अध्याय १२६
तपस्तीर्थम् इति ख्यातं तपोवृद्धिकरं महत् सर्वकामप्रदं पुण्यं पितॄणां प्रीतिवर्धनम्
tapastīrtham iti khyātaṃ tapovṛddhikaraṃ mahat sarvakāmapradaṃ puṇyaṃ pitṝṇāṃ prītivardhanam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Janasthana: A part of DaijiJaka forest which lies in the basin of Godavari. Rama had lived in this forest with Sita and Laksmana for a long time during the period of his exile.
अध्याय १२६
तस्मिंस् तीर्थे तु यद् वृत्तं शृणु पापप्रणाशनम् अपाम् अग्नेश् च संवादम् ऋषीणां च परस्परम्
tasmiṃs tīrthe tu yad vṛttaṃ śṛṇu pāpapraṇāśanam apām agneś ca saṃvādam ṛṣīṇāṃ ca parasparam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The great Asura, the haughty son of Madhu, the Danava named Lavana, the heroic demon, proud of his boons was killed in the forest (named) Madhuvana.
अध्याय १२६
अपो ज्येष्ठतमाः केचिन् मेनिरे ऽग्निं तथापरे एवं ब्रुवन्तो मुनयः संवादं चाग्निवारिणोः
apo jyeṣṭhatamāḥ kecin menire 'gniṃ tathāpare evaṃ bruvanto munayaḥ saṃvādaṃ cāgnivāriṇoḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The tiger among men killed Viradha and Kabandha, the Raksasas of terrible exploits who had been formerly two Gandharvas deluded by imprecation.
अध्याय १२६
विनाग्निं जीवनं क्व स्याज् जीवभूतो यतो ऽनलः आत्मभूतो हव्यभूतश् चाग्निना जायते ऽखिलम्
vināgniṃ jīvanaṃ kva syāj jīvabhūto yato 'nalaḥ ātmabhūto havyabhūtaś cāgninā jāyate 'khilam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the battle Rama killed his enemies by means of arrows, that had the lustre of fire, sun-rays and lightning streaks, that had the tail ends fitted with feathers of various kinds made of molten gold and the strength of which was like that of the thunderbolt of Mahendra.
अध्याय १२६
अग्निना ध्रियते लोको ह्य् अग्निर् ज्योतिर्मयं जगत् तस्माद् अग्नेः परं नास्ति पावनं दैवतं महत्
agninā dhriyate loko hy agnir jyotirmayaṃ jagat tasmād agneḥ paraṃ nāsti pāvanaṃ daivataṃ mahat
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Weapons were given to him by Visvaraitra the intelli¬ gent sage for slaying the enemies who could not be assailed even by Devas.
अध्याय १२६
अन्तर्ज्योतिः स एवोक्तः परं ज्योतिः स एव हि विनाग्निना किंचिद् अस्ति यस्य धाम जगत्त्रयम्
antarjyotiḥ sa evoktaḥ paraṃ jyotiḥ sa eva hi vināgninā kiṃcid asti yasya dhāma jagattrayam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Formerly, when a certain sacrifice yvas performed by Janaka the great Atman, the great bow belonging to Mahesvara was broken by him even as he playfully and sportingly touched it.
अध्याय १२६
तस्माद् अग्नेः परं नास्ति भूतानां ज्यैष्ठ्यभाजनम् योषित्क्षेत्रे ऽर्पितं बीजं पुरुषेण यथा तथा
tasmād agneḥ paraṃ nāsti bhūtānāṃ jyaiṣṭhyabhājanam yoṣitkṣetre 'rpitaṃ bījaṃ puruṣeṇa yathā tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
After performing these tasks Rama the most excellent among the virtuous performed ten horse-sacrifices where flesh was offered to the deities.
अध्याय १२६
तस्य देहादिका शक्तिः कृशानोर् एव नान्यथा देवानां हि मुखं वह्निस् तस्मान् नातः परं विदुः
tasya dehādikā śaktiḥ kṛśānor eva nānyathā devānāṃ hi mukhaṃ vahnis tasmān nātaḥ paraṃ viduḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
No widow lamented. There were no calamities. Every¬ thing was auspicious when Rama was ruling over the earth.
अध्याय १२६
अपरे तु ह्य् अपां ज्यैष्ठ्यं मेनिरे वेदवादिनः अद्भिः संपत्स्यते ह्य् अन्नं शुचिर् अद्भिः प्रजायते
apare tu hy apāṃ jyaiṣṭhyaṃ menire vedavādinaḥ adbhiḥ saṃpatsyate hy annaṃ śucir adbhiḥ prajāyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
No living being had any fear from water, fire, wind or blows (of any sort). Old men never performed the funeral rites of boys (i.e. boys never died before old men).
अध्याय १२६
अद्भिर् एव धृतं सर्वम् आपो वै मातरः स्मृताः त्रैलोक्यजीवनं वारि वदन्तीति पुराविदः
adbhir eva dhṛtaṃ sarvam āpo vai mātaraḥ smṛtāḥ trailokyajīvanaṃ vāri vadantīti purāvidaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The Ksatriyas were devoted to the Brahmins. The Vaisyas were devoted to the Ksatriyas. The Sudras served the three castes without any pride or egotism.
अध्याय १२६
उत्पन्नम् अमृतं ह्य् अद्भ्यस् ताभ्यश् चौषधिसंभवः अग्निर् ज्येष्ठ इति प्राहुर् आपो ज्येष्ठतमाः परे
utpannam amṛtaṃ hy adbhyas tābhyaś cauṣadhisaṃbhavaḥ agnir jyeṣṭha iti prāhur āpo jyeṣṭhatamāḥ pare
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Women did not stray from their husbands; the hus¬ band did not stray from his wife. The entire universe was restrained and subdued. The earth was rid of robbers.
अध्याय १२६
एवं मीमांसमानास् ते ऋषयो वेदवादिनः विरुद्धवादिनो मां च समभ्येत्येदम् अब्रुवन्
evaṃ mīmāṃsamānās te ṛṣayo vedavādinaḥ viruddhavādino māṃ ca samabhyetyedam abruvan
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Thousands ofarmsofBana of miraculous activities were cut off. Naraka was killed in the war. So also Yavana of great strength.
अध्याय १२६
अग्नेर् अपां वद ज्यैष्ठ्यं त्रैलोक्यस्य भवान् प्रभुः
agner apāṃ vada jyaiṣṭhyaṃ trailokyasya bhavān prabhuḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Tell us whether fire or water is the elder; you are the lord of the three worlds."
अध्याय १२६
अहम् अप्य् अब्रवं प्राप्तान् ऋषीन् सर्वान् यतव्रतान् उभौ पूज्यतमौ लोक उभाभ्यां जायते जगत्
aham apy abravaṃ prāptān ṛṣīn sarvān yatavratān ubhau pūjyatamau loka ubhābhyāṃ jāyate jagat
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
I said to all the sages who had come, keeping their vows: "Both are most worthy of worship in the world; from both the world is born.
अध्याय १२६
उभाभ्यां जायते हव्यं कव्यं चामृतम् एव च उभाभ्यां जीवनं लोके शरीरस्य च धारणम्
ubhābhyāṃ jāyate havyaṃ kavyaṃ cāmṛtam eva ca ubhābhyāṃ jīvanaṃ loke śarīrasya ca dhāraṇam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
From both come offerings to the gods and ancestors, and nectar too; from both come life in the world and the sustaining of the body.
अध्याय १२६
नानयोश् च विशेषो ऽस्ति ततो ज्यैष्ठ्यं समं मतम् ततो मद्वचनाज् ज्यैष्ठ्यम् उभयोर् नैव कस्यचित्
nānayoś ca viśeṣo 'sti tato jyaiṣṭhyaṃ samaṃ matam tato madvacanāj jyaiṣṭhyam ubhayor naiva kasyacit
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There is no difference between them, so their seniority is held to be equal." So by my word neither of the two was the elder.
अध्याय १२६
ज्यैष्ठ्यम् अन्यतरस्येति मेनिरे ऋषिसत्तमाः न तृप्ता मम वाक्येन जग्मुर् वायुं तपस्विनः
jyaiṣṭhyam anyatarasyeti menire ṛṣisattamāḥ na tṛptā mama vākyena jagmur vāyuṃ tapasvinaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The best of sages held that one of the two must be the elder; not satisfied with my words, the ascetics went to Vayu:
अध्याय १२६
कस्य ज्यैष्ठ्यं भवान् प्राणो वायो सत्यं त्वयि स्थितम्
kasya jyaiṣṭhyaṃ bhavān prāṇo vāyo satyaṃ tvayi sthitam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Whose is the seniority? You are the life-breath, O Vayu; truth rests in you."
अध्याय १२६
वायुर् आहानलो ज्येष्ठः सर्वम् अग्नौ प्रतिष्ठितम् नेत्य् उक्त्वान्योन्यम् ऋषयो जग्मुस् ते ऽपि वसुंधराम्
vāyur āhānalo jyeṣṭhaḥ sarvam agnau pratiṣṭhitam nety uktvānyonyam ṛṣayo jagmus te 'pi vasuṃdharām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Vayu said, "Fire is the elder; everything is established in fire." Saying "No" to one another, the sages then went to the Earth:
अध्याय १२६
सत्यं भूमे वद ज्यैष्ठ्यम् आधारासि चराचरे
satyaṃ bhūme vada jyaiṣṭhyam ādhārāsi carācare
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"O Earth, tell truly which is the elder; you are the support of all that moves and does not move."
अध्याय १२६
भूमिर् अप्य् आह विनयाद् आगतांस् तान् ऋषीन् इदम्
bhūmir apy āha vinayād āgatāṃs tān ṛṣīn idam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The Earth too humbly said this to the sages who had come:
अध्याय १२६
ममाप्य् आधारभूताः स्युर् आपो देव्यः सनातनाः अद्भ्यस् तु जायते सर्वं ज्यैष्ठ्यम् अप्सु प्रतिष्ठितम्
mamāpy ādhārabhūtāḥ syur āpo devyaḥ sanātanāḥ adbhyas tu jāyate sarvaṃ jyaiṣṭhyam apsu pratiṣṭhitam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"The eternal divine Waters are my own support; from the waters everything is born, and seniority rests in the waters."
अध्याय १२६
नेत्य् उक्त्वान्योन्यम् ऋषयो जग्मुः क्षीरोदशायिनम् तुष्टुवुर् विविधैः स्तोत्रैः शङ्खचक्रगदाधरम्
nety uktvānyonyam ṛṣayo jagmuḥ kṣīrodaśāyinam tuṣṭuvur vividhaiḥ stotraiḥ śaṅkhacakragadādharam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Saying "No" to one another, the sages went to him who lies on the ocean of milk and praised the bearer of conch, discus and mace with various hymns:
अध्याय १२६
यो वेद सर्वं भुवनं भविष्यद् यज् जायमानं च गुहानिविष्टम् लोकत्रयं चित्रविचित्ररूपम् अन्ते समस्तं च यम् आविवेश
yo veda sarvaṃ bhuvanaṃ bhaviṣyad yaj jāyamānaṃ ca guhāniviṣṭam lokatrayaṃ citravicitrarūpam ante samastaṃ ca yam āviveśa
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"He who knows the whole world, what will be and what is being born, hidden in the cave of the heart; the three worlds of wondrous varied form, all of which enter into him at the end;
अध्याय १२६
यद् अक्षरं शाश्वतम् अप्रमेयं यं वेदवेद्यम् ऋषयो वदन्ति यम् आश्रिताः स्वेप्सितम् आप्नुवन्ति तद् वस्तु सत्यं शरणं व्रजामः
yad akṣaraṃ śāśvatam aprameyaṃ yaṃ vedavedyam ṛṣayo vadanti yam āśritāḥ svepsitam āpnuvanti tad vastu satyaṃ śaraṇaṃ vrajāmaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
that which is imperishable, eternal and immeasurable, which the sages call knowable through the Vedas, resorting to which men gain what they desire — to that Reality, the Truth, we go for refuge.
अध्याय १२६
भूतं महाभूतजगत्प्रधानं न विन्दते योगिनो विष्णुरूपम् तद् वक्तुम् एते ऋषयो ऽत्र याताः सत्यं वदस्वेह जगन्निवास
bhūtaṃ mahābhūtajagatpradhānaṃ na vindate yogino viṣṇurūpam tad vaktum ete ṛṣayo 'tra yātāḥ satyaṃ vadasveha jagannivāsa
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The yogis cannot find Vishnu's form, which is the elements, the great elements and the chief principle of the world. These sages have come here to ask; speak the truth here, O abode of the universe.
अध्याय १२६
त्वम् अन्तरात्माखिलदेहभाजां त्वम् एव सर्वं त्वयि सर्वम् ईश तथापि जानन्ति न केअपि कुत्रापि अहो भवन्तं प्रकृतिप्रभावात्
tvam antarātmākhiladehabhājāṃ tvam eva sarvaṃ tvayi sarvam īśa tathāpi jānanti na keapi kutrāpi aho bhavantaṃ prakṛtiprabhāvāt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
You are the inner Self of all embodied beings; you alone are everything, and everything is in you, O Lord. Yet, alas, no one anywhere knows you, because of the power of Prakriti."
अध्याय १२६
ततः प्राह जगद्धात्री दैवी वाग् अशरीरिणी
tataḥ prāha jagaddhātrī daivī vāg aśarīriṇī
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then a bodiless divine voice, the Upholder of the world, said:
अध्याय १२६
उभाव् आराध्य तपसा भक्त्या च नियमेन च यस्य स्यात् प्रथमं सिद्धिस् तद् भूतं ज्येष्ठम् उच्यते
ubhāv ārādhya tapasā bhaktyā ca niyamena ca yasya syāt prathamaṃ siddhis tad bhūtaṃ jyeṣṭham ucyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Worship both with austerity, devotion and discipline; whichever grants perfection first, that element is called the elder."
अध्याय १२६
तथेत्य् तथा ययुः सर्वे ऋषयो लोकपूजिताः श्रान्ताः खिन्नान्तरात्मानः परं वैराग्यम् आश्रिताः
tathety tathā yayuḥ sarve ṛṣayo lokapūjitāḥ śrāntāḥ khinnāntarātmānaḥ paraṃ vairāgyam āśritāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Saying "So be it," all the sages revered by the world went away, weary and dejected at heart, resorting to supreme detachment.
अध्याय १२६
सर्वलोकैकजननीं भुवनत्रयपावनीम् गौतमीम् अगमन् सर्वे तपस् तप्तुं यतव्रताः
sarvalokaikajananīṃ bhuvanatrayapāvanīm gautamīm agaman sarve tapas taptuṃ yatavratāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
All of them, keeping their vows, went to the Gautami, sole mother of all worlds and purifier of the three worlds, to perform austerities.
अध्याय १२६
अब्दैवतं तथाग्निं च पूजनायोद्यतास् तदा अग्नेश् च पूजका ये च अपां वै पूजने स्थिताः तत्र वाग् अब्रवीद् दैवी वेदमाता सरस्वती
abdaivataṃ tathāgniṃ ca pūjanāyodyatās tadā agneś ca pūjakā ye ca apāṃ vai pūjane sthitāḥ tatra vāg abravīd daivī vedamātā sarasvatī
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
They then set about worshipping the deity of the waters and Fire. To those who worshipped Fire and those who worshipped the Waters, the divine voice spoke there — Sarasvati, mother of the Vedas:
अध्याय १२६
अग्नेर् आपस् तथा योनिर् अद्भिः शौचम् अवाप्यते अग्नेश् च पूजका ये च विनाद्भिः पूजनं कथम्
agner āpas tathā yonir adbhiḥ śaucam avāpyate agneś ca pūjakā ye ca vinādbhiḥ pūjanaṃ katham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"The Waters are the source of Fire, and purity is gained through water. How can those who worship Fire worship without water?
अध्याय १२६
अप्सु जातासु सर्वत्र कर्मण्य् अधिकृतो भवेत् तावत् कर्मण्य् अनर्हो ऽयम् अशुचिर् मलिनो नरः
apsu jātāsu sarvatra karmaṇy adhikṛto bhavet tāvat karmaṇy anarho 'yam aśucir malino naraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Through the waters one becomes entitled to rites everywhere; until then a man is unfit for rites, impure and soiled,
अध्याय १२६
न मग्नः श्रद्धया यावद् अप्सु शीतासु वेदवित् तस्माद् आपो वरिष्ठाः स्युर् मातृभूता यतः स्मृताः तस्माज् ज्यैष्ठ्यम् अपाम् एव जनन्यो ऽग्नेर् विशेषतः
na magnaḥ śraddhayā yāvad apsu śītāsu vedavit tasmād āpo variṣṭhāḥ syur mātṛbhūtā yataḥ smṛtāḥ tasmāj jyaiṣṭhyam apām eva jananyo 'gner viśeṣataḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
so long as that knower of the Veda has not plunged with faith into the cool waters. Therefore the Waters are the foremost, since they are remembered as mothers; seniority belongs to the Waters, who are above all the mothers of Fire."
अध्याय १२६
एतद् वचः शुश्रुवुस् ते ऋषयो वेदवादिनः निश्चयं च ततश् चक्रुर् भवेज् ज्यैष्ठ्यम् अपाम् इति
etad vacaḥ śuśruvus te ṛṣayo vedavādinaḥ niścayaṃ ca tataś cakrur bhavej jyaiṣṭhyam apām iti
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The sages who expound the Veda heard these words and then concluded that seniority belongs to the Waters.
अध्याय १२६
यत्र तीर्थे वृत्तम् इदम् ऋषिसत्त्रे च नारद तपस्तीर्थं तु तत् प्रोक्तं सत्त्रतीर्थं तद् उच्यते
yatra tīrthe vṛttam idam ṛṣisattre ca nārada tapastīrthaṃ tu tat proktaṃ sattratīrthaṃ tad ucyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The tirtha where this took place at the sages' sacrificial session, O Narada, is called Tapastirtha and also Sattratirtha.
अध्याय १२६
अग्नितीर्थं च तत् प्रोक्तं तथा सारस्वतं विदुः तेषु स्नानं च दानं च सर्वकामप्रदं शुभम्
agnitīrthaṃ ca tat proktaṃ tathā sārasvataṃ viduḥ teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca sarvakāmapradaṃ śubham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
It is also called Agnitirtha, and known as Sarasvata; bathing and giving at them is auspicious and grants all desires.
अध्याय १२६
चतुर्दश शतान्य् अत्र तीर्थानां पुण्यदायिनाम् तेषु स्नानं च दानं च स्वर्गमोक्षप्रदायकम्
caturdaśa śatāny atra tīrthānāṃ puṇyadāyinām teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca svargamokṣapradāyakam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There are fourteen hundred merit-giving tirthas here; bathing and giving at them grants heaven and liberation.
अध्याय १२६
कृतं संदेहहरणम् ऋषीणां यत्र भाषया सरस्वत्य् अभवत् तत्र गङ्गया संगता नदी माहात्म्यं तस्य को वक्तुं संगमस्य क्षमो नरः
kṛtaṃ saṃdehaharaṇam ṛṣīṇāṃ yatra bhāṣayā sarasvaty abhavat tatra gaṅgayā saṃgatā nadī māhātmyaṃ tasya ko vaktuṃ saṃgamasya kṣamo naraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Where the sages' doubt was removed by her speech, Sarasvati became a river there, joined with the Ganga. What man could describe the greatness of that confluence?
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 126
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.