Skanda Purana· Skanda Purāṇa
71
अध्याय 71 / 116

Adhyaya 71

108 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ108 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ७१

श्लोक 1

र्क्स् अध्याय ७१ मार्कण्डेय उवाच: दीप्तकेश्वरदेवेशं सिद्धलिङ्गं प्रकीर्तितम् ।नातः परतरं किंचित् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

rks adhyāya 71 mārkaṇḍeya uvāca: dīptakeśvaradeveśaṃ siddhaliṅgaṃ prakīrtitam / nātaḥ parataraṃ kiṃcit triṣu lokeṣu viśrutam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O excellent one among the sons of Pandu, listen to another Tirtha named Kamesvara. It was here that Ganadhyaksa (Ganesa), the highly powerful son of Gaurl, became a Siddha (i.e. one who had achieved spiritual perfection).

अध्याय ७१

श्लोक 2

दर्शनाद् दीप्तदेवस्य स्पर्शनाद् अर्चनात् तथा ।अनेकभाविकं घोरं क्षणमात्रेण नश्यति

darśanād dīptadevasya sparśanād arcanāt tathā / anekabhāvikaṃ ghoraṃ kṣaṇamātreṇa naśyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

By seeing, touching and worshipping the god Diptadeva, dreadful sin gathered over many births perishes in a moment.

अध्याय ७१

श्लोक 3

अर्चयेद् दिनम् एकं तु यो मुहूर्तं तु मानवः ।न तस्य पुनरावृत्तिर् घोरे संसारसागरे

arcayed dinam ekaṃ tu yo muhūrtaṃ tu mānavaḥ / na tasya punarāvṛttir ghore saṃsārasāgare

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The man who worships for a single day, or even a muhurta, has no return to the dreadful ocean of worldly existence.

अध्याय ७१

श्लोक 4

मोक्षदा नाम चामुण्डा विद्धि गौरीं सरस्वतीम् ।स्तुतः सहस्रनाम्ना वै विष्णुना ब्रह्मणा स्वयम्

mokṣadā nāma cāmuṇḍā viddhi gaurīṃ sarasvatīm / stutaḥ sahasranāmnā vai viṣṇunā brahmaṇā svayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Know Chamunda named Mokshada to be Gauri and Sarasvati. He was praised with a thousand names by Vishnu and by Brahma himself.

अध्याय ७१

श्लोक 5

स्तुतानि तानि लिङ्गानि रेवाया उत्तरे तटे ।ॐकारश्चाधिदेवश् च बिल्वाम्रकमहेश्वरः

stutāni tāni liṅgāni revāyā uttare taṭe / oṃkāraścādhidevaś ca bilvāmrakamaheśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The lingas praised on the northern bank of the Reva are Omkara, Adhideva, Bilvamraka Maheshvara,

अध्याय ७१

श्लोक 6

शुक्लेश्वरो भृगुश् चेति द्वीपेश्वरत्रिलोचनौ ।वैवस्वते ऽन्तरे प्राप्ते आदिकल्पेकृतेयुगे

śukleśvaro bhṛguś ceti dvīpeśvaratrilocanau / vaivasvate 'ntare prāpte ādikalpekṛteyuge

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Shukleshvara, Bhrigu, Dvipeshvara and Trilochana. When the Vaivasvata Manvantara had come, in the first kalpa, in the Krita age,

अध्याय ७१

श्लोक 7

श्रीपतिः परमाद्यश् च द्वितीयश् च पितामहः ।तृतीयो देवराजश् च चतुर्थः सूर्य एव च

śrīpatiḥ paramādyaś ca dvitīyaś ca pitāmahaḥ / tṛtīyo devarājaś ca caturthaḥ sūrya eva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the lord of Shri was the first and supreme, the second the Grandsire, the third the king of the gods, the fourth the Sun,

अध्याय ७१

श्लोक 8

पञ्चमः कथितः सोमः षष्ठो राहुः प्रकीर्तितः ।सप्तमश् च शनिश् चैव त्वष्टमः केतुकः स्मृतः

pañcamaḥ kathitaḥ somaḥ ṣaṣṭho rāhuḥ prakīrtitaḥ / saptamaś ca śaniś caiva tvaṣṭamaḥ ketukaḥ smṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the fifth is declared the Moon, the sixth proclaimed Rahu, the seventh Shani, the eighth remembered as Ketu,

अध्याय ७१

श्लोक 9

वैश्वानरश् च नवमो दशमश् च दिगीश्वरः ।एकादशो वैक्रमश् च द्वादशो वारुणस् तथा

vaiśvānaraś ca navamo daśamaś ca digīśvaraḥ / ekādaśo vaikramaś ca dvādaśo vāruṇas tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the ninth Vaishvanara, the tenth the lord of the directions, the eleventh Vaikrama, the twelfth Varuna,

अध्याय ७१

श्लोक 10

त्रयोदशश् च वायुर् वै धनदश् च चतुर्दशः ।नाना पदप्रकारेण स्तुतो देव उमापतिः

trayodaśaś ca vāyur vai dhanadaś ca caturdaśaḥ / nānā padaprakāreṇa stuto deva umāpatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the thirteenth Vayu and the fourteenth the giver of wealth. In various verbal forms the god, husband of Uma, was praised

अध्याय ७१

श्लोक 11

विष्णुना देवनाथेन ब्रह्मणा च सुरासुरैः ।स्थिरः स्थाणुः प्रभाभानुः प्रवरो वरदो वरः

viṣṇunā devanāthena brahmaṇā ca surāsuraiḥ / sthiraḥ sthāṇuḥ prabhābhānuḥ pravaro varado varaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by Vishnu lord of the gods, by Brahma and by gods and asuras: Steady, Sthanu, Radiant Sun, Foremost, Boon-giver, Excellent,

अध्याय ७१

श्लोक 12

हरिश्च हरिणाख्यश् च सर्वभूतहरः प्रभुः ।प्रवृत्तिश् च निवृत्तिश् च नियमः शाश्वतो ध्रुवः

hariśca hariṇākhyaś ca sarvabhūtaharaḥ prabhuḥ / pravṛttiś ca nivṛttiś ca niyamaḥ śāśvato dhruvaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hari, the one called Harina, Remover of all beings, Lord, Activity and Cessation, Restraint, Eternal, Fixed,

अध्याय ७१

श्लोक 13

श्मशानवासी भगवान् खेचरो गोचरस् तथा ।अभिवन्द्यो महाकर्मा तपस्वी भूतभावनः

śmaśānavāsī bhagavān khecaro gocaras tathā / abhivandyo mahākarmā tapasvī bhūtabhāvanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Dweller in the cremation ground, the Blessed One, Sky-goer and Earth-goer, Worthy of salutation, of great deeds, Ascetic, Creator of beings,

अध्याय ७१

श्लोक 14

उन्मत्तवेषप्रच्छन्नः सर्वलोकप्रजापतिः ।महारूपो महाकायः सर्वलोकप्रजापतिः

unmattaveṣapracchannaḥ sarvalokaprajāpatiḥ / mahārūpo mahākāyaḥ sarvalokaprajāpatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hidden in the guise of a madman, Lord of creatures of all worlds, of great form, of great body, Lord of creatures of all worlds,

अध्याय ७१

श्लोक 15

परात्मा सर्वभूतानां विरूपो वामनो मनुः ।लोकपालो पिहितात्मा प्रसन्नो भवनाशनः

parātmā sarvabhūtānāṃ virūpo vāmano manuḥ / lokapālo pihitātmā prasanno bhavanāśanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Supreme self of all beings, Misshapen, Dwarf, Manu, World-guardian, of concealed self, Gracious, Destroyer of existence,

अध्याय ७१

श्लोक 16

प्रवृत्तश् च महाङ्गश् च निचयो नियताश्रयः ।सर्वकामः स्वयम्भूश् च आदिनादिकरो निधिः

pravṛttaś ca mahāṅgaś ca nicayo niyatāśrayaḥ / sarvakāmaḥ svayambhūś ca ādinādikaro nidhiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Active, of great limbs, the Accumulation, of fixed support, All-desire, Self-born, Maker of the beginning and the beginningless, Treasure,

अध्याय ७१

श्लोक 17

सहस्राक्षो विरूपाक्षः सोमो नक्षत्रसाधकः ।चन्द्रः सूर्यः शनिः केतुर्ग्रहो ग्रहपतिर्वरः

sahasrākṣo virūpākṣaḥ somo nakṣatrasādhakaḥ / candraḥ sūryaḥ śaniḥ keturgraho grahapatirvaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thousand-eyed, Odd-eyed, Soma, Accomplisher of the stars, Moon, Sun, Shani, Ketu, Planet, Lord of planets, Excellent,

अध्याय ७१

श्लोक 18

तपोद्रष्टा बलः स्थातुर् मृगबाणार्पणो ऽनघः ।महातपा दीर्घतपा आदिर्दीनानुकम्पनः

tapodraṣṭā balaḥ sthātur mṛgabāṇārpaṇo 'naghaḥ / mahātapā dīrghatapā ādirdīnānukampanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Seer of austerity, Strength, the Abiding, Archer at the deer, Sinless, of great austerity, of long austerity, the First, Compassionate to the wretched,

अध्याय ७१

श्लोक 19

सवत्सरकरो मन्त्रः प्रमाणं परमं तपः ।योगी योगमहावीर्यो महारेता हरो हरः

savatsarakaro mantraḥ pramāṇaṃ paramaṃ tapaḥ / yogī yogamahāvīryo mahāretā haro haraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Maker of the year, Mantra, the Measure, supreme Austerity, Yogi, of the great might of yoga, of great seed, Hara the Remover,

अध्याय ७१

श्लोक 20

महाचेताश् च सर्वज्ञः सबीजो ऽपहरो हरः ।कमण्डलुधरो धन्वी प्राणहस्तः प्रतापवान्

mahācetāś ca sarvajñaḥ sabījo 'paharo haraḥ / kamaṇḍaludharo dhanvī prāṇahastaḥ pratāpavān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Great-minded, All-knowing, With seed, Remover, Hara, Bearer of the water-pot, Bowman, with life in his hand, Majestic,

अध्याय ७१

श्लोक 21

अंशो ऽनीशस् तथा शूली खट्वाङ्गी पट्टिशी तथा ।शुचिश् च शुचिरूपश्च तेजस्तेजस्करो निधिः

aṃśo 'nīśas tathā śūlī khaṭvāṅgī paṭṭiśī tathā / śuciś ca śucirūpaśca tejastejaskaro nidhiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Portion, without a master, Trident-bearer, bearer of the khatvanga and the pattisha, Pure, of pure form, Radiance, Maker of radiance, Treasure,

अध्याय ७१

श्लोक 22

उष्णीषी च सुवक्त्राश्च उदक्यो वितनस् तथा ।हरिश् च हरिनेत्रश् च सुतीर्थः कृष्ण एव च

uṣṇīṣī ca suvaktrāśca udakyo vitanas tathā / hariś ca harinetraś ca sutīrthaḥ kṛṣṇa eva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Turbaned, Fair-faced, Udakya, Vitana, Hari, Tawny-eyed, of good fords, and Krishna,

अध्याय ७१

श्लोक 23

शृगालरूपी सर्वार्थः शुण्डीशुद्धः कमण्डलुः ।अजश् च गन्धमाली च मृगरूपी कपालभृत्

śṛgālarūpī sarvārthaḥ śuṇḍīśuddhaḥ kamaṇḍaluḥ / ajaś ca gandhamālī ca mṛgarūpī kapālabhṛt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of jackal form, All-purposed, Shundi, Pure, the Water-pot, Unborn, Garlanded with fragrance, of deer form, Skull-bearer,

अध्याय ७१

श्लोक 24

ऊर्ध्वरेता ऊर्ध्वसाक्षी ऊर्ध्वबाहुर्नभः स्थलः ।त्रिजटी च निवासश् च रुद्रः सेनापतिर्विभुः

ūrdhvaretā ūrdhvasākṣī ūrdhvabāhurnabhaḥ sthalaḥ / trijaṭī ca nivāsaś ca rudraḥ senāpatirvibhuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of upward seed, upward witness, with upraised arms, the Sky, the Ground, with three locks, the Dwelling, Rudra, General of armies, All-pervading,

अध्याय ७१

श्लोक 25

अहश् चरो रात्रिचरः सुवासश्च दिशाम्पतिः ।राजहा दैत्यहा चैव धातारूपगुणात्मकः

ahaś caro rātricaraḥ suvāsaśca diśāmpatiḥ / rājahā daityahā caiva dhātārūpaguṇātmakaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Wanderer by day, wanderer by night, well-clad, Lord of the directions, Slayer of kings, Slayer of daityas, the Creator, whose self is form and quality,

अध्याय ७१

श्लोक 26

सिंहशार्दूलरूपश् च आर्द्रचर्मधरो हरः ।कालयोगी महानादः सर्ववासश्चतुष्पथः

siṃhaśārdūlarūpaś ca ārdracarmadharo haraḥ / kālayogī mahānādaḥ sarvavāsaścatuṣpathaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of lion and tiger form, Wearer of the wet hide, Hara, Yogi of time, of great roar, dwelling in all, the Crossroads,

अध्याय ७१

श्लोक 27

दुर्वारप्रेतचारी च भूतचारी महेश्वरः ।बहुभूतो बहुधनः सर्वार्थो रुचिरा गतिः

durvārapretacārī ca bhūtacārī maheśvaraḥ / bahubhūto bahudhanaḥ sarvārtho rucirā gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Mover among irresistible ghosts, Mover among beings, Maheshvara, Manifold being, of much wealth, All-purposed, the lovely Goal,

अध्याय ७१

श्लोक 28

नृत्यप्रियो नृत्यकर्ता नर्तकश् च बलाहकः ।घोरो महातपा वासो नित्यो गिरिधरो नभः

nṛtyapriyo nṛtyakartā nartakaś ca balāhakaḥ / ghoro mahātapā vāso nityo giridharo nabhaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Fond of dance, Maker of dance, Dancer, the Cloud, Dreadful, of great austerity, the Dwelling, Eternal, Bearer of the mountain, the Sky,

अध्याय ७१

श्लोक 29

सहस्रभूतो विज्ञेयो व्यवसायश् च निश्चयः ।अमर्षो मर्षणो दक्षो दक्षक्रतुविनाशनः

sahasrabhūto vijñeyo vyavasāyaś ca niścayaḥ / amarṣo marṣaṇo dakṣo dakṣakratuvināśanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of a thousand beings, to be known, Resolve and Certainty, Impatience and Patience, Daksha, Destroyer of Daksha's sacrifice,

अध्याय ७१

श्लोक 30

दक्षयज्ञापहारी च सुमहो मध्यमस् तथा ।तेजो ऽपहारी बलिहा मुदितश् चार्चितो भवः

dakṣayajñāpahārī ca sumaho madhyamas tathā / tejo 'pahārī balihā muditaś cārcito bhavaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Carrier-off of Daksha's sacrifice, very great, the Middle, Taker of radiance, Slayer of Bali, Joyful, Worshipped, Bhava,

अध्याय ७१

श्लोक 31

गम्भीरघोषो गम्भीरो गभीरो हव्यवाहनः ।न्यग्रोधरूपो न्यग्रोधऋक्षवर्णः प्रभुर् विभुः

gambhīraghoṣo gambhīro gabhīro havyavāhanaḥ / nyagrodharūpo nyagrodhaṛkṣavarṇaḥ prabhur vibhuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of deep voice, Deep, Profound, Bearer of oblations, of banyan form, of the colour of the banyan and the bear, Lord, All-pervading,

अध्याय ७१

श्लोक 32

तीक्ष्णबाणश् च हर्यक्षो महेशः कर्मकालवित् ।दीक्षः प्रसादितो यज्ञः समुद्रो वडवानलः

tīkṣṇabāṇaś ca haryakṣo maheśaḥ karmakālavit / dīkṣaḥ prasādito yajñaḥ samudro vaḍavānalaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of sharp arrows, Tawny-eyed, the great Lord, Knower of the time of rites, Consecration, the Propitiated, Sacrifice, Ocean, Submarine fire,

अध्याय ७१

श्लोक 33

हुताशश् च हृताशास्यः प्रसन्नात्मा हृताशनः ।महातेजाः सुतेजाश् च विजयो जय एव च

hutāśaś ca hṛtāśāsyaḥ prasannātmā hṛtāśanaḥ / mahātejāḥ sutejāś ca vijayo jaya eva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Eater of oblations, whose mouth is fire, of serene self, Fire, of great radiance, of good radiance, Victory and Conquest,

अध्याय ७१

श्लोक 34

ज्योतिषामयनं सिद्धिः सन्धिर्विग्रह एव च ।शिखी दण्डी जटी ज्वाली मूर्तोदो दुर्बलो बहिः

jyotiṣāmayanaṃ siddhiḥ sandhirvigraha eva ca / śikhī daṇḍī jaṭī jvālī mūrtodo durbalo bahiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Course of the luminaries, Success, Union and Division, Crested, Staff-bearer, Matted-haired, Flaming, Murtoda, Weak, the Outside,

अध्याय ७१

श्लोक 35

वैणवी पापवेतालः कालाग्निः कालदण्डकः ।नक्षत्रविग्रहो वृद्धिरजो गन्धवहो ऽग्रजः

vaiṇavī pāpavetālaḥ kālāgniḥ kāladaṇḍakaḥ / nakṣatravigraho vṛddhirajo gandhavaho 'grajaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Bearer of the bamboo, Vetala to sin, Fire of doom, Staff of death, whose body is the stars, Growth, the Unborn, Bearer of fragrance, the First-born,

अध्याय ७१

श्लोक 36

प्रजापतिर् हरिर् बाहुर्विभागः सर्वतोमुखः ।विमोचनः सुरगणो हिरण्यकवचो भवः

prajāpatir harir bāhurvibhāgaḥ sarvatomukhaḥ / vimocanaḥ suragaṇo hiraṇyakavaco bhavaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Prajapati, Hari, the Arm, the Division, facing all sides, the Liberator, the host of gods, golden-armoured, Bhava,

अध्याय ७१

श्लोक 37

अरजो धूलिधारी च महाचारी श्रुतश्रवाः ।अनादिः सर्वभूतादिः सर्वस्याद्यः पिता गुरुः

arajo dhūlidhārī ca mahācārī śrutaśravāḥ / anādiḥ sarvabhūtādiḥ sarvasyādyaḥ pitā guruḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Free of passion, Bearer of dust, Great wanderer, Shrutashravas, Beginningless, Beginning of all beings, the First of all, Father, Guru,

अध्याय ७१

श्लोक 38

व्यालरूपो महावासी हीनमाली तरङ्गवित् ।त्रिपदस् त्र्यम्बको ऽव्यक्तः सर्वबन्धविमोचकः

vyālarūpo mahāvāsī hīnamālī taraṅgavit / tripadas tryambako 'vyaktaḥ sarvabandhavimocakaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of serpent form, Great dweller, Hinamali, Knower of waves, three-footed, Tryambaka, Unmanifest, Releaser from all bonds,

अध्याय ७१

श्लोक 39

सांख्यप्रसादो दुर्वासाः सर्वसाधुनिषेवितः ।प्रस्कन्दनो विभागश् च तुल्यो यज्ञविभागवित्

sāṃkhyaprasādo durvāsāḥ sarvasādhuniṣevitaḥ / praskandano vibhāgaś ca tulyo yajñavibhāgavit

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Grace of Sankhya, Durvasas, served by all the good, Praskandana, the Division, the Equal, Knower of the division of sacrifice,

अध्याय ७१

श्लोक 40

सर्ववासी सर्वचारी दुर्वासा भैरवो यमः ।हिमो हिमकरो यज्ञः सर्वधाता बुधोत्तमः

sarvavāsī sarvacārī durvāsā bhairavo yamaḥ / himo himakaro yajñaḥ sarvadhātā budhottamaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Dwelling in all, moving in all, Durvasas, Bhairava, Yama, Snow, Maker of snow, Sacrifice, Creator of all, best of the wise,

अध्याय ७१

श्लोक 41

लोहिताक्षो महाक्षश् च विजयाख्यो विशारदः ।संग्रहो विग्रहः कर्म सर्प राजविभूषणः

lohitākṣo mahākṣaś ca vijayākhyo viśāradaḥ / saṃgraho vigrahaḥ karma sarpa rājavibhūṣaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Red-eyed, Great-eyed, called Victory, Skilled, Gathering and Division, Action, adorned with the king of serpents,

अध्याय ७१

श्लोक 42

मुख्यो विमुक्तदेहश् च देहचारी च कर्दमः ।सर्वाचारः प्रसादश् च खेचरो बलरूपधृक्

mukhyo vimuktadehaś ca dehacārī ca kardamaḥ / sarvācāraḥ prasādaś ca khecaro balarūpadhṛk

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Chief, of liberated body, moving in the body, Kardama, of all conduct, Grace, Sky-goer, bearing the form of strength,

अध्याय ७१

श्लोक 43

आकाशवृत्तिरूपश् च निपात उरगः खलः ।रौद्ररूपः सुरादित्यो वसुरश्मिः सुवर्चसः

ākāśavṛttirūpaś ca nipāta uragaḥ khalaḥ / raudrarūpaḥ surādityo vasuraśmiḥ suvarcasaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of the nature of space, the Descent, the Serpent, Khala, of fierce form, Sun among gods, with rays of wealth, of good lustre,

अध्याय ७१

श्लोक 44

वसुवेगो महावेगो मनोवेगो निशाचरः ।सर्वावासः श्रियावास आपदीशकलो हरः

vasuvego mahāvego manovego niśācaraḥ / sarvāvāsaḥ śriyāvāsa āpadīśakalo haraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with the speed of wealth, of great speed, swift as mind, Night-wanderer, Dwelling of all, Dwelling of Shri, Apadisha, Kala, Hara,

अध्याय ७१

श्लोक 45

मुनिर् आत्मगतिर् लोकः सहस्रवदनो विभुः ।यक्षी च यक्षराजश् च श्येनो दीप्तिर् विशाम्पतिः

munir ātmagatir lokaḥ sahasravadano vibhuḥ / yakṣī ca yakṣarājaś ca śyeno dīptir viśāmpatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Sage, whose goal is the self, the World, Thousand-faced, All-pervading, Yakshi, King of yakshas, the Hawk, Splendour, Lord of people,

अध्याय ७१

श्लोक 46

उन्मदो मदनाकारो ऽप्य् अर्थानर्थकरो महान् ।सिद्धयोगो ऽपहारी च सिद्धः सर्वार्थसाधकः

unmado madanākāro 'py arthānarthakaro mahān / siddhayogo 'pahārī ca siddhaḥ sarvārthasādhakaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Maddened, of the form of Madana, the great Maker of gain and loss, of perfected yoga, the Remover, the Perfected, Accomplisher of all aims,

अध्याय ७१

श्लोक 47

भिक्षुश् च भिक्षुरूपश् च विभुः षण्णां मृदुत्वचः ।महासेनो विशाखश् च यष्टिभागो गवाम्पतिः

bhikṣuś ca bhikṣurūpaś ca vibhuḥ ṣaṇṇāṃ mṛdutvacaḥ / mahāseno viśākhaś ca yaṣṭibhāgo gavāmpatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Mendicant, of mendicant form, Lord of the six, of soft skin, Mahasena, Vishakha, Yashtibhaga, Lord of cows,

अध्याय ७१

श्लोक 48

वज्रहस्तश् च विष्टम्भिर् विष्ठः स्तम्भन एव च ।ऋक्षो रिपुकरः कालो मधुर्मधुकलोचनः

vajrahastaś ca viṣṭambhir viṣṭhaḥ stambhana eva ca / ṛkṣo ripukaraḥ kālo madhurmadhukalocanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thunderbolt-handed, the Prop, Vishtha, the Paralyser, the Bear, Maker of foes, Time, Madhu, Honey-eyed,

अध्याय ७१

श्लोक 49

वाचस्पत्यो वाजसेनो नैष्ठश्चाश्रमसूचकः ।ब्रह्मचारी लोकचारी सर्वचारी सुरत्नवित्

vācaspatyo vājaseno naiṣṭhaścāśramasūcakaḥ / brahmacārī lokacārī sarvacārī suratnavit

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vachaspatya, Vajasena, Naishtha, Indicator of the ashramas, Celibate, Wanderer of the worlds, Wanderer in all, Knower of fine gems,

अध्याय ७१

श्लोक 50

ईशान ईश्वरः कालो निशाचारी त्वम् एकधृक् ।अमितश्चाप्रमेयश् च नदीनदकरो ऽव्ययः

īśāna īśvaraḥ kālo niśācārī tvam ekadhṛk / amitaścāprameyaś ca nadīnadakaro 'vyayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Ishana, the Lord, Time, Night-wanderer, you the sole Upholder, Unmeasured, Immeasurable, Maker of rivers and streams, Imperishable,

अध्याय ७१

श्लोक 51

नन्दीश्वरः सुनन्दी च नन्दनो नन्दवर्द्धनः ।नागहारो विहारी च कालो ब्रह्मविदां वरः

nandīśvaraḥ sunandī ca nandano nandavarddhanaḥ / nāgahāro vihārī ca kālo brahmavidāṃ varaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Nandishvara, Sunandi, Nandana, Increaser of joy, wearing serpents as a necklace, the Sportive, Time, best of knowers of Brahman,

अध्याय ७१

श्लोक 52

चतुर्मुखो महालिङ्गश्चतुर्लिङ्गस् तथैव च ।लिङ्गाध्यक्षः सुरध्यक्षो कालाध्यक्षो युगावहः

caturmukho mahāliṅgaścaturliṅgas tathaiva ca / liṅgādhyakṣaḥ suradhyakṣo kālādhyakṣo yugāvahaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Four-faced, the great Linga and the fourfold Linga, Overseer of lingas, Overseer of gods, Overseer of time, Bringer of the ages,

अध्याय ७१

श्लोक 53

उमापतिरुमाकान्तो जाह्नवी धृतिमान् वरः ।सर्वार्थः सर्वभूतार्थो नित्यः सर्वव्रतः शुचिः

umāpatirumākānto jāhnavī dhṛtimān varaḥ / sarvārthaḥ sarvabhūtārtho nityaḥ sarvavrataḥ śuciḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Husband of Uma, Beloved of Uma, Bearer of Jahnavi, Steadfast, Excellent, All-purposed, the Purpose of all beings, Eternal, of all vows, Pure.

अध्याय ७१

श्लोक 54

यो न ब्रह्मादिभिर् देवो जायते न महर्षिभिः ।स्तोतव्यः स कथं नाथ परमात्मा परात्परः

yo na brahmādibhir devo jāyate na maharṣibhiḥ / stotavyaḥ sa kathaṃ nātha paramātmā parātparaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"The god who is not known by Brahma and the gods nor by the great sages — how can he be praised, lord, the supreme self, beyond the highest?

अध्याय ७१

श्लोक 55

जिह्वाचापल्यम् अस्माकं क्षमस्व परमेश्वर ।शिवं कुरुष्व देवानां स्वर्ग्याणां पुष्टिवर्धनम्

jihvācāpalyam asmākaṃ kṣamasva parameśvara / śivaṃ kuruṣva devānāṃ svargyāṇāṃ puṣṭivardhanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Forgive the fickleness of our tongues, supreme Lord; bring welfare to the gods and increase the prosperity of the dwellers in heaven."

अध्याय ७१

श्लोक 56

मार्कण्डेय उवाच: श्रुत्वा स्तोत्रमिदं देवः श्रीमान् द्वीपेश्वरः शिवः ।प्रसन्नब्रवीद् देवान् प्रार्थयध्वं वरं सुराः

mārkaṇḍeya uvāca: śrutvā stotramidaṃ devaḥ śrīmān dvīpeśvaraḥ śivaḥ / prasannabravīd devān prārthayadhvaṃ varaṃ surāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Hearing this hymn, the glorious god Dvipeshvara, Shiva, was pleased and said to the gods: "Ask for a boon, gods."

अध्याय ७१

श्लोक 57

देवा ऊचुः: यदि तुष्टो महेशानो देवानां वरदः प्रभुः ।तद् विनाशाय दैत्यानां त्राता भव महेश्वर

devā ūcuḥ: yadi tuṣṭo maheśāno devānāṃ varadaḥ prabhuḥ / tad vināśāya daityānāṃ trātā bhava maheśvara

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The gods said: "If the great Lord, the lord who grants boons to the gods, is pleased, then be our protector and destroy the daityas, Maheshvara.

अध्याय ७१

श्लोक 58

पापकर्माधमश् चैव पञ्चलिङ्गानि यो ऽर्चयेत् ।सो ऽपि तां गतिम् आप्नोति दुर्लभा या महामखैः

pāpakarmādhamaś caiva pañcaliṅgāni yo 'rcayet / so 'pi tāṃ gatim āpnoti durlabhā yā mahāmakhaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

And let even the vilest doer of evil who worships the five lingas attain that goal which is hard to reach even by great sacrifices."

अध्याय ७१

श्लोक 59

शक्रेणाभिवृतस् तत्र देवदेव उमापतिः ।पुरा नाम्नां सहस्रेण सुरासुरनमस्कृतः

śakreṇābhivṛtas tatra devadeva umāpatiḥ / purā nāmnāṃ sahasreṇa surāsuranamaskṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There long ago the god of gods, husband of Uma, saluted by gods and asuras, surrounded by Shakra, was praised with a thousand names;

अध्याय ७१

श्लोक 60

शिवप्रसादसम्पन्नो देवराजस् ततो ऽभवत् ।धनदेन स्तुतस् तत्र देवो लक्षेश्वरः प्रभुः

śivaprasādasampanno devarājas tato 'bhavat / dhanadena stutas tatra devo lakṣeśvaraḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

thereafter the king of the gods was endowed with Shiva's grace. There the lord god Lakshmeshvara was praised by the giver of wealth.

अध्याय ७१

श्लोक 61

मोक्षदा नाम गौरीं च तां देवीं विद्धि भारत ।मोक्षेश्वरं सिद्धलिङ्गं सुरासुरनमस्कृतम्

mokṣadā nāma gaurīṃ ca tāṃ devīṃ viddhi bhārata / mokṣeśvaraṃ siddhaliṅgaṃ surāsuranamaskṛtam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Know that goddess, Gauri named Mokshada, O Bharata, and the Siddhalinga Moksheshvara, saluted by gods and asuras.

अध्याय ७१

श्लोक 62

सिद्धैर् विद्याधरैर् यक्षैर् गन्धर्वैः किन्नरैर् नरैः ।देवत्वं समनुप्राप्तं पञ्चलिङ्गसमर्चनात्

siddhair vidyādharair yakṣair gandharvaiḥ kinnarair naraiḥ / devatvaṃ samanuprāptaṃ pañcaliṅgasamarcanāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Siddhas, vidyadharas, yakshas, gandharvas, kinnaras and men attained divinity by worshipping the five lingas.

अध्याय ७१

श्लोक 63

कुबेरो मारुतश् चैव वरुणो निरृतिस् तथा ।वैवस्वतो यमश् चैव ततश् च नरकेश्वरः

kubero mārutaś caiva varuṇo nirṛtis tathā / vaivasvato yamaś caiva tataś ca narakeśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Kubera, Maruta, Varuna and Nirriti, Vaivasvata Yama and then the lord of hell —

अध्याय ७१

श्लोक 64

तस्य लिङ्गस्य माहात्म्यात् सूर्यपुत्रो महायशाः ।अन्यैर् अभिष्टुतस् तत्र पूर्वं द्वीपेश्वरः प्रभुः

tasya liṅgasya māhātmyāt sūryaputro mahāyaśāḥ / anyair abhiṣṭutas tatra pūrvaṃ dvīpeśvaraḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by the greatness of that linga the greatly famous son of the Sun rose high. Formerly the lord Dvipeshvara was praised there by others;

अध्याय ७१

श्लोक 65

भक्त्या नामसहस्रेण स्तुतः पूज्यतमः शिवः ।सोमेनातो ऽभवत् तत्र शम्भोः शिरसि भूषणम्

bhaktyā nāmasahasreṇa stutaḥ pūjyatamaḥ śivaḥ / somenāto 'bhavat tatra śambhoḥ śirasi bhūṣaṇam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Shiva, the most worshipful, was praised with devotion with a thousand names; hence the Moon became an ornament on Shambhu's head there.

अध्याय ७१

श्लोक 66

रोहिण्या ऽभ्यर्चिता गौरी सुभगा तेन साभवत् ।ऋक्षैर् योगतरैस् तद्वत् स्तुतो देवः पिनाकधृक्

rohiṇyā 'bhyarcitā gaurī subhagā tena sābhavat / ṛkṣair yogatarais tadvat stuto devaḥ pinākadhṛk

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Gauri was worshipped by Rohini, and so she became fortunate; likewise the Pinaka-bearing god was praised by the stars joined in yoga,

अध्याय ७१

श्लोक 67

ततस् तैर् भास्करेणैव तभः स्थलमलं कृतम् ।व्याधयः कालमृत्युश् च चित्रगुप्तश् च लेखकः

tatas tair bhāskareṇaiva tabhaḥ sthalamalaṃ kṛtam / vyādhayaḥ kālamṛtyuś ca citraguptaś ca lekhakaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and so by them and by the sun the sky was adorned. The diseases, Kala and Mrityu, and Chitragupta the scribe —

अध्याय ७१

श्लोक 68

तथा शक्रः सुरगणैर् एतैः परिवृतः प्रभुः ।पापिष्ठानां महारौद्रो धर्मिष्ठानां प्रसादवान्

tathā śakraḥ suragaṇair etaiḥ parivṛtaḥ prabhuḥ / pāpiṣṭhānāṃ mahāraudro dharmiṣṭhānāṃ prasādavān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

so too the lord Shakra was surrounded by these hosts of gods; he is most dreadful to the sinful and gracious to the righteous.

अध्याय ७१

श्लोक 69

कोट्यो ऽष्टौ चोर्ध्वकेशा रौद्राश् च विकृताननाः ।पतिव्रतासहस्रैश् च तथा मासोपवासिभिः

koṭyo 'ṣṭau cordhvakeśā raudrāś ca vikṛtānanāḥ / pativratāsahasraiś ca tathā māsopavāsibhiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Eight crores with bristling hair, fierce and with deformed faces; and with thousands of chaste wives and those who fasted for a month,

अध्याय ७१

श्लोक 70

किल्किलारवशब्दैश् च धर्मराजपुरोत्तमम् ।व्याप्तं तु परितः श्रीमदसंख्यातैर् मनोरमैः

kilkilāravaśabdaiś ca dharmarājapurottamam / vyāptaṃ tu paritaḥ śrīmadasaṃkhyātair manoramaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with cries of "kilkila", the excellent city of Dharmaraja was filled all around by countless glorious and lovely ones.

अध्याय ७१

श्लोक 71

श्रुत्वा तेषां रवं सार्द्धं धर्मराजः सभासदैः ।श्वेतवस्त्रपरीधानः श्वेतमाल्यानुलेपनः

śrutvā teṣāṃ ravaṃ sārddhaṃ dharmarājaḥ sabhāsadaiḥ / śvetavastraparīdhānaḥ śvetamālyānulepanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hearing their clamour, Dharmaraja with his courtiers, clad in white garments, with white garlands and unguents,

अध्याय ७१

श्लोक 72

पादचारी गतः क्षिप्रं यत्र ते यानसंस्थिताः ।कृताञ्जलिपुटो भूत्वा पप्रच्छ शुभकर्मणः

pādacārī gataḥ kṣipraṃ yatra te yānasaṃsthitāḥ / kṛtāñjalipuṭo bhūtvā papraccha śubhakarmaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

went quickly on foot to where they stood in their vehicles; with joined palms he asked those doers of good deeds:

अध्याय ७१

श्लोक 73

यथा शक्तेन योगेन धर्मं धर्मोत्तरं महत् ।कस्माद् देशात् समायाताः कथं पुण्यमुपार्जितम्

yathā śaktena yogena dharmaṃ dharmottaraṃ mahat / kasmād deśāt samāyātāḥ kathaṃ puṇyamupārjitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"By what discipline, according to your ability, did you practise the great dharma surpassing dharma? From what land have you come? How was your merit earned?"

अध्याय ७१

श्लोक 74

विमानारूढा ऊचुः: कुरुक्षेत्रे तपस् तप्तं गङ्गायां च विशेषतः ।सर्वेषाम् एव लोकानां द्वारं तद्धि प्रतिष्ठितम्

vimānārūḍhā ūcuḥ: kurukṣetre tapas taptaṃ gaṅgāyāṃ ca viśeṣataḥ / sarveṣām eva lokānāṃ dvāraṃ taddhi pratiṣṭhitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Those mounted on the vehicles said: "Austerity was performed at Kurukshetra and especially on the Ganga; that is established as the door to all worlds.

अध्याय ७१

श्लोक 75

धर्माधर्मं तव बलं कारणं चेति तत्त्वतः ।वाराणसी प्रयागश् च गङ्गासागरसङ्गमः

dharmādharmaṃ tava balaṃ kāraṇaṃ ceti tattvataḥ / vārāṇasī prayāgaś ca gaṅgāsāgarasaṅgamaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Dharma and adharma are in truth your strength and cause. Varanasi, Prayaga, the meeting of the Ganga and the ocean,

अध्याय ७१

श्लोक 76

पितृतीर्थं महापुण्यं पुष्करं नैमिषं तथा ।केदारं भैरवं चैव तथा रुद्रमहालयम्

pitṛtīrthaṃ mahāpuṇyaṃ puṣkaraṃ naimiṣaṃ tathā / kedāraṃ bhairavaṃ caiva tathā rudramahālayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the most holy Pitritirtha, Pushkara and Naimisha, Kedara, Bhairava and Rudramahalaya,

अध्याय ७१

श्लोक 77

सरस्वतीरुद्रकोटिः प्रभासं शशिभूषणम् ।नानातीर्थसहस्रेषु दानयज्ञतपः कृतम्

sarasvatīrudrakoṭiḥ prabhāsaṃ śaśibhūṣaṇam / nānātīrthasahasreṣu dānayajñatapaḥ kṛtam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Sarasvati, Rudrakoti, Prabhasa and Shashibhushana — at thousands of holy places gifts, sacrifice and austerity were performed.

अध्याय ७१

श्लोक 78

एतत् ते कथितं सर्वं सूर्यपुत्रमहायशः ।अन्ये दृष्ट्वा यथा न्यायं धर्मराजं ततस् तथा

etat te kathitaṃ sarvaṃ sūryaputramahāyaśaḥ / anye dṛṣṭvā yathā nyāyaṃ dharmarājaṃ tatas tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This we have told you in full, greatly famous son of the Sun." Others, seeing Dharmaraja as was fitting, then likewise

अध्याय ७१

श्लोक 79

ऊचुः सर्वे वचः श्लक्ष्णं धर्मराजं यथोदितम् ।न त्वं प्रभुः सुकृतिनां ब्रह्मा विष्णुः शिवः प्रभुः

ūcuḥ sarve vacaḥ ślakṣṇaṃ dharmarājaṃ yathoditam / na tvaṃ prabhuḥ sukṛtināṃ brahmā viṣṇuḥ śivaḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

all spoke gentle words to Dharmaraja, as follows: "You are not the lord of those who do good; Brahma, Vishnu and Shiva are their lord.

अध्याय ७१

श्लोक 80

पापकर्मरता ये तु तेषां शास्ता यमः स्वयम् ।यम उवाच: गत्वा कैलासमायामि यावत् तावत् प्रतीक्षताम्

pāpakarmaratā ye tu teṣāṃ śāstā yamaḥ svayam / yama uvāca: gatvā kailāsamāyāmi yāvat tāvat pratīkṣatām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Of those devoted to sinful deeds Yama himself is the ruler." Yama said: "Wait until I go to Kailasa and return."

अध्याय ७१

श्लोक 81

एवम् उक्त्वा ययौ राजन् कैलासं स नगोत्तमम् ।यस्मिन् शिवाद्यास् ते सर्वे पार्वती षण्मुखस् तथा

evam uktvā yayau rājan kailāsaṃ sa nagottamam / yasmin śivādyās te sarve pārvatī ṣaṇmukhas tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having said this, O king, he went to Kailasa, best of mountains, where Shiva and all the others were, and Parvati and Shanmukha.

अध्याय ७१

श्लोक 82

स्तुवन्ति देवताः सर्वादेवदेवम् उमापतिम् ।नृत्यन्ति चाग्रतः केचिद् उत्पत्य निपतन्ति च

stuvanti devatāḥ sarvādevadevam umāpatim / nṛtyanti cāgrataḥ kecid utpatya nipatanti ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

All the gods were praising the god of gods, husband of Uma; some danced before him, leaping up and falling down.

अध्याय ७१

श्लोक 83

तं दृष्ट्वा तादृशं शम्भुं स्तुवन्तं दीप्ततेजसम् ।स्तुवन्नामसहस्रेण देवदेवं पिनाकिनम्

taṃ dṛṣṭvā tādṛśaṃ śambhuṃ stuvantaṃ dīptatejasam / stuvannāmasahasreṇa devadevaṃ pinākinam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Seeing Shambhu thus, of blazing radiance, amid the praises, praising the god of gods, the Pinaka-bearer, with a thousand names,

अध्याय ७१

श्लोक 84

साष्टाङ्गं च नमस्कृत्य धर्मराजो ऽब्रवीद् इदम् ।ये ऽस्मत्पुरीं समायातास् तेषां का गतिर् उच्यते

sāṣṭāṅgaṃ ca namaskṛtya dharmarājo 'bravīd idam / ye 'smatpurīṃ samāyātās teṣāṃ kā gatir ucyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and prostrating with eight limbs, Dharmaraja said this: "Those who have come to our city — what goal is declared for them?"

अध्याय ७१

श्लोक 85

प्रहसन्न् अब्रवीद् देवो धर्मराजं युधिष्ठिर ।अत्र प्रयान्तु ते सर्वे ये रेवातीरवासिनः

prahasann abravīd devo dharmarājaṃ yudhiṣṭhira / atra prayāntu te sarve ye revātīravāsinaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Laughing, the god said to Dharmaraja, Yudhishthira: "Let all those who dwell on the bank of the Reva come here;

अध्याय ७१

श्लोक 86

अन्यतीर्थनिवासा ये भोगान् भुञ्जन्तु ते दिवि ।शिववाक्यं ततः श्रुत्वा ब्रह्माविष्णुर् यथातथम्

anyatīrthanivāsā ye bhogān bhuñjantu te divi / śivavākyaṃ tataḥ śrutvā brahmāviṣṇur yathātatham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

let those who dwell at other holy places enjoy pleasures in heaven." Then hearing Shiva's word as it was, Brahma and Vishnu

अध्याय ७१

श्लोक 87

तुष्टा देवस्य वाक्येन सर्वदेवगणेश्वरुः ।आगतः क्षणमात्रेण धर्मराजः पुरोत्तमम्

tuṣṭā devasya vākyena sarvadevagaṇeśvaruḥ / āgataḥ kṣaṇamātreṇa dharmarājaḥ purottamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and the lord of all the hosts of gods were satisfied with the god's word; in a moment Dharmaraja came back to his excellent city.

अध्याय ७१

श्लोक 88

शिवोक्ताः प्रेषिताः सर्वे शिवलोकं युधिष्ठिर ।यथा यथा समादिष्टास् ततो ऽन्ये ऽपि शूभान्विताः

śivoktāḥ preṣitāḥ sarve śivalokaṃ yudhiṣṭhira / yathā yathā samādiṣṭās tato 'nye 'pi śūbhānvitāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

All those named by Shiva were sent to Shiva's world, Yudhishthira, and the others too, possessed of good, as they had been directed.

अध्याय ७१

श्लोक 89

पुराकल्पे मया दृष्टं कार्त्तिक्यां देवतागमे ।ततो गच्छेन् महाराज वैष्णवं तीर्थमुत्तमम्

purākalpe mayā dṛṣṭaṃ kārttikyāṃ devatāgame / tato gacchen mahārāja vaiṣṇavaṃ tīrthamuttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I saw this in a former kalpa, at the coming of the gods on the full moon of Kartika. Then one should go, great king, to the excellent Vaishnava holy place

अध्याय ७१

श्लोक 90

कोकिला नाम विख्यातं सर्वपापविमोक्षणम् ।वैष्णवं क्षेत्रमित्य् आह देवदेवो जनार्दनः

kokilā nāma vikhyātaṃ sarvapāpavimokṣaṇam / vaiṣṇavaṃ kṣetramity āha devadevo janārdanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

renowned as Kokila, which releases from all sins; Janardana, god of gods, called it a Vaishnava field.

अध्याय ७१

श्लोक 91

सपादकोटिस्तीर्थानां तत्रास्ते चैव भारत ।उपोष्यैकादशीं पुण्यां दीपमालां प्रबोधयेत्

sapādakoṭistīrthānāṃ tatrāste caiva bhārata / upoṣyaikādaśīṃ puṇyāṃ dīpamālāṃ prabodhayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A crore and a quarter of holy places are there, O Bharata. Having fasted on the holy eleventh day one should light a row of lamps;

अध्याय ७१

श्लोक 92

न तस्य पुनरावृत्तिर् मर्त्यलोके दुरासदे ।सर्वकामसमृद्धेन विमानाग्रेण भारत

na tasya punarāvṛttir martyaloke durāsade / sarvakāmasamṛddhena vimānāgreṇa bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he has no return to the hard-to-bear mortal world, going in the foremost of vehicles rich in all desires, O Bharata.

अध्याय ७१

श्लोक 93

असंख्यकालिका तृप्तिः पितॄणां नात्र संशयः ।विप्रे च तोषिते तत्र दानसङ्ख्या न विद्यते

asaṃkhyakālikā tṛptiḥ pitṝṇāṃ nātra saṃśayaḥ / vipre ca toṣite tatra dānasaṅkhyā na vidyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The ancestors' satisfaction lasts for countless ages, no doubt; when a brahmin is gratified there, the gift is beyond counting.

अध्याय ७१

श्लोक 94

अत्रान्तरे त्यजेत् प्राणानवशः स्ववशो ऽपि वा ।दशवर्षसहस्राणि राजा वैद्याधरे पुरे

atrāntare tyajet prāṇānavaśaḥ svavaśo 'pi vā / daśavarṣasahasrāṇi rājā vaidyādhare pure

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives up life here, helplessly or willingly, becomes a king in the city of the vidyadharas for ten thousand years.

अध्याय ७१

श्लोक 95

ध्रुवो ध्रुवत्वं स्वर्गे तु तारातेजः समुज्ज्वलन् ।मर्त्ययोनिषु सम्भूता भूतग्रामा तथापरे

dhruvo dhruvatvaṃ svarge tu tārātejaḥ samujjvalan / martyayoniṣu sambhūtā bhūtagrāmā tathāpare

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Dhruva attained the status of the pole in heaven, blazing with the radiance of the stars; and other hosts of beings born in mortal wombs,

अध्याय ७१

श्लोक 96

अर्चन्राड् देवदेवस्य दिवि देवत्वम् आप्नुवन् ।देवपुण्यक्षये मर्त्या भक्त्या पुण्यैश् च देवताः

arcanrāḍ devadevasya divi devatvam āpnuvan / devapuṇyakṣaye martyā bhaktyā puṇyaiś ca devatāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

worshipping the god of gods, attained divinity in heaven. When the gods' merit is exhausted they become mortals, and by devotion and merit mortals become gods;

अध्याय ७१

श्लोक 97

स्वर्गमर्त्यप्रभेदो ऽयं धर्माधर्मप्रभेदतः ।केनापि तत्प्रकारेण पूजनीयो महेश्वरः

svargamartyaprabhedo 'yaṃ dharmādharmaprabhedataḥ / kenāpi tatprakāreṇa pūjanīyo maheśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

this distinction of heaven and the mortal world comes from the distinction of dharma and adharma. By some means or other Maheshvara is to be worshipped;

अध्याय ७१

श्लोक 98

यद् वा तद् वा शिवे देयं भक्तियुक्तेन चेतसा ।अरुन्धत्या सा भरण्या सावित्र्या च तथा तथा

yad vā tad vā śive deyaṃ bhaktiyuktena cetasā / arundhatyā sā bharaṇyā sāvitryā ca tathā tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whatever it may be, it should be offered to Shiva with a mind full of devotion. By Arundhati, by Bharani, and by Savitri likewise,

अध्याय ७१

श्लोक 99

अहल्यया मेनकया मरुत्वत्या च रम्भया ।अप्सरोगणसङ्घैश् च सुरसिद्धगणैस् तथा

ahalyayā menakayā marutvatyā ca rambhayā / apsarogaṇasaṅghaiś ca surasiddhagaṇais tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by Ahalya, Menaka, Marutvati and Rambha, by throngs of apsarases and by hosts of gods and siddhas —

अध्याय ७१

श्लोक 100

नर्मदातटम् आश्रित्य पूजितो येन शङ्करः ।तेन वै विपुला भोगाः प्राप्ता मोक्षश् च भारत

narmadātaṭam āśritya pūjito yena śaṅkaraḥ / tena vai vipulā bhogāḥ prāptā mokṣaś ca bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whoever has worshipped Shankara resorting to the bank of the Narmada has obtained abundant enjoyments and liberation, O Bharata.

अध्याय ७१

श्लोक 101

न पूजयेद् धरं यस् तु शिवमायाविमोहितः ।न तस्य स्वर्गमोक्षौ च कैलासं प्रति का कथा

na pūjayed dharaṃ yas tu śivamāyāvimohitaḥ / na tasya svargamokṣau ca kailāsaṃ prati kā kathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever, deluded by Shiva's maya, does not worship Hara has neither heaven nor liberation — what then to speak of Kailasa?

अध्याय ७१

श्लोक 102

न च स्वर्गस्य राज्यस्य भाजनं च नराधिप ।सर्वतीर्थमयी रेवा सर्वदेवमयो हरः

na ca svargasya rājyasya bhājanaṃ ca narādhipa / sarvatīrthamayī revā sarvadevamayo haraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Nor is he a vessel for heaven or kingship, lord of men. The Reva contains all holy places and Hara contains all gods;

अध्याय ७१

श्लोक 103

सर्वधर्ममयी बुद्धिः क्षमासत्यम् अयं तपः ।ब्रह्मचर्यं तपोमूलं पञ्चेन्द्रियविनिग्रहः

sarvadharmamayī buddhiḥ kṣamāsatyam ayaṃ tapaḥ / brahmacaryaṃ tapomūlaṃ pañcendriyavinigrahaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the understanding contains all dharma; austerity consists of patience and truth; celibacy is the root of austerity, and the restraint of the five senses;

अध्याय ७१

श्लोक 104

क्षमा सत्यं जपो ऽधीतं तपः संयमलक्षणम् ।एतत् ते कथितं राजं शिवेन कथितं पुरा

kṣamā satyaṃ japo 'dhītaṃ tapaḥ saṃyamalakṣaṇam / etat te kathitaṃ rājaṃ śivena kathitaṃ purā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

patience, truth, japa, study — austerity is marked by self-control. This I have told you, O king, as it was told by Shiva long ago,

अध्याय ७१

श्लोक 105

मया च तव राजेन्द्र भ्रातॄणां च विशेषतः ।न सामान्यतरा देवी कथिता या मया तव

mayā ca tava rājendra bhrātṝṇāṃ ca viśeṣataḥ / na sāmānyatarā devī kathitā yā mayā tava

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and by me to you, king of kings, and especially to your brothers; the goddess I have told you of is no ordinary one.

अध्याय ७१

श्लोक 106

द्वीपेश्वरः कपिलेश्वरस् तथा वै नरकेश्वरः ।एतान् देवान् समुत्थाय यथावत् परिकीर्तयेत्

dvīpeśvaraḥ kapileśvaras tathā vai narakeśvaraḥ / etān devān samutthāya yathāvat parikīrtayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Dvipeshvara, Kapileshvara and Narakeshvara — rising early, one should duly glorify these gods;

अध्याय ७१

श्लोक 107

सर्वतीर्थफलं प्राप्य शिवलोके महीयते ।अघौघे च परिक्षीणे प्राप्यते सप्तकल्पगा

sarvatīrthaphalaṃ prāpya śivaloke mahīyate / aghaughe ca parikṣīṇe prāpyate saptakalpagā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

obtaining the fruit of all holy places, one is honoured in Shiva's world. When the flood of sin is exhausted, the river flowing through seven kalpas is reached,

अध्याय ७१

श्लोक 108

शिवः संनिहितो यस्यां शिवक्षेत्रं ततः परम् ।श्रवणात् कीर्तनाद् अस्य शिवलोके महीयते

śivaḥ saṃnihito yasyāṃ śivakṣetraṃ tataḥ param / śravaṇāt kīrtanād asya śivaloke mahīyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

in which Shiva is present; therefore it is the supreme field of Shiva. By hearing and reciting this, one is honoured in Shiva's world.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 71
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.