Skanda Purana· Skanda Purāṇa
92
अध्याय 92 / 116

Adhyaya 92

11 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ11 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ९२

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे शबरस्वर्गारोहणं नामैकनवतितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ९२ राजोवाच: ततस् तयापि देवेश भानुमत्या हि किंकृतम् ।एतन् मे संशयं देव कथयस्व प्रसादतः

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe śabarasvargārohaṇaṃ nāmaikanavatitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 92 rājovāca: tatas tayāpi deveśa bhānumatyā hi kiṃkṛtam / etan me saṃśayaṃ deva kathayasva prasādataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, one should go to the excellent Yamahasya Tirtha which dispels all sins. It is situated on the banks of Narmada.

अध्याय ९२

श्लोक 2

हर उवाच: चिन्तयित्वा तु सा राज्ञी गता कुण्डस्य सन्निधौ ।दृष्ट्वा तीर्थस्य माहात्म्यं राज्ञी हर्षेण पूरिता

hara uvāca: cintayitvā tu sā rājñī gatā kuṇḍasya sannidhau / dṛṣṭvā tīrthasya māhātmyaṃ rājñī harṣeṇa pūritā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

How do men loaded with sins come to my city? Merely through a single holy bath in Reva, the position in the world of Vi$nu is obtained.

अध्याय ९२

श्लोक 3

विप्रान् बहून् समाहूय पूजयामास तत्क्षणात् ।ददौ च विविधं दानं ब्राह्मणेभ्यो नराधिप

viprān bahūn samāhūya pūjayāmāsa tatkṣaṇāt / dadau ca vividhaṃ dānaṃ brāhmaṇebhyo narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Yama becomes delighted at every birth, O \Udhirthira. Buffalo is the vehicle of Yama and buffaloes are the mothers of his vehicle, buffalo. Certainly Yama becomes pleased as a result of their gift.

अध्याय ९२

श्लोक 4

दत्त्वा च दक्षिणाम् एवं मधुमासे च भूमिप ।अमायां च ततो राज्ञी गता पर्वतमूर्धनि

dattvā ca dakṣiṇām evaṃ madhumāse ca bhūmipa / amāyāṃ ca tato rājñī gatā parvatamūrdhani

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Before the Brahmana, one shall utter these words: "Yama's world is highly frightening. Asipatravana is terrible. YamacullI is extremely terrifying. Vaitaranl is horrible. Kumbhlpaka causes terror. Kalasutra is extremely terrifying. So also the Yamala mountains, Krakaca (scissors), Tailayantra (oil-extract- ing machine), the hounds, the vultures are hideous. Nirucchvasa is highly noisy, Raurava is excessively terrible. O excellent Brahmana, we hear that all these are present in the world of Yama. With your favour and by the power of this Tirtha, let them be gentle. By the power of this Dana and with the favour of Yamaraja, may I not go to Naraka in any birth whatsoever."

अध्याय ९२

श्लोक 5

नगशृङ्गं समारुह्य कृत्वा तु करसम्पुटम् ।विज्ञाप्य ब्राह्मणान् सर्वान् इदं वचनम् अब्रवीत्

nagaśṛṅgaṃ samāruhya kṛtvā tu karasampuṭam / vijñāpya brāhmaṇān sarvān idaṃ vacanam abravīt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Climbing the mountain peak and joining her palms, she addressed all the brahmins and spoke these words:

अध्याय ९२

श्लोक 6

मम माता पिता भ्राता तथा ऽन्ये चैव बान्धवाः ।सर्वे क्षमन्तु ते सर्वैर् इदं वाच्यं तदा वचः

mama mātā pitā bhrātā tathā 'nye caiva bāndhavāḥ / sarve kṣamantu te sarvair idaṃ vācyaṃ tadā vacaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"May my mother, father, brother and other kin all forgive me; let these words then be told to them all."

अध्याय ९२

श्लोक 7

इत्युक्त्वा शूलभेदे तु तपः कृत्वा सुदारुणम् ।विसृज्य चैवम् आत्मानं तस्मिंस् तीर्थे दिवंगता

ityuktvā śūlabhede tu tapaḥ kṛtvā sudāruṇam / visṛjya caivam ātmānaṃ tasmiṃs tīrthe divaṃgatā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having said this, having performed most severe austerity at Shulabheda, she gave herself up at that holy place and went to heaven.

अध्याय ९२

श्लोक 8

ब्राह्मणा ऊचुः: सन्देशं कथयिष्यामस् त्वयोक्तं शोभनव्रते ।मातापित्रोश् च सुश्रोणि मा ते ऽभूद् अत्र संशयः

brāhmaṇā ūcuḥ: sandeśaṃ kathayiṣyāmas tvayoktaṃ śobhanavrate / mātāpitroś ca suśroṇi mā te 'bhūd atra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The brahmins said: "We shall deliver the message you have spoken, lady of fair vows, to your mother and father, fair-hipped one; have no doubt of it."

अध्याय ९२

श्लोक 9

ततो विसृज्य लोकं तु स्थिता पर्वतसन्निधौ ।अर्धोत्तरीयवस्त्रं तु गाढं कृत्वा पुनः पुनः

tato visṛjya lokaṃ tu sthitā parvatasannidhau / ardhottarīyavastraṃ tu gāḍhaṃ kṛtvā punaḥ punaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then, taking leave of the people, she stood near the mountain and tied her half upper garment tightly again and again;

अध्याय ९२

श्लोक 10

ततो विसृज्य चात्मानम् एकचित्ता नराधिप ।नगार्द्धं पतिता यावत् तावद् दृष्टा सुरासुरैः

tato visṛjya cātmānam ekacittā narādhipa / nagārddhaṃ patitā yāvat tāvad dṛṣṭā surāsuraiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

then, single-minded, she gave herself up, lord of men; before she had fallen half the mountain's height she was seen by gods and asuras,

अध्याय ९२

श्लोक 11

दिव्यं विमानम् आरुह्य कैलासं सा जगाम ह ।ततः सा पश्यतां तेषां जनानां त्रिदिवं गता

divyaṃ vimānam āruhya kailāsaṃ sā jagāma ha / tataḥ sā paśyatāṃ teṣāṃ janānāṃ tridivaṃ gatā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

mounted a divine aerial car and went to Kailasa; then, while those people watched, she went to heaven.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 92
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.