अध्याय ४१
श्रुत्वैवं वै मुनिश्रेष्ठाः कथां पापप्रणाशिनीम् रुद्रक्रोधोद्भवां पुण्यां व्यासस्य वदतो द्विजाः
śrutvaivaṃ vai muniśreṣṭhāḥ kathāṃ pāpapraṇāśinīm rudrakrodhodbhavāṃ puṇyāṃ vyāsasya vadato dvijāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
On hearing the story mentioned by Brahmi, the leading sages were delighted. Their hairs stood on ends. They praised the lord.
अध्याय ४१
पार्वत्याश् च तथा रोषं क्रोधं शंभोश् च दुःसहम् उत्पत्तिं वीरभद्रस्य भद्रकाल्याश् च संभवम्
pārvatyāś ca tathā roṣaṃ krodhaṃ śaṃbhoś ca duḥsaham utpattiṃ vīrabhadrasya bhadrakālyāś ca saṃbhavam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
On hearing their words, the fburiaced lord of worlds recounted that holy centre of lord 3iva which yields worldly pleasures and salvation on this voy earth itself.
अध्याय ४१
दक्षयज्ञविनाशं च वीर्यं शंभोस् तथाद्भुतम् पुनः प्रसादं देवस्य दक्षस्य सुमहात्मनः
dakṣayajñavināśaṃ ca vīryaṃ śaṃbhos tathādbhutam punaḥ prasādaṃ devasya dakṣasya sumahātmanaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O excellent brahmins, in the previous Kalpa, there was a single Mango tree there by which name, the holy centre came to be known as Ekamra.
अध्याय ४१
यज्ञभागं च रुद्रस्य दक्षस्य च फलं क्रतोः हृष्टा बभूवुः संप्रीता विस्मिताश् च पुनः पुनः
yajñabhāgaṃ ca rudrasya dakṣasya ca phalaṃ kratoḥ hṛṣṭā babhūvuḥ saṃprītā vismitāś ca punaḥ punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
It contained massive doorways arranged in groups of three. A white outer wall enhanced its beauty. It was well guarded by weapons and beautified by moats and trenches.
अध्याय ४१
पप्रच्छुश् च पुनर् व्यासं कथाशेषं तथा द्विजाः पृष्टः प्रोवाच तान् व्यासः क्षेत्रम् एकाम्रकं पुनः
papracchuś ca punar vyāsaṃ kathāśeṣaṃ tathā dvijāḥ pṛṣṭaḥ provāca tān vyāsaḥ kṣetram ekāmrakaṃ punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The people were gay and joyous in perpetual festivities with various kinds of musical instruments such as Che lute, Sute and drums. The area was adorned with slings fcM* hurling missiles.
अध्याय ४१
ब्रह्मप्रोक्तां कथां पुण्यां श्रुत्वा तु ऋषिपुंगवाः प्रशशंसुस् तदा हृष्टा रोमाञ्चिततनूरुहाः
brahmaproktāṃ kathāṃ puṇyāṃ śrutvā tu ṛṣipuṃgavāḥ praśaśaṃsus tadā hṛṣṭā romāñcitatanūruhāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There were many temples of gods embellished by outer walls and gardens. The ways of worship therein were wonder¬ ful and they enhanced the beauty of the holy centre.
अध्याय ४१
अहो देवस्य माहात्म्यं त्वया शंभोः प्रकीर्तितम् दक्षस्य च सुरश्रेष्ठ यज्ञविध्वंसनं तथा
aho devasya māhātmyaṃ tvayā śaṃbhoḥ prakīrtitam dakṣasya ca suraśreṣṭha yajñavidhvaṃsanaṃ tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The men too were richly endowed with their noble traits and bedecked in all ornaments. They appeared to be haughty by virtue of their youth and handsome features.
अध्याय ४१
एकाम्रकं क्षेत्रवरं वक्तुम् अर्हसि सांप्रतम् श्रोतुम् इच्छामहे ब्रह्मन् परं कौतूहलं हि नः
ekāmrakaṃ kṣetravaraṃ vaktum arhasi sāṃpratam śrotum icchāmahe brahman paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O excellent sages, they were brahmins, Ktriyas, Vaijyas and 8udras. Those who lived there were very virtuous and engaged in their respective profession.
अध्याय ४१
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा लोकनाथश् चतुर्मुखः प्रोवाच शंभोस् तत् क्षेत्रं भूतले दुष्कृतच्छदम्
teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā lokanāthaś caturmukhaḥ provāca śaṃbhos tat kṣetraṃ bhūtale duṣkṛtacchadam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
These beautiful women, pleasing to behold were experts in conversation and side-glancing at people. None of them was bereft of beauty, none harassed others, none could be called wicked or evil in their activities.
अध्याय ४१
शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः प्रवक्ष्यामि समासतः सर्वपापहरं पुण्यं क्षेत्रं परमदुर्लभम्
śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pravakṣyāmi samāsataḥ sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ kṣetraṃ paramadurlabham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The intelligent people who visit the lord at any time, are liberated from their sins. They go to the world of lord Siva.
अध्याय ४१
लिङ्गकोटिसमायुक्तं वाराणसीसमं शुभम् एकाम्रकेति विख्यातं तीर्थाष्टकसमन्वितम्
liṅgakoṭisamāyuktaṃ vārāṇasīsamaṃ śubham ekāmraketi vikhyātaṃ tīrthāṣṭakasamanvitam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The holy centre extending to two and a half Yojanas to the West, East, North and South of the lord is an area that yields worldly pleasures and salvation.
अध्याय ४१
एकाम्रवृक्षस् तत्रासीत् पुरा कल्पे द्विजोत्तमाः नाम्ना तस्यैव तत् क्षेत्रम् एकाम्रकम् इति श्रुतम्
ekāmravṛkṣas tatrāsīt purā kalpe dvijottamāḥ nāmnā tasyaiva tat kṣetram ekāmrakam iti śrutam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Even a woman, O leadii brahmins, attains the benefit if she worships in due faith. No doubt need be entertain¬ ed in this respect.
अध्याय ४१
हृष्टपुष्टजनाकीर्णं नरनारीसमन्वितम् विद्वांसगण भूयिष्ठं धनधान्यादिसंयुतम्
hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ naranārīsamanvitam vidvāṃsagaṇa bhūyiṣṭhaṃ dhanadhānyādisaṃyutam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Excepting lord diva, O excellent sages, who can re¬ count the good qualities of that excellent holy centre?
अध्याय ४१
गृहगोपुरसंबाधं त्रिकचाद्वारभूषितम् नानावणिक्समाकीर्णं नानारत्नोपशोभितम्
gṛhagopurasaṃbādhaṃ trikacādvārabhūṣitam nānāvaṇiksamākīrṇaṃ nānāratnopaśobhitam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
crowded with houses and gate-towers, adorned with gates at the three-way junctions, full of various merchants and beautiful with various gems,
अध्याय ४१
पुराट्टालकसंयुक्तं रथिभिः समलंकृतम् राजहंसनिभैः शुभ्रैः प्रासादैर् उपशोभितम्
purāṭṭālakasaṃyuktaṃ rathibhiḥ samalaṃkṛtam rājahaṃsanibhaiḥ śubhraiḥ prāsādair upaśobhitam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with city towers, adorned with charioteers and beautiful with white mansions like royal swans,
अध्याय ४१
मार्गगद्वारसंयुक्तं सितप्राकारशोभितम् रक्षितं शस्त्रसंघैश् च परिखाभिर् अलंकृतम्
mārgagadvārasaṃyuktaṃ sitaprākāraśobhitam rakṣitaṃ śastrasaṃghaiś ca parikhābhir alaṃkṛtam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with roads and gates, beautiful with white ramparts, protected by bands of armed men and adorned with moats,
अध्याय ४१
सितरक्तैस् तथा पीतैः कृष्णश्यामैश् च वर्णकैः समीरणोद्धताभिश् च पताकाभिर् अलंकृतम्
sitaraktais tathā pītaiḥ kṛṣṇaśyāmaiś ca varṇakaiḥ samīraṇoddhatābhiś ca patākābhir alaṃkṛtam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
adorned with banners of white, red, yellow, black and dark hues tossed by the wind,
अध्याय ४१
नित्योत्सवप्रमुदितं नानावादित्रनिस्वनैः वीणावेणुमृदङ्गैश् च क्षेपणीभिर् अलंकृतम्
nityotsavapramuditaṃ nānāvāditranisvanaiḥ vīṇāveṇumṛdaṅgaiś ca kṣepaṇībhir alaṃkṛtam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
delighted with constant festivals, with the sounds of various instruments, adorned with lutes, flutes, drums and catapults,
अध्याय ४१
देवतायतनैर् दिव्यैः प्राकारोद्यानमण्डितैः पूजाविचित्ररचितैः सर्वत्र समलंकृतम्
devatāyatanair divyaiḥ prākārodyānamaṇḍitaiḥ pūjāvicitraracitaiḥ sarvatra samalaṃkṛtam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
adorned everywhere with divine temples set with ramparts and gardens and with variously arranged worship.
अध्याय ४१
स्त्रियः प्रमुदितास् तत्र दृश्यन्ते तनुमध्यमाः हारैर् अलंकृतग्रीवाः पद्मपत्त्रायतेक्षणाः
striyaḥ pramuditās tatra dṛśyante tanumadhyamāḥ hārair alaṃkṛtagrīvāḥ padmapattrāyatekṣaṇāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Joyful women are seen there, slender-waisted, their necks adorned with necklaces, their eyes long as lotus petals,
अध्याय ४१
पीनोन्नतकुचाः श्यामाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः स्थिरालकाः सुकपोलाः काञ्चीनूपुरनादिताः
pīnonnatakucāḥ śyāmāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ sthirālakāḥ sukapolāḥ kāñcīnūpuranāditāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with full, raised breasts, youthful, with faces like the full moon, with steady locks and fine cheeks, sounding with girdles and anklets,
अध्याय ४१
सुकेश्यश् चारुजघनाः कर्णान्तायतलोचनाः सर्वलक्षणसंपन्नाः सर्वाभरणभूषिताः
sukeśyaś cārujaghanāḥ karṇāntāyatalocanāḥ sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with lovely hair and fine hips, eyes reaching to their ears, endowed with every good mark and adorned with every ornament,
अध्याय ४१
दिव्यवस्त्रधराः शुभ्राः काश्चित् काञ्चनसंनिभाः हंसवारणगामिन्यः कुचभारावनामिताः
divyavastradharāḥ śubhrāḥ kāścit kāñcanasaṃnibhāḥ haṃsavāraṇagāminyaḥ kucabhārāvanāmitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
wearing divine garments, fair, some like gold, walking like swans and elephants, bent with the weight of their breasts,
अध्याय ४१
दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गाः कर्णाभरणभूषिताः मदालसाश् च सुश्रोण्यो नित्यं प्रहसिताननाः
divyagandhānuliptāṅgāḥ karṇābharaṇabhūṣitāḥ madālasāś ca suśroṇyo nityaṃ prahasitānanāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
their limbs anointed with divine perfumes, adorned with ear-ornaments, languid with intoxication, with lovely hips and ever-smiling faces,
अध्याय ४१
ईषद्विस्पष्टदशना बिम्बौष्ठा मधुरस्वराः ताम्बूलरञ्जितमुखा विदग्धाः प्रियदर्शनाः
īṣadvispaṣṭadaśanā bimbauṣṭhā madhurasvarāḥ tāmbūlarañjitamukhā vidagdhāḥ priyadarśanāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
their teeth slightly showing, lips like bimba fruit, sweet-voiced, their mouths reddened with betel, clever and pleasing to see,
अध्याय ४१
सुभगाः प्रियवादिन्यो नित्यं यौवनगर्विताः दिव्यवस्त्रधराः सर्वाः सदा चारित्रमण्डिताः
subhagāḥ priyavādinyo nityaṃ yauvanagarvitāḥ divyavastradharāḥ sarvāḥ sadā cāritramaṇḍitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
fortunate, sweet-spoken, ever proud of their youth, all wearing divine garments and always adorned with good conduct.
अध्याय ४१
क्रीडन्ति ताः सदा तत्र स्त्रियश् चाप्सरसोपमाः स्वे स्वे गृहे प्रमुदिता दिवा रात्रौ वराननाः
krīḍanti tāḥ sadā tatra striyaś cāpsarasopamāḥ sve sve gṛhe pramuditā divā rātrau varānanāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those women, like Apsarases, always sport there, joyful in their own homes day and night, with lovely faces.
अध्याय ४१
पुरुषास् तत्र दृश्यन्ते रूपयौवनगर्विताः सर्वलक्षणसंपन्नाः सुमृष्टमणिकुण्डलाः
puruṣās tatra dṛśyante rūpayauvanagarvitāḥ sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Men are seen there, proud of beauty and youth, endowed with every good mark, with polished jewelled earrings.
अध्याय ४१
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् च मुनिसत्तमाः स्वधर्मनिरतास् तत्र निवसन्ति सुधार्मिकाः
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca munisattamāḥ svadharmaniratās tatra nivasanti sudhārmikāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Brahmins, kshatriyas, vaishyas and shudras, O best of sages, very righteous and devoted to their own dharma, dwell there.
अध्याय ४१
अन्याश् च तत्र तिष्ठन्ति वारमुख्याः सुलोचनाः घृताचीमेनकातुल्यास् तथा समतिलोत्तमाः
anyāś ca tatra tiṣṭhanti vāramukhyāḥ sulocanāḥ ghṛtācīmenakātulyās tathā samatilottamāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Other chief courtesans dwell there too, with lovely eyes, equal to Ghritachi and Menaka and equal to Tilottama,
अध्याय ४१
उर्वशीसदृशाश् चैव विप्रचित्तिनिभास् तथा विश्वाचीसहजन्याभाः प्रम्लोचासदृशास् तथा
urvaśīsadṛśāś caiva vipracittinibhās tathā viśvācīsahajanyābhāḥ pramlocāsadṛśās tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
like Urvashi and like Viprachitti, resembling Vishvachi and Sahajanya, and like Pramlocha.
अध्याय ४१
सर्वास् ताः प्रियवादिन्यः सर्वा विहसिताननाः कलाकौशलसंयुक्ताः सर्वास् ता गुणसंयुताः
sarvās tāḥ priyavādinyaḥ sarvā vihasitānanāḥ kalākauśalasaṃyuktāḥ sarvās tā guṇasaṃyutāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
All of them are sweet-spoken and all smiling, all skilled in the arts and all endowed with virtues.
अध्याय ४१
एवं पण्यस्त्रियस् तत्र नृत्यगीतविशारदाः निवसन्ति मुनिश्रेष्ठाः सर्वस्त्रीगुणगर्विताः
evaṃ paṇyastriyas tatra nṛtyagītaviśāradāḥ nivasanti muniśreṣṭhāḥ sarvastrīguṇagarvitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Thus courtesans skilled in dance and song dwell there, O best of sages, proud of all feminine accomplishments,
अध्याय ४१
प्रेक्षणालापकुशलाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः न रूपहीना दुर्वृत्ता न परद्रोहकारिकाः
prekṣaṇālāpakuśalāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ na rūpahīnā durvṛttā na paradrohakārikāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
skilled in glances and conversation, beautiful and pleasing to see — not lacking beauty, not of bad conduct, not doing harm to others,
अध्याय ४१
यासां कटाक्षपातेन मोहं गच्छन्ति मानवाः न तत्र निर्धनाः सन्ति न मूर्खा न परद्विषः
yāsāṃ kaṭākṣapātena mohaṃ gacchanti mānavāḥ na tatra nirdhanāḥ santi na mūrkhā na paradviṣaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
at the fall of whose sidelong glances men are bewitched. There are no poor there, no fools, no haters of others,
अध्याय ४१
न रोगिणो न मलिना न कदर्या न मायिनः न रूपहीना दुर्वृत्ता न परद्रोहकारिणः
na rogiṇo na malinā na kadaryā na māyinaḥ na rūpahīnā durvṛttā na paradrohakāriṇaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
no sick, no unclean, no misers, no deceivers, none lacking beauty, none of bad conduct, none who harm others.
अध्याय ४१
तिष्ठन्ति मानवास् तत्र क्षेत्रे जगति विश्रुते सर्वत्र सुखसंचारं सर्वसत्त्वसुखावहम्
tiṣṭhanti mānavās tatra kṣetre jagati viśrute sarvatra sukhasaṃcāraṃ sarvasattvasukhāvaham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Such men dwell in that region famed in the world, where movement is pleasant everywhere and brings happiness to all beings,
अध्याय ४१
नानाजनसमाकीर्णं सर्वसस्यसमन्वितम् कर्णिकारैश् च पनसैश् चम्पकैर् नागकेसरैः
nānājanasamākīrṇaṃ sarvasasyasamanvitam karṇikāraiś ca panasaiś campakair nāgakesaraiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
crowded with various peoples and rich in all crops, with karnikaras, jackfruits, champakas and nagakesaras,
अध्याय ४१
पाटलाशोकबकुलैः कपित्थैर् बहुलैर् धवैः चूतनिम्बकदम्बैश् च तथान्यैः पुष्पजातिभिः
pāṭalāśokabakulaiḥ kapitthair bahulair dhavaiḥ cūtanimbakadambaiś ca tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
patalas, ashokas, bakulas, many kapitthas and dhavas, mangoes, nimbas and kadambas, and other kinds of flowers,
अध्याय ४१
नीपकैर् धवखदिरैर् लताभिश् च विराजितम् शालैस् तालैस् तमालैश् च नारिकेलैः शुभाञ्जनैः
nīpakair dhavakhadirair latābhiś ca virājitam śālais tālais tamālaiś ca nārikelaiḥ śubhāñjanaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
shining with nipas, dhavas, khadiras and creepers, with shalas, palmyras, tamalas, coconuts and shubhanjanas,
अध्याय ४१
अर्जुनैः समपर्णैश् च कोविदारैः सपिप्पलैः लकुचैः सरलैर् लोध्रैर् हिन्तालैर् देवदारुभिः
arjunaiḥ samaparṇaiś ca kovidāraiḥ sapippalaiḥ lakucaiḥ saralair lodhrair hintālair devadārubhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with arjunas, saptaparnas, kovidaras and pippalas, lakuchas, saralas, lodhras, hintalas and devadarus,
अध्याय ४१
पलाशैर् मुचुकुन्दैश् च पारिजातैः सकुब्जकैः कदलीवनखण्डैश् च जम्बूपूगफलैस् तथा
palāśair mucukundaiś ca pārijātaiḥ sakubjakaiḥ kadalīvanakhaṇḍaiś ca jambūpūgaphalais tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with palashas, muchukundas, parijatas and kubjakas, groves of plantains, jambus and areca palms,
अध्याय ४१
केतकीकरवीरैश् च अतिमुक्तैश् च किंशुकैः मन्दारकुन्दपुष्पैश् च तथान्यैः पुष्पजातिभिः
ketakīkaravīraiś ca atimuktaiś ca kiṃśukaiḥ mandārakundapuṣpaiś ca tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with ketakis, karaviras, atimuktas and kimshukas, mandara and kunda flowers, and other kinds of flowers,
अध्याय ४१
नानापक्षिरुतैः सेव्यैर् उद्यानैर् नन्दनोपमैः फलभारानतैर् वृक्षैः सर्वर्तुकुसुमोत्करैः
nānāpakṣirutaiḥ sevyair udyānair nandanopamaiḥ phalabhārānatair vṛkṣaiḥ sarvartukusumotkaraiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with gardens like Nandana, pleasant with the cries of various birds, with trees bent under loads of fruit and masses of flowers of every season,
अध्याय ४१
चकोरैः शतपत्त्रैश् च भृङ्गराजैश् च कोकिलैः कलविङ्कैर् मयूरैश् च प्रियपुत्रैः शुकैस् तथा
cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgarājaiś ca kokilaiḥ kalaviṅkair mayūraiś ca priyaputraiḥ śukais tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with chakoras, shatapatras, bhringarajas and cuckoos, sparrows, peacocks, priyaputras and parrots,
अध्याय ४१
जीवंजीवकहारीतैश् चातकैर् वनवेष्टितैः नानापक्षिगणैश् चान्यैः कूजद्भिर् मधुरस्वरैः
jīvaṃjīvakahārītaiś cātakair vanaveṣṭitaiḥ nānāpakṣigaṇaiś cānyaiḥ kūjadbhir madhurasvaraiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
jivanjivakas, haritas and chatakas dwelling in the woods, and other flocks of birds singing with sweet voices,
अध्याय ४१
दीर्घिकाभिस् तडागैश् च पुष्करिणीभिश् च वापिभिः नानाजलाशयैश् चान्यैः पद्मिनीखण्डमण्डितैः
dīrghikābhis taḍāgaiś ca puṣkariṇībhiś ca vāpibhiḥ nānājalāśayaiś cānyaiḥ padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with long ponds, tanks, lotus pools and step-wells, and other various reservoirs adorned with clusters of lotuses,
अध्याय ४१
कुमुदैः पुण्डरीकैश् च तथा नीलोत्पलैः शुभैः कादम्बैश् चक्रवाकैश् च तथैव जलकुक्कुटैः
kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ kādambaiś cakravākaiś ca tathaiva jalakukkuṭaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with water-lilies, white lotuses and lovely blue lotuses, with kadambas, chakravakas and water-fowl,
अध्याय ४१
कारण्डवैः प्लवैर् हंसैस् तथान्यैर् जलचारिभिः एवं नानाविधैर् वृक्षैः पुष्पैर् नानाविधैर् वरैः
kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsais tathānyair jalacāribhiḥ evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ puṣpair nānāvidhair varaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
karandavas, plavas, swans and other water-birds. Thus with trees of various kinds and excellent flowers of various kinds,
अध्याय ४१
नानाजलाशयैः पुण्यैः शोभितं तत् समन्ततः आस्ते तत्र स्वयं देवः कृत्तिवासा वृषध्वजः
nānājalāśayaiḥ puṇyaiḥ śobhitaṃ tat samantataḥ āste tatra svayaṃ devaḥ kṛttivāsā vṛṣadhvajaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and with various holy reservoirs, it is beautiful all around. There dwells the god himself, clad in hide, bull-bannered,
अध्याय ४१
हिताय सर्वलोकस्य भुक्तिमुक्तिप्रदः शिवः पृथिव्यां यानि तीर्थानि सरितश् च सरांसि च
hitāya sarvalokasya bhuktimuktipradaḥ śivaḥ pṛthivyāṃ yāni tīrthāni saritaś ca sarāṃsi ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Shiva, giver of enjoyment and liberation, for the good of all the world. The holy places on earth, the rivers and lakes,
अध्याय ४१
पुष्करिण्यस् तडागानि वाप्यः कूपाश् च सागराः तेभ्यः पूर्वं समाहृत्य जलबिन्दून् पृथक् पृथक्
puṣkariṇyas taḍāgāni vāpyaḥ kūpāś ca sāgarāḥ tebhyaḥ pūrvaṃ samāhṛtya jalabindūn pṛthak pṛthak
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
lotus pools, tanks, wells, springs and seas — having first gathered drops of water from each of them separately,
अध्याय ४१
सर्वलोकहितार्थाय रुद्रः सर्वसुरैः सह तीर्थं बिन्दुसरो नाम तस्मिन् क्षेत्रे द्विजोत्तमाः
sarvalokahitārthāya rudraḥ sarvasuraiḥ saha tīrthaṃ bindusaro nāma tasmin kṣetre dvijottamāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
for the good of all the worlds, Rudra, with all the gods, made in that region, O best of brahmins, a holy place named Bindusaras,
अध्याय ४१
चकार ऋषिभिः सार्धं तेन बिन्दुसरः स्मृतम् अष्टम्यां बहुले पक्षे मार्गशीर्षे द्विजोत्तमाः
cakāra ṛṣibhiḥ sārdhaṃ tena bindusaraḥ smṛtam aṣṭamyāṃ bahule pakṣe mārgaśīrṣe dvijottamāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
together with the sages; therefore it is remembered as Bindusaras. On the eighth day of the dark fortnight of Margashirsha, O best of brahmins,
अध्याय ४१
यस् तत्र यात्रां कुरुते विषुवे विजितेन्द्रियः विधिवद् बिन्दुसरसि स्नात्वा श्रद्धासमन्वितः
yas tatra yātrāṃ kurute viṣuve vijitendriyaḥ vidhivad bindusarasi snātvā śraddhāsamanvitaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
whoever makes a pilgrimage there at the equinox, with senses controlled, bathing duly in Bindusaras with faith,
अध्याय ४१
देवान् ऋषीन् मनुष्यांश् च पितॄन् संतर्प्य वाग्यतः तिलोदकेन विधिना नामगोत्रविधानवित्
devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca pitṝn saṃtarpya vāgyataḥ tilodakena vidhinā nāmagotravidhānavit
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and, silent, satisfies the gods, sages, men and ancestors with sesame water according to rule, knowing the procedure of names and lineages,
अध्याय ४१
स्नात्वैवं विधिवत् तत्र सो ऽश्वमेधफलं लभेत् ग्रहोपरागे विषुवे संक्रान्त्याम् अयने तथा
snātvaivaṃ vidhivat tatra so 'śvamedhaphalaṃ labhet grahoparāge viṣuve saṃkrāntyām ayane tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
having bathed there duly, obtains the fruit of a horse sacrifice. At an eclipse, the equinox, the solar transit and the solstice,
अध्याय ४१
युगादिषु षडशीत्यां तथान्यत्र शुभे तिथौ ये तत्र दानं विप्रेभ्यः प्रयच्छन्ति धनादिकम्
yugādiṣu ṣaḍaśītyāṃ tathānyatra śubhe tithau ye tatra dānaṃ viprebhyaḥ prayacchanti dhanādikam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
at the beginnings of the ages, at the shadashiti and on other auspicious days, those who give wealth and the like to brahmins there
अध्याय ४१
अन्यतीर्थाच् छतगुणं फलं ते प्राप्नुवन्ति वै पिण्डं ये संप्रयच्छन्ति पितृभ्यः सरसस् तटे
anyatīrthāc chataguṇaṃ phalaṃ te prāpnuvanti vai piṇḍaṃ ye saṃprayacchanti pitṛbhyaḥ sarasas taṭe
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
obtain a hundredfold the fruit of other holy places. Those who offer rice-balls to the ancestors on the bank of the lake
अध्याय ४१
पितॄणाम् अक्षयां तृप्तिं ते कुर्वन्ति न संशयः ततः शंभोर् गृहं गत्वा वाग्यतः संयतेन्द्रियः
pitṝṇām akṣayāṃ tṛptiṃ te kurvanti na saṃśayaḥ tataḥ śaṃbhor gṛhaṃ gatvā vāgyataḥ saṃyatendriyaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
bring imperishable satisfaction to the ancestors, without doubt. Then, going to Shambhu's temple, silent and with senses controlled,
अध्याय ४१
प्रविश्य पूजयेच् छर्वं कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम् घृतक्षीरादिभिः स्नानं कारयित्वा भवं शुचिः
praviśya pūjayec charvaṃ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam ghṛtakṣīrādibhiḥ snānaṃ kārayitvā bhavaṃ śuciḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
entering, one should worship Sharva after circumambulating him three times; having bathed Bhava with ghee, milk and the like, being pure,
अध्याय ४१
चन्दनेन सुगन्धेन विलिप्य कुङ्कुमेन च ततः संपूजयेद् देवं चन्द्रमौलिम् उमापतिम्
candanena sugandhena vilipya kuṅkumena ca tataḥ saṃpūjayed devaṃ candramaulim umāpatim
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
anointing him with fragrant sandal and saffron, one should then worship the god, the moon-crested husband of Uma,
अध्याय ४१
पुष्पैर् नानाविधैर् मेध्यैर् बिल्वार्ककमलादिभिः आगमोक्तेन मन्त्रेण वेदोक्तेन च शंकरम्
puṣpair nānāvidhair medhyair bilvārkakamalādibhiḥ āgamoktena mantreṇa vedoktena ca śaṃkaram
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with various pure flowers — bilva, arka, lotus and others — worshipping Shankara with the mantra stated in the Agamas and that stated in the Veda.
अध्याय ४१
अदीक्षितस् तु नाम्नैव मूलमन्त्रेण चार्चयेत् एवं संपूज्य तं देवं गन्धपुष्पानुरागिभिः
adīkṣitas tu nāmnaiva mūlamantreṇa cārcayet evaṃ saṃpūjya taṃ devaṃ gandhapuṣpānurāgibhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
One who is not initiated should worship with the name alone and with the root mantra. Having worshipped the god thus with perfumes and flowers he loves,
अध्याय ४१
धूपदीपैश् च नैवेद्यैर् उपहारैस् तथा स्तवैः दण्डवत्प्रणिपातैश् च गीतैर् वाद्यैर् मनोहरैः
dhūpadīpaiś ca naivedyair upahārais tathā stavaiḥ daṇḍavatpraṇipātaiś ca gītair vādyair manoharaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with incense, lamps, food offerings, presents and hymns, with prostrations like a staff and with charming songs and music,
अध्याय ४१
नृत्यजप्यनमस्कारैर् जयशब्दैः प्रदक्षिणैः एवं संपूज्य विधिवद् देवदेवम् उमापतिम्
nṛtyajapyanamaskārair jayaśabdaiḥ pradakṣiṇaiḥ evaṃ saṃpūjya vidhivad devadevam umāpatim
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with dances, recitations, salutations, cries of victory and circumambulations — having worshipped the god of gods, the husband of Uma, duly in this way,
अध्याय ४१
सर्वपापविनिर्मुक्तो रूपयौवनगर्वितः कुलैकविंशम् उद्धृत्य दिव्याभरणभूषिताः
sarvapāpavinirmukto rūpayauvanagarvitaḥ kulaikaviṃśam uddhṛtya divyābharaṇabhūṣitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
freed from all sins, proud of beauty and youth, having raised twenty-one generations of his family, adorned with divine ornaments,
अध्याय ४१
सौवर्णेन विमानेन किङ्किणीजालमालिना उपगीयमानो गन्धर्वैर् अप्सरोभिर् अलंकृतः
sauvarṇena vimānena kiṅkiṇījālamālinā upagīyamāno gandharvair apsarobhir alaṃkṛtaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
in a golden celestial car hung with networks of bells, sung to by Gandharvas and adorned with Apsarases,
अध्याय ४१
उद्द्योतयन् दिशः सर्वाः शिवलोकं स गच्छति भुक्त्वा तत्र सुखं विप्रा मनसः प्रीतिदायकम्
uddyotayan diśaḥ sarvāḥ śivalokaṃ sa gacchati bhuktvā tatra sukhaṃ viprā manasaḥ prītidāyakam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
illuminating all the directions, he goes to Shiva's world. Having enjoyed there, O brahmins, happiness that delights the mind,
अध्याय ४१
तल्लोकवासिभिः सार्धं यावद् आभूतसंप्लवम् ततस् तस्माद् इहायातः पृथिव्यां पुण्यसंक्षये
tallokavāsibhiḥ sārdhaṃ yāvad ābhūtasaṃplavam tatas tasmād ihāyātaḥ pṛthivyāṃ puṇyasaṃkṣaye
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with the dwellers of that world until the dissolution of beings, he then comes back here to earth when his merit is exhausted,
अध्याय ४१
जायते योगिनां गेहे चतुर्वेदी द्विजोत्तमाः योगं पाशुपतं प्राप्य ततो मोक्षम् अवाप्नुयात्
jāyate yogināṃ gehe caturvedī dvijottamāḥ yogaṃ pāśupataṃ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and is born in the house of yogins, a knower of the four Vedas, O best of brahmins; having attained the Pashupata yoga, he then attains liberation.
अध्याय ४१
शयनोत्थापने चैव संक्रान्त्याम् अयने तथा अशोकाख्यां तथाष्टम्यां पवित्रारोपणे तथा
śayanotthāpane caiva saṃkrāntyām ayane tathā aśokākhyāṃ tathāṣṭamyāṃ pavitrāropaṇe tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
At the god's lying down and rising, at the solar transit and solstice, on the Ashoka eighth and at the Pavitraropana festival,
अध्याय ४१
ये च पश्यन्ति तं देवं कृत्तिवाससम् उत्तमम् विमानेनार्कवर्णेन शिवलोकं व्रजन्ति ते
ye ca paśyanti taṃ devaṃ kṛttivāsasam uttamam vimānenārkavarṇena śivalokaṃ vrajanti te
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
those who see that supreme god clad in hide go to Shiva's world in a celestial car coloured like the sun.
अध्याय ४१
सर्वकाले ऽपि तं देवं ये पश्यन्ति सुमेधसः ते ऽपि पापविनिर्मुक्ताः शिवलोकं व्रजन्ति वै
sarvakāle 'pi taṃ devaṃ ye paśyanti sumedhasaḥ te 'pi pāpavinirmuktāḥ śivalokaṃ vrajanti vai
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The wise who see that god at any time are also freed from sin and go to Shiva's world.
अध्याय ४१
देवस्य पश्चिमे पूर्वे दक्षिणे चोत्तरे तथा योजनद्वितयं सार्धं क्षेत्रं तद् भुक्तिमुक्तिदम्
devasya paścime pūrve dakṣiṇe cottare tathā yojanadvitayaṃ sārdhaṃ kṣetraṃ tad bhuktimuktidam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
To the west, east, south and north of the god, for two and a half yojanas, is that region granting enjoyment and liberation.
अध्याय ४१
तस्मिन् क्षेत्रवरे लिङ्गं भास्करेश्वरसंज्ञितम् पश्यन्ति ये तु तं देवं स्नात्वा कुण्डे महेश्वरम्
tasmin kṣetravare liṅgaṃ bhāskareśvarasaṃjñitam paśyanti ye tu taṃ devaṃ snātvā kuṇḍe maheśvaram
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In that excellent region is a linga called Bhaskareshvara; those who, having bathed in the pool, see that god Maheshvara,
अध्याय ४१
आदित्येनार्चितं पूर्वं देवदेवं त्रिलोचनम् सर्वपापविनिर्मुक्ता विमानवरम् आस्थिताः
ādityenārcitaṃ pūrvaṃ devadevaṃ trilocanam sarvapāpavinirmuktā vimānavaram āsthitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the three-eyed god of gods worshipped long ago by the Sun, freed from all sins and mounted on excellent celestial cars,
अध्याय ४१
उपगीयमाना गन्धर्वैः शिवलोकं व्रजन्ति ते तिष्ठन्ति तत्र मुदिताः कल्पम् एकं द्विजोत्तमाः
upagīyamānā gandharvaiḥ śivalokaṃ vrajanti te tiṣṭhanti tatra muditāḥ kalpam ekaṃ dvijottamāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
sung to by Gandharvas, go to Shiva's world; they stay there joyfully for a whole kalpa, O best of brahmins.
अध्याय ४१
भुक्त्वा तु विपुलान् भोगाञ् शिवलोके मनोरमान् पुण्यक्षयाद् इहायाता जायन्ते प्रवरे कुले
bhuktvā tu vipulān bhogāñ śivaloke manoramān puṇyakṣayād ihāyātā jāyante pravare kule
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Having enjoyed abundant charming pleasures in Shiva's world, when their merit is exhausted they come here and are born in an excellent family,
अध्याय ४१
अथवा योगिनां गेहे वेदवेदाङ्गपारगाः उत्पद्यन्ते द्विजवराः सर्वभूतहिते रताः
athavā yogināṃ gehe vedavedāṅgapāragāḥ utpadyante dvijavarāḥ sarvabhūtahite ratāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
or in the house of yogins, masters of the Vedas and their limbs; they are born as excellent brahmins devoted to the welfare of all beings,
अध्याय ४१
मोक्षशास्त्रार्थकुशलाः सर्वत्र समबुद्धयः योगं शंभोर् वरं प्राप्य ततो मोक्षं व्रजन्ति ते
mokṣaśāstrārthakuśalāḥ sarvatra samabuddhayaḥ yogaṃ śaṃbhor varaṃ prāpya tato mokṣaṃ vrajanti te
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
skilled in the meaning of the scriptures of liberation, even-minded everywhere; having attained the excellent yoga of Shambhu, they then go to liberation.
अध्याय ४१
तस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये लिङ्गं यद् दृश्यते द्विजाः पूज्यापूज्यं च सर्वत्र वने रथ्यान्तरे ऽपि वा
tasmin kṣetravare puṇye liṅgaṃ yad dṛśyate dvijāḥ pūjyāpūjyaṃ ca sarvatra vane rathyāntare 'pi vā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In that holy, excellent region, O brahmins, whatever linga is seen, whether it is worshipped or not, anywhere — in a forest or amid streets,
अध्याय ४१
चतुष्पथे श्मशाने वा यत्र कुत्र च तिष्ठति दृष्ट्वा तल् लिङ्गम् अव्यग्रः श्रद्धया सुसमाहितः
catuṣpathe śmaśāne vā yatra kutra ca tiṣṭhati dṛṣṭvā tal liṅgam avyagraḥ śraddhayā susamāhitaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
at a crossroads or in a cremation ground, wherever it stands — seeing that linga, calm and composed with faith,
अध्याय ४१
स्नापयित्वा तु तं भक्त्या गन्धैः पुष्पैर् मनोहरैः धूपैर् दीपैः सनैवेद्यैर् नमस्कारैस् तथा स्तवैः
snāpayitvā tu taṃ bhaktyā gandhaiḥ puṣpair manoharaiḥ dhūpair dīpaiḥ sanaivedyair namaskārais tathā stavaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
bathing it with devotion and worshipping it with charming perfumes and flowers, with incense, lamps, food offerings, salutations and hymns,
अध्याय ४१
दण्डवत्प्रणिपातैश् च नृत्यगीतादिभिस् तथा संपूज्यैवं विधानेन शिवलोकं व्रजेन् नरः
daṇḍavatpraṇipātaiś ca nṛtyagītādibhis tathā saṃpūjyaivaṃ vidhānena śivalokaṃ vrajen naraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with prostrations like a staff, and with dance, song and the like — having worshipped thus by rule, a man goes to Shiva's world.
अध्याय ४१
नारी वा द्विजशार्दूलाः संपूज्य श्रद्धयान्विता पूर्वोक्तं फलम् आप्नोति नात्र कार्या विचारणा
nārī vā dvijaśārdūlāḥ saṃpūjya śraddhayānvitā pūrvoktaṃ phalam āpnoti nātra kāryā vicāraṇā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Or a woman, O tigers among brahmins, who worships with faith obtains the fruit told before; there is no need for deliberation.
अध्याय ४१
कः शक्नोति गुणान् वक्तुं समग्रान् मुनिसत्तमाः तस्य क्षेत्रवरस्याथ ऋते देवान् महेश्वरात्
kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ samagrān munisattamāḥ tasya kṣetravarasyātha ṛte devān maheśvarāt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Who, O best of sages, can tell all the virtues of that excellent region, except the god Maheshvara?
अध्याय ४१
तस्मिन् क्षेत्रोत्तमे गत्वा श्रद्धयाश्रद्धयापि वा माधवादिषु मासेषु नरो वा यदि वाङ्गना
tasmin kṣetrottame gatvā śraddhayāśraddhayāpi vā mādhavādiṣu māseṣu naro vā yadi vāṅganā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Going to that best of regions, with faith or even without faith, in the months beginning with Madhava, whether man or woman,
अध्याय ४१
यस्मिन् यस्मिंस् तिथौ विप्राः स्नात्वा बिन्दुसरोम्भसि पश्येद् देवं विरूपाक्षं देवीं च वरदां शिवाम्
yasmin yasmiṃs tithau viprāḥ snātvā bindusarombhasi paśyed devaṃ virūpākṣaṃ devīṃ ca varadāṃ śivām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
on whatever day, O brahmins, having bathed in the water of Bindusaras, whoever sees the god Virupaksha and the boon-giving Goddess Shiva,
अध्याय ४१
गणं चण्डं कार्त्तिकेयं गणेशं वृषभं तथा कल्पद्रुमं च सावित्रीं शिवलोकं स गच्छति
gaṇaṃ caṇḍaṃ kārttikeyaṃ gaṇeśaṃ vṛṣabhaṃ tathā kalpadrumaṃ ca sāvitrīṃ śivalokaṃ sa gacchati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the Gana Chanda, Karttikeya, Ganesha, the bull, the wish-fulfilling tree and Savitri, goes to Shiva's world.
अध्याय ४१
स्नात्वा च कापिले तीर्थे विधिवत् पापनाशने प्राप्नोत्य् अभिमतान् कामाञ् शिवलोकं स गच्छति
snātvā ca kāpile tīrthe vidhivat pāpanāśane prāpnoty abhimatān kāmāñ śivalokaṃ sa gacchati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Having bathed duly in the Kapila holy place, destroyer of sin, one obtains one's desired wishes and goes to Shiva's world.
अध्याय ४१
यः स्तम्भ्यं तत्र विधिवत् करोति नियतेन्द्रियः कुलैकविंशम् उद्धृत्य शिवलोकं स गच्छति
yaḥ stambhyaṃ tatra vidhivat karoti niyatendriyaḥ kulaikaviṃśam uddhṛtya śivalokaṃ sa gacchati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Whoever, with senses controlled, duly performs the stambhya rite there raises twenty-one generations of his family and goes to Shiva's world.
अध्याय ४१
एकाम्रके शिवक्षेत्रे वाराणसीसमे शुभे स्नानं करोति यस् तत्र मोक्षं स लभते ध्रुवम्
ekāmrake śivakṣetre vārāṇasīsame śubhe snānaṃ karoti yas tatra mokṣaṃ sa labhate dhruvam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the auspicious Shiva-region of Ekamraka, equal to Varanasi, whoever bathes there surely obtains liberation.
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 41
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.