Skanda Purana· Skanda Purāṇa
86
अध्याय 86 / 116

Adhyaya 86

48 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ48 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८६

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे ऽन्धकवरप्रदानो नाम पञ्चाशीतितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ८६ मार्कण्डेय उवाच: अन्धकस्य वरं दत्त्वा तेनैव सह शङ्करः ।उमया सहितश्चापि कैलासं पर्वतं गतः

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe 'ndhakavarapradāno nāma pañcāśītitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 86 mārkaṇḍeya uvāca: andhakasya varaṃ dattvā tenaiva saha śaṅkaraḥ / umayā sahitaścāpi kailāsaṃ parvataṃ gataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O great king, one should go to the excel- lent Pingalavarta. It is on the northern bank in the vicinity of the confluence. O leading king, Pingalesvara was installed by Havyavahana (Fire-god).

अध्याय ८६

श्लोक 2

ततस् समागता देवा ब्रह्माद्यास् सह वासवाः ।हृष्टपुष्टाश् च ते सर्वे महेश तं प्रणेमिरे

tatas samāgatā devā brahmādyās saha vāsavāḥ / hṛṣṭapuṣṭāś ca te sarve maheśa taṃ praṇemire

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

O Havyavaha, be free from illness quickly with my favour. Taking your holy bath in the Tlrtha here, you will regain your original form.

अध्याय ८६

श्लोक 3

देव उवाच: स्वागतं वो महाभागा ये केचित् त्व् इह चागताः ।निहतो दानवस् तत्र भवदर्थे न संशयः

deva uvāca: svāgataṃ vo mahābhāgā ye kecit tv iha cāgatāḥ / nihato dānavas tatra bhavadarthe na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The god said: "Welcome to you, fortunate ones, all of you who have come here; the danava has been slain there for your sake, no doubt.

अध्याय ८६

श्लोक 4

रक्तेन तस्य मे शूलं निर्मलं च न दृश्यते ।कर्तव्यं किं मया चाद्य कथ्यतां हि पितामह

raktena tasya me śūlaṃ nirmalaṃ ca na dṛśyate / kartavyaṃ kiṃ mayā cādya kathyatāṃ hi pitāmaha

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

But because of his blood my trident is not seen clean; what am I to do now? Tell me, Grandsire.

अध्याय ८६

श्लोक 5

सुतस् तु भवतो ब्रह्मन् यश्चा ऽसौ निहतो मया ।कर्तुमिच्छाम्यहं सम्यक् तीर्थयात्रां न संशयः

sutas tu bhavato brahman yaścā 'sau nihato mayā / kartumicchāmyahaṃ samyak tīrthayātrāṃ na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He whom I slew was your descendant, brahmin; I wish to make a proper pilgrimage to the holy places, no doubt.

अध्याय ८६

श्लोक 6

उत्थाय गम्यतां सर्वे ये केचित् त्व् इह चागताः ।ततस् सर्वैः सुरैः सार्धं प्रभासं प्रति निर्ययौ

utthāya gamyatāṃ sarve ye kecit tv iha cāgatāḥ / tatas sarvaiḥ suraiḥ sārdhaṃ prabhāsaṃ prati niryayau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Rise, and let all of you who have come here go." Then with all the gods he set out for Prabhasa.

अध्याय ८६

श्लोक 7

प्रभासाद् यानि तीर्थानि गङ्गासागरसङ्गमे ।अवगाह्य तु सर्वाणि निर्मलत्वं न विद्यते

prabhāsād yāni tīrthāni gaṅgāsāgarasaṅgame / avagāhya tu sarvāṇi nirmalatvaṃ na vidyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Though he bathed in all the holy places from Prabhasa to the meeting of the Ganga and the ocean, the trident did not become clean.

अध्याय ८६

श्लोक 8

नीलीभूतं यथावस्त्रं सितत्वं नैव गच्छति ।तथा कृष्णत्रिशूलस्य निर्मलत्वं न जायते

nīlībhūtaṃ yathāvastraṃ sitatvaṃ naiva gacchati / tathā kṛṣṇatriśūlasya nirmalatvaṃ na jāyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

As a cloth dyed with indigo does not become white, so the darkened trident did not become clean.

अध्याय ८६

श्लोक 9

नर्मदा तु ततो गत्वा देवो देवैः समन्वितः ।उत्तरं दक्षिणं कूलम् अवगाह्य प्रयत्नतः

narmadā tu tato gatvā devo devaiḥ samanvitaḥ / uttaraṃ dakṣiṇaṃ kūlam avagāhya prayatnataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then the god, accompanied by the gods, went to the Narmada and carefully bathed at its northern and southern banks.

अध्याय ८६

श्लोक 10

गत्वा तु दक्षिणे कूले पर्वते भृगुसंज्ञिते ।तत्र स्थित्वा महादेवो देवैः सह धरापते

gatvā tu dakṣiṇe kūle parvate bhṛgusaṃjñite / tatra sthitvā mahādevo devaiḥ saha dharāpate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Going to the southern bank, to the mountain called Bhrigu, Mahadeva stayed there with the gods, lord of the earth.

अध्याय ८६

श्लोक 11

मनोहरं तु तत्स्थानं सर्वेषां हि दिवौकसाम् ।ज्ञात्वा तीर्थविशेषं तु स्थितो देवो महेश्वरः

manoharaṃ tu tatsthānaṃ sarveṣāṃ hi divaukasām / jñātvā tīrthaviśeṣaṃ tu sthito devo maheśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

That place was delightful to all the dwellers in heaven; knowing it to be a special holy place, the god Maheshvara stayed there.

अध्याय ८६

श्लोक 12

गिरिं बिभेद शूलेन तेन भिन्नं रसातलम् ।निर्मलं चाभवच् छूलं न लेपो दृश्यते क्वचित्

giriṃ bibheda śūlena tena bhinnaṃ rasātalam / nirmalaṃ cābhavac chūlaṃ na lepo dṛśyate kvacit

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He split the mountain with his trident, and by it Rasatala was split; the trident became clean, and no stain was seen anywhere.

अध्याय ८६

श्लोक 13

पातालान् निःसृता गङ्गा नाम्ना भोगवतीति सा ।तत्र तीर्थं समुत्पन्नं शूलभेदेति विश्रुतम्

pātālān niḥsṛtā gaṅgā nāmnā bhogavatīti sā / tatra tīrthaṃ samutpannaṃ śūlabhedeti viśrutam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

From Patala came forth the Ganga named Bhogavati, and a holy place arose there, renowned as Shulabheda.

अध्याय ८६

श्लोक 14

सूर्ये राहुगते तत्र महापुण्या सरस्वती ।द्वितीयं सङ्गमं तत्र यथा वेणी सितासितम्

sūrye rāhugate tatra mahāpuṇyā sarasvatī / dvitīyaṃ saṅgamaṃ tatra yathā veṇī sitāsitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

When the sun is seized by Rahu, the most holy Sarasvati is there; there is a second confluence, like the Veni of the white and dark rivers.

अध्याय ८६

श्लोक 15

तत्र ब्रह्मा स्वयं देवो ब्रह्मेशं लिङ्गम् उत्तमम् ।यस्य याम्यदिशाभागे स्वयं देवो जनार्दनः

tatra brahmā svayaṃ devo brahmeśaṃ liṅgam uttamam / yasya yāmyadiśābhāge svayaṃ devo janārdanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There is the god Brahma himself, the excellent linga Brahmesha, on whose southern side is the god Janardana himself;

अध्याय ८६

श्लोक 16

विद्यते च स्वयं तत्र विष्णुः पीठेषु संस्थितः ।शूलेन च कृता रेखा तत्र तोयवहा नृप

vidyate ca svayaṃ tatra viṣṇuḥ pīṭheṣu saṃsthitaḥ / śūlena ca kṛtā rekhā tatra toyavahā nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vishnu himself is present there, established on the seats. The line drawn by the trident there became a water-bearing channel, O king,

अध्याय ८६

श्लोक 17

तत् तोयं च गतं तत्र यत्र रेवा नदीजलम् ।तत्र लिङ्गं महापुण्यं चक्रतीर्थेति विश्रुतम्

tat toyaṃ ca gataṃ tatra yatra revā nadījalam / tatra liṅgaṃ mahāpuṇyaṃ cakratīrtheti viśrutam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and that water went to where the water of the river Reva is; there is a most holy linga, renowned as Chakratirtha.

अध्याय ८६

श्लोक 18

शूलभेदे च देवेशः स्नानं कृत्वा यथा विधि ।आत्मानं मन्यते शुद्धं न किंचित् कलुषं तनौ

śūlabhede ca deveśaḥ snānaṃ kṛtvā yathā vidhi / ātmānaṃ manyate śuddhaṃ na kiṃcit kaluṣaṃ tanau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The lord of the gods, having bathed according to rule at Shulabheda, considered himself pure, with no stain at all on his body.

अध्याय ८६

श्लोक 19

तस्य चैवोत्तरे भागे देव देवं जगद्गुरुम् ।शूलपाणिं ततः प्राप्य पूजयामास यत्नतः

tasya caivottare bhāge deva devaṃ jagadgurum / śūlapāṇiṃ tataḥ prāpya pūjayāmāsa yatnataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

And on its northern side, reaching the god of gods, the world's guru, the trident-bearer, he worshipped him with care.

अध्याय ८६

श्लोक 20

सर्वतीर्थम् अयं तीर्थं सर्वतीर्थाधिकं परम् ।सर्वपुण्याधिकं पुण्यं सर्वद्रुःखघ्नम् उत्तमम्

sarvatīrtham ayaṃ tīrthaṃ sarvatīrthādhikaṃ param / sarvapuṇyādhikaṃ puṇyaṃ sarvadruḥkhaghnam uttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This holy place contains all holy places and is supreme above all holy places, holier than all holy things, excellent, destroying all sorrow.

अध्याय ८६

श्लोक 21

तत्र तीर्थं प्रतिष्ठाप्य देवदेवो जगद्गुरुः ।रक्षकांस् तु ततो मुक्त्वा तत्र स्थाप्य विनायकम्

tatra tīrthaṃ pratiṣṭhāpya devadevo jagadguruḥ / rakṣakāṃs tu tato muktvā tatra sthāpya vināyakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having established the holy place there, the god of gods, world's guru, set guards there and installed Vinayaka there;

अध्याय ८६

श्लोक 22

क्षेत्रपालशतं चाष्टौ तीर्थं रक्षन्ति यत्नतः ।विघ्नानि तस्य कुर्वन्ति यस् तत्र स्थातुम् इच्छति

kṣetrapālaśataṃ cāṣṭau tīrthaṃ rakṣanti yatnataḥ / vighnāni tasya kurvanti yas tatra sthātum icchati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a hundred and eight kshetrapalas guard the holy place carefully; they create obstacles for anyone who wishes to stay there:

अध्याय ८६

श्लोक 23

केचित् कुटुम्बचिन्तां तु केचिच् चिन्तां कृषीषु च ।सेवां च कुर्वते केचिद् द्रव्यार्जनपरायणाः

kecit kuṭumbacintāṃ tu kecic cintāṃ kṛṣīṣu ca / sevāṃ ca kurvate kecid dravyārjanaparāyaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

some are given worry about their families, some worry about their farms, some take service, intent on earning money;

अध्याय ८६

श्लोक 24

परोक्षवादं कुर्वन्ति अन्ये हिसारता जनाः ।परदारान् प्रसर्पन्ति अन्ये च वित्तचिन्तकाः

parokṣavādaṃ kurvanti anye hisāratā janāḥ / paradārān prasarpanti anye ca vittacintakāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

others speak ill behind people's backs, others delight in violence, others pursue others' wives, others brood on wealth;

अध्याय ८६

श्लोक 25

अन्ये ऽपि च वदन्त्य् एवं कथं तीर्थेषु गम्यते ।क्षुधया पीड्यते भार्या ह्य् अपत्यानि तथैव च

anye 'pi ca vadanty evaṃ kathaṃ tīrtheṣu gamyate / kṣudhayā pīḍyate bhāryā hy apatyāni tathaiva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

others too say thus: "How can one go to holy places? My wife and children are tormented by hunger."

अध्याय ८६

श्लोक 26

मोहजाले निपतिताः पापाचाराश् च ये नराः ।तेभ्यो रक्षन्ति तत् तीर्थं देवस्य च गणाः शुभम्

mohajāle nipatitāḥ pāpācārāś ca ye narāḥ / tebhyo rakṣanti tat tīrthaṃ devasya ca gaṇāḥ śubham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

From men of sinful conduct fallen into the net of delusion, the god's ganas guard that auspicious holy place.

अध्याय ८६

श्लोक 27

पुण्या जनाः स्थिरा ये च स्नानं तेषां च जायते ।पयोष्ण्यां देवनद्यां च भोगवत्यां विशेषतः

puṇyā janāḥ sthirā ye ca snānaṃ teṣāṃ ca jāyate / payoṣṇyāṃ devanadyāṃ ca bhogavatyāṃ viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Holy people who are steadfast obtain their bath there, in the Payoshni, the divine river and especially the Bhogavati.

अध्याय ८६

श्लोक 28

एतच् च सङ्गमं पुण्यं यथा वेण्यां सितासिते ।दृष्ट्वा तीर्थं तु ते सर्वे गीर्वाणा हृष्टमानसाः

etac ca saṅgamaṃ puṇyaṃ yathā veṇyāṃ sitāsite / dṛṣṭvā tīrthaṃ tu te sarve gīrvāṇā hṛṣṭamānasāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This confluence is holy like the Veni of the white and dark rivers. Seeing the holy place, all the gods, delighted in mind,

अध्याय ८६

श्लोक 29

देवस्य सन्निधो भूत्वा वर्णयन्ति परस्परम् ।इदं तीर्थं च देवेश गयातीर्थसमं विदुः

devasya sannidho bhūtvā varṇayanti parasparam / idaṃ tīrthaṃ ca deveśa gayātīrthasamaṃ viduḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

being in the god's presence, described it to one another: "They know this holy place, lord of gods, to be equal to Gaya.

अध्याय ८६

श्लोक 30

गुह्याद् गुह्यतरं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ।शूलपाणिं समभ्यर्च्य ब्रह्माद्याश् च सुरैः सह

guhyād guhyataraṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati / śūlapāṇiṃ samabhyarcya brahmādyāś ca suraiḥ saha

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A holy place more secret than the secret has not been and will not be." Having worshipped the trident-bearer, Brahma and the others with the gods,

अध्याय ८६

श्लोक 31

ये गणाश् चैव गन्धर्वा यमो वरुणवासवौ ।नृत्यगीतैस् तथा स्तोत्रैः सर्वे चैव सुरासुराः

ye gaṇāś caiva gandharvā yamo varuṇavāsavau / nṛtyagītais tathā stotraiḥ sarve caiva surāsurāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the ganas, the gandharvas, Yama, Varuna and Vasava, and all the gods and asuras, with dance, song and hymns —

अध्याय ८६

श्लोक 32

देवेन भोदितो यत्र शूलाग्रेण नृपोत्तम ।त्रयो गर्तास् तु संजातास् तोयपूर्णा नराधिप

devena bhodito yatra śūlāgreṇa nṛpottama / trayo gartās tu saṃjātās toyapūrṇā narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

where the god struck with the point of his trident, best of kings, three pits arose, full of water, lord of men,

अध्याय ८६

श्लोक 33

आर्यावर्ता नरश्रेष्ठ महाकुलिशलाञ्छिताः ।सर्वपापक्षयकराः सर्वदुःखापहारकाः

āryāvartā naraśreṣṭha mahākuliśalāñchitāḥ / sarvapāpakṣayakarāḥ sarvaduḥkhāpahārakāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whirling, best of men, marked with the great thunderbolt, destroying all sins and removing all sorrows.

अध्याय ८६

श्लोक 34

तस्मिंस् तीर्थे नरः स्नात्वा उपवासपरायणः ।दीक्षामन्त्रविहीनो ऽपि मुच्यते भवबन्धनात्

tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā upavāsaparāyaṇaḥ / dīkṣāmantravihīno 'pi mucyate bhavabandhanāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A man who bathes at that holy place devoted to fasting, even without initiation and mantra, is freed from the bondage of existence.

अध्याय ८६

श्लोक 35

यः पुनर् विधिवत् स्नात्वा मन्त्रैः पञ्चभिर् एव च ।वेदोक्तैः पञ्चभिर् मन्त्रैः सहिरण्यैर् घटैस् तथा

yaḥ punar vidhivat snātvā mantraiḥ pañcabhir eva ca / vedoktaiḥ pañcabhir mantraiḥ sahiraṇyair ghaṭais tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever again bathes according to rule with the five mantras — the five mantras taught in the Veda — and with pots containing gold,

अध्याय ८६

श्लोक 36

अक्षरैर् दशभिश् चैव पञ्चाक्षरैस् त्रिभिस् तथा ।पृथग्भूतैर् द्विजातीनां तीर्थं शस्तं नराधिप

akṣarair daśabhiś caiva pañcākṣarais tribhis tathā / pṛthagbhūtair dvijātīnāṃ tīrthaṃ śastaṃ narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with the ten-syllabled and the three five-syllabled mantras, separately for the twice-born, the holy place is praised, lord of men;

अध्याय ८६

श्लोक 37

ब्रह्मक्षत्रविशां वापि शूद्रस्याथ स्त्रियास् तथा ।ध्यात्वा देवत्रयं राजन् स्नानं चैव यथाविधि

brahmakṣatraviśāṃ vāpi śūdrasyātha striyās tathā / dhyātvā devatrayaṃ rājan snānaṃ caiva yathāvidhi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whether brahmin, kshatriya, vaishya, shudra or woman, meditating on the three gods, O king, and bathing according to rule,

अध्याय ८६

श्लोक 38

दशाक्षरेण मन्त्रेण तोयं पिबति यो नरः ।केदारे च यथा पीतं तथा कुण्डे न संशयः

daśākṣareṇa mantreṇa toyaṃ pibati yo naraḥ / kedāre ca yathā pītaṃ tathā kuṇḍe na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the man who drinks the water with the ten-syllabled mantra — as when drunk at Kedara, so in the pool, no doubt.

अध्याय ८६

श्लोक 39

पञ्चरेफसमायुक्तं क्षकाराक्षरभूषितम् ।ॐकारद्वयसंयुक्तम् एतद् अत्रानुकीर्तनम्

pañcarephasamāyuktaṃ kṣakārākṣarabhūṣitam / oṃkāradvayasaṃyuktam etad atrānukīrtanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Furnished with five ra-sounds, adorned with the syllable ksha, joined with two Oms — this is the recitation here.

अध्याय ८६

श्लोक 40

यस् तत्र कुरुते स्नानं विधियुक्तो जितेन्द्रिय ।तिलमिश्रेण तोयेन तर्पयेत् पितृदेवताः

yas tatra kurute snānaṃ vidhiyukto jitendriya / tilamiśreṇa toyena tarpayet pitṛdevatāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever bathes there according to rule, with senses controlled, and satisfies the ancestors and gods with water mixed with sesame,

अध्याय ८६

श्लोक 41

कुलं तारयते विंशद्दशपूर्वान् दशापरान् ।गङ्गायां पञ्चतीर्थे च श्राद्धं वै कुरुते तु यः

kulaṃ tārayate viṃśaddaśapūrvān daśāparān / gaṅgāyāṃ pañcatīrthe ca śrāddhaṃ vai kurute tu yaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

rescues twenty generations of his family, ten before and ten after. Whoever performs shraddha on the Ganga and at Panchatirtha

अध्याय ८६

श्लोक 42

स तत्र फलम् आप्नोति शूलभेदे न संशयः ।यस् तत्र विधिना युक्तो दानं दद्याच् च भक्तितः

sa tatra phalam āpnoti śūlabhede na saṃśayaḥ / yas tatra vidhinā yukto dānaṃ dadyāc ca bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

obtains that fruit there at Shulabheda, no doubt. Whoever, following the rule, gives a gift there with devotion,

अध्याय ८६

श्लोक 43

तदक्षयं फलं तत्र कृतस्य सुकृतो ऽथवा ।गयाक्षेत्रे यथापुण्यं सर्वकार्येषु चैव हि

tadakṣayaṃ phalaṃ tatra kṛtasya sukṛto 'thavā / gayākṣetre yathāpuṇyaṃ sarvakāryeṣu caiva hi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the fruit of what he has done there, or of his good deed, is imperishable. As there is merit at the field of Gaya in all rites,

अध्याय ८६

श्लोक 44

शूलभेदे तथा पुण्यं स्नानदानादितर्पणैः ।भक्त्या च यो ददात् यत्र कांचनं गां महीं जलम्

śūlabhede tathā puṇyaṃ snānadānāditarpaṇaiḥ / bhaktyā ca yo dadāt yatra kāṃcanaṃ gāṃ mahīṃ jalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

so there is merit at Shulabheda through bathing, giving and offerings. Whoever gives there with devotion gold, a cow, land or water,

अध्याय ८६

श्लोक 45

अन्नं कृषीभवं शय्यां वासांसि भूषणानि च ।अन्नादिभिर् धनैश् चैव गृहं पूर्णं च सर्वतः

annaṃ kṛṣībhavaṃ śayyāṃ vāsāṃsi bhūṣaṇāni ca / annādibhir dhanaiś caiva gṛhaṃ pūrṇaṃ ca sarvataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

food grown from the field, a bed, clothes and ornaments, a house filled all round with food and wealth,

अध्याय ८६

श्लोक 46

युग्ययुग्लाङ्गलं मुख्यं नवं चैव धुरन्धरौ ।दानान्य् एतानि यो दद्याद् ब्राह्मणे वेदपारगे

yugyayuglāṅgalaṃ mukhyaṃ navaṃ caiva dhurandharau / dānāny etāni yo dadyād brāhmaṇe vedapārage

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a pair of yoked animals, a fine new plough and two draught oxen — whoever gives these gifts to a brahmin versed in the Veda,

अध्याय ८६

श्लोक 47

श्रोत्रियं च कुलीनं च शुचिं च विजितेन्द्रियम् ।ज्ञात्वा दानं च यो दद्यात् तस्यान्तो नैव विद्यते

śrotriyaṃ ca kulīnaṃ ca śuciṃ ca vijitendriyam / jñātvā dānaṃ ca yo dadyāt tasyānto naiva vidyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

knowing him to be learned in the Veda, of good family, pure and with senses controlled — there is no end to his gift.

अध्याय ८६

श्लोक 48

त्रयोदशदिनेष्व् एकं त्रयोदशगुणं भवेत्

trayodaśadineṣv ekaṃ trayodaśaguṇaṃ bhavet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Even one gift in the thirteen days becomes thirteenfold.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 86
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.