अध्याय १२५
यमतीर्थम् इति ख्यातं पितॄणां प्रीतिवर्धनम् दृष्टादृष्टेष्टदं सर्वदेवर्षिगणसेवितम्
yamatīrtham iti khyātaṃ pitṝṇāṃ prītivardhanam dṛṣṭādṛṣṭeṣṭadaṃ sarvadevarṣigaṇasevitam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the final Yuga will come up those kings who will cease to be protectors and take away the portion of oblations. They will be interested only in saving themselves.
अध्याय १२५
तस्य प्रभावं वक्ष्यामि सर्वपापप्रणाशनम् अनुह्राद इति ख्यातः कपोतो बलवान् अभूत्
tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi sarvapāpapraṇāśanam anuhrāda iti khyātaḥ kapoto balavān abhūt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the final Yuga, non-Ksatriyas will become kings, brahmins will resort to Sudras for sustenance and Siidras will maintain the conduct and way of life of the brahmins.
अध्याय १२५
तस्य भार्या हेतिनाम्नी पक्षिणी कामरूपिणी मृत्योः पौत्रो ह्य् अनुह्रादो दौहित्री हेतिर् एव च
tasya bhāryā hetināmnī pakṣiṇī kāmarūpiṇī mṛtyoḥ pautro hy anuhrādo dauhitrī hetir eva ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Men will become ill-mannered. They will be devoted to the hoarding of wealth. They will be fond of liquor and meat. Base men will carnally approach the wives of their friends.
अध्याय १२५
कालेनाथ तयोः पुत्राः पौत्राश् चैव बभूविरे तस्य शत्रुश् च बलवान् उलूको नाम पक्षिराट्
kālenātha tayoḥ putrāḥ pautrāś caiva babhūvire tasya śatruś ca balavān ulūko nāma pakṣirāṭ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the final Yuga, wealth and assets will become impor¬ tant. The conduct and activities of the good will not be honoured. The fallen ones will not be rebuked and treated with contempt.
अध्याय १२५
तस्य पुत्राश् च पौत्राश् च आग्नेयास् ते बलोत्कटाः तयोश् च वैरम् अभवद् बहुकालं द्विजन्मनोः
tasya putrāś ca pautrāś ca āgneyās te balotkaṭāḥ tayoś ca vairam abhavad bahukālaṃ dvijanmanoḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Men will be ugly with the noses missing and the hairs in disarray. Girls less than sixteen in age will give birth to children.
अध्याय १२५
गङ्गाया उत्तरे तीरे कपोतस्याश्रमो ऽभवत् तस्याश् च दक्षिणे कूल उलूको नाम पक्षिराट्
gaṅgāyā uttare tīre kapotasyāśramo 'bhavat tasyāś ca dakṣiṇe kūla ulūko nāma pakṣirāṭ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the final yuga, cooked food will be sold in the open
अध्याय १२५
वासं चक्रे तत्र पुत्रैः पौत्रैश् च द्विजसत्तम तयोश् च युद्धम् अभवद् बहुकालं विरुद्धयोः
vāsaṃ cakre tatra putraiḥ pautraiś ca dvijasattama tayoś ca yuddham abhavad bahukālaṃ viruddhayoḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Sudras will begin to expound Dharma. Their teeth 'vi be white. They will conquer their sense-organs. They will wear ocher robes They will sustain themselves with knavishness and crooked intellect.
अध्याय १२५
पुत्रैः पौत्रैश् च वृतयोर् बलिनोर् बलिभिः सह उलूको वा कपोतो वा नैवाप्नोति जयाजयौ
putraiḥ pautraiś ca vṛtayor balinor balibhiḥ saha ulūko vā kapoto vā naivāpnoti jayājayau
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The base ones will stay in the end. The subjects will lose bashfulncss. They are doomed in that final age.
अध्याय १२५
कपोतो यमम् आराध्य मृत्युं पैतामहं तथा याम्यम् अस्त्रम् अवाप्याथ सर्वेभ्यो ऽप्य् अधिको ऽभवत्
kapoto yamam ārādhya mṛtyuṃ paitāmahaṃ tathā yāmyam astram avāpyātha sarvebhyo 'py adhiko 'bhavat
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Even the excellent brahmins sell fruits of their austeri¬ ties and sacrifices. The seasons will become adverse during that ultimate age.
अध्याय १२५
तथोलूको ऽग्निम् आराध्य बलवान् अभवद् भृशम् वरैर् उन्मत्तयोर् युद्धम् अभवच् चातिभीषणम्
tatholūko 'gnim ārādhya balavān abhavad bhṛśam varair unmattayor yuddham abhavac cātibhīṣaṇam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Similarly, steers under training will be yoked to the plough even when they are two years old. When the yuga comes to a close, the clouds will begin to shower in a quaint way
अध्याय १२५
तत्राग्नेयम् उलूको ऽपि कपोतायास्त्रम् आक्षिपत् कपोतो ऽप्य् अथ पाशान् वै याम्यान् आक्षिप्य शत्रवे
tatrāgneyam ulūko 'pi kapotāyāstram ākṣipat kapoto 'py atha pāśān vai yāmyān ākṣipya śatrave
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those who arc born in the family of heroes will become kings as the lower subjects become baser and baser at the close of the age.
अध्याय १२५
उलूकायाथ दण्डं च मृत्युपाशान् अवासृजत् पुनस् तद् अभवद् युद्धं पुराडिबकयोर् यथा
ulūkāyātha daṇḍaṃ ca mṛtyupāśān avāsṛjat punas tad abhavad yuddhaṃ purāḍibakayor yathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Charitable gifts will be obligatory on the parts of parents while the sons will never perform sacred rites as the age comes to a close.
अध्याय १२५
हेतिः कपोतकी दृष्ट्वा ज्वलनं प्राप्तम् अन्तिके पतिव्रता महायुद्धे भर्तुः सा दुःखविह्वला
hetiḥ kapotakī dṛṣṭvā jvalanaṃ prāptam antike pativratā mahāyuddhe bhartuḥ sā duḥkhavihvalā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Sons will eagerly share the hereditary assets and charitable gifts. Urged by greed and other bad qualities they will be antagonistic to one another and will even attempt to take away other's shares.
अध्याय १२५
अग्निना वेष्ट्यमानांश् च पुत्रान् दृष्ट्वा विशेषतः सा गत्वा ज्वलनं हेतिस् तुष्टाव विविधोक्तिभिः
agninā veṣṭyamānāṃś ca putrān dṛṣṭvā viśeṣataḥ sā gatvā jvalanaṃ hetis tuṣṭāva vividhoktibhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
At the close ot the \uga when tenderness, beauty and jewellery cease to exist women will be decked by means of their tresses.
अध्याय १२५
रूपं न दानं न परोक्षम् अस्ति यस्यात्मभूतं च पदार्थजातम् अश्नन्ति हव्यानि च येन देवाः स्वाहापतिं यज्ञभुजं नमस्ये
rūpaṃ na dānaṃ na parokṣam asti yasyātmabhūtaṃ ca padārthajātam aśnanti havyāni ca yena devāḥ svāhāpatiṃ yajñabhujaṃ namasye
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
A householder devoid of stamina and virility will attempt to have sexual pleasure. When the Yuga comes to a close no sexual indulgence will be on a par with that with one's own wife.
अध्याय १२५
मुखभूतं च देवानां देवानां हव्यवाहनम् होतारं चापि देवानां देवानां दूतम् एव च
mukhabhūtaṃ ca devānāṃ devānāṃ havyavāhanam hotāraṃ cāpi devānāṃ devānāṃ dūtam eva ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Population will consist mostly of beggars; people will never give anything to one another. They will perish on being harassed by kings and robbers or destroyed by fire or fighting.
अध्याय १२५
तं देवं शरणं यामि आदिदेवं विभावसुम् अन्तः स्थितः प्राणरूपो बहिश् चान्नप्रदो हि यः यो यज्ञसाधनं यामि शरणं तं धनंजयम्
taṃ devaṃ śaraṇaṃ yāmi ādidevaṃ vibhāvasum antaḥ sthitaḥ prāṇarūpo bahiś cānnaprado hi yaḥ yo yajñasādhanaṃ yāmi śaraṇaṃ taṃ dhanaṃjayam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
When the Yuga comes to a close, plants will cease to bear fruits; young men will exhibit the characteristics of old men and men of no good conduct will be happy in the world.
अध्याय १२५
अमोघम् एतद् अस्त्रं मे न्यस्तं युद्धे कपोतकि यत्र विश्रमयेद् अस्त्रं तन् मे ब्रूहि पतिव्रते
amogham etad astraṃ me nyastaṃ yuddhe kapotaki yatra viśramayed astraṃ tan me brūhi pativrate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
When the Yuga comes to a close rough and low winds showering hailstone will begin to blow in the rainy seasons; the other world will become of doubtful existence.
अध्याय १२५
मयि विश्रम्यताम् अस्त्रं न पुत्रे न च भर्तरि सत्यवाग् भव हव्येश जातवेदो नमो ऽस्तु ते
mayi viśramyatām astraṃ na putre na ca bhartari satyavāg bhava havyeśa jātavedo namo 'stu te
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Kings like the Vais'yas will maintain themselves with wealth and foodgrains. When the Yuga passes off, no one will behave like kinsman to anyone.
अध्याय १२५
तुष्टो ऽस्मि तव वाक्येन भर्तृभक्त्या पतिव्रते तवापि भर्तृपुत्राणां हेति क्षेमं ददाम्य् अहम्
tuṣṭo 'smi tava vākyena bhartṛbhaktyā pativrate tavāpi bhartṛputrāṇāṃ heti kṣemaṃ dadāmy aham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Agreements and promises will cease to function. When the Yuga comes to a close a debt will lose itself along with a sense of propriety and decorum.
अध्याय १२५
आग्नेयम् एतद् अस्त्रं मे न भर्तारं सुतान् अपि न त्वां दहेत् ततो याहि सुखेन त्वं कपोतकि
āgneyam etad astraṃ me na bhartāraṃ sutān api na tvāṃ dahet tato yāhi sukhena tvaṃ kapotaki
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Delight of men will be fruitless and the anger of men will be fruitful. When the Yuga comes to a close people will begin to rear goats for getting milk.
अध्याय १२५
एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र उलूकी ददृशे पतिम् वेष्ट्यमानं याम्यपाशैर् यमदण्डेन ताडितम् उलूकी दुःखिता भूत्वा यमं प्रायाद् भयातुरा
etasminn antare tatra ulūkī dadṛśe patim veṣṭyamānaṃ yāmyapāśair yamadaṇḍena tāḍitam ulūkī duḥkhitā bhūtvā yamaṃ prāyād bhayāturā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Similarly, sacrifices will be performed not in accordance with the sacred texts. Men who profess to be scholars will be acting in an unauthorized manner.
अध्याय १२५
त्वद्भीता अनुद्रवन्ते जनास् त्वद्भीता ब्रह्मचर्यं चरन्ति त्वद्भीताः साधु चरन्ति धीरास् त्वद्भीताः कर्मनिष्ठा भवन्ति
tvadbhītā anudravante janās tvadbhītā brahmacaryaṃ caranti tvadbhītāḥ sādhu caranti dhīrās tvadbhītāḥ karmaniṣṭhā bhavanti
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Without offering alms and oblations men will partake of their meals. Deceiving their husbands who are asleep women will go elsewhere.
अध्याय १२५
त्वद्भीता अनाशकम् आचरन्ति ग्रामाद् अरण्यम् अभि यच् चरन्ति त्वद्भीताः सौम्यताम् आश्रयन्ते त्वद्भीताः सोमपानं भजन्ते
tvadbhītā anāśakam ācaranti grāmād araṇyam abhi yac caranti tvadbhītāḥ saumyatām āśrayante tvadbhītāḥ somapānaṃ bhajante
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
After this, when the virtue falls down the subjects will become devoid of good qualities. After attaining loss of good conduct they will attain deficiency in their longevity.
अध्याय १२५
एवं ब्रुवत्यां तस्यां ताम् आह दक्षिणदिक्पतिः
evaṃ bruvatyāṃ tasyāṃ tām āha dakṣiṇadikpatiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
They will incur decline in strength due to defi¬ ciency in longevity; pallor and discolouration due to decline in strength, sickness and pain due to pallor; and despondency due to pain of sickness.
अध्याय १२५
वरं वरय भद्रं ते दास्ये ऽहं मनसः प्रियम्
varaṃ varaya bhadraṃ te dāsye 'haṃ manasaḥ priyam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Due to despondency self-knowledge will be aroused in them; due to self-knowledge inclination towards piety (will be acquired by them). By attaining the highest point thus they will reach the Krta Yuga.
अध्याय १२५
यमस्येति वचः श्रुत्वा सा तम् आह पतिव्रता
yamasyeti vacaḥ śrutvā sā tam āha pativratā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Some will be practising piety to a certain extent; some will attain a neutral state; some will follow misconceived piety; some will attain jolly temperament.
अध्याय १२५
भर्ता मे वेष्टितः पाशैर् दण्डेनाभिहतस् तव तस्माद् रक्ष सुरश्रेष्ठ पुत्रान् भर्तारम् एव च
bhartā me veṣṭitaḥ pāśair daṇḍenābhihatas tava tasmād rakṣa suraśreṣṭha putrān bhartāram eva ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Some will come to the conclusion that only perception and inference constitute true testimony; others will say that no¬ thing can be true testimony.
अध्याय १२५
तद्वाक्यात् कृपया युक्तो यमः प्राह पुनः पुनः
tadvākyāt kṛpayā yukto yamaḥ prāha punaḥ punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Some will be addicted to atheism and ruin piety; some will become deluded. Brahmins will profess to be great scholars.
अध्याय १२५
पाशानां चापि दण्डस्य स्थानं वद शुभानने
pāśānāṃ cāpi daṇḍasya sthānaṃ vada śubhānane
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
People will be excluded from the knowledge of scrip¬ tures. They will retain faith only in what is current for the nonce. Men devoid of knowledge will become arrogant.
अध्याय १२५
सा प्रोवाच यमं देवं मयि पाशास् त्वयेरिताः आविशन्तु जगन्नाथ दण्डो मय्य् एव संविशेत् ततः प्रोवाच भगवान् यमस् तां कृपया पुनः
sā provāca yamaṃ devaṃ mayi pāśās tvayeritāḥ āviśantu jagannātha daṇḍo mayy eva saṃviśet tataḥ provāca bhagavān yamas tāṃ kṛpayā punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
When piety becomes unsteady and disarranged, there will still be people honoured by the noble ones who will prac¬ tise auspicious rites and resort to charitable deeds.
अध्याय १२५
तव भर्ता च पुत्राश् च सर्वे जीवन्तु विज्वराः
tava bhartā ca putrāś ca sarve jīvantu vijvarāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
When people begin to cat indiscriminately, when they think that they arc protected by themselves, when they conceal themselves, when they become devoid of mercy, when they are shameless in their character, these are the signs of Kali age.
अध्याय १२५
न्यवारयद् यमः पाशान् आग्नेयास्त्रं तु हव्यवाट् कपोतोलूकयोश् चापि प्रीतिं वै चक्रतुः सुरौ आहतुश् च द्विजन्मानौ व्रियतां वर ईप्सितः
nyavārayad yamaḥ pāśān āgneyāstraṃ tu havyavāṭ kapotolūkayoś cāpi prītiṃ vai cakratuḥ surau āhatuś ca dvijanmānau vriyatāṃ vara īpsitaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
During the period of the onslaught of Kali that des¬ troys strict adherence to wisdom, even unprepared persons will attain Siddhi in a short while.
अध्याय १२५
भवतोर् दर्शनं लब्धं वैरव्याजेन दुष्करम् वयं च पक्षिणः पापाः किं वरेण सुरोत्तमौ
bhavator darśanaṃ labdhaṃ vairavyājena duṣkaram vayaṃ ca pakṣiṇaḥ pāpāḥ kiṃ vareṇa surottamau
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O brahmins, if the people of lower castes resort to the
अध्याय १२५
अथ देयो वरो ऽस्माकं भवद्भ्यां प्रीतिपूर्वकम् नात्मार्थम् अनुयाचावो दीयमानं वरं शुभम्
atha deyo varo 'smākaṃ bhavadbhyāṃ prītipūrvakam nātmārtham anuyācāvo dīyamānaṃ varaṃ śubham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
When the Yuga comes to a close there will be great wars, heavy downpour, strong gusts of wind and scorching heat. It is the characteristic feature of Kali.
अध्याय १२५
आत्मार्थं यस् तु याचेत स शोच्यो हि सुरेश्वरौ जीवितं सफलं तस्य यः परार्थोद्यतः सदा
ātmārthaṃ yas tu yāceta sa śocyo hi sureśvarau jīvitaṃ saphalaṃ tasya yaḥ parārthodyataḥ sadā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
When a time characterized by worthlessness and full of disturbances comes and there arc no holy rites, men who are afflicted by the burden of taxes, will resort to the forest.
अध्याय १२५
अग्निर् आपो रविः पृथ्वी धान्यानि विविधानि च परार्थं वर्तनं तेषां सतां चापि विशेषतः
agnir āpo raviḥ pṛthvī dhānyāni vividhāni ca parārthaṃ vartanaṃ teṣāṃ satāṃ cāpi viśeṣataḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
When the holy rites of sacrifices cease to be performed, demons, beasts of prey, worms, mice and serpents will attack men.
अध्याय १२५
ब्रह्मादयो ऽपि हि यतो युज्यन्ते मृत्युना सह एवं ज्ञात्वा तु देवेशौ वृथा स्वार्थपरिश्रमः
brahmādayo 'pi hi yato yujyante mṛtyunā saha evaṃ jñātvā tu deveśau vṛthā svārthapariśramaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
At the close of the Age some excellent men in certain places will enjoy prosperity, abundance of food, of good healt and self-sufficiency in the kinsmen.
अध्याय १२५
जन्मना सह यत् पुंसां विहितं परमेष्ठिना कदाचिन् नान्यथा तद् वै वृथा क्लिश्यन्ति जन्तवः
janmanā saha yat puṃsāṃ vihitaṃ parameṣṭhinā kadācin nānyathā tad vai vṛthā kliśyanti jantavaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the different regions there will be separate groups of persons equipped with rafts and requisites. They will be protected by themselves as well as robbed by themselves.
अध्याय १२५
तस्माद् याचावहे किंचिद् धिताय जगतां शुभम् गुणदायि तु सर्वेषां तद् युवाम् अनुमन्यताम्
tasmād yācāvahe kiṃcid dhitāya jagatāṃ śubham guṇadāyi tu sarveṣāṃ tad yuvām anumanyatām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
As time passes on, men will be dislodged from their countries; they will lose valuable things along with their kinsmen.
अध्याय १२५
ताव् आहतुर् उभौ देवौ पक्षिणौ लोकविश्रुतौ धर्मस्य यशसो ऽवाप्त्ये लोकानां हितकाम्यया
tāv āhatur ubhau devau pakṣiṇau lokaviśrutau dharmasya yaśaso 'vāptye lokānāṃ hitakāmyayā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
They will be afflicted by starvation and they will run away in great fright taking their children' with them. They will cross the river Kausikl.
अध्याय १२५
आवाभ्याम् आश्रमौ तीर्थे गङ्गाया उभये तटे भवेतां जगतां नाथाव् एष एव परो वरः
āvābhyām āśramau tīrthe gaṅgāyā ubhaye taṭe bhavetāṃ jagatāṃ nāthāv eṣa eva paro varaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
They will resort to the lands of Aiiga, Vahga, Kalinga, Kasmlra and Kosala. They will occupy valleys and chasms between the mountains abounding in sages.
अध्याय १२५
स्नानं दानं जपो होमः पितॄणां चापि पूजनम् सुकृती दुष्कृती वापि यः करोति यथा तथा सर्वं तद् अक्षयं पुण्यं स्याद् इत्य् एष परो वरः
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ pitṝṇāṃ cāpi pūjanam sukṛtī duṣkṛtī vāpi yaḥ karoti yathā tathā sarvaṃ tad akṣayaṃ puṇyaṃ syād ity eṣa paro varaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The Earth will be neither void nor full of forests. Kings will be both protectors and non-protectors.
अध्याय १२५
एवम् अस्तु तथा चान्यत् सुप्रीतौ तु ब्रवावहै
evam astu tathā cānyat suprītau tu bravāvahai
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Men will sustain themselves by means of deer, fish, birds, beasts of prey, serpents, insects, worms, honey, vegetables, green fruits and roots.
अध्याय १२५
उत्तरे गौतमीतीरे यमस्तोत्रं पठन्ति ये तेषां सप्तसु वंशेषु नाकाले मृत्युम् आप्नुयात्
uttare gautamītīre yamastotraṃ paṭhanti ye teṣāṃ saptasu vaṃśeṣu nākāle mṛtyum āpnuyāt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Like sages men will use barks of trees, skins of deer and will have for their food the rotting and decaying leaves and fruits.
अध्याय १२५
पुरुषो भाजनं च स्यात् सर्वदा सर्वसंपदाम् यस् त्व् इदं पठते नित्यं मृत्युस्तोत्रं जितात्मवान्
puruṣo bhājanaṃ ca syāt sarvadā sarvasaṃpadām yas tv idaṃ paṭhate nityaṃ mṛtyustotraṃ jitātmavān
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The people will not be able to extract oil from seeds. They will be assailed and struck by darts fixed to wooden pieces. They will always rear goats, sheep, asses, mules and camels.
अध्याय १२५
अष्टाशीतिसहस्रैश् च व्याधिभिर् न स बाध्यते अस्मिंस् तीर्थे द्विजश्रेष्ठौ त्रिमासाद् गुर्विणी सती
aṣṭāśītisahasraiś ca vyādhibhir na sa bādhyate asmiṃs tīrthe dvijaśreṣṭhau trimāsād gurviṇī satī
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
They will resort to the banks, of rivers and for the sake of diverting the course of water they will restrain the flow of currents. They will be engaged in mutual petty trade and deal in cooked food.
अध्याय १२५
अर्वाग्वन्ध्या च षण्मासात् सप्ताहं स्नानम् आचरेत् वीरसूः सा भवेन् नारी शतायुः स सुतो भवेत्
arvāgvandhyā ca ṣaṇmāsāt saptāhaṃ snānam ācaret vīrasūḥ sā bhaven nārī śatāyuḥ sa suto bhavet
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Due to the non-fulfilment of their desires thev will be pious m their conduct. Themselves afflicted by destruction they will perform coasccratory rites.
अध्याय १२५
लक्ष्मीवान् मतिमाञ् शूरः पुत्रपौत्रविवर्धनः तत्र पिण्डादिदानेन पितरो मुक्तिम् आप्नुयुः मनोवाक्कायजात् पापात् स्नानान् मुक्तो भवेन् नरः
lakṣmīvān matimāñ śūraḥ putrapautravivardhanaḥ tatra piṇḍādidānena pitaro muktim āpnuyuḥ manovākkāyajāt pāpāt snānān mukto bhaven naraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He becomes prosperous, wise and heroic, flourishing with sons and grandsons. By offering rice-balls and the like there the ancestors attain liberation, and by bathing a man is freed from sin born of mind, speech and body.
अध्याय १२५
यमवाक्याद् अनु तथा हव्यवाड् आह पक्षिणौ
yamavākyād anu tathā havyavāḍ āha pakṣiṇau
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
After Yama's words, the Bearer of oblations likewise spoke to the two birds:
अध्याय १२५
मत्स्तोत्रं दक्षिणे तीरे ये पठन्ति यतव्रताः तेषाम् आरोग्यम् ऐश्वर्यं लक्ष्मीं रूपं ददाम्य् अहम्
matstotraṃ dakṣiṇe tīre ye paṭhanti yatavratāḥ teṣām ārogyam aiśvaryaṃ lakṣmīṃ rūpaṃ dadāmy aham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Those who, keeping their vows, recite my hymn on the southern bank — to them I give health, lordship, prosperity and beauty.
अध्याय १२५
इदं स्तोत्रं तु यः कश्चिद् यत्र क्वापि पठेन् नरः नैवाग्नितो भयं तस्य लिखिते ऽपि गृहे स्थिते
idaṃ stotraṃ tu yaḥ kaścid yatra kvāpi paṭhen naraḥ naivāgnito bhayaṃ tasya likhite 'pi gṛhe sthite
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Whoever recites this hymn anywhere has no fear of fire, even if it is only kept written in his house.
अध्याय १२५
स्नानं दानं च यः कुर्याद् अग्नितीर्थे शुचिर् नरः अग्निष्टोमफलं तस्य भवेद् एव न संशयः
snānaṃ dānaṃ ca yaḥ kuryād agnitīrthe śucir naraḥ agniṣṭomaphalaṃ tasya bhaved eva na saṃśayaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The pure man who bathes and gives at Agnitirtha surely gains the fruit of the Agnishtoma sacrifice; there is no doubt."
अध्याय १२५
ततः प्रभृति तत् तीर्थं याम्यम् आग्नेयम् एव च कपोतं च तथोलूकं हेत्युलूकं विदुर् बुधाः
tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ yāmyam āgneyam eva ca kapotaṃ ca tatholūkaṃ hetyulūkaṃ vidur budhāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
From then on the wise know that tirtha as Yamya and Agneya, and also as Kapota and Uluka, called Hetyuluka.
अध्याय १२५
तत्र त्रीणि सहस्राणि तावन्त्य् एव शतानि च पुनर् नवतितीर्थानि प्रत्येकं मुक्तिभाजनम्
tatra trīṇi sahasrāṇi tāvanty eva śatāni ca punar navatitīrthāni pratyekaṃ muktibhājanam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There are three thousand tirthas there, as many hundreds, and ninety more, each a vessel of liberation.
अध्याय १२५
तेषु स्नानेन दानेन प्रेतीभूताश् च ये नराः पूतास् ते पुत्रवित्ताढ्या आक्रमेयुर् दिवं शुभाः
teṣu snānena dānena pretībhūtāś ca ye narāḥ pūtās te putravittāḍhyā ākrameyur divaṃ śubhāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
By bathing and giving at them even men who have become ghosts are purified and, rich in sons and wealth, ascend to the auspicious heaven.
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 125
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.