Skanda Purana· Skanda Purāṇa
96
अध्याय 96 / 116

Adhyaya 96

51 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ51 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ९६

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे ऽगस्त्यतीर्थवर्णनो नाम पञ्चनवतितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ९६ मार्कण्डेय उवाच: अथानन्देश्वरं गच्छेत् सर्वदेवनमस्कृतम् ।रुद्रस्य परमानन्दो यत्र जातो युधिष्ठिर

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe 'gastyatīrthavarṇano nāma pañcanavatitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 96 mārkaṇḍeya uvāca: athānandeśvaraṃ gacchet sarvadevanamaskṛtam / rudrasya paramānando yatra jāto yudhiṣṭhira

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O great king, one should go to the great Kotisvara Tirtha where, O descendant of Kuru, a crore of sages came there for the sake of the welfare of Kr$nadvaipayana.

अध्याय ९६

श्लोक 2

तत्तीर्थं कथयिष्यामि सूर्यपापक्षयं करम् ।युधिष्ठिर उवाच: आनन्दश् चैव संजातो रुद्रस्य द्विजसत्तम

tattīrthaṃ kathayiṣyāmi sūryapāpakṣayaṃ karam / yudhiṣṭhira uvāca: ānandaś caiva saṃjāto rudrasya dvijasattama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I shall tell of that holy place which destroys the sin of the Sun. Yudhishthira said: "Joy arose for Rudra, best of the twice-born —

अध्याय ९६

श्लोक 3

कथयस्व महाभाग संक्षेपान् मुनिसत्तम ।मार्कण्डेय उवाच: कथयामि नृपश्रेष्ठ आनन्देश्वरम् उत्तमम्

kathayasva mahābhāga saṃkṣepān munisattama / mārkaṇḍeya uvāca: kathayāmi nṛpaśreṣṭha ānandeśvaram uttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

tell me briefly, fortunate one, best of sages." Markandeya said: I shall tell of the excellent Anandeshvara, best of kings.

अध्याय ९६

श्लोक 4

दानवानां वधं कृत्वा देवदेवश् च शङ्करः ।पूजितो दैवतैः सर्वैः किन्नरैर् यक्षपन्नगैः

dānavānāṃ vadhaṃ kṛtvā devadevaś ca śaṅkaraḥ / pūjito daivataiḥ sarvaiḥ kinnarair yakṣapannagaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having slain the danavas, Shankara, god of gods, was worshipped by all the gods, kinnaras, yakshas and serpents;

अध्याय ९६

श्लोक 5

आनन्दं परमं प्राप्य ननर्त वृषवाहनः ।भैरवं रूपम् आसाद्य गौरी चार्द्धाङ्गधारिता

ānandaṃ paramaṃ prāpya nanarta vṛṣavāhanaḥ / bhairavaṃ rūpam āsādya gaurī cārddhāṅgadhāritā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

attaining supreme joy, the bull-borne god danced, taking the form of Bhairava, with Gauri as half his body,

अध्याय ९६

श्लोक 6

भूतवेतालकङ्कालैर् भैरवैर् भैरवो वृतः ।नर्मदायोत्तरे तीरे दक्षिणे पाण्डुनन्दन

bhūtavetālakaṅkālair bhairavair bhairavo vṛtaḥ / narmadāyottare tīre dakṣiṇe pāṇḍunandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Bhairava surrounded by bhutas, vetalas, skeletons and bhairavas, on the northern and southern bank of the Narmada, delight of Pandu.

अध्याय ९६

श्लोक 7

तुष्टैर् मरुद्गणैस् तत्र स्थापितः कमलासनः ।तदा प्रभृति वै देव आनन्देश्वर उच्यते

tuṣṭair marudgaṇais tatra sthāpitaḥ kamalāsanaḥ / tadā prabhṛti vai deva ānandeśvara ucyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The lotus-seated one was installed there by the delighted hosts of Maruts; from that time the god has been called Anandeshvara.

अध्याय ९६

श्लोक 8

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां नराधिप ।विधिं स्नात्वार्चयेद् देवां सुगन्धेन विलेपयेत्

aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ narādhipa / vidhiṃ snātvārcayed devāṃ sugandhena vilepayet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On the eighth, the fourteenth and the full moon, lord of men, one should bathe according to rule, worship the god and anoint him with fragrant paste;

अध्याय ९६

श्लोक 9

ब्राह्मणान् पूजयेत् तत्र यथाशक्त्या युधिष्ठिर ।गोदानं तत्र कर्तव्यं वस्त्रदानं तथैव च

brāhmaṇān pūjayet tatra yathāśaktyā yudhiṣṭhira / godānaṃ tatra kartavyaṃ vastradānaṃ tathaiva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one should honour brahmins there according to one's means, Yudhishthira; the gift of a cow should be made there and likewise the gift of clothing.

अध्याय ९६

श्लोक 10

वसन्तस्य त्रयोदश्यां श्राद्धं तत्रैव कारयेत् ।इङ्गुदैर् बदरैर् बिल्वैर् अक्षतेन जलेन वा

vasantasya trayodaśyāṃ śrāddhaṃ tatraiva kārayet / iṅgudair badarair bilvair akṣatena jalena vā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On the thirteenth in spring one should have shraddha performed right there, with ingudi, jujubes, bilva, unbroken rice or water;

अध्याय ९६

श्लोक 11

प्रेतानां कारयेच् छ्राद्धम् आनन्देश्वरतीर्थके ।प्रेता आनन्दिताः स्युस् ते यावद् आहूत सम्प्लवम्

pretānāṃ kārayec chrāddham ānandeśvaratīrthake / pretā ānanditāḥ syus te yāvad āhūta samplavam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one should have shraddha performed for the departed at Anandeshvaratirtha; the departed will rejoice until the deluge.

अध्याय ९६

श्लोक 12

सन्ततिर्धनसौख्यं च सप्तजन्मनि जायते ।आनन्दश् च भवेत् तेषां जन्म जन्म युधिष्ठिर

santatirdhanasaukhyaṃ ca saptajanmani jāyate / ānandaś ca bhavet teṣāṃ janma janma yudhiṣṭhira

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Offspring, wealth and happiness come for seven births, and they have joy in birth after birth, Yudhishthira.

अध्याय ९६

श्लोक 13

मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र मातृतीर्थम् अनुत्तमम् ।सङ्गमस्य समीपस्थं नर्मदादक्षिणे तटे

mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra mātṛtīrtham anuttamam / saṅgamasya samīpasthaṃ narmadādakṣiṇe taṭe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Then, king of kings, one should go to the unsurpassed Matritirtha, near the confluence on the southern bank of the Narmada.

अध्याय ९६

श्लोक 14

मातरस् तत्र राजेन्द्र संजाता नर्मदातटे ।उमया याचितस् तत्र व्यालयज्ञोपवीतकः

mātaras tatra rājendra saṃjātā narmadātaṭe / umayā yācitas tatra vyālayajñopavītakaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There the Mothers arose, king of kings, on the bank of the Narmada; there, entreated by Uma, the one with a serpent as sacred thread

अध्याय ९६

श्लोक 15

उवाच योगिनीवृन्दं कष्टं कष्टं न शोभनम् ।उवाच वरदश् चास्मि योगिवृन्दवरप्रदः

uvāca yoginīvṛndaṃ kaṣṭaṃ kaṣṭaṃ na śobhanam / uvāca varadaś cāsmi yogivṛndavarapradaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

said to the host of yoginis: "Alas, alas, this is not fitting." He said: "I am the giver of boons, granting boons to the host of yoginis."

अध्याय ९६

श्लोक 16

योगिन्य ऊचुः: अजेयाः सर्वदेवानां त्वत् प्रसादान् महेश्वर ।तीर्थानामभिसंख्याने प्रख्याता वसुधातले

yoginya ūcuḥ: ajeyāḥ sarvadevānāṃ tvat prasādān maheśvara / tīrthānāmabhisaṃkhyāne prakhyātā vasudhātale

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The yoginis said: "May we be invincible to all the gods by your grace, Maheshvara, and famous on earth in the reckoning of holy places."

अध्याय ९६

श्लोक 17

एवं भवतु योगिन्यस् तत्रैवान्तरधीयत

evaṃ bhavatu yoginyas tatraivāntaradhīyata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"So be it, yoginis," he said, and vanished right there.

अध्याय ९६

श्लोक 18

मार्कण्डेय उवाच: तस्मिंस् तीर्थे तु यो मर्त्यो नवम्यां विजितेन्द्रियः ।उपोष्य परया भक्त्या पूजयेन् मातृमण्डलम्

mārkaṇḍeya uvāca: tasmiṃs tīrthe tu yo martyo navamyāṃ vijitendriyaḥ / upoṣya parayā bhaktyā pūjayen mātṛmaṇḍalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Whoever at that holy place, with senses controlled, fasts on the ninth and with supreme devotion worships the circle of the Mothers,

अध्याय ९६

श्लोक 19

तस्य ता मातरः प्रीताः प्रीतो ऽयं वृषवाहनः ।बन्ध्याया मृतवत्साया अपुत्राया युधिष्ठिर

tasya tā mātaraḥ prītāḥ prīto 'yaṃ vṛṣavāhanaḥ / bandhyāyā mṛtavatsāyā aputrāyā yudhiṣṭhira

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with him the Mothers are pleased and the bull-borne god is pleased. For a barren woman, one whose children die, or one without sons, Yudhishthira,

अध्याय ९६

श्लोक 20

स्नपनं चारभेत् तत्र मन्त्रज्ञैर् ब्राह्मणोत्तमैः ।सहिरण्येन कुम्भेन पञ्चरत्नफलान्वितम्

snapanaṃ cārabhet tatra mantrajñair brāhmaṇottamaiḥ / sahiraṇyena kumbhena pañcaratnaphalānvitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a ritual bath should be begun there by excellent brahmins who know the mantras, with a pot containing gold, the five gems and fruits;

अध्याय ९६

श्लोक 21

स्नापयेत् पुत्रकामा च कांस्यपात्रेण मन्त्रतः ।पुत्रान् सा लभते नारी वीर्ययुक्तान् गुणान्वितान्

snāpayet putrakāmā ca kāṃsyapātreṇa mantrataḥ / putrān sā labhate nārī vīryayuktān guṇānvitān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the woman who desires a son should be bathed from a bronze vessel with mantras; she obtains sons, vigorous and virtuous.

अध्याय ९६

श्लोक 22

यं यं कामम् अभिध्यायेत् तं तं सा लभते नृप ।मातृतीर्थात् परं तीर्थं नास्त्य् अन्यत् पाण्डुनन्दन

yaṃ yaṃ kāmam abhidhyāyet taṃ taṃ sā labhate nṛpa / mātṛtīrthāt paraṃ tīrthaṃ nāsty anyat pāṇḍunandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whatever desire she meditates on, she obtains it, O king; there is no other holy place beyond Matritirtha, delight of Pandu.

अध्याय ९६

श्लोक 23

तस्यैवानन्तरं तात जलमध्येश्वरं परम् ।लिङ्गेश्वरमिति ख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

tasyaivānantaraṃ tāta jalamadhyeśvaraṃ param / liṅgeśvaramiti khyātaṃ surāsuranamaskṛtam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Right after it, dear one, is the supreme Jalamadhyeshvara, renowned as Lingeshvara, saluted by gods and asuras.

अध्याय ९६

श्लोक 24

युधिष्ठिर उवाच: अत्यक्ता सा तु रेवा या कथं त्यक्ता च शम्भुना ।जलमध्ये हि तिष्ठेत शूलपाणिः पिनाकधृक्

yudhiṣṭhira uvāca: atyaktā sā tu revā yā kathaṃ tyaktā ca śambhunā / jalamadhye hi tiṣṭheta śūlapāṇiḥ pinākadhṛk

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Yudhishthira said: "The Reva that is never abandoned — how was she abandoned by Shambhu? Why should the trident-handed bearer of Pinaka stand in the midst of the water?

अध्याय ९६

श्लोक 25

तदहं श्रोतुम् इच्छामि तव वाक्याद् द्विजोत्तम ।मार्कण्डेय उवाच: आश्चर्यभूता लोके ऽस्मिन् प्रतिष्ठा पाण्डुनन्दन

tadahaṃ śrotum icchāmi tava vākyād dvijottama / mārkaṇḍeya uvāca: āścaryabhūtā loke 'smin pratiṣṭhā pāṇḍunandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I wish to hear that from your mouth, best of the twice-born." Markandeya said: The installation is a wonder in this world, delight of Pandu;

अध्याय ९६

श्लोक 26

पण्डितो वृद्धभावेन कथयामि नृपोत्तम ।आदौ कृतयुगे तात दानवो बलदर्पितः

paṇḍito vṛddhabhāvena kathayāmi nṛpottama / ādau kṛtayuge tāta dānavo baladarpitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

wise through old age, I shall tell it, best of kings. In the beginning, in the Krita age, dear one, a danava proud of his strength,

अध्याय ९६

श्लोक 27

कालबाष्प इति प्रोक्तो दुर्जयो देवदानवैः ।तपश् चचार विपुलं नर्मदाया जले शुभे

kālabāṣpa iti prokto durjayo devadānavaiḥ / tapaś cacāra vipulaṃ narmadāyā jale śubhe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

called Kalabashpa, invincible to gods and danavas, practised vast austerity in the lovely water of the Narmada,

अध्याय ९६

श्लोक 28

आराधयन् महादेवम् उग्रेण तपसा भृशम् ।ततस् तुतोष भगवान् सपत्नीको महेश्वरः

ārādhayan mahādevam ugreṇa tapasā bhṛśam / tatas tutoṣa bhagavān sapatnīko maheśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

worshipping Mahadeva intensely with fierce austerity. Then the blessed Maheshvara with his consort was pleased.

अध्याय ९६

श्लोक 29

ईश्वर उवाच: भो भो वत्स वरं ब्रूहि तुष्टो ऽहं तव भक्तितः ।देवस्य वचनं श्रुत्वा कालबाष्पो ऽब्रवीद् वचः

īśvara uvāca: bho bho vatsa varaṃ brūhi tuṣṭo 'haṃ tava bhaktitaḥ / devasya vacanaṃ śrutvā kālabāṣpo 'bravīd vacaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Lord said: "O child, name a boon; I am pleased with your devotion." Hearing the god's words, Kalabashpa said:

अध्याय ९६

श्लोक 30

देवाश् चैव मया भग्नाः प्रसादात् तव शूलिनः ।संग्रामे च विषण्णो ऽहं तस्माद् आराधनं कृतम्

devāś caiva mayā bhagnāḥ prasādāt tava śūlinaḥ / saṃgrāme ca viṣaṇṇo 'haṃ tasmād ārādhanaṃ kṛtam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"The gods have been routed by me through your grace, trident-bearer, but I was dismayed in battle; therefore I have worshipped you.

अध्याय ९६

श्लोक 31

हस्तं शिरसि यस्यैव दास्यामि च महेश्वर ।न स जीवेत् पुमांल् लोके वरम् एतं ददस्व मे

hastaṃ śirasi yasyaiva dāsyāmi ca maheśvara / na sa jīvet pumāṃl loke varam etaṃ dadasva me

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On whosoever's head I place my hand, Maheshvara, let that man not live in the world — grant me this boon."

अध्याय ९६

श्लोक 32

ईश्वर उवाच: यत् ते ऽभिलषितं दैत्य तत् तथैव भविष्यति ।इति श्रुत्वा वचो दैत्यः शम्भुम् एवाभिदुद्रुवे

īśvara uvāca: yat te 'bhilaṣitaṃ daitya tat tathaiva bhaviṣyati / iti śrutvā vaco daityaḥ śambhum evābhidudruve

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Lord said: "What you desire, daitya, shall be just so." Hearing these words, the daitya rushed at Shambhu himself:

अध्याय ९६

श्लोक 33

हस्तं ते मूर्ध्नि दास्यामि न तत्सत्यं वचस् तव ।रुद्रः पलायितस् तेन केशवं शरणं गतः

hastaṃ te mūrdhni dāsyāmi na tatsatyaṃ vacas tava / rudraḥ palāyitas tena keśavaṃ śaraṇaṃ gataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"I shall place my hand on your head — let me see if your word is not true." Rudra fled from him and went to Keshava for refuge;

अध्याय ९६

श्लोक 34

निवेद्य केशवं सर्वं तस्मिन्न् एव न्यलीयत ।केशव उवाच: हन्म्य् अहं तं महादेव दुष्टं दैत्यजनेश्वरम्

nivedya keśavaṃ sarvaṃ tasminn eva nyalīyata / keśava uvāca: hanmy ahaṃ taṃ mahādeva duṣṭaṃ daityajaneśvaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

having told Keshava everything, he hid right there within him. Keshava said: "I shall slay that wicked lord of the daityas, Mahadeva;

अध्याय ९६

श्लोक 35

हस्तं शिरसि तस्यैव दापयामि महेश्वर ।ततस् त्वरितमापन्नः प्रविष्टो नमदातटे

hastaṃ śirasi tasyaiva dāpayāmi maheśvara / tatas tvaritamāpannaḥ praviṣṭo namadātaṭe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I shall make him place his hand on his own head, Maheshvara." Then, hastening, he entered the bank of the Narmada;

अध्याय ९६

श्लोक 36

कृष्णः स्त्रीवेषधारी च दैत्यसंमुखम् आगतः ।द्वात्रिंशल्लक्षणोपेता नियुक्ता कामसायकैः

kṛṣṇaḥ strīveṣadhārī ca daityasaṃmukham āgataḥ / dvātriṃśallakṣaṇopetā niyuktā kāmasāyakaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Krishna, wearing the guise of a woman, came before the daitya, endowed with the thirty-two marks, armed with Love's arrows.

अध्याय ९६

श्लोक 37

मधुमाथवके शम्भुं ध्यात्वा सर्वत्र कैशवी ।वनं बभ्राम सर्वत्र सुशीला वटपादपम्

madhumāthavake śambhuṃ dhyātvā sarvatra kaiśavī / vanaṃ babhrāma sarvatra suśīlā vaṭapādapam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

In the spring, meditating on Shambhu everywhere, the woman who was Keshava, of fine conduct, wandered all through the forest to a banyan tree,

अध्याय ९६

श्लोक 38

क्षोभयन्तीव चित्तानि सा रेमे धर्मनन्दन ।रिङ्गमाणश् च दैत्यो ऽसौ कालबाष्पः सुदुर्जनः

kṣobhayantīva cittāni sā reme dharmanandana / riṅgamāṇaś ca daityo 'sau kālabāṣpaḥ sudurjanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and she sported as if agitating minds, son of Dharma. And the danava Kalabashpa, most wicked, prowling,

अध्याय ९६

श्लोक 39

प्रविष्टः स वने रम्ये यत्र सा शुभलोचना ।अहं भवामि ते भर्ता दुर्जयो देवदानवैः

praviṣṭaḥ sa vane ramye yatra sā śubhalocanā / ahaṃ bhavāmi te bhartā durjayo devadānavaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

entered the lovely forest where the fair-eyed one was: "I shall be your husband, invincible to gods and danavas,

अध्याय ९६

श्लोक 40

त्रैलोक्यस्वामिनी त्वं च प्रसीद मम सुन्दरि ।श्रीकृष्ण उवाच: यदि मां मन्यसे भार्यां प्रत्ययश् च भवेन् मम

trailokyasvāminī tvaṃ ca prasīda mama sundari / śrīkṛṣṇa uvāca: yadi māṃ manyase bhāryāṃ pratyayaś ca bhaven mama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and you shall be mistress of the three worlds; be gracious to me, lovely one." Shri Krishna said: "If you consider me your wife, let me have proof."

अध्याय ९६

श्लोक 41

दानव उवाच: स्वयं भवामि तन्वङ्गि शपथं मम साधनम् ।तद् अहं च करिष्यामि इति मे सत्यभाषितम्

dānava uvāca: svayaṃ bhavāmi tanvaṅgi śapathaṃ mama sādhanam / tad ahaṃ ca kariṣyāmi iti me satyabhāṣitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The danava said: "I myself shall be it, slender one; my oath is my means; I will do that — this I say in truth."

अध्याय ९६

श्लोक 42

स्त्र्युवाच: कुरुष्व त्वं महाभाग शिरो हस्ते प्रदीयताम् ।मार्कण्डेय उवाच: कामान्धेनैव राजेन्द्र निक्षिप्तो मस्तके करः

stryuvāca: kuruṣva tvaṃ mahābhāga śiro haste pradīyatām / mārkaṇḍeya uvāca: kāmāndhenaiva rājendra nikṣipto mastake karaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The woman said: "Do it, fortunate one; let your hand be placed on your head." Markandeya said: Blinded by desire, king of kings, he placed his hand on his head,

अध्याय ९६

श्लोक 43

तत्क्षणाद् अभवद् भस्म दग्धस् तृणचयो यथा ।केशवस्योपरि तदा पुष्पवृष्टिः पपात ह

tatkṣaṇād abhavad bhasma dagdhas tṛṇacayo yathā / keśavasyopari tadā puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and at that instant he became ashes, like a heap of grass burned up. Then a rain of flowers fell upon Keshava;

अध्याय ९६

श्लोक 44

गताः सर्वे दिवं देवाः स्वस्थानं विगतज्वराः ।क्षौराब्धिम् अगमद् विष्णुः कालबाष्पे निपातिते

gatāḥ sarve divaṃ devāḥ svasthānaṃ vigatajvarāḥ / kṣaurābdhim agamad viṣṇuḥ kālabāṣpe nipātite

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

all the gods, their fever gone, went to heaven, each to his place; and when Kalabashpa had been struck down, Vishnu went to the Ocean of Milk.

अध्याय ९६

श्लोक 45

य इदं शृणुयाद् भक्त्या चरितं दानवस्य च ।श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यात् कामक्रोधविवर्जितः

ya idaṃ śṛṇuyād bhaktyā caritaṃ dānavasya ca / śrāddhaṃ tatraiva yaḥ kuryāt kāmakrodhavivarjitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever hears with devotion this story of the danava, and whoever performs shraddha right there, free of desire and anger,

अध्याय ९६

श्लोक 46

उद्धृतास् तेन सर्वे वै नरकाच् च पितामहाः ।क्षेत्रे तस्मिंस् तु यो दद्याद् ब्राह्मणे वेदपारगे

uddhṛtās tena sarve vai narakāc ca pitāmahāḥ / kṣetre tasmiṃs tu yo dadyād brāhmaṇe vedapārage

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by him all his forefathers are raised from hell. Whoever at that field gives to a brahmin versed in the Veda,

अध्याय ९६

श्लोक 47

तस्य दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्राद् विशिष्यते ।स्पर्शते य इदं लिङ्गं शङ्करेण च निर्मितम्

tasya dānaphalaṃ sarvaṃ kurukṣetrād viśiṣyate / sparśate ya idaṃ liṅgaṃ śaṅkareṇa ca nirmitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the whole fruit of his gift surpasses that of Kurukshetra. Whoever touches this linga made by Shankara —

अध्याय ९६

श्लोक 48

स्पर्शमात्रो मनुष्यस् तु रुद्रवासो ऽभिजायते ।एतस्मात् कारणाद् राजंल् लोकपालाश्च देवताः

sparśamātro manuṣyas tu rudravāso 'bhijāyate / etasmāt kāraṇād rājaṃl lokapālāśca devatāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by mere touch that man becomes a dweller with Rudra. For this reason, O king, the world-guardians and gods,

अध्याय ९६

श्लोक 49

दुर्गादेवी तथा चैव मधुहन्ता चतुर्भुजः ।दानवाद्याश् च सर्वे ऽपि रक्षणे चेश्वरस्य च

durgādevī tathā caiva madhuhantā caturbhujaḥ / dānavādyāś ca sarve 'pi rakṣaṇe ceśvarasya ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the goddess Durga, the four-armed slayer of Madhu, the danavas and all the rest, for the protection of the Lord,

अध्याय ९६

श्लोक 50

रक्षन्ते च सदाकालं गृहव्यापाररूपतः ।पुत्रभ्रातृसमा भूत्वा स्वामिसम्बन्धरूपिणः

rakṣante ca sadākālaṃ gṛhavyāpārarūpataḥ / putrabhrātṛsamā bhūtvā svāmisambandharūpiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

guard it at all times in the guise of household affairs, becoming like sons and brothers, bearing the form of relations to a master.

अध्याय ९६

श्लोक 51

लिङ्गेश्वरं तु राजेन्द्र देवैरद्या ऽपि रक्ष्यते

liṅgeśvaraṃ tu rājendra devairadyā 'pi rakṣyate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Lingeshvara, king of kings, is guarded by the gods even today.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 96
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.