Skanda Purana· Skanda Purāṇa
88
अध्याय 88 / 116

Adhyaya 88

34 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ34 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८८

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे दानमहिमानुवर्णनं नाम सप्ताशीतितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ८८ उत्तानपाद उवाच: कस्मिन् काले च क्रियते श्राद्धं दानं च शङ्कर ।तीर्थयात्रा कथं कार्या आतिथ्यं कथयस्व नः

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe dānamahimānuvarṇanaṃ nāma saptāśītitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 88 uttānapāda uvāca: kasmin kāle ca kriyate śrāddhaṃ dānaṃ ca śaṅkara / tīrthayātrā kathaṃ kāryā ātithyaṃ kathayasva naḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O son of Kuntl, a person should resort to the Kapila Tirtha installed by Kapila. It is destructive of all sins.

अध्याय ८८

श्लोक 2

शङ्कर उवाच: पितुरर्थं यथा पुण्यं सार्वकालिकम् उत्तमम् ।इदं तीर्थं तथा पुण्यं स्नानदानादितर्पणैः

śaṅkara uvāca: piturarthaṃ yathā puṇyaṃ sārvakālikam uttamam / idaṃ tīrthaṃ tathā puṇyaṃ snānadānāditarpaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Shankara said: "As merit for the sake of one's father is excellent at all times, so this holy place is holy for bathing, giving and offerings.

अध्याय ८८

श्लोक 3

विशेषेण च कुर्वन्ति श्राद्धं चतुर्युगादिषु ।मन्वन्तरादयो वत्स श्रूयतां च चतुर्दश

viśeṣeṇa ca kurvanti śrāddhaṃ caturyugādiṣu / manvantarādayo vatsa śrūyatāṃ ca caturdaśa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Especially they perform shraddha on the first days of the four yugas; and hear, dear one, the fourteen first days of the manvantaras:

अध्याय ८८

श्लोक 4

आश्विने नवमी शुक्ला द्वादशी कार्तिकस्य च ।तृतीया चैत्रमासे तु तथा भाद्रपदस्य च

āśvine navamī śuklā dvādaśī kārtikasya ca / tṛtīyā caitramāse tu tathā bhādrapadasya ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the bright ninth of Ashvina, the twelfth of Kartika, the third in the month of Chaitra and likewise of Bhadrapada,

अध्याय ८८

श्लोक 5

आषाढदशमी तथा माघस्यैव चसप्तमी ।श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी तु पूर्णिमा

āṣāḍhadaśamī tathā māghasyaiva casaptamī / śrāvaṇasyāṣṭamī kṛṣṇā tathāṣāḍhī tu pūrṇimā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the tenth of Ashadha, the seventh of Magha, the dark eighth of Shravana and the full moon of Ashadha,

अध्याय ८८

श्लोक 6

फाल्गुनस्य अमावास्या पौषस्यैकादशी शुभा ।कार्त्तिकी फाल्गुनी चैत्री ज्यैष्ठी पञ्चदशी सिता

phālgunasya amāvāsyā pauṣasyaikādaśī śubhā / kārttikī phālgunī caitrī jyaiṣṭhī pañcadaśī sitā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the new moon of Phalguna, the auspicious eleventh of Pausha, and the bright fifteenths of Kartika, Phalguna, Chaitra and Jyeshtha.

अध्याय ८८

श्लोक 7

मन्वन्तरादयश् चैव ह्यनन्तफलदाः स्मृताः ।अयने तूत्तरे चैव दक्षिणे च तथैव हि

manvantarādayaś caiva hyanantaphaladāḥ smṛtāḥ / ayane tūttare caiva dakṣiṇe ca tathaiva hi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

These first days of the manvantaras are declared to give endless fruit; so too the northern and southern solstices,

अध्याय ८८

श्लोक 8

कार्त्तिक्यां च तथा माध्यां वैशाख्यां च तृतीयया ।चैत्र्यां चैव तथा षष्ठ्यां प्रौष्ठपद्यां तथैव च

kārttikyāṃ ca tathā mādhyāṃ vaiśākhyāṃ ca tṛtīyayā / caitryāṃ caiva tathā ṣaṣṭhyāṃ prauṣṭhapadyāṃ tathaiva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the full moons of Kartika, Magha and Vaishakha, the third, the full moon of Chaitra, the sixth and likewise that of Proshthapada —

अध्याय ८८

श्लोक 9

श्राद्धकालाश् च ते सर्वे दत्तं भवति चाक्षयम् ।मधुमासे सिते पक्ष एकादश्याम् उपोषितः

śrāddhakālāś ca te sarve dattaṃ bhavati cākṣayam / madhumāse site pakṣa ekādaśyām upoṣitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

these are all times for shraddha, and what is given becomes imperishable. Having fasted on the eleventh of the bright fortnight in the month of Madhu,

अध्याय ८८

श्लोक 10

क्षपाजागरणं कुर्याद् विष्णोः पदसमीपतः ।दद्याद् दानं तथा शक्त्या हिरण्यं गो ऽम्बराणि च

kṣapājāgaraṇaṃ kuryād viṣṇoḥ padasamīpataḥ / dadyād dānaṃ tathā śaktyā hiraṇyaṃ go 'mbarāṇi ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one should keep vigil through the night near Vishnu's footprint, and give gifts according to one's means — gold, cows and garments.

अध्याय ८८

श्लोक 11

धूपं दीपं च नैवेद्यं स्रक्पुष्पचन्दनानि च ।अर्चां करोति यो विष्णोः कथां पौराणकीर्तनम्

dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ srakpuṣpacandanāni ca / arcāṃ karoti yo viṣṇoḥ kathāṃ paurāṇakīrtanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever worships Vishnu with incense, lamp and food offering, garlands, flowers and sandal, and tells his story in Puranic recitation,

अध्याय ८८

श्लोक 12

ऋग्यजुःसामाथर्वाणां सूक्तं तज् जपति द्विजः ।सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

ṛgyajuḥsāmātharvāṇāṃ sūktaṃ taj japati dvijaḥ / sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the twice-born who recites the hymns of the Rik, Yajus, Saman and Atharvan, is freed from all sins and goes to Vishnu's world.

अध्याय ८८

श्लोक 13

प्रभाते कुरुते श्राद्धं द्विजान् भोज्य प्रयत्नतः ।ददेद् दानं यथा शक्त्या हिरण्यं गो ऽम्बराणि च

prabhāte kurute śrāddhaṃ dvijān bhojya prayatnataḥ / daded dānaṃ yathā śaktyā hiraṇyaṃ go 'mbarāṇi ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever performs shraddha at dawn, carefully feeding brahmins, and gives gifts according to his means — gold, cows and garments —

अध्याय ८८

श्लोक 14

पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावद् आहूतसंप्लवम् ।श्राद्धदश् च वसेत् तत्र यत्र देवो जनार्दनः

pitarastasya tṛpyanti yāvad āhūtasaṃplavam / śrāddhadaś ca vaset tatra yatra devo janārdanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

his ancestors are satisfied until the deluge, and the giver of shraddha dwells where the god Janardana is.

अध्याय ८८

श्लोक 15

त्रयोदश्यां ततो गच्छेद् गुहावासीति तिष्ठति ।दृष्ट्वा मार्कण्डमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

trayodaśyāṃ tato gacched guhāvāsīti tiṣṭhati / dṛṣṭvā mārkaṇḍamīśānaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then on the thirteenth one should go to where the one called Guhavasi stands; seeing Markandeshvara, the Lord, one is freed from all sins."

अध्याय ८८

श्लोक 16

उत्तानपाद उवाच: गुहामध्ये यथा देव लिङ्गं परमशोभनम् ।प्रतिष्ठा येन देवस्य तन् ममाख्यातुम् अर्हसि

uttānapāda uvāca: guhāmadhye yathā deva liṅgaṃ paramaśobhanam / pratiṣṭhā yena devasya tan mamākhyātum arhasi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Uttanapada said: "The supremely splendid linga in the middle of the cave, god — you should tell me by whom the god was installed."

अध्याय ८८

श्लोक 17

ईश्वर उवाच: त्रिषु लोकेषु विख्यातं मार्कण्डेश्वरसंज्ञिकम् ।बृहद्रथान्तरं यच् च सामवेदं द्विजोत्तमः

īśvara uvāca: triṣu lokeṣu vikhyātaṃ mārkaṇḍeśvarasaṃjñikam / bṛhadrathāntaraṃ yac ca sāmavedaṃ dvijottamaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Lord said: "It is famous in the three worlds under the name Markandeshvara. The best of the twice-born who recites the Brihat and Rathantara of the Sama Veda,

अध्याय ८८

श्लोक 18

अथर्वाथर्वशीर्षाणि तथा हृच्च वृषाकपिम् ।शिवसंकल्पितं जप्त्वा मुच्यते सर्वपातकैः

atharvātharvaśīrṣāṇi tathā hṛcca vṛṣākapim / śivasaṃkalpitaṃ japtvā mucyate sarvapātakaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Atharvashiras of the Atharvan, the Vrishakapi hymn and the Shivasankalpa, is freed from all sins

अध्याय ८८

श्लोक 19

स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः ।पादशौचं तथा तस्य कुर्वते ये च भक्तितः

sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra devo maheśvaraḥ / pādaśaucaṃ tathā tasya kurvate ye ca bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and goes to the supreme place where the god Maheshvara is. Those who with devotion wash his feet

अध्याय ८८

श्लोक 20

गोदानेनैव यत्पुण्यं लभन्ते ना ऽत्र संशयः ।ब्राह्मणान् भोजयेत् तत्र पायसैर् मधुसर्पिषा

godānenaiva yatpuṇyaṃ labhante nā 'tra saṃśayaḥ / brāhmaṇān bhojayet tatra pāyasair madhusarpiṣā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

obtain the merit of the gift of a cow, no doubt. One should feed brahmins there with milk-rice, honey and ghee;

अध्याय ८८

श्लोक 21

एकेन भोजितेनापि सहस्रं तेन भोजितम् ।सुवर्णं रजतं वस्त्रं दद्याद् भक्त्या द्विजातिषु

ekena bhojitenāpi sahasraṃ tena bhojitam / suvarṇaṃ rajataṃ vastraṃ dadyād bhaktyā dvijātiṣu

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by feeding even one, a thousand are fed. One should give gold, silver and cloth with devotion to the twice-born;

अध्याय ८८

श्लोक 22

तेन तृप्यन्ति ते देवा मनुष्याः पितरस् तथा ।चन्द्रसूर्यग्रहे भक्त्या स्नानं कुर्वन्ति ये नराः

tena tṛpyanti te devā manuṣyāḥ pitaras tathā / candrasūryagrahe bhaktyā snānaṃ kurvanti ye narāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by that the gods, men and ancestors are satisfied. Men who bathe with devotion at an eclipse of the moon or the sun,

अध्याय ८८

श्लोक 23

देवार्चनं च यः कुर्याज् जपं होमं विशेषतः ।दह्याद् दानं यथाशक्त्या ब्राह्मणे वेदपारगे

devārcanaṃ ca yaḥ kuryāj japaṃ homaṃ viśeṣataḥ / dahyād dānaṃ yathāśaktyā brāhmaṇe vedapārage

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whoever worships the gods and especially performs japa and oblation, and gives gifts according to his means to a brahmin versed in the Veda —

अध्याय ८८

श्लोक 24

अश्वरत्नं गजरत्नं तूलापुरुषम् एव च ।यो दद्याच् छकटं तत्र सप्तधान्यप्रपूरितम्

aśvaratnaṃ gajaratnaṃ tūlāpuruṣam eva ca / yo dadyāc chakaṭaṃ tatra saptadhānyaprapūritam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a jewel of a horse, a jewel of an elephant and the tulapurusha; whoever gives there a cart filled with the seven grains,

अध्याय ८८

श्लोक 25

युक्तं च लाङ्गलं दद्याद् युवानौ तु धुरन्धरौ ।गोभूतिलहिरण्यं च पात्रे दातव्यम् ईप्सितम्

yuktaṃ ca lāṅgalaṃ dadyād yuvānau tu dhurandharau / gobhūtilahiraṇyaṃ ca pātre dātavyam īpsitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and a plough yoked with two young draught oxen — cows, land, sesame and gold, the desired gift, should be given to a worthy recipient.

अध्याय ८८

श्लोक 26

अपात्रे विदुषा किंचित् न देयं श्रेय इच्छता ।सर्वभूतानि चात्मैव यतो धारयते मही

apātre viduṣā kiṃcit na deyaṃ śreya icchatā / sarvabhūtāni cātmaiva yato dhārayate mahī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A wise man desiring good should give nothing to an unworthy one. Since the earth itself upholds all beings,

अध्याय ८८

श्लोक 27

ततो विप्राय सा देया सर्वसस्यानुशालिनी ।अन्यच् च शृणु राजेन्द्र गोदानस्य च यत्फलम्

tato viprāya sā deyā sarvasasyānuśālinī / anyac ca śṛṇu rājendra godānasya ca yatphalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

it should be given to a brahmin, rich with all crops. Hear too, king of kings, the fruit of the gift of a cow:

अध्याय ८८

श्लोक 28

यावद् वत्सस्य पादौ द्वौ मुखं योन्यां च दृश्यते ।तावद् गौः पृथिवी ज्ञेया यावद् गर्भं न मुञ्चति

yāvad vatsasya pādau dvau mukhaṃ yonyāṃ ca dṛśyate / tāvad gauḥ pṛthivī jñeyā yāvad garbhaṃ na muñcati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

as long as the calf's two feet and mouth are seen in the womb, until she releases the calf, the cow is to be known as the earth itself.

अध्याय ८८

श्लोक 29

येन केनाप्य् उपायेन ब्राह्मणाय समर्पयेत् ।पृथ्वी दत्ता भवेत् तेन सशैलवनकानना

yena kenāpy upāyena brāhmaṇāya samarpayet / pṛthvī dattā bhavet tena saśailavanakānanā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever by some means or other presents her to a brahmin has given the earth with its mountains, woods and forests;

अध्याय ८८

श्लोक 30

तारयन्ती च सा दत्ता कुलानाम् एकविंशतिम् ।रौप्यखुरीं कांस्यदोहां सवत्सां च पयस्विनीम्

tārayantī ca sā dattā kulānām ekaviṃśatim / raupyakhurīṃ kāṃsyadohāṃ savatsāṃ ca payasvinīm

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

given thus, she rescues twenty-one generations. A cow with silver hooves, a bronze milking pail, with her calf and giving milk,

अध्याय ८८

श्लोक 31

प्रयच्छन्ति जनाः पुण्या राहुग्रस्ते निशाकरे ।सर्वस्यैव तु दानस्य संख्या चास्ति नराधिप

prayacchanti janāḥ puṇyā rāhugraste niśākare / sarvasyaiva tu dānasya saṃkhyā cāsti narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

holy people give when the moon is seized by Rahu. For every other gift there is a measure, lord of men,

अध्याय ८८

श्लोक 32

चन्द्रसूर्योपरागे च दानसंख्या न विद्यते ।यत्र गावः प्रदृश्यन्ते सर्वतीर्थानि तत्र वै

candrasūryoparāge ca dānasaṃkhyā na vidyate / yatra gāvaḥ pradṛśyante sarvatīrthāni tatra vai

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

but at an eclipse of the moon or the sun there is no measure of the gift. Where cows are seen, all the holy places are there;

अध्याय ८८

श्लोक 33

तत्र यज्ञं विजानीयात् नात्र कार्या विचारणा ।पुनः स्मृत्वा तु तत् तीर्थं गमनं कुरुते नरः

tatra yajñaṃ vijānīyāt nātra kāryā vicāraṇā / punaḥ smṛtvā tu tat tīrthaṃ gamanaṃ kurute naraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one should know sacrifice to be there; there is no need for deliberation. A man who, remembering that holy place again, goes there,

अध्याय ८८

श्लोक 34

अथवा श्रूयते यस् तु रुद्रस्यानुचरो भवेत्

athavā śrūyate yas tu rudrasyānucaro bhavet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

or who hears of it, becomes a follower of Rudra."

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 88
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.