अध्याय ४२
विरजे विरजा माता ब्रह्माणी संप्रतिष्ठिता यस्याः संदर्शनान् मर्त्यः पुनात्य् आसप्तमं कुलम्
viraje virajā mātā brahmāṇī saṃpratiṣṭhitā yasyāḥ saṃdarśanān martyaḥ punāty āsaptamaṃ kulam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
By visiting that goddess even for once and by worshipp¬ ing and bowing to her with devotion a man redeems hii family and goes to my world.
अध्याय ४२
सकृद् दृष्ट्वा तु तां देवीं भक्त्यापूज्य प्रणम्य च नरः स्ववंशम् उद्धृत्य मम लोकं स गच्छति
sakṛd dṛṣṭvā tu tāṃ devīṃ bhaktyāpūjya praṇamya ca naraḥ svavaṃśam uddhṛtya mama lokaṃ sa gacchati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The other mothers of the world who stand in Viraja are goddesses who dispel sins and bestow boons. They are &vour- ably disposed to the devotees.
अध्याय ४२
अन्याश् च तत्र तिष्ठन्ति विरजे लोकमातरः सर्वपापहरा देव्यो वरदा भक्तिवत्सलाः
anyāś ca tatra tiṣṭhanti viraje lokamātaraḥ sarvapāpaharā devyo varadā bhaktivatsalāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The self*bom lord Vi|iu stays there in the form of a Boar. By visiting him and bowing to him with devotim man goes to Vifnu's abode.
अध्याय ४२
आस्ते वैतरणी तत्र सर्वपापहरा नदी यस्यां स्नात्वा नरश्रेष्ठः सर्वपापैः प्रमुच्यते
āste vaitaraṇī tatra sarvapāpaharā nadī yasyāṃ snātvā naraśreṣṭhaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He who offers balls of rice in Viraja* my holy centre* shall undoubtedly accord ever-lasting satisfaction to the manes.
अध्याय ४२
आस्ते स्वयंभूस् तत्रैव क्रोडरूपी हरिः स्वयम् दृष्ट्वा प्रणम्य तं भक्त्या परं विष्णुं व्रजन्ति ते
āste svayaṃbhūs tatraiva kroḍarūpī hariḥ svayam dṛṣṭvā praṇamya taṃ bhaktyā paraṃ viṣṇuṃ vrajanti te
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O excellent ses* men who cast off their body in Viraja my holy centre* do attain salvation.
अध्याय ४२
कापिले गोग्रहे सोमे तीर्थे चालाबुसंज्ञिते मृत्युंजये क्रोडतीर्थे वासुके सिद्धकेश्वरे
kāpile gograhe some tīrthe cālābusaṃjñite mṛtyuṃjaye kroḍatīrthe vāsuke siddhakeśvare
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O excellent sages* there are many holy sites and shrines. They should be known as equal to that (Vir&).
अध्याय ४२
तीर्थेष्व् एतेषु मतिमान् विरजे संयतेन्द्रियः गत्वाष्टतीर्थं विधिवत् स्नात्वा देवान् प्रणम्य च
tīrtheṣv eteṣu matimān viraje saṃyatendriyaḥ gatvāṣṭatīrthaṃ vidhivat snātvā devān praṇamya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The wise man with senses controlled, going to these holy places in Viraja and to the Ashtatirtha, bathing duly and bowing to the gods,
अध्याय ४२
सर्वपापविनिर्मुक्तो विमानवरम् आस्थितः उपगीयमानो गन्धर्वैर् मम लोके महीयते
sarvapāpavinirmukto vimānavaram āsthitaḥ upagīyamāno gandharvair mama loke mahīyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
freed from all sins, mounted on an excellent celestial car and sung to by Gandharvas, is honoured in my world.
अध्याय ४२
विरजे यो मम क्षेत्रे पिण्डदानं करोति वै स करोत्य् अक्षयां तृप्तिं पितॄणां नात्र संशयः
viraje yo mama kṣetre piṇḍadānaṃ karoti vai sa karoty akṣayāṃ tṛptiṃ pitṝṇāṃ nātra saṃśayaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Whoever offers rice-balls in my region Viraja brings imperishable satisfaction to the ancestors; there is no doubt.
अध्याय ४२
मम क्षेत्रे मुनिश्रेष्ठा विरजे ये कलेवरम् परित्यजन्ति पुरुषास् ते मोक्षं प्राप्नुवन्ति वै
mama kṣetre muniśreṣṭhā viraje ye kalevaram parityajanti puruṣās te mokṣaṃ prāpnuvanti vai
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those men who give up their bodies in my region Viraja, O best of sages, attain liberation.
अध्याय ४२
स्नात्वा यः सागरे मर्त्यो दृष्ट्वा च कपिलं हरिम् पश्येद् देवीं च वाराहीं स याति त्रिदशालयम्
snātvā yaḥ sāgare martyo dṛṣṭvā ca kapilaṃ harim paśyed devīṃ ca vārāhīṃ sa yāti tridaśālayam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The mortal who bathes in the ocean, sees Kapila Hari and sees the goddess Varahi goes to the abode of the gods.
अध्याय ४२
सन्ति चान्यानि तीर्थानि पुण्यान्य् आयतनानि च तत्काले तु मुनिश्रेष्ठा वेदितव्यानि तानि वै
santi cānyāni tīrthāni puṇyāny āyatanāni ca tatkāle tu muniśreṣṭhā veditavyāni tāni vai
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There are other holy places and sacred shrines too, O best of sages; they should be learned at the proper time.
अध्याय ४२
समुद्रस्योत्तरे तीरे तस्मिन् देशे द्विजोत्तमाः आस्ते गुह्यं परं क्षेत्रं मुक्तिदं पापनाशनम्
samudrasyottare tīre tasmin deśe dvijottamāḥ āste guhyaṃ paraṃ kṣetraṃ muktidaṃ pāpanāśanam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
On the northern shore of the ocean, in that land, O best of brahmins, is a supremely secret region that grants liberation and destroys sin,
अध्याय ४२
सर्वत्र वालुकाकीर्णं पवित्रं सर्वकामदम् दशयोजनविस्तीर्णं क्षेत्रं परमदुर्लभम्
sarvatra vālukākīrṇaṃ pavitraṃ sarvakāmadam daśayojanavistīrṇaṃ kṣetraṃ paramadurlabham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
strewn everywhere with sand, pure, granting all desires, ten yojanas in extent — a region most rare,
अध्याय ४२
अशोकार्जुनपुंनागैर् बकुलैः सरलद्रुमैः पनसैर् नारिकेलैश् च शालैस् तालैः कपित्थकैः
aśokārjunapuṃnāgair bakulaiḥ saraladrumaiḥ panasair nārikelaiś ca śālais tālaiḥ kapitthakaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with ashokas, arjunas, punnagas, bakulas, sarala trees, jackfruits, coconuts, shalas, palmyras and kapitthakas,
अध्याय ४२
चम्पकैः कर्णिकारैश् च चूतबिल्वैः सपाटलैः कदम्बैः कोविदारैश् च लकुचैर् नागकेसरैः
campakaiḥ karṇikāraiś ca cūtabilvaiḥ sapāṭalaiḥ kadambaiḥ kovidāraiś ca lakucair nāgakesaraiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
champakas, karnikaras, mangoes, bilvas and patalas, kadambas, kovidaras, lakuchas and nagakesaras,
अध्याय ४२
प्राचीनामलकैर् लोध्रैर् नारङ्गैर् धवखादिरैः सर्जभूर्जाश्वकर्णैश् च तमालैर् देवदारुभिः
prācīnāmalakair lodhrair nāraṅgair dhavakhādiraiḥ sarjabhūrjāśvakarṇaiś ca tamālair devadārubhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
prachina-amalakas, lodhras, oranges, dhavas and khadiras, sarjas, bhurjas, ashvakarnas, tamalas and devadarus,
अध्याय ४२
मन्दारैः पारिजातैश् च न्यग्रोधागुरुचन्दनैः खर्जूराम्रातकैः सिद्धैर् मुचुकुन्दैः सकिंशुकैः
mandāraiḥ pārijātaiś ca nyagrodhāgurucandanaiḥ kharjūrāmrātakaiḥ siddhair mucukundaiḥ sakiṃśukaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
mandaras, parijatas, banyans, aloe and sandal, date palms, amratakas, siddhas, muchukundas and kimshukas,
अध्याय ४२
अश्वत्थैः सप्तपर्णैश् च मधुधारशुभाञ्जनैः शिंशपामलकैर् नीपैर् निम्बतिन्दुविभीतकैः
aśvatthaiḥ saptaparṇaiś ca madhudhāraśubhāñjanaiḥ śiṃśapāmalakair nīpair nimbatinduvibhītakaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
ashvatthas, saptaparnas, madhudharas and shubhanjanas, shimshapas, amalakas, nipas, nimbas, tindus and vibhitakas,
अध्याय ४२
सर्वर्तुफलगन्धाढ्यैः सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलैः मनोह्लादकरैः शुभ्रैर् नानाविहगनादितैः
sarvartuphalagandhāḍhyaiḥ sarvartukusumojjvalaiḥ manohlādakaraiḥ śubhrair nānāvihaganāditaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
rich in the fruits and fragrances of every season, bright with the flowers of every season, delighting the mind, fair, resounding with various birds,
अध्याय ४२
श्रोत्ररम्यैः सुमधुरैर् बलनिर्मदनेरितैः मनसः प्रीतिजनकैः शब्दैः खगमुखेरितैः
śrotraramyaiḥ sumadhurair balanirmadaneritaiḥ manasaḥ prītijanakaiḥ śabdaiḥ khagamukheritaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with sounds from the mouths of birds, pleasant to the ear, very sweet, intoxicating in strength, giving joy to the mind,
अध्याय ४२
चकोरैः शतपत्त्रैश् च भृङ्गराजैस् तथा शुकैः कोकिलैः कलविङ्कैश् च हारीतैर् जीवजीवकैः
cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgarājais tathā śukaiḥ kokilaiḥ kalaviṅkaiś ca hārītair jīvajīvakaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with chakoras, shatapatras, bhringarajas, parrots, cuckoos, sparrows, haritas and jivajivakas,
अध्याय ४२
प्रियपुत्रैश् चातकैश् च तथान्यैर् मधुरस्वरैः श्रोत्ररम्यैः प्रियकरैः कूजद्भिश् चार्वधिष्ठितैः
priyaputraiś cātakaiś ca tathānyair madhurasvaraiḥ śrotraramyaiḥ priyakaraiḥ kūjadbhiś cārvadhiṣṭhitaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
priyaputras, chatakas and others with sweet voices, pleasant to the ear and dear, singing in their lovely haunts,
अध्याय ४२
केतकीवनखण्डैश् च अतिमुक्तैः सकुब्जकैः मालतीकुन्दबाणैश् च करवीरैः सितेतरैः
ketakīvanakhaṇḍaiś ca atimuktaiḥ sakubjakaiḥ mālatīkundabāṇaiś ca karavīraiḥ sitetaraiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with groves of ketaki, atimuktas and kubjakas, malati, kunda and bana flowers, and red and white karaviras,
अध्याय ४२
जम्बीरकरुणाङ्कोलैर् दाडिमैर् बीजपूरकैः मातुलुङ्गैः पूगफलैर् हिन्तालैः कदलीवनैः
jambīrakaruṇāṅkolair dāḍimair bījapūrakaiḥ mātuluṅgaiḥ pūgaphalair hintālaiḥ kadalīvanaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
jambira, karuna and ankola, pomegranates, citrons, matulungas, areca palms, hintalas and plantain groves,
अध्याय ४२
अन्यैश् च विविधैर् वृक्षैः पुष्पैश् चान्यैर् मनोहरैः लतावितानगुल्मैश् च विविधैश् च जलाशयैः
anyaiś ca vividhair vṛkṣaiḥ puṣpaiś cānyair manoharaiḥ latāvitānagulmaiś ca vividhaiś ca jalāśayaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and other various trees, other charming flowers, canopies of creepers and shrubs, and various reservoirs,
अध्याय ४२
दीर्घिकाभिस् तडागैश् च पुष्करिणीभिश् च वापिभिः नानाजलाशयैः पुण्यैः पद्मिनीखण्डमण्डितैः
dīrghikābhis taḍāgaiś ca puṣkariṇībhiś ca vāpibhiḥ nānājalāśayaiḥ puṇyaiḥ padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
long ponds, tanks, lotus pools and step-wells, various holy reservoirs adorned with clusters of lotuses,
अध्याय ४२
सरांसि च मनोज्ञानि प्रसन्नसलिलानि च कुमुदैः पुण्डरीकैश् च तथा नीलोत्पलैः शुभैः
sarāṃsi ca manojñāni prasannasalilāni ca kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and charming lakes with clear water, covered all around with water-lilies, white lotuses and lovely blue lotuses,
अध्याय ४२
कह्लारैः कमलैश् चापि आचितानि समन्ततः कादम्बैश् चक्रवाकैश् च तथैव जलकुक्कुटैः
kahlāraiḥ kamalaiś cāpi ācitāni samantataḥ kādambaiś cakravākaiś ca tathaiva jalakukkuṭaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with kahlaras and lotuses too; with kadambas, chakravakas and water-fowl,
अध्याय ४२
कारण्डवैः प्लवैर् हंसैः कूर्मैर् मत्स्यैश् च मद्गुभिः दात्यूहसारसाकीर्णैः कोयष्टिबकशोभितैः
kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsaiḥ kūrmair matsyaiś ca madgubhiḥ dātyūhasārasākīrṇaiḥ koyaṣṭibakaśobhitaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
karandavas, plavas, swans, tortoises, fish and cormorants, crowded with gallinules and cranes and beautiful with koyashti herons,
अध्याय ४२
एतैश् चान्यैश् च कूजद्भिः समन्ताज् जलचारिभिः खगैर् जलचरैश् चान्यैः कुसुमैश् च जलोद्भवैः
etaiś cānyaiś ca kūjadbhiḥ samantāj jalacāribhiḥ khagair jalacaraiś cānyaiḥ kusumaiś ca jalodbhavaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with these and other water-creatures calling all around, with birds and aquatic creatures and flowers born in water.
अध्याय ४२
एवं नानाविधैर् वृक्षैः पुष्पैः स्थलजलोद्भवैः ब्रह्मचारिगृहस्थैश् च वानप्रस्थैश् च भिक्षुभिः
evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ puṣpaiḥ sthalajalodbhavaiḥ brahmacārigṛhasthaiś ca vānaprasthaiś ca bhikṣubhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Thus with various trees and flowers born on land and in water, with celibate students, householders, forest-dwellers and mendicants,
अध्याय ४२
स्वधर्मनिरतैर् वर्णैस् तथान्यैः समलंकृतम् हृष्टपुष्टजनाकीर्णं नरनारीसमाकुलम्
svadharmaniratair varṇais tathānyaiḥ samalaṃkṛtam hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ naranārīsamākulam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
adorned with the classes devoted to their own dharma and with others, crowded with happy, well-fed people, full of men and women,
अध्याय ४२
अशेषविद्यानिलयं सर्वधर्मगुणाकरम् एवं सर्वगुणोपेतं क्षेत्रं परमदुर्लभम्
aśeṣavidyānilayaṃ sarvadharmaguṇākaram evaṃ sarvaguṇopetaṃ kṣetraṃ paramadurlabham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the abode of all knowledge, the mine of all dharma and virtue — thus endowed with every good quality is that most rare region.
अध्याय ४२
आस्ते तत्र मुनिश्रेष्ठा विख्यातः पुरुषोत्तमः यावद् उत्कलमर्यादा दिक् क्रमेण प्रकीर्तिता
āste tatra muniśreṣṭhā vikhyātaḥ puruṣottamaḥ yāvad utkalamaryādā dik krameṇa prakīrtitā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There dwells, O best of sages, the renowned Purushottama; as far as the boundary of Utkala extends, as declared in the order of the directions,
अध्याय ४२
तावत् कृष्णप्रसादेन देशः पुण्यतमो हि सः यत्र तिष्ठति विश्वात्मा देशे स पुरुषोत्तमः
tāvat kṛṣṇaprasādena deśaḥ puṇyatamo hi saḥ yatra tiṣṭhati viśvātmā deśe sa puruṣottamaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
so far, by the grace of Krishna, is that land most holy, the land where Purushottama, the soul of the universe, abides.
अध्याय ४२
जगद्व्यापी जगन्नाथस् तत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् अहं रुद्रश् च शक्रश् च देवाश् चाग्निपुरोगमाः
jagadvyāpī jagannāthas tatra sarvaṃ pratiṣṭhitam ahaṃ rudraś ca śakraś ca devāś cāgnipurogamāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Jagannatha, pervading the world — there everything is established. I, Rudra, Shakra and the gods led by Agni
अध्याय ४२
निवसामो मुनिश्रेष्ठास् तस्मिन् देशे सदा वयम् गन्धर्वाप्सरसः सर्वाः पितरो देवमानुषाः
nivasāmo muniśreṣṭhās tasmin deśe sadā vayam gandharvāpsarasaḥ sarvāḥ pitaro devamānuṣāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
always dwell in that land, O best of sages; all the Gandharvas and Apsarases, the ancestors, gods and men,
अध्याय ४२
यक्षा विद्याधराः सिद्धा मुनयः संशितव्रताः ऋषयो वालखिल्याश् च कश्यपाद्याः प्रजेश्वराः
yakṣā vidyādharāḥ siddhā munayaḥ saṃśitavratāḥ ṛṣayo vālakhilyāś ca kaśyapādyāḥ prajeśvarāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Yakshas, Vidyadharas, Siddhas, sages of strict vows, the Valakhilya seers, and the lords of creatures led by Kashyapa,
अध्याय ४२
सुपर्णाः किंनरा नागास् तथान्ये स्वर्गवासिनः साङ्गाश् च चतुरो वेदाः शास्त्राणि विविधानि च
suparṇāḥ kiṃnarā nāgās tathānye svargavāsinaḥ sāṅgāś ca caturo vedāḥ śāstrāṇi vividhāni ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Suparnas, Kinnaras, Nagas and other heaven-dwellers, the four Vedas with their limbs and various scriptures,
अध्याय ४२
इतिहासपुराणानि यज्ञाश् च वरदक्षिणाः नद्यश् च विविधाः पुण्यास् तीर्थान्य् आयतनानि च
itihāsapurāṇāni yajñāś ca varadakṣiṇāḥ nadyaś ca vividhāḥ puṇyās tīrthāny āyatanāni ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the Itihasas and Puranas, sacrifices with excellent fees, various holy rivers, holy places and shrines,
अध्याय ४२
सागराश् च तथा शैलास् तस्मिन् देशे व्यवस्थिताः एवं पुण्यतमे देशे देवर्षिपितृसेविते
sāgarāś ca tathā śailās tasmin deśe vyavasthitāḥ evaṃ puṇyatame deśe devarṣipitṛsevite
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the oceans and the mountains — all are established in that land. In so holy a land, served by gods, sages and ancestors,
अध्याय ४२
सर्वोपभोगसहिते वासः कस्य न रोचते श्रेष्ठत्वं कस्य देशस्य किं चान्यद् अधिकं ततः
sarvopabhogasahite vāsaḥ kasya na rocate śreṣṭhatvaṃ kasya deśasya kiṃ cānyad adhikaṃ tataḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
endowed with every enjoyment, who would not like to dwell? What land is superior, and what could be greater than that,
अध्याय ४२
आस्ते यत्र स्वयं देवो मुक्तिदः पुरुषोत्तमः धन्यास् ते विबुधप्रख्या ये वसन्त्य् उत्कले नराः
āste yatra svayaṃ devo muktidaḥ puruṣottamaḥ dhanyās te vibudhaprakhyā ye vasanty utkale narāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
where the god Purushottama himself, the giver of liberation, dwells? Blessed are those men, like gods, who dwell in Utkala,
अध्याय ४२
तीर्थराजजले स्नात्वा पश्यन्ति पुरुषोत्तमम् स्वर्गे वसन्ति ते मर्त्या न ते यान्ति यमालये
tīrtharājajale snātvā paśyanti puruṣottamam svarge vasanti te martyā na te yānti yamālaye
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
who bathe in the water of the king of holy places and see Purushottama; those mortals dwell in heaven and do not go to Yama's abode.
अध्याय ४२
ये वसन्त्य् उत्कले क्षेत्रे पुण्ये श्रीपुरुषोत्तमे सफलं जीवितं तेषाम् उत्कलानां सुमेधसाम्
ye vasanty utkale kṣetre puṇye śrīpuruṣottame saphalaṃ jīvitaṃ teṣām utkalānāṃ sumedhasām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those who dwell in the holy region of Utkala at Shri Purushottama — fruitful is the life of those wise people of Utkala,
अध्याय ४२
ये पश्यन्ति सुरश्रेष्ठं प्रसन्नायतलोचनम् चारुभ्रूकेशमुकुटं चारुकर्णावतंसकम्
ye paśyanti suraśreṣṭhaṃ prasannāyatalocanam cārubhrūkeśamukuṭaṃ cārukarṇāvataṃsakam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
who see the best of gods, with gracious long eyes, lovely brows, hair and crown, lovely ear-ornaments,
अध्याय ४२
चारुस्मितं चारुदन्तं चारुकुण्डलमण्डितम् सुनासं सुकपोलं च सुललाटं सुलक्षणम्
cārusmitaṃ cārudantaṃ cārukuṇḍalamaṇḍitam sunāsaṃ sukapolaṃ ca sulalāṭaṃ sulakṣaṇam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
a lovely smile, lovely teeth, adorned with lovely earrings, with a fine nose, fine cheeks, fine forehead and fine marks —
अध्याय ४२
त्रैलोक्यानन्दजननं कृष्णस्य मुखपङ्कजम्
trailokyānandajananaṃ kṛṣṇasya mukhapaṅkajam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the lotus face of Krishna, which gives joy to the three worlds.
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 42
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.