Brahma Purana· Brahma Purāṇa
177
अध्याय 177 / 246

Adhyaya 177

30 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ30 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १७७

श्लोक 1

एवं वो ऽनन्तमाहात्म्यं क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् भुक्तिमुक्तिप्रदं नॄणां मया प्रोक्तं सुदुर्लभम्

evaṃ vo 'nantamāhātmyaṃ kṣetraṃ ca puruṣottamam bhuktimuktipradaṃ nṝṇāṃ mayā proktaṃ sudurlabham

हिन्दी अर्थ

लक्ष्मीतीर्थ और भानुतीर्थका माहात्म्य

English

Gautama did not engage himself in a regular study of any scriptures. But he observed vows regularly and performed rites in sacred fires.

अध्याय १७७

श्लोक 2

यत्रास्ते पुण्डरीकाक्षः शङ्खचक्रगदाधरः पीताम्बरधरः कृष्णः कंसकेशिनिषूदनः

yatrāste puṇḍarīkākṣaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ pītāmbaradharaḥ kṛṣṇaḥ kaṃsakeśiniṣūdanaḥ

हिन्दी अर्थ

मनुष्य शिवके ही तुल्य क्यों न हो, सबके द्वारा तिरस्कृत होता रहता है। ' मुझे कुछ दीजिये' यह वाक्य मुँहसे निकालते ही बुद्धि, श्री, लज्जा, शान्ति और कीर्ति-ये शरीरके पाँच देवता तुरंत

English

During the course of his wanderings, Gautama came to Himalayas. There he espied a beautiful cave overgrown with creepers and branches of trees.

अध्याय १७७

श्लोक 3

ये तत्र कृष्णं पश्यन्ति सुरासुरनमस्कृतम् संकर्षणं सुभद्रां च धन्यास् ते नात्र संशयः

ye tatra kṛṣṇaṃ paśyanti surāsuranamaskṛtam saṃkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca dhanyās te nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

निकलकर चल देते हैं। गुण और गौरव तभीतक टिके रहते हैं, जबतक मनुष्य दूसरोंके सामने हाथ नहीं फैलाता। जब पुरुष याचक बन गया, तब कहाँ गुण और कहाँ गौरव। जीव तभीतक

English

The great brahmin sat down there and decided to stay. Entering within he saw an excellent woman.

अध्याय १७७

श्लोक 4

त्रैलोक्याधिपतिं देवं सर्वकामफलप्रदम् ये ध्यायन्ति सदा कृष्णं मुक्तास् ते नात्र संशयः

trailokyādhipatiṃ devaṃ sarvakāmaphalapradam ye dhyāyanti sadā kṛṣṇaṃ muktās te nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

सबसे उत्तम, समस्त गुणोंका भंडार और सब लोगोंका वन्दनीय रहता है, जबतक वह दूसरेसे याचना नहीं करता। प्राणियोंके लिये निर्धनता सबसे बड़ा कष्ट और पाप है। क्योंकि निर्धन

English

On seeing her the excellent sage stood ready for making obeisance to her but she prevented him.

अध्याय १७७

श्लोक 5

कृष्णे रताः कृष्णम् अनुस्मरन्ति रात्रौ च कृष्णं पुनर् उत्थिता ये ते भिन्नदेहाः प्रविशन्ति कृष्णं हविर् यथा मन्त्रहुतं हुताशम्

kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇam anusmaranti rātrau ca kṛṣṇaṃ punar utthitā ye te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇaṃ havir yathā mantrahutaṃ hutāśam

हिन्दी अर्थ

मनुष्यको न तो कोई आदर देता, न उससे बात करता और न उसका स्पर्श ही करता है। अतः दरिद्रे! मैं ही श्रेष्ठ हूँ। तू मेरी बात कान खोलकर

English

You are about to become my Guru (preceptor). It does not behove you to salute me. Longevity, learning, wealth, fame, virtue, heavenly enjoyment etc. of a person, perish if a Guru were to bow down to his disciple*

अध्याय १७७

श्लोक 6

तस्मात् सदा मुनिश्रेष्ठाः कृष्णः कमललोचनः तस्मिन् क्षेत्रे प्रयत्नेन द्रष्टव्यो मोक्षकाङ्क्षिभिः

tasmāt sadā muniśreṣṭhāḥ kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ tasmin kṣetre prayatnena draṣṭavyo mokṣakāṅkṣibhiḥ

हिन्दी अर्थ

लक्ष्मीका यह दर्पयुक्त वचन सुनकर दरिद्रा बोली--' लक्ष्मी! मैं बड़ी हँ--यह बारंबार कहते

English

O gentle lady, I am aged a thousand years. You are older than I. I am a boy. You are an old lady. Hence, our mutual union is impossible.

अध्याय १७७

श्लोक 7

शयनोत्थापने कृष्णं ये पश्यन्ति मनीषिणः हलायुधं सुभद्रां च हरेः स्थानं व्रजन्ति ते

śayanotthāpane kṛṣṇaṃ ye paśyanti manīṣiṇaḥ halāyudhaṃ subhadrāṃ ca hareḥ sthānaṃ vrajanti te

हिन्दी अर्थ

पुरुषोंमे सदा निवास करती हूँ। भगवान् शिव और श्रीविष्णुके भक्त, कृतज्ञ, महात्मा, सदाचारी, शान्त, गुरुसेवा-परायण, साधु, विद्वान्, शूरवीर तथा पवित्र बुद्धिवाले श्रेष्ठ पुरुषोंमें मेरा निवास

English

After saying this to Gautama the old lady pleaded (fire god) and made him handsome as well as learned.

अध्याय १७७

श्लोक 8

सर्वकाले ऽपि ये भक्त्या पश्यन्ति पुरुषोत्तमम् रौहिणेयं सुभद्रां च विष्णुलोकं व्रजन्ति ते

sarvakāle 'pi ye bhaktyā paśyanti puruṣottamam rauhiṇeyaṃ subhadrāṃ ca viṣṇulokaṃ vrajanti te

हिन्दी अर्थ

है। अतः श्रेष्ठता तो सदा मुझमें ही है। तेजस्वी ब्राह्मण, व्रतपरायण संन्यासी तथा निर्भय मनुष्योंके साथ मैं रहा करती हूँ । किंतु तू कहाँ रहती है-- यह भी सुन ले। पापपरायण राजकर्मचारी,

English

Thereafter, Gautama who became learned, handsome and brilliant married the old lady. With great pleasure he sported with that charming lady for many years in the cave. He was happy and delighted in his mind.

अध्याय १७७

श्लोक 9

आस्ते यश् चतुरो मासान् वार्षिकान् पुरुषोत्तमे पृथिव्यास् तीर्थयात्रायाः फलं प्राप्नोति चाधिकम्

āste yaś caturo māsān vārṣikān puruṣottame pṛthivyās tīrthayātrāyāḥ phalaṃ prāpnoti cādhikam

हिन्दी अर्थ

अनार्य, कृतन्न, धर्मघाती, मित्रद्रोही, अनिष्टकारी तथा हृदयहीन मनुष्योंमें ही तेरा निवास है। इस तरह विवाद करती हुई वे दोनों मेरे पास आयीं । मैंने उनको बातें सुनी और इस प्रकार

English

Is this your son or grandson, old lady? Who is this Gautama? Tell us the truth, O gentle lady.

अध्याय १७७

श्लोक 10

ये सर्वकालं तत्रैव निवसन्ति मनीषिणः जितेन्द्रिया जितक्रोधा लभन्ते तपसः फलम्

ye sarvakālaṃ tatraiva nivasanti manīṣiṇaḥ jitendriyā jitakrodhā labhante tapasaḥ phalam

हिन्दी अर्थ

कहा-- पृथ्वी तथा आप (जल)--ये दोनों देवियाँ मुझसे ही प्रकट हुई हैं। स्त्री होनेके कारण वे ही स्त्रीक विवादको समझ सकती हैं और कोई नहीं। उनमें भी जो कमण्डलुसे प्रकट होनेवाली

English

Lord of Lak§mi (i.e. Visnu) has been worshipped very well by you in your previous birth with devotion. Good charit¬ able gifts have been distributed, sacrifices with good monetary gifts have been performed (by you.)

अध्याय १७७

श्लोक 11

तपस् तप्त्वान्यतीर्थेषु वर्षाणाम् अयुतं नरः यद् आप्नोति तद् आप्नोति मासेन पुरुषोत्तमे

tapas taptvānyatīrtheṣu varṣāṇām ayutaṃ naraḥ yad āpnoti tad āpnoti māsena puruṣottame

हिन्दी अर्थ

नदियाँ हैं, वे श्रेष्ठ हैं। उन सरिताओंमें भी गौतमी

English

Holy centres have been duly visited and plenty of gifts have been given and much has been sacrificed. Hence Gautama, the knower of the Vedas has been obtained by you as son.

अध्याय १७७

श्लोक 12

तपसा ब्रह्मचर्येण सङ्गत्यागेन यत् फलम् तत् फलं सततं तत्र प्राप्नुवन्ति मनीषिणः

tapasā brahmacaryeṇa saṅgatyāgena yat phalam tat phalaṃ satataṃ tatra prāpnuvanti manīṣiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

तुझे लज्जा नही आती? तू श्रेष्ठ पुरुषोंको छोड़कर देवी तो सर्वश्रेष्ठ हैं। अतः वे ही तुम्हारे विवादका सदा पापियोंमें ही रमती रहती है। जो तेरा निर्णय करेंगी। वे ही सबकी पीड़ाओंको हरनेवाली

English

(Defective Verse) Is he your great-grandson, grandson or son? Or is he your daughter's son? Sesainum seeds are causes of satisfaction through a son but in the case of daughter's son they are like those kept in a leather bag.

अध्याय १७७

श्लोक 13

सर्वतीर्थेषु यत् पुण्यं स्नानदानेन कीर्तितम् तत् फलं सततं तत्र प्राप्नुवन्ति मनीषिणः

sarvatīrtheṣu yat puṇyaṃ snānadānena kīrtitam tat phalaṃ satataṃ tatra prāpnuvanti manīṣiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

विश्वास करता है, उसके साथ तू वञ्चना करती है। फिर बड़ी-बड़ी डीगें कैसे हाँक रही है। तेरे मिलनेपर मनुष्यको जैसा भारी पश्चात्ताप सहना

English

Thus spoke some of them even as the couple were lis¬ tening to their talk.

अध्याय १७७

श्लोक 14

सम्यक् तीर्थेन यत् प्रोक्तं व्रतेन नियमेन च तत् फलं लभते तत्र प्रत्यहं प्रयतः शुचिः

samyak tīrthena yat proktaṃ vratena niyamena ca tat phalaṃ labhate tatra pratyahaṃ prayataḥ śuciḥ

हिन्दी अर्थ

तथा सबके संदेहका निवारण करनेवाली हें ।' मेरे कहनेसे वे दोनों पृथ्वी और जलके पास गयीं और उन सबको साथ ले गौतमीदेवीके समीप

English

On hearing the talk of the sages the couple were ashamed and sorry. The highly intelligent Gautama in the company of his wife asked Agastya the great excellent sage:

अध्याय १७७

श्लोक 15

यस् तु नानाविधैर् यज्ञैर् यत् फलं लभते नरः तत् फलं लभते तत्र प्रत्यहं संयतेन्द्रियः

yas tu nānāvidhair yajñair yat phalaṃ labhate naraḥ tat phalaṃ labhate tatra pratyahaṃ saṃyatendriyaḥ

हिन्दी अर्थ

पड़ता है, वैसा उसे सुख नहीं मिलता। मदिरा पहुँचीं। भूदेवी और आपोदेवीने गौतमीसे लक्ष्मी

English

Like a tree unto the travellers in the desert, O Siva, you in the company of your consort are the sole refuge unto those persons who are distressed in this world.

अध्याय १७७

श्लोक 16

देहं त्यजन्ति पुरुषास् तत्र ये पुरुषोत्तमे कल्पवृक्षं समासाद्य मुक्तास् ते नात्र संशयः

dehaṃ tyajanti puruṣās tatra ye puruṣottame kalpavṛkṣaṃ samāsādya muktās te nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

पीनेसे भी पुरुषको वैसा भयंकर नशा नहीं होता, जैसा तेरे समीप रहनेमात्रसे विद्वानोंको भी हो जाता है। लक्ष्मी! तू सदा प्राय: पापियोंके साथ ही क्रीड़ा करती है। मैं योग्य और धर्मशील

English

You entirely remove the sins of all living beings—high and low. O Kr§na, you are like the cloud to the planets that wither due to drought.

अध्याय १७७

श्लोक 17

वटसागरयोर् मध्ये ये त्यजन्ति कलेवरम् ते दुर्लभं परं मोक्षं प्राप्नुवन्ति न संशयः

vaṭasāgarayor madhye ye tyajanti kalevaram te durlabhaṃ paraṃ mokṣaṃ prāpnuvanti na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

और दरिद्राका विवाद स्पष्टरूपसे कह सुनाया।

English

O GautamI, you are the ladder leading to the fort of Vaikuntha that is difficult of access. You are the river of nectar. Be the refuge of seven (? worlds) coming beneath.

अध्याय १७७

श्लोक 18

अनिच्छन्न् अपि यस् तत्र प्राणांस् त्यजति मानवः सो ऽपि दुःखविनिर्मुक्तो मुक्तिं प्राप्नोति दुर्लभाम्

anicchann api yas tatra prāṇāṃs tyajati mānavaḥ so 'pi duḥkhavinirmukto muktiṃ prāpnoti durlabhām

हिन्दी अर्थ

उन दोनोंके विवादको समस्त लोकपाल, पृथ्वी

English

Then the delighted GautamI, worthy of being sought refuge in, spoke to Gautama who was accompanied by the old woman, who had sought refuge in her and who was in great distress.

अध्याय १७७

श्लोक 19

कृमिकीटपतंगाद्यास् तिर्यग्योनिगताश् च ये तत्र देहं परित्यज्य ते यान्ति परमां गतिम्

kṛmikīṭapataṃgādyās tiryagyonigatāś ca ye tatra dehaṃ parityajya te yānti paramāṃ gatim

हिन्दी अर्थ

और जल--ये मध्यस्थकी भाँति सुन रहे थे। उस समय गङ्गाने दरिद्रासे कहा-- ब्रह्मश्री,

English

At the instance of Ganga they said 'yes' and did as they were told. Both of them obtained beautiful form by the grace of GautamI.

अध्याय १७७

श्लोक 20

भ्रान्तिं लोकस्य पश्यध्वम् अन्यतीर्थं प्रति द्विजाः पुरुषाख्येन यत् प्राप्तम् अन्यतीर्थफलादिकम्

bhrāntiṃ lokasya paśyadhvam anyatīrthaṃ prati dvijāḥ puruṣākhyena yat prāptam anyatīrthaphalādikam

हिन्दी अर्थ

पञ्च देवता:। सद्यो निर्गत्य गच्छन्ति धीश्रोहीशान्तिकोर्तय: ॥

English

The water used for pouring became a river; it became well known, O excellent sage, by the name of the old woman.

अध्याय १७७

श्लोक 21

सकृत् पश्यति यो मर्त्यः श्रद्धया पुरुषोत्तमम् पुरुषाणां सहस्रेषु स भवेद् उत्तमः पुमान्

sakṛt paśyati yo martyaḥ śraddhayā puruṣottamam puruṣāṇāṃ sahasreṣu sa bhaved uttamaḥ pumān

हिन्दी अर्थ

कष्टमेतन्महत्पापं निर्धनत्वं

English

"Let it be so", said Ganga to the old lady, the beloved wife of Gautama. The Linga installed by Gautama is glorified by the name Vrddha.

अध्याय १७७

श्लोक 22

प्रकृतेः स परो यस्मात् पुरुषाद् अपि चोत्तमः तस्माद् वेदे पुराणे च लोके ऽस्मिन् पुरुषोत्तमः

prakṛteḥ sa paro yasmāt puruṣād api cottamaḥ tasmād vede purāṇe ca loke 'smin puruṣottamaḥ

हिन्दी अर्थ

सर्वलोकानां यावन्नार्थयते परम्॥

English

Because he is beyond Prakriti and also higher than Purusha, therefore in the Veda, the Purana and in this world he is Purushottama.

अध्याय १७७

श्लोक 23

यो ऽसौ पुराणे वेदान्ते परमात्मेत्य् उदाहृतः आस्ते विश्वोपकाराय तेनासौ पुरुषोत्तमः

yo 'sau purāṇe vedānte paramātmety udāhṛtaḥ āste viśvopakārāya tenāsau puruṣottamaḥ

हिन्दी अर्थ

तपःश्री, यज्ञश्री, कीर्ति, धनश्री, यशःश्री, विद्या,

English

He who is called the Supreme Self in the Purana and Vedanta abides for the benefit of the world; therefore he is Purushottama.

अध्याय १७७

श्लोक 24

पाथे श्मशाने गृहमण्डपे वा रथ्याप्रदेशेष्व् अपि यत्र कुत्र इच्छन्न् अनिच्छन्न् अपि तत्र देहं संत्यज्य मोक्षं लभते मनुष्यः

pāthe śmaśāne gṛhamaṇḍape vā rathyāpradeśeṣv api yatra kutra icchann anicchann api tatra dehaṃ saṃtyajya mokṣaṃ labhate manuṣyaḥ

हिन्दी अर्थ

उषा, शिवा आदि जो कुछ भी संसारमें विद्यमान है, वह सब लक्ष्मीके द्वारा व्याप्त है । ब्राह्मण,

English

On a road, in a cremation ground, in a house-hall or even on streets, wherever a man gives up his body, wishing or not wishing, he obtains liberation.

अध्याय १७७

श्लोक 25

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तस्मिन् क्षेत्रे द्विजोत्तमाः देहत्यागो नरैः कार्यः सम्यङ् मोक्षाभिकाङ्क्षिभिः

tasmāt sarvaprayatnena tasmin kṣetre dvijottamāḥ dehatyāgo naraiḥ kāryaḥ samyaṅ mokṣābhikāṅkṣibhiḥ

हिन्दी अर्थ

मोक्षपरायण पुरुषोंमें जो-जो रमणीय अथवा सुन्दर है, वह सब लक्ष्मीका ही विस्तार है। अधिक सुननेसे क्या लाभ--समस्त जगत् लक्ष्मीमय ही है। जिस किसी व्यक्तिमें जो कुछ भी उत्कृष्ट

English

Therefore with all effort, best of Brahmins, men desiring liberation should give up the body in that field properly.

अध्याय १७७

श्लोक 26

पुरुषाख्यस्य माहात्म्यं न भूतं न भविष्यति त्यक्त्वा यत्र नरो देहं मुक्तिं प्राप्नोति दुर्लभाम्

puruṣākhyasya māhātmyaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati tyaktvā yatra naro dehaṃ muktiṃ prāpnoti durlabhām

हिन्दी अर्थ

वस्तु दिखायी देती है, वह सब लक्ष्मीमय है। लक्ष्मीसे शून्य कोई वस्तु नहीं है। दरिद्रे! क्या तू इन सुन्दरी लक्ष्मीदेवीके साथ स्पर्द्धा करती हुई लज्जित नहीं होती? जा, चली जा यहाँसे।'

English

The greatness of the one called Purusha has not been and will not be; where a man abandons his body he attains rare liberation.

अध्याय १७७

श्लोक 27

गुणानाम् एकदेशो ऽयं मया क्षेत्रस्य कीर्तितः कः समस्तान् गुणान् वक्तुं शक्तो वर्षशतैर् अपि

guṇānām ekadeśo 'yaṃ mayā kṣetrasya kīrtitaḥ kaḥ samastān guṇān vaktuṃ śakto varṣaśatair api

हिन्दी अर्थ

तबसे गङ्गाका जल दरिद्राका शत्रु हो गया तभीतक दरिद्रताका कष्ट उठाना पड़ता है, जबतक

English

Only a part of the virtues of that field has been told by me; who can tell all its virtues even in hundreds of years?

अध्याय १७७

श्लोक 28

यदि यूयं मुनिश्रेष्ठा मोक्षम् इच्छथ शाश्वतम् तस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये निवसध्वम् अतन्द्रिताः

yadi yūyaṃ muniśreṣṭhā mokṣam icchatha śāśvatam tasmin kṣetravare puṇye nivasadhvam atandritāḥ

हिन्दी अर्थ

» संक्षिप्त ब्रहापुराण

English

If you, best of sages, desire eternal liberation, live unweariedly in that excellent holy field.

अध्याय १७७

श्लोक 29

ते तस्य वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः निवासं चक्रिरे तत्र अवापुः परमं पदम्

te tasya vacanaṃ śrutvā brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ nivāsaṃ cakrire tatra avāpuḥ paramaṃ padam

हिन्दी अर्थ

गङ्गाजीका सेवन न किया जाय। तबसे लक्ष्मीतीर्थ अलक्ष्मीनाशक हो गया। वहाँ खान और दान करनेसे मनुष्य लक्ष्मीवान् तथा पुण्यवान् होता है। महामते! वहाँ देवताओं तथा ऋषि-मुनियोंद्वारा

English

Hearing the words of Brahma, of unmanifest birth, they made their dwelling there and obtained the supreme state.

अध्याय १७७

श्लोक 30

तस्माद् यूयं प्रयत्नेन निवसध्वं द्विजोत्तमाः पुरुषाख्ये वरे क्षेत्रे यदि मुक्तिम् अभीप्सथ

tasmād yūyaṃ prayatnena nivasadhvaṃ dvijottamāḥ puruṣākhye vare kṣetre yadi muktim abhīpsatha

हिन्दी अर्थ

सेवित छः हजार तीर्थ हैं, जो सब-के-सब सिद्धि प्रदान करनेवाले हैं ।

English

Therefore you, with effort, best of Brahmins, should live in the excellent field called Purusha if you desire liberation.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahma Purana — Chapter 177
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.