Skanda Purana· Skanda Purāṇa
81
अध्याय 81 / 116

Adhyaya 81

38 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ38 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८१

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे गुह्यावतीतीर्थमहिमानुवर्णनो नामाशीतितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ८१ मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र उत्तरे नर्मदातटे ।मेघनादसमीपे तु विश्वरूपा सरिद्वरा

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe guhyāvatītīrthamahimānuvarṇano nāmāśītitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 81 mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra uttare narmadātaṭe / meghanādasamīpe tu viśvarūpā saridvarā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then, O great king, one should go to the excellent Varunesvara where the great Lord Varuna became a Siddha. O excellent king, subsisting on oil-cakes, vegetables and leaves, he observed Krcchra, Candrayana and other austerities and propitiated the Lord of the Daughter of the Mountain. Thereby he attained great Siddhi.

अध्याय ८१

श्लोक 2

निर्गता विश्वरूपस्य शरीराद् उपकुर्वतः ।पुरा दारुवने देवो लिङ्गहीनः कृतो द्विजैः

nirgatā viśvarūpasya śarīrād upakurvataḥ / purā dāruvane devo liṅgahīnaḥ kṛto dvijaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The river came forth from the body of Vishvarupa as he performed his service. Long ago in the Daruvana the god was made linga-less by the brahmins;

अध्याय ८१

श्लोक 3

नर्मदातटम् आश्रित्य तपः कुर्वंस् तदा नृप ।विश्वरूपो ऽभवद् देवो निर्गता सरितां वरा

narmadātaṭam āśritya tapaḥ kurvaṃs tadā nṛpa / viśvarūpo 'bhavad devo nirgatā saritāṃ varā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

resorting then to the bank of the Narmada and practising austerity, O king, the god became Vishvarupa, and the best of rivers came forth.

अध्याय ८१

श्लोक 4

गता सा नर्मदातोयं सङ्गमो गुणवान् अभूत् ।तस्मिंस् तीर्थे नरः स्नात्वा स भवे न पुनर् भवेत्

gatā sā narmadātoyaṃ saṅgamo guṇavān abhūt / tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā sa bhave na punar bhavet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

She went to the water of the Narmada, and the confluence became endowed with virtue. A man who bathes at that holy place is not born again into existence;

अध्याय ८१

श्लोक 5

तत्र यत् क्रियते कर्म सर्वं तदक्षयं भवेत् ।सारिका सिद्धिम् आयाता पतिता तीर्थसङ्गमे

tatra yat kriyate karma sarvaṃ tadakṣayaṃ bhavet / sārikā siddhim āyātā patitā tīrthasaṅgame

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whatever rite is performed there becomes wholly imperishable. A sarika bird attained perfection by falling at the confluence of the holy place.

अध्याय ८१

श्लोक 6

पूर्वम् अप्सरसां श्रेष्ठा शक्रशापाद् अकामतः ।चित्राङ्गदेन रमिता काचित् कष्टमवाप ह

pūrvam apsarasāṃ śreṣṭhā śakraśāpād akāmataḥ / citrāṅgadena ramitā kācit kaṣṭamavāpa ha

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Formerly the best of apsarases, by Shakra's curse, unwillingly enjoyed by Chitrangada, fell into misfortune:

अध्याय ८१

श्लोक 7

सारिका भव कल्याणि वर्षाणां सा ऽग्रविंशतिम् ।मृत्वा त्वं नर्मदातोये विश्वरूपा सुसङ्गमे

sārikā bhava kalyāṇi varṣāṇāṃ sā 'graviṃśatim / mṛtvā tvaṃ narmadātoye viśvarūpā susaṅgame

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Become a sarika bird, fair one, for twenty years; dying in the water of the Narmada at the good confluence of the Vishvarupa..."

अध्याय ८१

श्लोक 8

विचित्रा बहुचार्वङ्गी सञ्जाता सारिका नृप ।जातिस्मरा सुराभावा नर्मदातटम् आश्रिता

vicitrā bahucārvaṅgī sañjātā sārikā nṛpa / jātismarā surābhāvā narmadātaṭam āśritā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

She was born a lovely sarika bird of many graceful limbs, O king, remembering her former birth, of divine nature, and dwelt on the bank of the Narmada.

अध्याय ८१

श्लोक 9

ततः काले च संप्राप्ते प्रज्वाल्य पावकं शुभम् ।प्रविष्टा सा शुभाचारा विश्वरूपा सुसङ्गमे

tataḥ kāle ca saṃprāpte prajvālya pāvakaṃ śubham / praviṣṭā sā śubhācārā viśvarūpā susaṅgame

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then, when the time had come, she kindled an auspicious fire, and she of good conduct entered it at the good confluence of the Vishvarupa;

अध्याय ८१

श्लोक 10

दिव्यदेहधरी राजन् प्राप्ता शक्रस्य मन्दिरम् ।एतद् अन्तरम् आसाद्य सारिकातीर्थमुच्यते

divyadehadharī rājan prāptā śakrasya mandiram / etad antaram āsādya sārikātīrthamucyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

bearing a divine body, O king, she reached Shakra's palace. This stretch is called Sarikatirtha.

अध्याय ८१

श्लोक 11

तत्र यत् क्रियते कर्म श्राद्धं यज्ञः शिवार्चनम् ।सर्वं कोटिगुणं विद्यान् मेघनादस्य दर्शनात्

tatra yat kriyate karma śrāddhaṃ yajñaḥ śivārcanam / sarvaṃ koṭiguṇaṃ vidyān meghanādasya darśanāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whatever rite is done there — shraddha, sacrifice, worship of Shiva — know it all to be multiplied a crore times, by the sight of Meghanada.

अध्याय ८१

श्लोक 12

अवशः स्ववशो वापि यस् तु प्राणान् परित्यजेत् ।न तस्य पुनरावृत्तिर्घोरे संसारसागरे

avaśaḥ svavaśo vāpi yas tu prāṇān parityajet / na tasya punarāvṛttirghore saṃsārasāgare

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives up his life there, helplessly or willingly, has no return to the dreadful ocean of worldly existence.

अध्याय ८१

श्लोक 13

ख्यातानि पञ्चलिङ्गानि यानि दृष्ट्वा शिवं व्रजेत् ।मानवो मनुजश्रेष्ठ शृणु तानि युधिष्ठिर

khyātāni pañcaliṅgāni yāni dṛṣṭvā śivaṃ vrajet / mānavo manujaśreṣṭha śṛṇu tāni yudhiṣṭhira

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hear, Yudhishthira, best of men, the five famous lingas, seeing which a man goes to Shiva:

अध्याय ८१

श्लोक 14

मेघनादं च गोष्ठेशं वागीशं काकडेश्वरम् ।लक्षेश्वरं पञ्चलिङ्गान्य् एकाहे यस् तु पूजयेत्

meghanādaṃ ca goṣṭheśaṃ vāgīśaṃ kākaḍeśvaram / lakṣeśvaraṃ pañcaliṅgāny ekāhe yas tu pūjayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Meghanada, Goshtheshvara, Vagisha, Kakadeshvara and Lakshmeshvara — whoever worships these five lingas in a single day

अध्याय ८१

श्लोक 15

अनेनैव शरीरेण स नरो हि शिवं व्रजेत् ।कोटियज्ञफलं प्राप्य पश्चान् मोक्षमवाप्नुयात्

anenaiva śarīreṇa sa naro hi śivaṃ vrajet / koṭiyajñaphalaṃ prāpya paścān mokṣamavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

goes to Shiva in this very body; having obtained the fruit of a crore of sacrifices, he afterwards attains liberation.

अध्याय ८१

श्लोक 16

आख्यानं कथयिष्यामि पुरावृत्तं तवानघ ।धर्मसेनः पुरा राजा अयोध्याधिपतिर्बली

ākhyānaṃ kathayiṣyāmi purāvṛttaṃ tavānagha / dharmasenaḥ purā rājā ayodhyādhipatirbalī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I shall tell you an ancient story, sinless one. Long ago Dharmasena was king, the mighty lord of Ayodhya;

अध्याय ८१

श्लोक 17

धर्मेण राज्यं कृतवान् यज्ञांश् च बहुदक्षिणान् ।शृण्वन् स धर्मशास्त्राणि नर्मदाचरितं तथा

dharmeṇa rājyaṃ kṛtavān yajñāṃś ca bahudakṣiṇān / śṛṇvan sa dharmaśāstrāṇi narmadācaritaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he ruled his kingdom with dharma and performed sacrifices with abundant fees. Listening to the dharma shastras and likewise to the story of the Narmada,

अध्याय ८१

श्लोक 18

श्रुत्वा विनिर्गतो राजा रेवाया उत्तरे तटे ।मेघनादं समभ्यर्च्य स्नात्वा वै नर्मदाजले

śrutvā vinirgato rājā revāyā uttare taṭe / meghanādaṃ samabhyarcya snātvā vai narmadājale

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

having heard it, the king set out for the northern bank of the Reva; he worshipped Meghanada and bathed in the water of the Narmada,

अध्याय ८१

श्लोक 19

उद्गच्छति दिनकरे अश्वारूढो नरेश्वरः ।उत्तरां दिशमाश्रित्य गतो गोष्ठेश्वरं शिवम्

udgacchati dinakare aśvārūḍho nareśvaraḥ / uttarāṃ diśamāśritya gato goṣṭheśvaraṃ śivam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and as the sun rose the lord of men, mounted on a horse, set out northwards and went to Shiva Goshtheshvara.

अध्याय ८१

श्लोक 20

यथाविधानं सम्पूज्य वागीश्वरं गतस् ततः ।तत्र स्नात्वा विधानेन पूजयित्वा शिवं नृपः

yathāvidhānaṃ sampūjya vāgīśvaraṃ gatas tataḥ / tatra snātvā vidhānena pūjayitvā śivaṃ nṛpaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having worshipped him according to rule he then went to Vagishvara; bathing there according to rule, the king worshipped Shiva

अध्याय ८१

श्लोक 21

चन्दनागुरुकर्पूरैर् धूपैर् दीपैर् विधानकैः ।अश्वारूढो नृपश्रेष्ठः काकडेश्वरम् आगतः

candanāgurukarpūrair dhūpair dīpair vidhānakaiḥ / aśvārūḍho nṛpaśreṣṭhaḥ kākaḍeśvaram āgataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with sandal, aloe and camphor, incense and lamps as prescribed; then the best of kings, mounted on his horse, came to Kakadeshvara.

अध्याय ८१

श्लोक 22

तं प्रपूज्य ततो राजा गत्वा वै नार्मदे जले ।लक्षेश्वरं पूजयित्वा स्थितं वै विधिपूर्वकम्

taṃ prapūjya tato rājā gatvā vai nārmade jale / lakṣeśvaraṃ pūjayitvā sthitaṃ vai vidhipūrvakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having worshipped him, the king then went into the water of the Narmada and worshipped Lakshmeshvara, standing there according to rule.

अध्याय ८१

श्लोक 23

मेघनादं ततो गत्वा सूर्यश्चास्तम् उपागमत् ।ध्यात्वा स्वयं कालरूपं यावत् तिष्ठति वै नृपः

meghanādaṃ tato gatvā sūryaścāstam upāgamat / dhyātvā svayaṃ kālarūpaṃ yāvat tiṣṭhati vai nṛpaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then he went to Meghanada, and the sun set; while the king stood meditating on the one whose form is Time,

अध्याय ८१

श्लोक 24

तावद् घोरो ऽपि तुरगो ह्य् अन्तरिक्षचरस् तदा ।दिव्यदेहधरः सश्चाप्य् अप्सरोभिः समावृतः

tāvad ghoro 'pi turago hy antarikṣacaras tadā / divyadehadharaḥ saścāpy apsarobhiḥ samāvṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

at that moment his fierce horse too became a sky-goer, bearing a divine body and surrounded by apsarases,

अध्याय ८१

श्लोक 25

विमाने देवराजस्य ययाविन्द्रपुरीं स्थितः ।शुनी पृष्ठे तु या राज्ञस्तीर्थयात्रां प्रकुर्वती

vimāne devarājasya yayāvindrapurīṃ sthitaḥ / śunī pṛṣṭhe tu yā rājñastīrthayātrāṃ prakurvatī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and in the aerial car of the king of the gods it went to Indra's city. The bitch that had been following the king on his pilgrimage

अध्याय ८१

श्लोक 26

दिव्यदेहधरा सापि विमानेन गता दिवि ।धर्मसेनो ऽपि तां दृष्ट्वा विस्मयाविष्टचेतनः

divyadehadharā sāpi vimānena gatā divi / dharmaseno 'pi tāṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭacetanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

also took on a divine body and went to heaven in an aerial car. Seeing this, Dharmasena was filled with wonder

अध्याय ८१

श्लोक 27

अश्वरूपं जगादाथ किम् एतद् इति भारत ।उवाचाकाशगो वाचं कथं त्वं खिद्यसे नृप

aśvarūpaṃ jagādātha kim etad iti bhārata / uvācākāśago vācaṃ kathaṃ tvaṃ khidyase nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and said to the one in horse form, "What is this?", O Bharata. The sky-goer spoke: "Why do you grieve, O king?

अध्याय ८१

श्लोक 28

शरीरजेन कष्टेन तपः साध्या विभूतयः ।पादचारी हि गच्छ त्वं परपादैर् गतो ह्यसि

śarīrajena kaṣṭena tapaḥ sādhyā vibhūtayaḥ / pādacārī hi gaccha tvaṃ parapādair gato hyasi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Glories are won by austerity, by hardship borne in one's own body; go on foot, for you have travelled on another's feet.

अध्याय ८१

श्लोक 29

भूयो यात्रां प्रकुरुषे तदा सिद्धिम् अवाप्स्यसि ।ततो राजा च तस्याथ श्रुत्वा तद्वचनं तदा

bhūyo yātrāṃ prakuruṣe tadā siddhim avāpsyasi / tato rājā ca tasyātha śrutvā tadvacanaṃ tadā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Make the pilgrimage again, and then you will attain perfection." Then the king, having heard those words,

अध्याय ८१

श्लोक 30

पुनर् द्वितीयदिवसे प्रस्थितो लिङ्गपूजनम् ।पञ्चलिङ्गान् समभ्यर्च्य समायातस् तु नर्मदाम्

punar dvitīyadivase prasthito liṅgapūjanam / pañcaliṅgān samabhyarcya samāyātas tu narmadām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

set out again on the second day to worship the lingas; having worshipped the five lingas, he came back to the Narmada.

अध्याय ८१

श्लोक 31

मेघनादं यदापश्यद् द्वारे देवं च दृष्टवान् ।पञ्चवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम्

meghanādaṃ yadāpaśyad dvāre devaṃ ca dṛṣṭavān / pañcavaktraṃ daśabhujaṃ trinetraṃ śūlapāṇinam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

When he saw Meghanada, he saw the god at the door: five-faced, ten-armed, three-eyed, trident in hand,

अध्याय ८१

श्लोक 32

वृषारूढं जगद्गर्भं शशाङ्ककृतशेखरम् ।दृष्ट्वा तं देवदेवेशं तुष्टाव परमेश्वरम्

vṛṣārūḍhaṃ jagadgarbhaṃ śaśāṅkakṛtaśekharam / dṛṣṭvā taṃ devadeveśaṃ tuṣṭāva parameśvaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

mounted on the bull, the womb of the world, with the moon as his crest. Seeing the lord of the god of gods, he praised the supreme Lord:

अध्याय ८१

श्लोक 33

जय देव महादेव महापातकनाशन ।संसारसागरे मग्नं मां समुद्धर साम्प्रतम्

jaya deva mahādeva mahāpātakanāśana / saṃsārasāgare magnaṃ māṃ samuddhara sāmpratam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Victory, god Mahadeva, destroyer of great sins! I am sunk in the ocean of worldly existence; lift me out now."

अध्याय ८१

श्लोक 34

हर उवाच: वरं वृणु महाभाग यत् ते मनसि वर्तते ।तद् ददामि न सन्देहश् श्विभक्तो हि पुत्रक

hara uvāca: varaṃ vṛṇu mahābhāga yat te manasi vartate / tad dadāmi na sandehaś śvibhakto hi putraka

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hara said: "Choose a boon, fortunate one, whatever is in your mind; I will give it without doubt, for you are Shiva's devotee, son."

अध्याय ८१

श्लोक 35

यदि तुष्टो ऽसि मे देव तन्मां सहचरं कुरु ।एकाहे पञ्चलिङ्गानि पूजयिष्यति यो नरः

yadi tuṣṭo 'si me deva tanmāṃ sahacaraṃ kuru / ekāhe pañcaliṅgāni pūjayiṣyati yo naraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"If you are pleased with me, god, make me your companion; and whatever man worships the five lingas in a single day,

अध्याय ८१

श्लोक 36

स तवानुचरो देव भवत्व् एष वरो मम ।धर्मसेनवचः श्रुत्वा भवत्व् एवं हरो ऽब्रवीत्

sa tavānucaro deva bhavatv eṣa varo mama / dharmasenavacaḥ śrutvā bhavatv evaṃ haro 'bravīt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

let him be your follower, god — this is my boon." Hearing Dharmasena's words, Hara said, "So be it,"

अध्याय ८१

श्लोक 37

तं गृहीत्वा तु राजानं कैलासं स जगाम ह ।स्वदेहस्थं चकारासौ धर्मसेनं नृपं नृप

taṃ gṛhītvā tu rājānaṃ kailāsaṃ sa jagāma ha / svadehasthaṃ cakārāsau dharmasenaṃ nṛpaṃ nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and taking the king he went to Kailasa; he made King Dharmasena abide in his own body, O king.

अध्याय ८१

श्लोक 38

एतत् ते कथितं राजन्न् इतिहासं पुरातनम् ।श्रवणात् कीर्तनाद् अस्य अश्वमेधफलं लभेत्

etat te kathitaṃ rājann itihāsaṃ purātanam / śravaṇāt kīrtanād asya aśvamedhaphalaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This I have told you, O king, an ancient history; by hearing and reciting it one gains the fruit of a horse sacrifice.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 81
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.