अध्याय ३
श्लोक 1
स ईक्षत ।कथं न्विदं मदृते स्यादिति ।स ईक्षत कतरेण प्रपद्या इति ।स ईक्षत यदि वाचाभिव्याहृतं यदि प्राणेनाभिप्राणितं यदि चक्षुषा दृष्टं यदि श्रोत्रेण श्रुतं यदि त्वचा स्पृष्टं यदि मनसा ध्यातं यदि अपानेनाभ्यपानितं यदि शिश्नेन विसृष्टमथ कोऽहमिति
sa īkṣata | kathaṃ nvidaṃ madṛte syāditi | sa īkṣata katareṇa prapadyā iti | sa īkṣata yadi vācābhivyāhṛtaṃ yadi prāṇenābhiprāṇitaṃ yadi cakṣuṣā dṛṣṭaṃ yadi śrotreṇa śrutaṃ yadi tvacā spṛṣṭaṃ yadi manasā dhyātaṃ yadi apānenābhyapānitaṃ yadi śiśnena visṛṣṭamatha ko'hamiti
हिन्दी अर्थ
उसने विचार किया — "मेरे बिना यह कैसे रह सकता है?" विचार किया — "किस द्वार से प्रवेश करूँ?" विचार किया — "यदि वाणी से बोला जाता है, प्राण से साँस ली जाती है, नेत्र से देखा जाता है, कान से सुना जाता है, त्वचा से छुआ जाता है, मन से सोचा जाता है, अपान से त्याग होता है, शिश्न से उत्सर्जन होता है — तो फिर मैं कौन हूँ?"
English
He reflected: 'How can this exist without me?' He reflected: 'Through which gate shall I enter?' He thought: 'If speaking is done by speech, breathing by prāṇa, seeing by the eye, hearing by the ear, touching by skin, thinking by mind, eliminating by apāna, generating by the organ — then who am I?'