Skanda Purana· Skanda Purāṇa
93
अध्याय 93 / 116

Adhyaya 93

71 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ71 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ९३

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे भानुमतीस्वर्गारोहणं नाम द्विनवतितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ९३ देव उवाच: ततः पुष्करिणीं गच्छेत् सर्वपापप्रणाशिनीम् ।श्रुत्वा तस्याः प्रभावं तु सर्वपापैः प्रमुच्यते

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe bhānumatīsvargārohaṇaṃ nāma dvinavatitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 93 deva uvāca: tataḥ puṣkariṇīṃ gacchet sarvapāpapraṇāśinīm / śrutvā tasyāḥ prabhāvaṃ tu sarvapāpaiḥ pramucyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, one should go to the excellent Kalhodi Tirtha which is well-known all over Bharata as destroyer of the sins of (even) Gahga.

अध्याय ९३

श्लोक 2

रेवाया उत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् ।यत्रास्ते सर्वदा देवो दिव्यमूर्तिर्दिवाकरः

revāyā uttare kūle tīrthaṃ paramaśobhanam / yatrāste sarvadā devo divyamūrtirdivākaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On the northern bank of the Reva is a supremely lovely holy place, where the god Divakara of divine form always dwells.

अध्याय ९३

श्लोक 3

कुरुक्षेत्रं यथापुण्यं सर्वकामिकम् उत्तमम् ।इदं तीर्थं तथा पुण्यं सर्वकामफलप्रदम्

kurukṣetraṃ yathāpuṇyaṃ sarvakāmikam uttamam / idaṃ tīrthaṃ tathā puṇyaṃ sarvakāmaphalapradam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

As Kurukshetra is holy, excellent and granting all desires, so this holy place is holy, granting the fruit of all desires.

अध्याय ९३

श्लोक 4

कुरुक्षेत्रे यथा वृद्धिर् दानस्य जगतीपते ।पुष्करिण्यां तथा वृद्धिर् दानस्यापि न संशयः

kurukṣetre yathā vṛddhir dānasya jagatīpate / puṣkariṇyāṃ tathā vṛddhir dānasyāpi na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

As gifts increase at Kurukshetra, lord of the world, so gifts increase at Pushkarini, no doubt.

अध्याय ९३

श्लोक 5

यवम् एकं तु यो दद्यात् सौवर्णं चात्र वै नृप ।पुष्करिण्यां तथा स्नानं सर्वं स्थानेश्वरे स्मृतम्

yavam ekaṃ tu yo dadyāt sauvarṇaṃ cātra vai nṛpa / puṣkariṇyāṃ tathā snānaṃ sarvaṃ sthāneśvare smṛtam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives here even a single barley-grain of gold, O king — bathing at Pushkarini is likewise held to be all that is at Sthaneshvara.

अध्याय ९३

श्लोक 6

सूर्यग्रहे यथा शक्त्या दत्त्वा दानं यथा विधि ।हस्त्य् अश्वरथरत्नानि गृहं गाश् च धुरन्धरान्

sūryagrahe yathā śaktyā dattvā dānaṃ yathā vidhi / hasty aśvaratharatnāni gṛhaṃ gāś ca dhurandharān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever at an eclipse of the sun gives gifts according to means and rule — elephants, horses, chariots and gems, a house, cows and draught oxen,

अध्याय ९३

श्लोक 7

सुवर्णं रजतं वापि ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः ।त्रयोदशदिनं यावत् त्रयोदशगुणं भवेत्

suvarṇaṃ rajataṃ vāpi brāhmaṇebhyo dadāti yaḥ / trayodaśadinaṃ yāvat trayodaśaguṇaṃ bhavet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

gold or silver — to brahmins, for thirteen days it becomes thirteenfold.

अध्याय ९३

श्लोक 8

तिलमिश्रेण तोयेन तर्पयेत् पितृदेवताः ।द्वादशाब्दं भवेत् तृप्तिस् तत्र तीर्थे महीपते

tilamiśreṇa toyena tarpayet pitṛdevatāḥ / dvādaśābdaṃ bhavet tṛptis tatra tīrthe mahīpate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

One should satisfy the ancestors and gods with water mixed with sesame; there is satisfaction for twelve years at that holy place, lord of the earth.

अध्याय ९३

श्लोक 9

यस् तत्र कुरुते श्राद्धं पायसैर् मधुसर्पिषा ।श्राद्धं मघादि ऋक्षेषु पितॄणां दत्तम् अक्षयम्

yas tatra kurute śrāddhaṃ pāyasair madhusarpiṣā / śrāddhaṃ maghādi ṛkṣeṣu pitṝṇāṃ dattam akṣayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever performs shraddha there with milk-rice, honey and ghee, the shraddha under Magha and the other asterisms given to the ancestors is imperishable.

अध्याय ९३

श्लोक 10

अक्षतैर् बदरैर् बिल्वैर् इङ्गुदैर् वै तिलैः सह ।अक्षयं फलमाप्नोति तस्मिंस् तीर्थे न संशयः

akṣatair badarair bilvair iṅgudair vai tilaiḥ saha / akṣayaṃ phalamāpnoti tasmiṃs tīrthe na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

With unbroken rice, jujubes, bilva, ingudi and sesame, one obtains imperishable fruit at that holy place, no doubt.

अध्याय ९३

श्लोक 11

तत्र स्नात्वा तु यो देवं पूजयेच् च दिवाकरम् ।स गच्छेत् परमं लोकं त्रिदशैर् अपि वन्दितः

tatra snātvā tu yo devaṃ pūjayec ca divākaram / sa gacchet paramaṃ lokaṃ tridaśair api vanditaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever bathes there and worships the god Divakara goes to the supreme world, saluted even by the thirty gods.

अध्याय ९३

श्लोक 12

ऋचमेकां पठेद् यस् तु यजुषः साम्न एव च ।समग्रस्य स वेदस्य फलम् आप्नोति वै द्विजः

ṛcamekāṃ paṭhed yas tu yajuṣaḥ sāmna eva ca / samagrasya sa vedasya phalam āpnoti vai dvijaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The twice-born man who recites one verse of the Rik, the Yajus or the Saman there obtains the fruit of the whole Veda.

अध्याय ९३

श्लोक 13

त्रिपुष्करं जपेन् मन्त्रं ध्यायमानो दिवाकरम् ।स गच्छेत् परमं लोकं त्रिदशैर् अपि वन्दितम्

tripuṣkaraṃ japen mantraṃ dhyāyamāno divākaram / sa gacchet paramaṃ lokaṃ tridaśair api vanditam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever recites the Tripushkara mantra meditating on Divakara goes to the supreme world, saluted even by the thirty gods.

अध्याय ९३

श्लोक 14

यस्तत्र विधिवत् प्राणांस् त्यजते नृपसत्तम ।स गच्छेत् परमं स्थानं यत्र देवो दिवाकरः

yastatra vidhivat prāṇāṃs tyajate nṛpasattama / sa gacchet paramaṃ sthānaṃ yatra devo divākaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives up his life there according to rule, best of kings, goes to the supreme place where the god Divakara is.

अध्याय ९३

श्लोक 15

मार्कण्डेय उवाच: भूयो ऽप्य् अन्यत् प्रवक्ष्यामि आदित्येश्वरम् उत्तमम् ।सर्वदुःखहरं पार्थ सर्वविघ्नविनाशनम्

mārkaṇḍeya uvāca: bhūyo 'py anyat pravakṣyāmi ādityeśvaram uttamam / sarvaduḥkhaharaṃ pārtha sarvavighnavināśanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: I shall tell of yet another, the excellent Adityeshvara, which removes all sorrows, son of Pritha, and destroys all obstacles.

अध्याय ९३

श्लोक 16

अस्य तीर्थस्य चान्यानि तीर्थानि कुरुनन्दन ।न लभन्ते श्रियं नाके मर्त्ये पातालगोचरे

asya tīrthasya cānyāni tīrthāni kurunandana / na labhante śriyaṃ nāke martye pātālagocare

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Other holy places, delight of the Kurus, do not attain the glory of this holy place in heaven, in the mortal world or in the netherworlds.

अध्याय ९३

श्लोक 17

कुरुक्षेत्रं यथा गङ्गा नैमिषं पुष्करं तथा ।वाराणसी च केदारं प्रयागो नृपनन्दन

kurukṣetraṃ yathā gaṅgā naimiṣaṃ puṣkaraṃ tathā / vārāṇasī ca kedāraṃ prayāgo nṛpanandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Kurukshetra and the Ganga, Naimisha and Pushkara, Varanasi, Kedara and Prayaga, delight of kings —

अध्याय ९३

श्लोक 18

रवितीर्थस्य सर्वाणि कलां नार्हन्ति षोडशीम् ।रवितीर्थे च यद् दत्तं शृणुष्व कुरुनन्दन

ravitīrthasya sarvāṇi kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm / ravitīrthe ca yad dattaṃ śṛṇuṣva kurunandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

all of them are not worth a sixteenth part of Ravitirtha. Hear, delight of the Kurus, what is given at Ravitirtha.

अध्याय ९३

श्लोक 19

स्नेहार्थे कथयिष्यामि वार्धक्ये नास्ति पण्डितः ।शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे तपोनिष्ठा महात्मानः

snehārthe kathayiṣyāmi vārdhakye nāsti paṇḍitaḥ / śṛṇvantu ṛṣayaḥ sarve taponiṣṭhā mahātmānaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I shall tell it out of affection, though in old age no one is learned; let all the great-souled sages devoted to austerity listen.

अध्याय ९३

श्लोक 20

श्रुतं मे रुद्रसान्निध्ये स्कन्दरुद्रगणैः सह ।पार्वत्या प्रार्थितः शम्भूरवितीर्थस्य यत्फलम्

śrutaṃ me rudrasānnidhye skandarudragaṇaiḥ saha / pārvatyā prārthitaḥ śambhūravitīrthasya yatphalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I heard it in Rudra's presence together with Skanda and Rudra's ganas: Shambhu was asked by Parvati what the fruit of Ravitirtha is,

अध्याय ९३

श्लोक 21

शम्भुनापि तदाख्यातं गिरिजायाः पुरस् तदा ।तत्सर्वम् एकचित्तेन रुद्रोद्गीतं श्रुतं मया

śambhunāpi tadākhyātaṃ girijāyāḥ puras tadā / tatsarvam ekacittena rudrodgītaṃ śrutaṃ mayā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and Shambhu told it then before Girija; all that sung by Rudra I heard with one-pointed mind.

अध्याय ९३

श्लोक 22

दुर्भिक्षोपहता विप्रा नर्मदा तटम् आश्रिताः ।उद्दालको वशिष्ठश् च माण्डव्यो गौतमस् तथा

durbhikṣopahatā viprā narmadā taṭam āśritāḥ / uddālako vaśiṣṭhaś ca māṇḍavyo gautamas tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Brahmins struck by famine resorted to the bank of the Narmada: Uddalaka, Vasishtha, Mandavya and Gautama,

अध्याय ९३

श्लोक 23

याज्ञवल्क्यो ऽथ शाण्डिल्यश्च्यवनो भार्गवस् तथा ।नाशके तुर्विभाण्डश् च बालखिल्यादयस् तथा

yājñavalkyo 'tha śāṇḍilyaścyavano bhārgavas tathā / nāśake turvibhāṇḍaś ca bālakhilyādayas tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Yajnavalkya, Shandilya, Chyavana and Bhargava, Vibhandaka in his fast, the Valakhilyas and others,

अध्याय ९३

श्लोक 24

शातातपो ऽपि शङ्खश् च जैमिनिर् गोभिलस् तथा ।जैगीषव्यः शतानीक ऋषिसङ्घाः समागताः

śātātapo 'pi śaṅkhaś ca jaiminir gobhilas tathā / jaigīṣavyaḥ śatānīka ṛṣisaṅghāḥ samāgatāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Shatatapa, Shankha, Jaimini and Gobhila, Jaigishavya and Shatanika — hosts of sages assembled.

अध्याय ९३

श्लोक 25

तीर्थयात्रा कृता तैस् तु नर्मदाया समन्ततः ।आदित्येशं समायाताः प्रसङ्गाद् ऋषिसत्तमाः

tīrthayātrā kṛtā tais tu narmadāyā samantataḥ / ādityeśaṃ samāyātāḥ prasaṅgād ṛṣisattamāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

They made a pilgrimage all around the Narmada, and in its course those best of sages came to Adityesha.

अध्याय ९३

श्लोक 26

वृक्षैस् संछादितं सर्वं धवैस्तिन्दुकपाटलैः ।जम्बीरैर् अर्जुनैः कुन्दैर् जटाकेसरकिंशुकैः

vṛkṣais saṃchāditaṃ sarvaṃ dhavaistindukapāṭalaiḥ / jambīrair arjunaiḥ kundair jaṭākesarakiṃśukaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

It was all covered with trees — dhava, tinduka and patala, jambira, arjuna, kunda, jata, kesara and kimshuka,

अध्याय ९३

श्लोक 27

पुन्नागनारिकेरैस् तु खदिरैः कल्पपादपैः ।अनेकश्वापदाकीर्णं मृगमालासमाकुलम्

punnāganārikerais tu khadiraiḥ kalpapādapaiḥ / anekaśvāpadākīrṇaṃ mṛgamālāsamākulam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

punnaga, coconut, khadira and wish-granting trees — thronged with many wild beasts and crowded with lines of deer,

अध्याय ९३

श्लोक 28

ऋक्षहस्तिसमायुक्तं चित्रकैश् च सुशोभितम् ।प्रविश्य ऋषयः सर्वे वने पुष्पफलाकुले

ṛkṣahastisamāyuktaṃ citrakaiś ca suśobhitam / praviśya ṛṣayaḥ sarve vane puṣpaphalākule

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with bears and elephants, and adorned with leopards. All the sages entered the forest full of flowers and fruits.

अध्याय ९३

श्लोक 29

वनान्ते च नारी शुभ्रा दृष्टा रक्ताम्बरान्विता ।रक्तमाल्या सुशोभाढ्या रस्तचन्दनचर्चिता

vanānte ca nārī śubhrā dṛṣṭā raktāmbarānvitā / raktamālyā suśobhāḍhyā rastacandanacarcitā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

At the forest's edge they saw a fair woman in red garments, with red garlands, richly adorned, anointed with red sandal,

अध्याय ९३

श्लोक 30

रक्ताभरणसंयुक्ता शशिहस्ता भयावहा ।तस्याः समीपगो दृष्टः कृष्णजीमूतसन्निभः

raktābharaṇasaṃyuktā śaśihastā bhayāvahā / tasyāḥ samīpago dṛṣṭaḥ kṛṣṇajīmūtasannibhaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

wearing red ornaments, with the moon in her hand, terrifying; near her was seen one like a dark cloud,

अध्याय ९३

श्लोक 31

महाकायो भीमवक्त्रः पाशहस्तो भयावहः ।अनाधृष्यो वयोवृद्ध आतुरः पिङ्गलोचनः

mahākāyo bhīmavaktraḥ pāśahasto bhayāvahaḥ / anādhṛṣyo vayovṛddha āturaḥ piṅgalocanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

of huge body and dreadful face, noose in hand, terrifying, unassailable, advanced in years, sick and tawny-eyed,

अध्याय ९३

श्लोक 32

दीर्घजिह्वः करालास्यस् तीक्ष्णादंष्ट्रो दुरासदः ।वृद्धां स्त्रियं कुरुश्रेष्ठ ते पश्यन् विप्रपुंगवाः

dīrghajihvaḥ karālāsyas tīkṣṇādaṃṣṭro durāsadaḥ / vṛddhāṃ striyaṃ kuruśreṣṭha te paśyan viprapuṃgavāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with a long tongue, a terrible mouth, sharp tusks, hard to approach. Those bulls among brahmins, best of the Kurus, looking at the old woman —

अध्याय ९३

श्लोक 33

ततः समीपगा वृद्धा स च वृद्धश् च भारत ।स्वाध्यायनिरतैर् विप्रैस् तौ पृष्टौ पापकर्मिणौ

tataḥ samīpagā vṛddhā sa ca vṛddhaś ca bhārata / svādhyāyaniratair viprais tau pṛṣṭau pāpakarmiṇau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

then the old woman who was near, and the old man too, O Bharata — the two of evil deeds were questioned by the brahmins devoted to Vedic study.

अध्याय ९३

श्लोक 34

वृद्धावूचतुः: युष्माकं यमिनः सर्वे तिष्ठध्वं तीर्थमध्यतः ।शीघ्रं प्रविश्यतां सर्वे नर्मदा चैव सेव्यताम्

vṛddhāvūcatuḥ: yuṣmākaṃ yaminaḥ sarve tiṣṭhadhvaṃ tīrthamadhyataḥ / śīghraṃ praviśyatāṃ sarve narmadā caiva sevyatām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The two old ones said: "All you restrained ones, stay in the midst of the holy place; enter quickly, all of you, and serve the Narmada."

अध्याय ९३

श्लोक 35

तयोः श्रुत्वा तु वचनं ब्राह्मणाः शंसितव्रताः ।जग्मुस् ते नर्मदाकच्छं दृष्ट्वा रेवां द्विजोत्तमाः

tayoḥ śrutvā tu vacanaṃ brāhmaṇāḥ śaṃsitavratāḥ / jagmus te narmadākacchaṃ dṛṣṭvā revāṃ dvijottamāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hearing their words, the brahmins of praised vows went to the marshy bank of the Narmada; seeing the Reva, the best of the twice-born

अध्याय ९३

श्लोक 36

नताः केचित् स्तुवन्त्य् अन्ये जयदेवि नमो ऽस्तु ते

natāḥ kecit stuvanty anye jayadevi namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

bowed, and others praised her: "Victory, goddess, salutation to you!"

अध्याय ९३

श्लोक 37

ऋषय ऊचुः: नमो ऽस्तु ते सिद्धगणैर् निषेविते नमो ऽस्तु ते सर्वपवित्रमङ्गले ।नमो ऽस्तु ते विप्रसहस्रपूजिते ।नमो ऽस्तु ते रुद्रसमुद्भवे परे

ṛṣaya ūcuḥ: namo 'stu te siddhagaṇair niṣevite namo 'stu te sarvapavitramaṅgale / namo 'stu te viprasahasrapūjite / namo 'stu te rudrasamudbhave pare

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The sages said: "Salutation to you, served by hosts of siddhas; salutation to you, auspicious purifier of all; salutation to you, worshipped by thousands of brahmins; salutation to you, supreme one born of Rudra.

अध्याय ९३

श्लोक 38

नमोऽस्तु ते सर्वपवित्रपावने नमो ऽस्तु ते देवि वरे प्रसीद नः ।नमो ऽस्तु ते शीतजले सुखप्रदे सरिद्वरे पापहरे दयान्विते

namo'stu te sarvapavitrapāvane namo 'stu te devi vare prasīda naḥ / namo 'stu te śītajale sukhaprade saridvare pāpahare dayānvite

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Salutation to you, purifier of all that purifies; salutation to you, excellent goddess — be gracious to us. Salutation to you of cool waters, giver of happiness, best of rivers, remover of sin, full of compassion.

अध्याय ९३

श्लोक 39

अनेकभूताङ्गसुशोभिताङ्गे गन्धर्वयक्षोरगपाविताङ्गे ।महागजौघा महिषा वराहाः क्रीडन्ति तोये सुमहोर्मिमालैः

anekabhūtāṅgasuśobhitāṅge gandharvayakṣoragapāvitāṅge / mahāgajaughā mahiṣā varāhāḥ krīḍanti toye sumahormimālaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Your body is beautified by the forms of many creatures and sanctified by gandharvas, yakshas and serpents; herds of great elephants, buffaloes and boars sport in your water with its great garlands of waves.

अध्याय ९३

श्लोक 40

नमामः सर्वे वरदे सुखप्रदे ऽस्मान् पशुपाशबद्धान् ।पापैरनेकैः पशुपाशबद्धा भ्रमन्ति तावन्नरकेषु नित्यम्

namāmaḥ sarve varade sukhaprade 'smān paśupāśabaddhān / pāpairanekaiḥ paśupāśabaddhā bhramanti tāvannarakeṣu nityam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

We all bow to you, boon-giver, giver of happiness, to us bound by the noose of bondage. Bound by the noose through many sins, men wander constantly in the hells

अध्याय ९३

श्लोक 41

यावत् तवाम्भो नहि संस्पृशन्ति स्पृष्टं करैश्चन्द्रमसो रवेश् च ।अनेकसंसारभयार्दितानां पापैर् अनेकैः परिवेष्टितानाम्

yāvat tavāmbho nahi saṃspṛśanti spṛṣṭaṃ karaiścandramaso raveś ca / anekasaṃsārabhayārditānāṃ pāpair anekaiḥ pariveṣṭitānām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

so long as they do not touch your water, touched by the rays of the moon and the sun. For those afflicted by the fear of many rebirths and surrounded by many sins,

अध्याय ९३

श्लोक 42

गतिस् त्वम् अम्भोजसमानवक्त्रे द्वन्द्वैर् अनेकैर् अभिसंवृतानाम् ।नद्यस् तु पूज्या विमला भवन्ति ।त्वां देवि चासाद्य न संशयो ऽत्र

gatis tvam ambhojasamānavaktre dvandvair anekair abhisaṃvṛtānām / nadyas tu pūjyā vimalā bhavanti / tvāṃ devi cāsādya na saṃśayo 'tra

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

you are the refuge, lotus-faced one, for those beset by many pairs of opposites. Rivers become pure and worthy of worship on reaching you, goddess; there is no doubt of this.

अध्याय ९३

श्लोक 43

दुखातुराणाम् अभयं ददासि देवैर् अनेकैर् अभिपूजितासि ।विण्मूत्रदेहार्णवमग्नदेहा भवन्ति तावन् नरकेषु मर्त्याः

dukhāturāṇām abhayaṃ dadāsi devair anekair abhipūjitāsi / viṇmūtradehārṇavamagnadehā bhavanti tāvan narakeṣu martyāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

You give fearlessness to those afflicted with sorrow and are worshipped by many gods. Mortals whose bodies are sunk in the ocean of a body of excrement and urine remain in the hells

अध्याय ९३

श्लोक 44

महानिलोद्धूततरङ्गभङ्गं जलं न यावत् तव संस्पृशन्ति ।म्लेच्छाः पुलिन्दास् त्वथ यातुधानाः पिबन्ति चाम्भस्तव देवि पुण्यम्

mahāniloddhūtataraṅgabhaṅgaṃ jalaṃ na yāvat tava saṃspṛśanti / mlecchāḥ pulindās tvatha yātudhānāḥ pibanti cāmbhastava devi puṇyam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

so long as they do not touch your water, its waves broken by great winds. Mlecchas, Pulindas and yatudhanas drink your holy water, goddess;

अध्याय ९३

श्लोक 45

ते ऽपि प्रमुञ्चन्ति भयात् तु घोरात् किम् अत्र विप्रा भयपापभीताः ।घोरे युगे ऽस्मिन् कलिनाम्न्यपुण्ये त्वं भ्राजसे कालजलौघपूर्णे

te 'pi pramuñcanti bhayāt tu ghorāt kim atra viprā bhayapāpabhītāḥ / ghore yuge 'smin kalināmnyapuṇye tvaṃ bhrājase kālajalaughapūrṇe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

even they are released from dreadful fear — what then of brahmins afraid of fear and sin? In this dreadful age called Kali, without merit, you shine, filled with floods of the waters of time.

अध्याय ९३

श्लोक 46

देव्यत्र नक्षत्रपथे ऽपि गङ्गा तव प्रसादाद् दिवि देव्यतिष्ठत् ।काले यथेष्टं परिपालय त्वं यास्याम लोकं तव सुप्रसादात्

devyatra nakṣatrapathe 'pi gaṅgā tava prasādād divi devyatiṣṭhat / kāle yatheṣṭaṃ paripālaya tvaṃ yāsyāma lokaṃ tava suprasādāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Goddess, by your grace the Ganga stood in heaven here, on the path of the stars. Protect us in time as you will; by your great grace we shall go to your world.

अध्याय ९३

श्लोक 47

वयं तथा त्वं कुरु नः प्रसादं त्वाम् आश्रितास् त्वां शरणं गता वै ।गतिस् त्वम् एवात्र पितेव पुत्रं त्वम् आदिदेव प्रभवे विचित्रे

vayaṃ tathā tvaṃ kuru naḥ prasādaṃ tvām āśritās tvāṃ śaraṇaṃ gatā vai / gatis tvam evātra piteva putraṃ tvam ādideva prabhave vicitre

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

So do us this grace: we have taken shelter in you and come to you for refuge. You alone are our refuge here, as a father to a son; you are the first deity, the wondrous source.

अध्याय ९३

श्लोक 48

काले ऽप्य् अनावृष्टिभवं क्षयं च रक्षस्व (?) ।सर्वं जगतः स्वरूपम्

kāle 'py anāvṛṣṭibhavaṃ kṣayaṃ ca rakṣasva (?) / sarvaṃ jagataḥ svarūpam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Protect us in time from the ruin born of drought; you are the whole form of the world.

अध्याय ९३

श्लोक 49

एवं स्तुता महादेवी नर्मदा सरितां वरा ।प्रत्यक्षा सा पराभूता ब्राह्मणानां युधिष्ठिर

evaṃ stutā mahādevī narmadā saritāṃ varā / pratyakṣā sā parābhūtā brāhmaṇānāṃ yudhiṣṭhira

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Praised thus, the great goddess Narmada, best of rivers, became manifest to the brahmins, Yudhishthira.

अध्याय ९३

श्लोक 50

नर्मदोवाच: तुष्टाहं वरदा विप्रा दास्ये वो वाञ्छितं फलम् ।ततो ऽवर्षन् महामेघा धान्यं च प्रचुरं तथा

narmadovāca: tuṣṭāhaṃ varadā viprā dāsye vo vāñchitaṃ phalam / tato 'varṣan mahāmeghā dhānyaṃ ca pracuraṃ tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Narmada said: "I am pleased and grant boons, brahmins; I will give you the fruit you desire." Then great clouds rained, and grain became abundant,

अध्याय ९३

श्लोक 51

कन्दमूलफलं शाकं सुखं सर्वसंश्रितम् ।मार्कण्डेय उवाच: पठन्ति ये स्तोत्रम् इदं नरेन्द्र शृण्वन्ति भक्त्या परयआ प्रपन्नाः

kandamūlaphalaṃ śākaṃ sukhaṃ sarvasaṃśritam / mārkaṇḍeya uvāca: paṭhanti ye stotram idaṃ narendra śṛṇvanti bhaktyā parayaā prapannāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and bulbs, roots, fruits, vegetables and ease came to all who took refuge there. Markandeya said: Those who recite this hymn, lord of men, or hear it with supreme devotion, taking refuge,

अध्याय ९३

श्लोक 52

तेभ्यो ऽन्तकाले सरिदुत्तमेयं गतिं विशद्धां नितरां ददाति ।प्रातः समुत्थाय समान एवं संकीर्तयेद् रुद्रमुमां च देवीम्

tebhyo 'ntakāle sariduttameyaṃ gatiṃ viśaddhāṃ nitarāṃ dadāti / prātaḥ samutthāya samāna evaṃ saṃkīrtayed rudramumāṃ ca devīm

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

to them at the time of death this best of rivers gives a wholly pure goal. Rising at dawn, one should thus glorify Rudra, Uma and the goddess;

अध्याय ९३

श्लोक 53

पापानि सर्वाणि लयं ग्रयान्ति समाश्रयन्ते च महानुभावाः ।पापैस् तु मुक्ता दिवि मोदयन्ते शम्भोर्गिरा चैव तु नान्यथा च

pāpāni sarvāṇi layaṃ grayānti samāśrayante ca mahānubhāvāḥ / pāpais tu muktā divi modayante śambhorgirā caiva tu nānyathā ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

all sins dissolve, and the great-souled take refuge; freed from sins they rejoice in heaven — by Shambhu's word, and not otherwise.

अध्याय ९३

श्लोक 54

मार्कण्डेय उवाच: दृष्टास् ते पुरुषा नान्या नर्मदातटम् आश्रिताः ।स्नानदेवार्च्चनैर्युक्ताः पञ्चैव तु महाबलाः

mārkaṇḍeya uvāca: dṛṣṭās te puruṣā nānyā narmadātaṭam āśritāḥ / snānadevārccanairyuktāḥ pañcaiva tu mahābalāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Those persons were seen, none other, resorting to the bank of the Narmada, engaged in bathing and worship of the gods — five of great strength.

अध्याय ९३

श्लोक 55

ते दृष्टा ब्राह्मणैः सर्वैर् वेदवेदाङ्गपारगैः ।विप्रा ऊचुः: दिनान्ते च स्त्रियोर् युग्मं दृष्टं रौद्रं भयावहम्

te dṛṣṭā brāhmaṇaiḥ sarvair vedavedāṅgapāragaiḥ / viprā ūcuḥ: dinānte ca striyor yugmaṃ dṛṣṭaṃ raudraṃ bhayāvaham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

They were seen by all the brahmins versed in the Vedas and Vedangas. The brahmins said: "At day's end a pair of women was seen, fierce and terrifying,

अध्याय ९३

श्लोक 56

त्रयो वृद्धाश् च पुरुषाः पाशहस्ता भयावहाः ।दुर्द्धरा दुर्निसंकाशा इतश्चेतश् च चञ्चलाः

trayo vṛddhāś ca puruṣāḥ pāśahastā bhayāvahāḥ / durddharā durnisaṃkāśā itaścetaś ca cañcalāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and three old men with nooses in their hands, terrifying, hard to withstand, hard to look upon, restless, moving here and there;

अध्याय ९३

श्लोक 57

व्याहरन्ति भिया वाचा आकाङ्क्षा दर्शनस्य च ।अपरस्परिणस् सर्वे निरीक्षन्ते परस्परम्

vyāharanti bhiyā vācā ākāṅkṣā darśanasya ca / aparaspariṇas sarve nirīkṣante parasparam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

they speak with fearful voices, longing to be seen; all of them, estranged from one another, look at one another."

अध्याय ९३

श्लोक 58

तेषु सङ्घेषु यत्प्रोक्तं तत्सर्वं कथयामि ते ।पुरुषा ऊचुः: तीर्थावगाहनं सर्वैः पूर्वपश्चिमदक्षिणे

teṣu saṅgheṣu yatproktaṃ tatsarvaṃ kathayāmi te / puruṣā ūcuḥ: tīrthāvagāhanaṃ sarvaiḥ pūrvapaścimadakṣiṇe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

What was said in those groups I shall tell you in full. The persons said: "We all bathed at the holy places in the east, west, south

अध्याय ९३

श्लोक 59

उत्तरे च कृतं भक्त्या न पापं तद् व्यपोहितम् ।निष्पापाश् चात्र सञ्जातास् तीर्थस्यास्य प्रभावतः

uttare ca kṛtaṃ bhaktyā na pāpaṃ tad vyapohitam / niṣpāpāś cātra sañjātās tīrthasyāsya prabhāvataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and north with devotion, yet that sin was not removed; here we have become sinless by the power of this holy place.

अध्याय ९३

श्लोक 60

शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे अग्निज्वालोपमा द्विजाः ।पातकानि च घोराणि यान्य् अचिन्त्यानि देहिनाम्

śṛṇvantu ṛṣayaḥ sarve agnijvālopamā dvijāḥ / pātakāni ca ghorāṇi yāny acintyāni dehinām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hear, all you sages, brahmins like flames of fire, of dreadful sins of embodied beings that are beyond thought:

अध्याय ९३

श्लोक 61

पापिष्ठेन तु चानेन गरोर्दारा विदूषिताः ।हृतं चान्येन मित्रस्य सुवर्णं च तथा च वै

pāpiṣṭhena tu cānena garordārā vidūṣitāḥ / hṛtaṃ cānyena mitrasya suvarṇaṃ ca tathā ca vai

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by this most sinful one the guru's wife was defiled; by another a friend's gold was stolen;

अध्याय ९३

श्लोक 62

ब्रह्महत्या कृता रौद्रा कृतं चान्येन पातकम् ।सुरापानं तु चाप्य् अस्य संजातं चान्यकामतः

brahmahatyā kṛtā raudrā kṛtaṃ cānyena pātakam / surāpānaṃ tu cāpy asya saṃjātaṃ cānyakāmataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a fierce killing of a brahmin was done, and another sin was committed by another; liquor was drunk by this one, though unintentionally;

अध्याय ९३

श्लोक 63

गोवधं पापम् एतेन कृतम् एकेन पापिना ।अकामतो ऽपि सर्वेषां पातकानि नराधिप

govadhaṃ pāpam etena kṛtam ekena pāpinā / akāmato 'pi sarveṣāṃ pātakāni narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the sin of killing a cow was done by this one sinner. All these sins, lord of men, were committed even unintentionally."

अध्याय ९३

श्लोक 64

ब्राह्मणास् तांस् तु ते दृष्ट्वा पापिष्ठा गतकल्मषाः ।तीर्थस्यास्य प्रभावेण नर्मदायाः प्रभावतः

brāhmaṇās tāṃs tu te dṛṣṭvā pāpiṣṭhā gatakalmaṣāḥ / tīrthasyāsya prabhāveṇa narmadāyāḥ prabhāvataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The brahmins, seeing those most sinful ones rid of their impurity by the power of this holy place and the power of the Narmada,

अध्याय ९३

श्लोक 65

न क्वाचित् पातकानां तु प्रवेशश् चात्र जायते ।एवं संचिन्त्य ते सर्वे पापिष्ठाश् च परस्परम्

na kvācit pātakānāṃ tu praveśaś cātra jāyate / evaṃ saṃcintya te sarve pāpiṣṭhāś ca parasparam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

reflected: "No sins can ever enter here." Reflecting thus, all those most sinful ones together

अध्याय ९३

श्लोक 66

क्षिप्रम् एव समुद्धृत्य विचिन्त्य हृदये हरिम् ।स्नात्वा रेवाजले पुण्ये तार्पित्वा पितृदेवताः

kṣipram eva samuddhṛtya vicintya hṛdaye harim / snātvā revājale puṇye tārpitvā pitṛdevatāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

quickly rose up, meditating on Hari in their hearts, bathed in the holy water of the Reva and satisfied the ancestors and gods,

अध्याय ९३

श्लोक 67

नत्वा तु भास्करं देवं हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् ।कृत्वा प्रदक्षिणां भक्त्या ज्वलिते जातवेदसि

natvā tu bhāskaraṃ devaṃ hṛdi dhyātvā janārdanam / kṛtvā pradakṣiṇāṃ bhaktyā jvalite jātavedasi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

bowed to the god Bhaskara, meditated on Janardana in their hearts, and circumambulated with devotion the blazing fire;

अध्याय ९३

श्लोक 68

पतिताः पाण्डवश्रेष्ठ पापोद्विग्नाश् च पापिनः ।सात्त्विकीं कामनां कृत्वा त्यक्त्वा प्राणान् दिवङ्गताः

patitāḥ pāṇḍavaśreṣṭha pāpodvignāś ca pāpinaḥ / sāttvikīṃ kāmanāṃ kṛtvā tyaktvā prāṇān divaṅgatāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the sinners, distressed by their sins, fell into it, best of the Pandavas; forming a sattvic wish, they gave up their lives and went to heaven.

अध्याय ९३

श्लोक 69

निष्पापास् ते महाभागैर् नर्मदायोत्तरे तटे ।विमानस्थास् तदा दृष्टा ब्राह्मणैस् ते युधिष्ठिर

niṣpāpās te mahābhāgair narmadāyottare taṭe / vimānasthās tadā dṛṣṭā brāhmaṇais te yudhiṣṭhira

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Sinless, they were then seen by the fortunate brahmins on the northern bank of the Narmada standing in aerial cars, Yudhishthira.

अध्याय ९३

श्लोक 70

आश्चर्यमतुलं दृष्टम् ऋषिभिर् नर्मदातटे ।तदा प्रभृति ते सर्वे रागद्वेषविवर्जिताः

āścaryamatulaṃ dṛṣṭam ṛṣibhir narmadātaṭe / tadā prabhṛti te sarve rāgadveṣavivarjitāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

An incomparable wonder was seen by the sages on the bank of the Narmada. From that time on all those brahmins, free of attachment and hatred,

अध्याय ९३

श्लोक 71

रवितीर्थं द्विजा हृष्टाः सेवन्ते मोक्षकाङ्क्षया

ravitīrthaṃ dvijā hṛṣṭāḥ sevante mokṣakāṅkṣayā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

joyfully serve Ravitirtha out of desire for liberation.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 93
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.