानं प्रतिग्रहपरा नराः

saphalā vedayajñāś ca tīrthayātrā ca bhārata / tathā kliśyanti cātmānaṃ pratigrahaparā narāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Fruitful are Vedic sacrifices and pilgrimage to holy places, O Bharata; yet men intent on receiving gifts torment themselves.

अध्याय ६८

श्लोक 3

दाता च याचकश् चैव कराभ्याम् एव सूचितौ ।अथो गच्छेद् ग्रहीता तु दाता गच्छति चोर्द्ध्वतः

dātā ca yācakaś caiva karābhyām eva sūcitau / atho gacched grahītā tu dātā gacchati corddhvataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The giver and the beggar are indicated by their very hands: the receiver goes down and the giver goes up.

अध्याय ६८

श्लोक 4

सहस्रावर्तकं नाम तीर्थं पापप्रणाशनम् ।तत्र स्नातस्य विधिवद् वृषोत्सर्गफलं भवेत्

sahasrāvartakaṃ nāma tīrthaṃ pāpapraṇāśanam / tatra snātasya vidhivad vṛṣotsargaphalaṃ bhavet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The holy place named Sahasravartaka destroys sin; for one who bathes there according to rule there is the fruit of releasing a bull;

अध्याय ६८

श्लोक 5

आसप्तमं कुलं चैव पुनीते ना ऽत्र संशयः ।रेवाया उत्तरे कूले सहस्रायुधसंख्यया

āsaptamaṃ kulaṃ caiva punīte nā 'tra saṃśayaḥ / revāyā uttare kūle sahasrāyudhasaṃkhyayā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

it purifies seven generations of one's family, no doubt. On the northern bank of the Reva, a thousand weapons in number,

अध्याय ६८

श्लोक 6

ततश् चान्ते महाभाग काराया वनम् उत्तमम् ।अग्निष्टोमफलं यत्र स्नात्वा स्वर्गं च गच्छति

tataś cānte mahābhāga kārāyā vanam uttamam / agniṣṭomaphalaṃ yatra snātvā svargaṃ ca gacchati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and at its end, fortunate one, is the excellent forest of Kara, where one gains the fruit of the agnishtoma and, having bathed, goes to heaven.

अध्याय ६८

श्लोक 7

रेवाया उत्तरे भागे तीर्थ परमशोभनम् ।सौगन्धिकं वनं नाम ब्रह्मचारिशुचिव्रताः

revāyā uttare bhāge tīrtha paramaśobhanam / saugandhikaṃ vanaṃ nāma brahmacāriśucivratāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On the northern side of the Reva is a most splendid holy place, the forest named Saugandhika; celibates of pure vows,

अध्याय ६८

श्लोक 8

सिषिचुः पितरस् तत् तु ब्रह्माद्याः सुतपोधनाः ।सिद्धचारणगन्धर्वाः सकिन्नरमहोरगाः

siṣicuḥ pitaras tat tu brahmādyāḥ sutapodhanāḥ / siddhacāraṇagandharvāḥ sakinnaramahoragāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the ancestors, Brahma and the other great ascetics, siddhas, charanas, gandharvas, kinnaras and great serpents sprinkled it;

अध्याय ६८

श्लोक 9

प्रविश्य तद् वनं मर्त्यः सर्वपापात् प्रमुच्यते ।ततः सरस्वती चास्ति नदीनाम् उत्तमा नदी

praviśya tad vanaṃ martyaḥ sarvapāpāt pramucyate / tataḥ sarasvatī cāsti nadīnām uttamā nadī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

entering that forest a mortal is freed from all sin. Then there is the Sarasvati, best of rivers,

अध्याय ६८

श्लोक 10

लक्ष्या देवसुता राजन् महापुण्या प्रकीर्तिता ।तत्र स्नानं प्रकुर्वीत मानवो नृपते जले

lakṣyā devasutā rājan mahāpuṇyā prakīrtitā / tatra snānaṃ prakurvīta mānavo nṛpate jale

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Lakshya, daughter of the gods, O king, declared most holy; a man should bathe in its water, O king,

अध्याय ६८

श्लोक 11

तर्पयित्वा पितॄन् देवान् अश्वमेधफलं लभेत् ।ईशानाध्युषितं नाम तत्र तीर्थं सुदुर्लभम्

tarpayitvā pitṝn devān aśvamedhaphalaṃ labhet / īśānādhyuṣitaṃ nāma tatra tīrthaṃ sudurlabham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and having satisfied the ancestors and gods gains the fruit of a horse sacrifice. The holy place named Ishanadhyushita there is very rare;

अध्याय ६८

श्लोक 12

तत्र स्नात्वा व्यतीपाते संक्रान्तौ ग्रहणे नरः ।सहस्रकपिलादाने वाजिमेधे च यत्फलम्

tatra snātvā vyatīpāte saṃkrāntau grahaṇe naraḥ / sahasrakapilādāne vājimedhe ca yatphalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

bathing there at vyatipata, the solar transit or an eclipse, a man gains the fruit of giving a thousand tawny cows and of a horse sacrifice.

अध्याय ६८

श्लोक 13

सुगन्धां छातकुम्भाश् च पञ्चयज्ञांश् च भारत ।अभिगम्य नरश्रेष्ठ स्वर्गलोके महीयते

sugandhāṃ chātakumbhāś ca pañcayajñāṃś ca bhārata / abhigamya naraśreṣṭha svargaloke mahīyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Going to Sugandha, Shatakumbha and the Five Sacrifices, O Bharata, best of men, one is honoured in the world of heaven.

अध्याय ६८

श्लोक 14

त्रिशूलाख्यं तु तत्रैव तीर्थम् आसाद्य भारत ।तत्राभिषेकं यः कुर्याद् अर्चयेत् पितृदैवतम्

triśūlākhyaṃ tu tatraiva tīrtham āsādya bhārata / tatrābhiṣekaṃ yaḥ kuryād arcayet pitṛdaivatam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Reaching right there the holy place called Trishula, O Bharata, whoever bathes there and worships the ancestors and gods

अध्याय ६८

श्लोक 15

गणेशत्वं स लभते त्यक्त्वा देहं न संशयः ।ततो गच्छेन् महाराज ब्रह्मस्थानम् अनुत्तमम्

gaṇeśatvaṃ sa labhate tyaktvā dehaṃ na saṃśayaḥ / tato gacchen mahārāja brahmasthānam anuttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

attains lordship of the ganas on leaving the body, no doubt. Then one should go, great king, to the unsurpassed Brahmasthana,

अध्याय ६८

श्लोक 16

रेवाया उत्तरे कूले कामभोगफलप्रदम् ।ब्रह्मोदम् इति विख्यातं प्रकाश्यं भुवि भारत

revāyā uttare kūle kāmabhogaphalapradam / brahmodam iti vikhyātaṃ prakāśyaṃ bhuvi bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

on the northern bank of the Reva, giving the fruit of desires and enjoyments, renowned as Brahmoda, conspicuous on earth, O Bharata.

अध्याय ६८

श्लोक 17

तत्र सप्तर्षयः प्राप्ताः स्नानार्थं भरतर्षभ ।कपिञ्जलो मुनिश्रेष्ठो हव्यवाहश् च भारत

tatra saptarṣayaḥ prāptāḥ snānārthaṃ bharatarṣabha / kapiñjalo muniśreṣṭho havyavāhaś ca bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There the seven sages came to bathe, bull of the Bharatas; Kapinjala, best of sages, Havyavaha, O Bharata,

अध्याय ६८

श्लोक 18

भगवान् देवयानश् च विश्वावसुमहामुनिः ।अस्य तीर्थस्य माहात्म्याद् ब्रह्मलोकम् अवाप्नुयुः

bhagavān devayānaś ca viśvāvasumahāmuniḥ / asya tīrthasya māhātmyād brahmalokam avāpnuyuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the blessed Devayana and the great sage Vishvavasu attained Brahma's world by the greatness of this holy place.

अध्याय ६८

श्लोक 19

पितरः श्राद्धदानेन प्रयाता ब्रह्मणः पुरम् ।उदुम्बरस्य कृत्वा तु विधिवद् दर्शनं ततः

pitaraḥ śrāddhadānena prayātā brahmaṇaḥ puram / udumbarasya kṛtvā tu vidhivad darśanaṃ tataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By the gift of shraddha the ancestors went to Brahma's city. Having duly beheld the udumbara,

अध्याय ६८

श्लोक 20

अन्तर्द्धानम् अवाप्नोति तपसा दग्धकिल्बिषः ।ततो गच्छेन् महाराज शङ्करं लोकशङ्करम्

antarddhānam avāpnoti tapasā dagdhakilbiṣaḥ / tato gacchen mahārāja śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one attains invisibility, one's sin burned away by austerity. Then one should go, great king, to Shankara, who brings good to the world.

अध्याय ६८

श्लोक 21

कृष्णपक्षे चतुर्दश्याम् अभिगम्य वृषध्वजम् ।लभते सर्वकामांश् च स्वर्गलोकं हि गच्छति

kṛṣṇapakṣe caturdaśyām abhigamya vṛṣadhvajam / labhate sarvakāmāṃś ca svargalokaṃ hi gacchati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Going to the bull-bannered one on the fourteenth of the dark fortnight, one obtains all desires and goes to the world of heaven.

अध्याय ६८

श्लोक 22

नर्मदायाम्यभागे तु गोप्याद् गोप्यतर महत् ।सिद्धलिङ्गं मणिमयं न तत्पश्यन्ति मानवाः

narmadāyāmyabhāge tu gopyād gopyatara mahat / siddhaliṅgaṃ maṇimayaṃ na tatpaśyanti mānavāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On the southern side of the Narmada is a great Siddhalinga of gems, more secret than the secret, which men do not see;

अध्याय ६८

श्लोक 23

नागेन्द्रसुरसिद्धैश् च नागकन्याभिर् अर्च्यते ।सपादकोटिस्तीर्थानां शङ्करे कुरुनन्दन

nāgendrasurasiddhaiś ca nāgakanyābhir arcyate / sapādakoṭistīrthānāṃ śaṅkare kurunandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

it is worshipped by the lords of serpents, gods, siddhas and naga maidens; a crore and a quarter of holy places are at Shankara, delight of the Kurus.

अध्याय ६८

श्लोक 24

वसूनामाश्रमं पुण्यं मुनीनां ब्रह्मचारिणाम् ।शिवभक्तिपराणांच कन्दमूलफलाशिनाम्

vasūnāmāśramaṃ puṇyaṃ munīnāṃ brahmacāriṇām / śivabhaktiparāṇāṃca kandamūlaphalāśinām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The holy hermitage of the Vasus, of celibate sages devoted to Shiva, living on bulbs, roots and fruits —

अध्याय ६८

श्लोक 25

पितॄणाम् अक्षया तृप्तिस् तिलतोयप्रदानतः ।मुदा परमया युक्तो दाता याति शिवालयम्

pitṝṇām akṣayā tṛptis tilatoyapradānataḥ / mudā paramayā yukto dātā yāti śivālayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by giving sesame water there the ancestors' satisfaction is imperishable; the giver, filled with supreme joy, goes to Shiva's abode.

अध्याय ६८

श्लोक 26

ध्रुवो धरश् च सोमश् च सावित्रश् चानलो ऽनिलः ।प्रत्यूषश् च प्रभासश् च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिता

dhruvo dharaś ca somaś ca sāvitraś cānalo 'nilaḥ / pratyūṣaś ca prabhāsaś ca vasavo 'ṣṭau prakīrtitā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Dhruva, Dhara, Soma, Savitra, Anala, Anila, Pratyusha and Prabhasa are declared the eight Vasus;

अध्याय ६८

श्लोक 27

शङ्करस्य प्रसादेन दिवि देवत्वम् आगताः ।कल्पगासौम्यभागे तु सोमतीर्थम् अनुत्तमम्

śaṅkarasya prasādena divi devatvam āgatāḥ / kalpagāsaumyabhāge tu somatīrtham anuttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by Shankara's grace they attained divinity in heaven. On the northern side of the Kalpaga is the unsurpassed Somatirtha;

अध्याय ६८

श्लोक 28

तत्र स्नात्वा नरो राजन् स्वर्गलोके महीयते ।सप्तसारस्वतं तीर्थं ततो गच्छेन् नृपोत्तम

tatra snātvā naro rājan svargaloke mahīyate / saptasārasvataṃ tīrthaṃ tato gacchen nṛpottama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

bathing there, O king, a man is honoured in the world of heaven. Then one should go, best of kings, to the holy place Saptasarasvata.

अध्याय ६८

श्लोक 29

ब्रह्मणा च कृतं स्तोत्रं पुण्यकीर्ते निशामय ।ब्रह्मोवाचा: वाक्पतिर् वचसां नित्यं वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

brahmaṇā ca kṛtaṃ stotraṃ puṇyakīrte niśāmaya / brahmovācā: vākpatir vacasāṃ nityaṃ vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hear the hymn made by Brahma, you of holy fame. Brahma said: "May Vasudeva, the lord of speech, ever be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 30

हंसः सुरेशो वक्ता वा वसूनामन्तरा वसन् ।होता दिविषदीशानो वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

haṃsaḥ sureśo vaktā vā vasūnāmantarā vasan / hotā diviṣadīśāno vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The swan, lord of gods, the speaker, dwelling within the Vasus, the priest, lord of the dwellers in heaven — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 31

स्वाहाकारः स्वधाकारो वषट्कारो हविष्यभुक् ।ऋङ्मूर्तिर्यजुषां मूर्तिर्वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

svāhākāraḥ svadhākāro vaṣaṭkāro haviṣyabhuk / ṛṅmūrtiryajuṣāṃ mūrtirvāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Svaha, Svadha and Vashat, eater of oblations, embodiment of the Rik, embodiment of the Yajus — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 32

क्षेत्रज्ञः परमः सूक्ष्मो जगतां तारको हरिः ।ईश्वरो हृदयावासो वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

kṣetrajñaḥ paramaḥ sūkṣmo jagatāṃ tārako hariḥ / īśvaro hṛdayāvāso vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The supreme knower of the field, subtle, Hari who carries the worlds across, the Lord dwelling in the heart — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 33

श्रवण्यः श्रवणोपायः पुण्यश्लोकः शुचिश्रवाः ।वरदो वासुदेवो ऽग्निर् वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

śravaṇyaḥ śravaṇopāyaḥ puṇyaślokaḥ śuciśravāḥ / varado vāsudevo 'gnir vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Worthy to be heard, the means of hearing, of holy fame, of pure renown, giver of boons, Vasudeva who is fire — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 34

पुरुषः पुण्डरीकाक्षः पुराणो भुवनेश्वरः ।आदित्यान्तर्गतो वह्णिर् वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

puruṣaḥ puṇḍarīkākṣaḥ purāṇo bhuvaneśvaraḥ / ādityāntargato vahṇir vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Person, lotus-eyed, ancient, lord of the worlds, the fire within the sun — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 35

कंसकालियहन्ता च सुबलो बलमर्दनः ।शिशुपालनिहन्ता ऽग्निर् वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

kaṃsakāliyahantā ca subalo balamardanaḥ / śiśupālanihantā 'gnir vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Slayer of Kamsa and Kaliya, mighty, crusher of Bala, the fire that slew Shishupala — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 36

कालनेमिनिहन्ता ऽग्निर्यः काले नियतान्तकः ।शतासुरशरीरघ्नो वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

kālaneminihantā 'gniryaḥ kāle niyatāntakaḥ / śatāsuraśarīraghno vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The fire that slew Kalanemi, the appointed ender in time, destroyer of the bodies of a hundred asuras — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 37

कङ्कासुरनिहन्ता च मधुकैटभनाशनः ।शङ्खचक्रगदापाणिर् वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

kaṅkāsuranihantā ca madhukaiṭabhanāśanaḥ / śaṅkhacakragadāpāṇir vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Slayer of the asura Kanka, destroyer of Madhu and Kaitabha, with conch, discus and mace in hand — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 38

शुक्लः सलिलशायी च विष्णुः पापक्षयाह्वयः ।इन्द्रो वचनसत्पालो वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

śuklaḥ salilaśāyī ca viṣṇuḥ pāpakṣayāhvayaḥ / indro vacanasatpālo vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The white one lying on the waters, Vishnu, called the destroyer of sin, Indra, true keeper of his word — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 39

हृषीकेशश् चेन्द्रपालोपेन्द्रो गरुडासनः ।सहस्रनामा धर्मज्ञो वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

hṛṣīkeśaś cendrapālopendro garuḍāsanaḥ / sahasranāmā dharmajño vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hrishikesha, protector of Indra, Upendra, seated on Garuda, of a thousand names, knower of dharma — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 40

शङ्खी च नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ।धीरो वपुष्मान् मेधावी वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

śaṅkhī ca nandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ / dhīro vapuṣmān medhāvī vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Bearer of conch, Nandaka and discus, Sharnga-bowed, mace-bearing, steadfast, embodied, wise — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 41

बृहत्संकर्षणः शम्भुः स्वयम्भूर् भूतभावनः ।निपुणो लक्षणः शुद्धो वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

bṛhatsaṃkarṣaṇaḥ śambhuḥ svayambhūr bhūtabhāvanaḥ / nipuṇo lakṣaṇaḥ śuddho vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The great Sankarshana, Shambhu, self-born, sustainer of beings, skilful, marked, pure — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 42

त्रैकालिकस्त्रिकालज्ञस्त्रयी कर्ता त्रिलोचनः ।त्रिसामा देवकीसूनुर् वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

traikālikastrikālajñastrayī kartā trilocanaḥ / trisāmā devakīsūnur vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Of the three times, knower of the three times, maker of the three Vedas, three-eyed, of the three Samans, son of Devaki — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 43

अव्यक्तात्मा महात्मा च अन्तरात्मा जनार्दनः ।प्राणश्चेन्द्रियभूतात्मा वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

avyaktātmā mahātmā ca antarātmā janārdanaḥ / prāṇaścendriyabhūtātmā vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Of unmanifest self, great-souled, the inner self, Janardana, breath, self of the senses and elements — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 44

परमात्मा परं ब्रह्म परमेशः परा गतिः ।परमेष्ठी परं ज्योतिर् वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

paramātmā paraṃ brahma parameśaḥ parā gatiḥ / parameṣṭhī paraṃ jyotir vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The supreme self, supreme Brahman, supreme lord, supreme goal, the Supreme, the supreme light — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 45

विश्वात्मा विश्वकर्ता च विश्वस्य पतिरात्मवान् ।द्यावापृथिव्योः कर्ता च वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

viśvātmā viśvakartā ca viśvasya patirātmavān / dyāvāpṛthivyoḥ kartā ca vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Self of the universe, maker of the universe, lord of the universe, self-possessed, maker of heaven and earth — may Vasudeva be my refuge.

अध्याय ६८

श्लोक 46

सहस्रशीर्षा भगवान् सहस्राक्षः सहस्रपात् ।सहस्रकोटिधारी वा वासुदेवो ऽस्तु मे गतिः

sahasraśīrṣā bhagavān sahasrākṣaḥ sahasrapāt / sahasrakoṭidhārī vā vāsudevo 'stu me gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Lord thousand-headed, thousand-eyed, thousand-footed, bearing thousands of crores — may Vasudeva be my refuge."

अध्याय ६८

श्लोक 47

इति वागीश्वरो वाग्मी पूजितः परमेश्वरः ।भक्तस्य भगवान् विष्णुः प्रीयतां मे जनार्दनः

iti vāgīśvaro vāgmī pūjitaḥ parameśvaraḥ / bhaktasya bhagavān viṣṇuḥ prīyatāṃ me janārdanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus the eloquent lord of speech worshipped the supreme Lord. May the blessed Vishnu, Janardana, be pleased with me, his devotee.

अध्याय ६८

श्लोक 48

जन्मप्रभृति यत् किंचिन् मया सुकृतमर्जितम् ।तत्समग्रं फलं चास्तु शाश्वतं पुरुषोत्तम

janmaprabhṛti yat kiṃcin mayā sukṛtamarjitam / tatsamagraṃ phalaṃ cāstu śāśvataṃ puruṣottama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whatever merit I have earned since birth, may its whole fruit be eternal, supreme Person.

अध्याय ६८

श्लोक 49

इदम् अभ्यस्यतो नित्यं पूजितः स्यात् सकेशवः ।विनाशयति पापानि प्रकाशयति तत् फलम्

idam abhyasyato nityaṃ pūjitaḥ syāt sakeśavaḥ / vināśayati pāpāni prakāśayati tat phalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

For one who constantly practises this, Keshava is worshipped; it destroys sins and reveals its fruit.

अध्याय ६८

श्लोक 50

एष निष्कण्टकः पन्था यत्र सम्पूज्यते हरिः ।कुपथं तं विजानीयाद् यत्र नाराध्यते हरिः

eṣa niṣkaṇṭakaḥ panthā yatra sampūjyate hariḥ / kupathaṃ taṃ vijānīyād yatra nārādhyate hariḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This is the thornless path, where Hari is worshipped; one should know that as the wrong path where Hari is not worshipped.

अध्याय ६८

श्लोक 51

वासुदेवपरा वेदा सुदेवपराक्रिया ।वासुदेवात्मका विप्रा वासुदेवपराश्रयः

vāsudevaparā vedā sudevaparākriyā / vāsudevātmakā viprā vāsudevaparāśrayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Vedas are devoted to Vasudeva, rites are devoted to Vasudeva, brahmins are of Vasudeva's nature, the refuge is devoted to Vasudeva.

अध्याय ६८

श्लोक 52

सर्वे देवा वासुदेवं यजन्ते सर्वे देवा वासुदेवात् प्रसूताः ।सर्वेषां वा वासुदेवो ऽपि देवो नान्यत् किंचिद् अवासुदेवातिरिक्तम्

sarve devā vāsudevaṃ yajante sarve devā vāsudevāt prasūtāḥ / sarveṣāṃ vā vāsudevo 'pi devo nānyat kiṃcid avāsudevātiriktam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

All the gods worship Vasudeva, all the gods were born of Vasudeva; Vasudeva is the god of all; there is nothing other, nothing beyond Vasudeva.

अध्याय ६८

श्लोक 53

नान्यः पुण्यतरो देवो नास्ति विष्णुपरं तपः ।नास्ति विष्णुपरं ज्ञानं सर्वं विष्णुमयं जगत्

nānyaḥ puṇyataro devo nāsti viṣṇuparaṃ tapaḥ / nāsti viṣṇuparaṃ jñānaṃ sarvaṃ viṣṇumayaṃ jagat

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There is no god holier, no austerity beyond Vishnu, no knowledge beyond Vishnu; the whole world is made of Vishnu.

अध्याय ६८

श्लोक 54

ये पठन्ति नरा भक्त्या विष्णुनामाङ्कितस्तवम् ।ते यान्ति वैष्णवं लोकं परं ब्रह्म सनातनम्

ye paṭhanti narā bhaktyā viṣṇunāmāṅkitastavam / te yānti vaiṣṇavaṃ lokaṃ paraṃ brahma sanātanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Men who recite with devotion this hymn marked with Vishnu's names go to Vishnu's world, the supreme eternal Brahman.

अध्याय ६८

श्लोक 55

मार्कण्डेय उवाच: श्रुत्वा स्तोत्रम् इदं देवो ब्रह्मणः समहात्मनः ।श्रिया प्रबोधितः कृष्णः शयानो योगनिद्रया

mārkaṇḍeya uvāca: śrutvā stotram idaṃ devo brahmaṇaḥ samahātmanaḥ / śriyā prabodhitaḥ kṛṣṇaḥ śayāno yoganidrayā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Hearing this hymn of the great-souled Brahma, the god Krishna, lying in yoga-sleep, was awakened by Shri.

अध्याय ६८

श्लोक 56

दृष्ट्वा ऽब्रवीत् सुरान् सर्वान् नानारूपान् भयानकान् ।किमस्ति वः समुत्पन्नं मां दिदृक्षुर् इहागताः

dṛṣṭvā 'bravīt surān sarvān nānārūpān bhayānakān / kimasti vaḥ samutpannaṃ māṃ didṛkṣur ihāgatāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Seeing all the gods, of many forms and terrified, he said: "What has befallen you, that you have come here wishing to see me?"

अध्याय ६८

श्लोक 57

उवाच वचनं ब्रह्मा केशवं प्रति भारत ।त्वां विनात्र जगन्नाथ कस् त्राता देवकण्टकैः

uvāca vacanaṃ brahmā keśavaṃ prati bhārata / tvāṃ vinātra jagannātha kas trātā devakaṇṭakaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Brahma spoke to Keshava, O Bharata: "Without you, lord of the world, who is our protector here from the thorns of the gods?

अध्याय ६८

श्लोक 58

दानवैर् वेष्टिता धात्री स्वर्गश्चैव विनाशितः ।धर्मकामादिका यज्ञा वेदा विप्लावितास् तथा

dānavair veṣṭitā dhātrī svargaścaiva vināśitaḥ / dharmakāmādikā yajñā vedā viplāvitās tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The earth is surrounded by danavas and heaven destroyed; sacrifices for dharma, desire and the rest, and the Vedas too, have been swept away.

अध्याय ६८

श्लोक 59

दनुभारभराक्रान्ता रसातततलं गता ।जटासुरश् च जाबालिर्दैत्यो मयसुतस् तथा

danubhārabharākrāntā rasātatatalaṃ gatā / jaṭāsuraś ca jābālirdaityo mayasutas tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Overwhelmed by the weight of the Danu-born, the earth has gone down to Rasatala. Jatasura, the daitya Jabali and the son of Maya —

अध्याय ६८

श्लोक 60

दशकोट्यस् तु दैत्यानां समग्रबलशालिनाम् ।शिवप्रसादयुक्तानां स्वर्गविप्लवकारिणाम्

daśakoṭyas tu daityānāṃ samagrabalaśālinām / śivaprasādayuktānāṃ svargaviplavakāriṇām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

ten crores of daityas, endowed with complete strength, possessed of Shiva's grace, causing the overthrow of heaven.

अध्याय ६८

श्लोक 61

तस्मात् प्रवर्तितं चक्रमुद्धर स्ववसुन्धराम् ।श्रुत्वा वाक्यम् इदं देवो भयार्तं प्राणपीडितम्

tasmāt pravartitaṃ cakramuddhara svavasundharām / śrutvā vākyam idaṃ devo bhayārtaṃ prāṇapīḍitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Therefore set your discus in motion and raise up your earth." Hearing this speech, afflicted by fear and pained in life, the god

अध्याय ६८

श्लोक 62

उवाच वचनं देवो भयं त्यजत दैत्यजम् ।अचिरेणैव कालेन हनिष्यामि महासुरान्

uvāca vacanaṃ devo bhayaṃ tyajata daityajam / acireṇaiva kālena haniṣyāmi mahāsurān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

said: "Give up the fear born of the daityas; in a short time I shall slay the great asuras."

अध्याय ६८

श्लोक 63

वाराहरूपमास्थाय प्रेषितं कल्पगाजले ।दंष्ट्राग्रेण धृता धात्री दानवानां क्षयः कृतः

vārāharūpamāsthāya preṣitaṃ kalpagājale / daṃṣṭrāgreṇa dhṛtā dhātrī dānavānāṃ kṣayaḥ kṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Assuming the form of the Boar, he entered the water of the Kalpaga; he held the earth on the tip of his tusk and destroyed the danavas.

अध्याय ६८

श्लोक 64

पुनः प्रवर्तिता सृष्टिर् यथापूर्वं तथैव च ।ब्रह्माद्या मुदिता देवाः प्रतिजग्मुस् त्रिविष्टपम्

punaḥ pravartitā sṛṣṭir yathāpūrvaṃ tathaiva ca / brahmādyā muditā devāḥ pratijagmus triviṣṭapam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Creation was set going again just as before; the gods headed by Brahma, delighted, returned to heaven.

अध्याय ६८

श्लोक 65

एतत् ते कथितं राजन् वाराहं कल्पगातटे ।श्रवणात् कीर्तनाद् अस्य हयमेधफलं लभेत्

etat te kathitaṃ rājan vārāhaṃ kalpagātaṭe / śravaṇāt kīrtanād asya hayamedhaphalaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This I have told you, O king, of the Boar on the bank of the Kalpaga; by hearing and reciting it one gains the fruit of a horse sacrifice.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 68
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.