Skanda Purana· Skanda Purāṇa
87
अध्याय 87 / 116

Adhyaya 87

35 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ35 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८७

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे शूलभेदोत्पत्तिर्नाम षडशीतितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ८७ मार्कण्डेय उवाच: उत्तानपादो राजेन्द्र पृच्छति स्म महेश्वरम् ।सिद्धाश् च कीदृशा देव अपूज्याश् चैव कीदृशाः

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe śūlabhedotpattirnāma ṣaḍaśītitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 87 mārkaṇḍeya uvāca: uttānapādo rājendra pṛcchati sma maheśvaram / siddhāś ca kīdṛśā deva apūjyāś caiva kīdṛśāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O king, one should go to the highly excellent Tirtha which was established by the groups of sages born of the family of Brahma.

अध्याय ८७

श्लोक 2

श्राद्धे चैवाह्निके यज्ञे दाने चैव विशेषतः ।एतद् आख्याहि मे देव कस्य दानं न दीयते

śrāddhe caivāhnike yajñe dāne caiva viśeṣataḥ / etad ākhyāhi me deva kasya dānaṃ na dīyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"At shraddha, in the daily sacrifice and especially in giving — tell me this, god: to whom should a gift not be given?"

अध्याय ८७

श्लोक 3

ईश्वर उवाच: यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः ।ब्राह्मणश् चानधीयानस्त्रयस्ते नामधारकाः

īśvara uvāca: yathā kāṣṭhamayo hastī yathā carmamayo mṛgaḥ / brāhmaṇaś cānadhīyānastrayaste nāmadhārakāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Lord said: "As an elephant made of wood, as a deer made of leather, so is a brahmin without learning; the three bear only the name.

अध्याय ८७

श्लोक 4

रोगी हीनातिरिक्ताङ्गः काणः पौनर्भवस् तथा ।अवकीर्णः कुण्डगोलौ श्राद्धे दाने न शुद्ध्यति

rogī hīnātiriktāṅgaḥ kāṇaḥ paunarbhavas tathā / avakīrṇaḥ kuṇḍagolau śrāddhe dāne na śuddhyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The sick, one with missing or extra limbs, the one-eyed, the son of a remarried woman, one who has broken his vow, the kunda and golaka — these are not pure for shraddha or gifts.

अध्याय ८७

श्लोक 5

माहिष्यो वृषलः स्तेनो वार्धक्यो ऽथ विशेषतः ।एते विप्राः सदा त्याज्याः पश्चान् मानं प्रशंसति

māhiṣyo vṛṣalaḥ steno vārdhakyo 'tha viśeṣataḥ / ete viprāḥ sadā tyājyāḥ paścān mānaṃ praśaṃsati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Mahishya, the Vrishala, the thief and especially the usurer — such brahmins are always to be avoided; afterwards one praises the honour.

अध्याय ८७

श्लोक 6

प्रतिग्रहं तु गृह्णाति कालज्ञानं विना द्विजः ।तस्य दानं न दातव्यं वृथा भवति निष्फलम्

pratigrahaṃ tu gṛhṇāti kālajñānaṃ vinā dvijaḥ / tasya dānaṃ na dātavyaṃ vṛthā bhavati niṣphalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A twice-born man who accepts gifts without knowledge of the proper time — no gift should be given to him; it becomes useless and fruitless.

अध्याय ८७

श्लोक 7

दरिद्रान् देहि राजंस् त्वं मा समृद्धान् कदाचन ।व्याधितस्यौषधं पथ्यं नीरुजस्य किमौषधम्

daridrān dehi rājaṃs tvaṃ mā samṛddhān kadācana / vyādhitasyauṣadhaṃ pathyaṃ nīrujasya kimauṣadham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Give to the poor, O king, never to the prosperous; medicine is wholesome for the sick — what use is medicine to the healthy?"

अध्याय ८७

श्लोक 8

उत्तानपाद उवाच: विधिश् च कीदृशी देव कथं श्राद्धस्य च क्रिया ।दानं च दीयते येन तन् ममाख्यातुम् अर्हसि

uttānapāda uvāca: vidhiś ca kīdṛśī deva kathaṃ śrāddhasya ca kriyā / dānaṃ ca dīyate yena tan mamākhyātum arhasi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Uttanapada said: "What is the rule, god, and how is the rite of shraddha performed? And by whom is a gift to be given? You should tell me this."

अध्याय ८७

श्लोक 9

देव उवाच: श्राद्धं कृत्वा गृहे भक्त्या सुस्नातो विजितेन्द्रियः ।वाग्यतस् तर्पयेत् तावद् यावत् संख्यामलङ्घयन्

deva uvāca: śrāddhaṃ kṛtvā gṛhe bhaktyā susnāto vijitendriyaḥ / vāgyatas tarpayet tāvad yāvat saṃkhyāmalaṅghayan

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The god said: "Having performed shraddha at home with devotion, well bathed, with senses controlled, restraining speech, one should offer libations without exceeding the number.

अध्याय ८७

श्लोक 10

शूलभेदं ततो गत्वा स्नानं कृत्वा यथाविधि ।पञ्चस्थानेषु यः श्राद्धं हव्यकव्यादिभिश् चरेत्

śūlabhedaṃ tato gatvā snānaṃ kṛtvā yathāvidhi / pañcasthāneṣu yaḥ śrāddhaṃ havyakavyādibhiś caret

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then going to Shulabheda and bathing according to rule, whoever performs shraddha at the five places with offerings to gods and ancestors,

अध्याय ८७

श्लोक 11

पिण्डदानं च य कुर्यात् पायसैर् मधुसर्पिषा ।तस्य तत्फलम् आप्नोति तस्मिंस् तीर्थे न संशयः

piṇḍadānaṃ ca ya kuryāt pāyasair madhusarpiṣā / tasya tatphalam āpnoti tasmiṃs tīrthe na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and offers pindas with milk-rice, honey and ghee, obtains that fruit at that holy place, no doubt.

अध्याय ८७

श्लोक 12

उपानहौ च यो दद्याद् ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ।गच्छेद् विमानमारूढस् त्व् अमरैः परिवारितः

upānahau ca yo dadyād brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ / gacched vimānamārūḍhas tv amaraiḥ parivāritaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives sandals, especially to brahmins, goes mounted on an aerial car, surrounded by immortals.

अध्याय ८७

श्लोक 13

उत्तमं च गृहं दद्यात् सप्तधान्यैश् च पूरितम् ।स स्वर्गलोके वसति काञ्चने भवनोत्तमे

uttamaṃ ca gṛhaṃ dadyāt saptadhānyaiś ca pūritam / sa svargaloke vasati kāñcane bhavanottame

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives a fine house filled with the seven grains dwells in the world of heaven in the finest golden mansion.

अध्याय ८७

श्लोक 14

तिलधेनुं च यो दद्यात् सवत्सां विधिपूर्वकम् ।नाकपृष्ठे वसेत् तावद् यावद् आहूतसंप्लवम्

tiladhenuṃ ca yo dadyāt savatsāṃ vidhipūrvakam / nākapṛṣṭhe vaset tāvad yāvad āhūtasaṃplavam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives a sesame cow with its calf according to rule dwells on the vault of heaven until the deluge.

अध्याय ८७

श्लोक 15

गृहे वा यदि वारण्ये तीर्थे वा कुपथेषु च ।तोयम् अन्नं च यो दद्याद् यमलोकं न पश्यति

gṛhe vā yadi vāraṇye tīrthe vā kupatheṣu ca / toyam annaṃ ca yo dadyād yamalokaṃ na paśyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

At home or in the forest, at a holy place or on bad roads, whoever gives water and food does not see Yama's world.

अध्याय ८७

श्लोक 16

अक्षयं चान्नदानं च तोयभूमिस् तथैव च ।अन्नदानात् परं दानं न भूतो न भविष्यति

akṣayaṃ cānnadānaṃ ca toyabhūmis tathaiva ca / annadānāt paraṃ dānaṃ na bhūto na bhaviṣyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Imperishable is the gift of food, and likewise of water and land; there has been and will be no gift higher than the gift of food."

अध्याय ८७

श्लोक 17

उत्तानपाद उवाच: कन्यादानं कथं देव कर्तव्यं कथयस्व तत् ।प्रतिग्रहं तथा तोष्यं कन्योद्वाहम् उपस्करम्

uttānapāda uvāca: kanyādānaṃ kathaṃ deva kartavyaṃ kathayasva tat / pratigrahaṃ tathā toṣyaṃ kanyodvāham upaskaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Uttanapada said: "How is the gift of a daughter to be made, god? Tell me that — the acceptance, the gratification, the marriage of a daughter and its provisions.

अध्याय ८७

श्लोक 18

दातव्यं कस्य वै दानं दत्तं भवति चाक्षयम् ।उत्तमं मध्यमं वापि कनीयांसं कथंचन

dātavyaṃ kasya vai dānaṃ dattaṃ bhavati cākṣayam / uttamaṃ madhyamaṃ vāpi kanīyāṃsaṃ kathaṃcana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

To whom should a gift be given so that it becomes imperishable — the best, the middling or in some way the least,

अध्याय ८७

श्लोक 19

राजसं तामसं वापि निःश्रेयसम् अथापि वा ।ईश्वर उवाच: सर्वेषाम् एव दानानां कन्यादानं विशिष्यते

rājasaṃ tāmasaṃ vāpi niḥśreyasam athāpi vā / īśvara uvāca: sarveṣām eva dānānāṃ kanyādānaṃ viśiṣyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of rajas, of tamas, or leading to the highest good?" The Lord said: "Of all gifts, the gift of a daughter is pre-eminent.

अध्याय ८७

श्लोक 20

यो दद्यात् परया भक्त्या अभिगम्य च यत्नतः ।कुलीनस्य स्वरूपस्य गुणज्ञस्य विशेषतः

yo dadyāt parayā bhaktyā abhigamya ca yatnataḥ / kulīnasya svarūpasya guṇajñasya viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever with supreme devotion, approaching carefully, gives to one of good family, of good form and especially one who knows virtue,

अध्याय ८७

श्लोक 21

सुलग्ने च मुहूर्ते च दद्यात् कन्याम् अलंकृताम् ।अश्वान् नागांश् च वासांसि यो दद्याच् चैव भक्तितः

sulagne ca muhūrte ca dadyāt kanyām alaṃkṛtām / aśvān nāgāṃś ca vāsāṃsi yo dadyāc caiva bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

at an auspicious lagna and muhurta, a daughter adorned, and gives horses, elephants and garments with devotion,

अध्याय ८७

श्लोक 22

तस्य वासो भवेत् तत्र पदं यत्र निरामयम् ।येन सा दुहिता दत्ता प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी

tasya vāso bhavet tatra padaṃ yatra nirāmayam / yena sā duhitā dattā prāṇebhyo 'pi garīyasī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

his dwelling will be in the state free from sickness. He by whom a daughter, dearer even than life, has been given,

अध्याय ८७

श्लोक 23

तेन सर्वम् इदं दत्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।धनं कन्यार्थतः कल्प्यो न रोचयति दुर्मतिः

tena sarvam idaṃ dattaṃ trailokyaṃ sacarācaram / dhanaṃ kanyārthataḥ kalpyo na rocayati durmatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

has given all this, the three worlds with moving and unmoving. The evil-minded man who arranges to take wealth for his daughter

अध्याय ८७

श्लोक 24

स भवेत् कर्मचाण्डालः कोशकारो भवेन् मृतः ।कन्यार्थं याचते यस् तु स धनी निर्धनो ऽपि वा

sa bhavet karmacāṇḍālaḥ kośakāro bhaven mṛtaḥ / kanyārthaṃ yācate yas tu sa dhanī nirdhano 'pi vā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

becomes a chandala by deed and on death becomes a silkworm. Whoever asks for money for a daughter, whether rich or poor,

अध्याय ८७

श्लोक 25

अभोज्यो भवते मर्त्यः सर्ववस्तुषु वर्जितः ।गृहे तस्य च यो ऽश्नीयाज् जिह्वालम्पटको नृप

abhojyo bhavate martyaḥ sarvavastuṣu varjitaḥ / gṛhe tasya ca yo 'śnīyāj jihvālampaṭako nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

becomes one whose food is not to be eaten, excluded from all things; and whoever, greedy of tongue, eats in his house, O king,

अध्याय ८७

श्लोक 26

चान्द्रायणेन शुद्धः स्यात् तप्तकृच्छ्रम् अथापि वा ।राजोवाच: वित्तं न विद्यते यस्य कन्योद्वाहे ऽवतिष्ठति

cāndrāyaṇena śuddhaḥ syāt taptakṛcchram athāpi vā / rājovāca: vittaṃ na vidyate yasya kanyodvāhe 'vatiṣṭhati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

is purified by the chandrayana or the taptakrichchhra." The king said: "One who has no wealth, when the time for a daughter's marriage comes —

अध्याय ८७

श्लोक 27

कथं चोद्वाहनं कुर्याद् एतद् आचक्ष्व मे प्रभो ।देव उवाच: स्ववित्तेनानुकर्तव्यं कन्योद्वाहनम् एव च

kathaṃ codvāhanaṃ kuryād etad ācakṣva me prabho / deva uvāca: svavittenānukartavyaṃ kanyodvāhanam eva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

how should he perform the marriage? Tell me this, lord." The god said: "The daughter's marriage should be carried out with one's own wealth;

अध्याय ८७

श्लोक 28

कन्या नाम समुच्चार्य न दोषो याचकस्य च ।अभिगम्योत्तमं दानम् आहूतं चैव मध्यमम्

kanyā nāma samuccārya na doṣo yācakasya ca / abhigamyottamaṃ dānam āhūtaṃ caiva madhyamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

but if one names the daughter when asking, there is no fault in the asker. A gift made by approaching the recipient is the best, one made on invitation is middling,

अध्याय ८७

श्लोक 29

अधमं प्रोच्यमानं तु सेवादानं च निष्फलम् ।असमर्थे न दातव्यं कन्यादानं तथैव च

adhamaṃ procyamānaṃ tu sevādānaṃ ca niṣphalam / asamarthe na dātavyaṃ kanyādānaṃ tathaiva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one made when asked is the lowest, and a gift for service is fruitless. Nor should the gift of a daughter be given to one who is incapable.

अध्याय ८७

श्लोक 30

समर्थस् तारयेद् विद्वान् काष्ठं क्षिप्तं यथा जले ।यथा नौका तथा विद्वांस् तारयेत् परमं तटम्

samarthas tārayed vidvān kāṣṭhaṃ kṣiptaṃ yathā jale / yathā naukā tathā vidvāṃs tārayet paramaṃ taṭam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A capable learned man carries across, as a log thrown into water floats; as a boat does, so the learned man carries one to the further shore.

अध्याय ८७

श्लोक 31

आहिताग्निस् तु यो भूत्वा गृह्नञ् शूद्रप्रतिग्रहम् ।इह जन्मनि शूद्रत्वं मृतः श्वा चोपजायते

āhitāgnis tu yo bhūtvā gṛhnañ śūdrapratigraham / iha janmani śūdratvaṃ mṛtaḥ śvā copajāyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

One who, having established the sacred fires, accepts gifts from a shudra becomes a shudra in this birth and on death is born a dog.

अध्याय ८७

श्लोक 32

वृथा क्लेशाश् च जायन्ते ब्राह्मणस्याग्निहोत्रिणः ।असत् प्रतिग्रहं गृह्णन् नापदं च विना द्विजः

vṛthā kleśāś ca jāyante brāhmaṇasyāgnihotriṇaḥ / asat pratigrahaṃ gṛhṇan nāpadaṃ ca vinā dvijaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The labours of a brahmin who keeps the agnihotra become vain if, without distress, the twice-born accepts an improper gift;

अध्याय ८७

श्लोक 33

तत्सर्वं नाशयेत् तस्य भिन्ना नौका यथाम्भसि ।अतिक्लेशवशार्जितं विनाशयति तत्क्षणात्

tatsarvaṃ nāśayet tasya bhinnā naukā yathāmbhasi / atikleśavaśārjitaṃ vināśayati tatkṣaṇāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

it destroys all his merit, like a broken boat in the water; what was earned with great toil it destroys in a moment.

अध्याय ८७

श्लोक 34

एवं दुःखार्जितं पुण्यं शूद्रे गच्छति नान्यथा ।लक्षदाक्षिण्यलाभाय प्रदानं चापराधकम्

evaṃ duḥkhārjitaṃ puṇyaṃ śūdre gacchati nānyathā / lakṣadākṣiṇyalābhāya pradānaṃ cāparādhakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus merit earned with pain goes to the shudra and nowhere else. A gift made to gain a lakh by courtesy is an offence;

अध्याय ८७

श्लोक 35

कीर्तिपात्रेषु यद् दत्तं वृथा भवति पार्थिव

kīrtipātreṣu yad dattaṃ vṛthā bhavati pārthiva

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

what is given to vessels of fame becomes useless, lord of the earth."

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 87
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.