अध्याय ४३
पुरा कृतयुगे विप्राः शक्रतुल्यपराक्रमः बभूव नृपतिः श्रीमान् इन्द्रद्युम्न इति श्रुतः
purā kṛtayuge viprāḥ śakratulyaparākramaḥ babhūva nṛpatiḥ śrīmān indradyumna iti śrutaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O brahmins, formerly, in the Krtayuga there was a glorious king who was known as Indradyumna. He was as valor¬ ous asIndra.
अध्याय ४३
सत्यवादी शुचिर् दक्षः सर्वशास्त्रविशारदः रूपवान् सुभगः शूरो दाता भोक्ता प्रियंवदः
satyavādī śucir dakṣaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ rūpavān subhagaḥ śūro dātā bhoktā priyaṃvadaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
While that king, the repository of good qualities, ruled over the Earth he thought of propitiating Visnu.
अध्याय ४३
यष्टा समस्तयज्ञानां ब्रह्मण्यः सत्यसंगरः धनुर्वेदे च वेदे च शास्त्रे च निपुणः कृती
yaṣṭā samastayajñānāṃ brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ dhanurvede ca vede ca śāstre ca nipuṇaḥ kṛtī
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"How shall I propitiate Visjriu, the lord ofDevas? In which holy centre or sacred spot or the river bank or hermitage shall it be?"
अध्याय ४३
वल्लभो नरनारीणां पौर्णमास्यां यथा शशी आदित्य इव दुष्प्रेक्ष्यः शत्रुसंघभयंकरः
vallabho naranārīṇāṃ paurṇamāsyāṃ yathā śaśī āditya iva duṣprekṣyaḥ śatrusaṃghabhayaṃkaraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The king went there accompanied by his flourishing army and vehicles. He duly performed a horse sacrifice where much wealth was distributed as gift.
अध्याय ४३
वैष्णवः सत्त्वसंपन्नो जितक्रोधो जितेन्द्रियः अध्येता योगसांख्यानां मुमुक्षुर् धर्मतत्परः
vaiṣṇavaḥ sattvasaṃpanno jitakrodho jitendriyaḥ adhyetā yogasāṃkhyānāṃ mumukṣur dharmatatparaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The city of Avanti 1 in Malava, known as the most excellent one over the earth, was the capital of that monarch.
अध्याय ४३
एवं स पालयन् पृथ्वीं राजा सर्वगुणाकरः तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना हरेर् आराधनं प्रति
evaṃ sa pālayan pṛthvīṃ rājā sarvaguṇākaraḥ tasya buddhiḥ samutpannā harer ārādhanaṃ prati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
They were liberal donors of jewels and the enjoyers of riches. O excellent sages, charming women were seen in that splendid land.
अध्याय ४३
कथम् आराधयिष्यामि देवदेवं जनार्दनम् कस्मिन् क्षेत्रे ऽथवा तीर्थे नदीतीरे तथाश्रमे
katham ārādhayiṣyāmi devadevaṃ janārdanam kasmin kṣetre 'thavā tīrthe nadītīre tathāśrame
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Their tresses were glossy and beautiful. Their cheeks were fine and their forelocks steady. Their teeth were like the clearly \ Isible lightning streaks. Their faces were like the full moon. They bent their necks in exhibiting their emotions with gesticulation and charming twists; their ears were adorned with ornaments.
अध्याय ४३
एवं चिन्तापरः सो ऽथ निरीक्ष्य मनसा महीम् आलोक्य सर्वतीर्थानि क्षेत्राण्य् अथ पुराण्य् अपि
evaṃ cintāparaḥ so 'tha nirīkṣya manasā mahīm ālokya sarvatīrthāni kṣetrāṇy atha purāṇy api
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Their lips were red like Bimba fruits. They shone with their mouths coloured by chewing betal leaves. They were bedecked in golden ornaments.
अध्याय ४३
तानि सर्वाणि संत्यज्य जगामायतनं पुनः विख्यातं परमं क्षेत्रं मुक्तिदं पुरुषोत्तमम्
tāni sarvāṇi saṃtyajya jagāmāyatanaṃ punaḥ vikhyātaṃ paramaṃ kṣetraṃ muktidaṃ puruṣottamam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Some were dark-complexioned, some were fair-comple- xioned; they had fine buttocks, their girdles and armlets produc¬ ed charming sounds-. They wore divine garlands and garments; they applied divine scents and unguents over their bodies.
अध्याय ४३
स गत्वा तत् क्षेत्रवरं समृद्धबलवाहनः अयजच् चाश्वमेधेन विधिवद् भूरिदक्षिणः
sa gatvā tat kṣetravaraṃ samṛddhabalavāhanaḥ ayajac cāśvamedhena vidhivad bhūridakṣiṇaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The women were clever and competent. They were lovely with attractive faces and charming limbs. They were pleasing to look at. They were endowed with beauty and good colour and form. They had smiling faces.
अध्याय ४३
कारयित्वा महोत्सेधं प्रासादं चैव विश्रुतम् तत्र संकर्षणं कृष्णं सुभद्रां स्थाप्य वीर्यवान्
kārayitvā mahotsedhaṃ prāsādaṃ caiva viśrutam tatra saṃkarṣaṇaṃ kṛṣṇaṃ subhadrāṃ sthāpya vīryavān
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Mad and intoxicated they sported about in assemblies and quadrangular court-yards. They delighted others by songs, instrumental music and spicy conversation.
अध्याय ४३
पञ्चतीर्थं च विधिवत् कृत्वा तत्र महीपतिः स्नानं दानं तपो होमं देवताप्रेक्षणं तथा
pañcatīrthaṃ ca vidhivat kṛtvā tatra mahīpatiḥ snānaṃ dānaṃ tapo homaṃ devatāprekṣaṇaṃ tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The chiefs of harlots, experts in dancing and singing could also be found there. They were experts in the art of con¬ versation, scanning and scrutiny. They were endued with femi¬ nine charms and fine qualities.
अध्याय ४३
भक्त्या चाराध्य विधिवत् प्रत्यहं पुरुषोत्तमम् प्रसादाद् देवदेवस्य ततो मोक्षम् अवाप्तवान्
bhaktyā cārādhya vidhivat pratyahaṃ puruṣottamam prasādād devadevasya tato mokṣam avāptavān
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There were others too, the women of noble families endowed with noble traits, chaste, fortunate and embellished by all good qualities.
अध्याय ४३
मार्कण्डेयं च कृष्णं च दृष्ट्वा रामं च भो द्विजाः सागरे चेन्द्रद्युम्नाख्ये स्नात्वा मोक्षं लभेद् ध्रुवम्
mārkaṇḍeyaṃ ca kṛṣṇaṃ ca dṛṣṭvā rāmaṃ ca bho dvijāḥ sāgare cendradyumnākhye snātvā mokṣaṃ labhed dhruvam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Nandana: name of a celestial garden.
अध्याय ४३
कस्मात् स नृपतिः पूर्वम् इन्द्रद्युम्नो जगत्पतिः जगाम परमं क्षेत्रं मुक्तिदं पुरुषोत्तमम्
kasmāt sa nṛpatiḥ pūrvam indradyumno jagatpatiḥ jagāma paramaṃ kṣetraṃ muktidaṃ puruṣottamam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Rid of all his sins he will ride in an aerial chariot equipp¬ ed with all desirable things and go to heaven where there is the abode of lord Siva.
अध्याय ४३
गत्वा तत्र सुरश्रेष्ठ कथं स नृपसत्तमः वाजिमेधेन विधिवद् इष्टवान् पुरुषोत्तमम्
gatvā tatra suraśreṣṭha kathaṃ sa nṛpasattamaḥ vājimedhena vidhivad iṣṭavān puruṣottamam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He will become glorious and assume a divine form. Bedecked in divine ornaments he will enjoy excellent pleasures until the dissolution of all living beings.
अध्याय ४३
कथं स सर्वफलदे क्षेत्रे परमदुर्लभे प्रासादं कारयाम् आस चेष्टं त्रैलोक्यविश्रुतम्
kathaṃ sa sarvaphalade kṣetre paramadurlabhe prāsādaṃ kārayām āsa ceṣṭaṃ trailokyaviśrutam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Amardvati. The capital city of Indra. Its location is as follows: Brah¬ ma's world extends over 10,000 Yojanas on Mahameru mountain. There are eight cities—each 2,500 square yojanas in extent—of the asfadikpalas in parts of this Brahmapuri:
अध्याय ४३
कथं स कृष्णं रामं च सुभद्रां च प्रजापते निर्ममे राजशार्दूलः क्षेत्रं रक्षितवान् कथम्
kathaṃ sa kṛṣṇaṃ rāmaṃ ca subhadrāṃ ca prajāpate nirmame rājaśārdūlaḥ kṣetraṃ rakṣitavān katham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
How did that tiger among kings fashion Krishna, Rama and Subhadra, O lord of creatures, and how did he protect the region?
अध्याय ४३
कथं तत्र महीपालः प्रासादे भुवनोत्तमे स्थापयाम् आस मतिमान् कृष्णादींस् त्रिदशार्चितान्
kathaṃ tatra mahīpālaḥ prāsāde bhuvanottame sthāpayām āsa matimān kṛṣṇādīṃs tridaśārcitān
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
How did the wise king install Krishna and the others, worshipped by the gods, in that palace, the best in the world?
अध्याय ४३
एतत् सर्वं सुरश्रेष्ठ विस्तरेण यथातथम् वक्तुम् अर्हस्य् अशेषेण चरितं तस्य धीमतः
etat sarvaṃ suraśreṣṭha vistareṇa yathātatham vaktum arhasy aśeṣeṇa caritaṃ tasya dhīmataḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
All this, O best of gods, you should tell in detail, just as it happened — the whole story of that wise one.
अध्याय ४३
न तृप्तिम् अधिगच्छामस् तव वाक्यामृतेन वै श्रोतुम् इच्छामहे ब्रह्मन् परं कौतूहलं हि नः
na tṛptim adhigacchāmas tava vākyāmṛtena vai śrotum icchāmahe brahman paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
We are never satisfied with the nectar of your words; we wish to hear, O Brahman, for our curiosity is great.
अध्याय ४३
साधु साधु द्विजश्रेष्ठा यत् पृच्छध्वं पुरातनम् सर्वपापहरं पुण्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं शुभम्
sādhu sādhu dvijaśreṣṭhā yat pṛcchadhvaṃ purātanam sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ bhuktimuktipradaṃ śubham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Well done, well done, O best of brahmins, that you ask about this ancient account, which removes all sins, is holy, grants enjoyment and liberation, and is auspicious.
अध्याय ४३
वक्ष्यामि तस्य चरितं यथावृत्तं कृते युगे शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः प्रयताः संयतेन्द्रियाः
vakṣyāmi tasya caritaṃ yathāvṛttaṃ kṛte yuge śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ prayatāḥ saṃyatendriyāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
I shall tell his story as it happened in the Krita age; listen, O tigers among sages, devout and with senses controlled.
अध्याय ४३
अवन्ती नाम नगरी मालवे भुवि विश्रुता बभूव तस्य नृपतेः पृथिवी ककुदोपमा
avantī nāma nagarī mālave bhuvi viśrutā babhūva tasya nṛpateḥ pṛthivī kakudopamā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There was a city named Avanti, famous on earth in Malava; that king's land was like a hump on the earth,
अध्याय ४३
हृष्टपुष्टजनाकीर्णा दृढप्राकारतोरणा दृढयन्त्रार्गलद्वारा परिखाभिर् अलंकृता
hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā dṛḍhaprākāratoraṇā dṛḍhayantrārgaladvārā parikhābhir alaṃkṛtā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
crowded with happy, well-fed people, with strong ramparts and archways, gates with strong machines and bars, adorned with moats,
अध्याय ४३
नानावणिक्समाकीर्णा नानाभाण्डसुविक्रिया रथ्यापणवती रम्या सुविभक्तचतुष्पथा
nānāvaṇiksamākīrṇā nānābhāṇḍasuvikriyā rathyāpaṇavatī ramyā suvibhaktacatuṣpathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
full of various merchants with various goods well sold, delightful with streets and shops, with well-laid-out crossroads,
अध्याय ४३
गृहगोपुरसंबाधा वीथीभिः समलंकृता राजहंसनिभैः शुभ्रैश् चित्रग्रीवैर् मनोहरैः
gṛhagopurasaṃbādhā vīthībhiḥ samalaṃkṛtā rājahaṃsanibhaiḥ śubhraiś citragrīvair manoharaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
crowded with houses and gate-towers, adorned with lanes, with white, charming mansions like royal swans with variegated necks,
अध्याय ४३
अनेकशतसाहस्रैः प्रासादैः समलंकृता यज्ञोत्सवप्रमुदिता गीतवादित्रनिस्वना
anekaśatasāhasraiḥ prāsādaiḥ samalaṃkṛtā yajñotsavapramuditā gītavāditranisvanā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
adorned with many hundreds of thousands of mansions, joyful with sacrifices and festivals, resounding with song and music,
अध्याय ४३
नानावर्णपताकाभिर् ध्वजैश् च समलंकृता हस्त्यश्वरथसंकीर्णा पदातिगणसंकुला
nānāvarṇapatākābhir dhvajaiś ca samalaṃkṛtā hastyaśvarathasaṃkīrṇā padātigaṇasaṃkulā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
adorned with banners and flags of various colours, crowded with elephants, horses and chariots and thronged with foot soldiers,
अध्याय ४३
नानायोधसमाकीर्णा नानाजनपदैर् युता ब्राह्मणैः क्षत्रियैर् वैश्यैः शूद्रैश् चैव द्विजातिभिः
nānāyodhasamākīrṇā nānājanapadair yutā brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ śūdraiś caiva dvijātibhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
full of various warriors and joined with various provinces, with brahmins, kshatriyas, vaishyas and shudras,
अध्याय ४३
समृद्धा सा मुनिश्रेष्ठा विद्वद्भिः समलंकृता न तत्र मलिनाः सन्ति न मूर्खा नापि निर्धनाः
samṛddhā sā muniśreṣṭhā vidvadbhiḥ samalaṃkṛtā na tatra malināḥ santi na mūrkhā nāpi nirdhanāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
prosperous, O best of sages, and adorned with learned men. There were no unclean people there, no fools and no poor,
अध्याय ४३
न रोगिणो न हीनाङ्गा न द्यूतव्यसनान्विताः सदा हृष्टाः सुमनसो दृश्यन्ते पुरुषाः स्त्रियः
na rogiṇo na hīnāṅgā na dyūtavyasanānvitāḥ sadā hṛṣṭāḥ sumanaso dṛśyante puruṣāḥ striyaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
no sick, no maimed, none addicted to gambling; men and women are always seen happy and cheerful.
अध्याय ४३
क्रीडन्ति स्म दिवा रात्रौ हृष्टास् तत्र पृथक् पृथक् सुवेषाः पुरुषास् तत्र दृश्यन्ते मृष्टकुण्डलाः
krīḍanti sma divā rātrau hṛṣṭās tatra pṛthak pṛthak suveṣāḥ puruṣās tatra dṛśyante mṛṣṭakuṇḍalāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
They played there happily day and night, each in their own way; well-dressed men are seen there with polished earrings,
अध्याय ४३
सुरूपाः सुगुणाश् चैव दिव्यालंकारभूषिताः कामदेवप्रतीकाशाः सर्वलक्षणलक्षिताः
surūpāḥ suguṇāś caiva divyālaṃkārabhūṣitāḥ kāmadevapratīkāśāḥ sarvalakṣaṇalakṣitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
handsome and virtuous, adorned with divine ornaments, like Kamadeva, marked with every good sign,
अध्याय ४३
सुकेशाः सुकपोलाश् च सुमुखाः श्मश्रुधारिणः ज्ञातारः सर्वशास्त्राणां भेत्तारः शत्रुवाहिनीम्
sukeśāḥ sukapolāś ca sumukhāḥ śmaśrudhāriṇaḥ jñātāraḥ sarvaśāstrāṇāṃ bhettāraḥ śatruvāhinīm
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with fine hair, fine cheeks and fine faces, bearded, knowers of all the scriptures, breakers of enemy armies,
अध्याय ४३
दातारः सर्वरत्नानां भोक्तारः सर्वसंपदाम् स्त्रियस् तत्र मुनिश्रेष्ठा दृश्यन्ते सुमनोहराः
dātāraḥ sarvaratnānāṃ bhoktāraḥ sarvasaṃpadām striyas tatra muniśreṣṭhā dṛśyante sumanoharāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
givers of all jewels and enjoyers of all riches. The women seen there, O best of sages, are very charming,
अध्याय ४३
हंसवारणगामिन्यः प्रफुल्लाम्भोजलोचनाः सुमध्यमाः सुजघनाः पीनोन्नतपयोधराः
haṃsavāraṇagāminyaḥ praphullāmbhojalocanāḥ sumadhyamāḥ sujaghanāḥ pīnonnatapayodharāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
walking like swans and elephants, with eyes like blooming lotuses, slender-waisted, with fine hips and full, raised breasts,
अध्याय ४३
सुकेशाश् चारुवदनाः सुकपोलाः स्थिरालकाः हावभावानतग्रीवाः कर्णाभरणभूषिताः
sukeśāś cāruvadanāḥ sukapolāḥ sthirālakāḥ hāvabhāvānatagrīvāḥ karṇābharaṇabhūṣitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with fine hair, lovely faces and fine cheeks, steady locks, necks bent with grace and coquetry, adorned with ear-ornaments.
अध्याय ४३
बिम्बौष्ठ्यो रञ्जितमुखास् ताम्बूलेन विराजिताः सुवर्णाभरणोपेताः सर्वालंकारभूषिताः
bimbauṣṭhyo rañjitamukhās tāmbūlena virājitāḥ suvarṇābharaṇopetāḥ sarvālaṃkārabhūṣitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with lips like bimba fruit, their mouths reddened and shining with betel, wearing gold ornaments and adorned with every decoration,
अध्याय ४३
श्यामावदाताः सुश्रोण्यः काञ्चीनूपुरनादिताः दिव्यमाल्याम्बरधरा दिव्यगन्धानुलेपनाः
śyāmāvadātāḥ suśroṇyaḥ kāñcīnūpuranāditāḥ divyamālyāmbaradharā divyagandhānulepanāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
youthful and fair, with lovely hips, sounding with girdles and anklets, wearing divine garlands and garments, anointed with divine perfumes,
अध्याय ४३
विदग्धाः सुभगाः कान्ताश् चार्वङ्ग्यः प्रियदर्शनाः रूपलावण्यसंयुक्ताः सर्वाः प्रहसिताननाः
vidagdhāḥ subhagāḥ kāntāś cārvaṅgyaḥ priyadarśanāḥ rūpalāvaṇyasaṃyuktāḥ sarvāḥ prahasitānanāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
clever, fortunate, lovely, graceful in limb and pleasing to see, endowed with beauty and charm, all with smiling faces.
अध्याय ४३
क्रीडन्त्यश् च मदोन्मत्ताः सभासु चत्वरेषु च गीतवाद्यकथालापै रमयन्त्यश् च ताः स्त्रियः
krīḍantyaś ca madonmattāḥ sabhāsu catvareṣu ca gītavādyakathālāpai ramayantyaś ca tāḥ striyaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Playing, intoxicated with delight, in halls and squares, those women give pleasure with song, music, stories and conversation.
अध्याय ४३
वारमुख्याश् च दृश्यन्ते नृत्यगीतविशारदाः प्रेक्षणालापकुशलाः सर्वयोषिद्गुणान्विताः
vāramukhyāś ca dṛśyante nṛtyagītaviśāradāḥ prekṣaṇālāpakuśalāḥ sarvayoṣidguṇānvitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Chief courtesans are seen, skilled in dance and song, clever in glances and talk, endowed with all feminine accomplishments.
अध्याय ४३
अन्याश् च तत्र दृश्यन्ते गुणाचार्याः कुलस्त्रियः पतिव्रताश् च सुभगा गुणैः सर्वैर् अलंकृताः
anyāś ca tatra dṛśyante guṇācāryāḥ kulastriyaḥ pativratāś ca subhagā guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Other women are seen there too — noble ladies who are teachers of virtue, devoted to their husbands, fortunate and adorned with every virtue.
अध्याय ४३
वनैश् चोपवनैः पुण्यैर् उद्यानैश् च मनोरमैः देवतायतनैर् दिव्यैर् नानाकुसुमशोभितैः
vanaiś copavanaiḥ puṇyair udyānaiś ca manoramaiḥ devatāyatanair divyair nānākusumaśobhitaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
With holy woods and groves, charming gardens and divine temples beautiful with various flowers,
अध्याय ४३
शालैस् तालैस् तमालैश् च बकुलैर् नागकेसरैः पिप्पलैः कर्णिकारैश् च चन्दनागुरुचम्पकैः
śālais tālais tamālaiś ca bakulair nāgakesaraiḥ pippalaiḥ karṇikāraiś ca candanāgurucampakaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with shalas, palmyras, tamalas, bakulas, nagakesaras, pippalas, karnikaras, sandal, aloe and champakas,
अध्याय ४३
पुंनागैर् नारिकेरैश् च पनसैः सरलद्रुमैः नारङ्गैर् लकुचैर् लोध्रैः सप्तपर्णैः शुभाञ्जनैः
puṃnāgair nārikeraiś ca panasaiḥ saraladrumaiḥ nāraṅgair lakucair lodhraiḥ saptaparṇaiḥ śubhāñjanaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
punnagas, coconuts, jackfruits, sarala trees, oranges, lakuchas, lodhras, saptaparnas and shubhanjanas,
अध्याय ४३
चूतबिल्वकदम्बैश् च शिंशपैर् धवखादिरैः पाटलाशोकतगरैः करवीरैः सितेतरैः
cūtabilvakadambaiś ca śiṃśapair dhavakhādiraiḥ pāṭalāśokatagaraiḥ karavīraiḥ sitetaraiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
mangoes, bilvas, kadambas, shimshapas, dhavas, khadiras, patalas, ashokas, tagaras and karaviras red and white,
अध्याय ४३
पीतार्जुनकभल्लातैः सिद्धैर् आम्रातकैस् तथा न्यग्रोधाश्वत्थकाश्मर्यैः पलाशैर् देवदारुभिः
pītārjunakabhallātaiḥ siddhair āmrātakais tathā nyagrodhāśvatthakāśmaryaiḥ palāśair devadārubhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
yellow arjunas, bhallatakas, siddhas and amratakas, banyans, ashvatthas, kashmaryas, palashas and devadarus,
अध्याय ४३
मन्दारैः पारिजातैश् च तिन्तिडीकविभीतकैः प्राचीनामलकैः प्लक्षैर् जम्बूशिरीषपादपैः
mandāraiḥ pārijātaiś ca tintiḍīkavibhītakaiḥ prācīnāmalakaiḥ plakṣair jambūśirīṣapādapaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
mandaras, parijatas, tamarinds, vibhitakas, prachina-amalakas, plakshas, jambus and shirisha trees,
अध्याय ४३
कालेयैः काञ्चनारैश् च मधुजम्बीरतिन्दुकैः खर्जूरागस्त्यबकुलैः शाखोटकहरीतकैः
kāleyaiḥ kāñcanāraiś ca madhujambīratindukaiḥ kharjūrāgastyabakulaiḥ śākhoṭakaharītakaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
kaleyas, kanchanaras, madhujambiras, tindukas, date palms, agastyas, bakulas, shakhotakas and haritakis,
अध्याय ४३
कङ्कोलैर् मुचुकुन्दैश् च हिन्तालैर् बीजपूरकैः केतकीवनखण्डैश् च अतिमुक्तैः सकुब्जकैः
kaṅkolair mucukundaiś ca hintālair bījapūrakaiḥ ketakīvanakhaṇḍaiś ca atimuktaiḥ sakubjakaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
kankolas, muchukundas, hintalas, citrons, groves of ketaki, atimuktas and kubjakas,
अध्याय ४३
मल्लिकाकुन्दबाणैश् च कदलीखण्डमण्डितैः मातुलुङ्गैः पूगफलैः करुणैः सिन्धुवारकैः
mallikākundabāṇaiś ca kadalīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ mātuluṅgaiḥ pūgaphalaiḥ karuṇaiḥ sindhuvārakaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
mallika, kunda and bana flowers, adorned with clusters of plantains, matulungas, areca palms, karunas and sinduvaras,
अध्याय ४३
बहुवारैः कोविदारैर् बदरैः सकरञ्जकैः अन्यैश् च विविधैः पुष्पवृक्षैश् चान्यैर् मनोहरैः
bahuvāraiḥ kovidārair badaraiḥ sakarañjakaiḥ anyaiś ca vividhaiḥ puṣpavṛkṣaiś cānyair manoharaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
bahuvaras, kovidaras, badaras, karanjakas, and other various flowering trees and other charming ones,
अध्याय ४३
लतागुल्मैर् वितानैश् च उद्यानैर् नन्दनोपमैः सदा कुसुमगन्धाढ्यैः सदा फलभरानतैः
latāgulmair vitānaiś ca udyānair nandanopamaiḥ sadā kusumagandhāḍhyaiḥ sadā phalabharānataiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with creepers, shrubs and canopies, gardens like Nandana, always rich with the scent of flowers and always bent with loads of fruit,
अध्याय ४३
नानापक्षिरुतै रम्यैर् नानामृगगणावृतैः चकोरैः शतपत्त्रैश् च भृङ्गारैः प्रियपुत्रकैः
nānāpakṣirutai ramyair nānāmṛgagaṇāvṛtaiḥ cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgāraiḥ priyaputrakaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
delightful with the cries of various birds, filled with herds of various beasts, with chakoras, shatapatras, bhringaras and priyaputrakas,
अध्याय ४३
कलविङ्कैर् मयूरैश् च शुकैः कोकिलकैस् तथा कपोतैः खञ्जरीटैश् च श्येनैः पारावतैस् तथा
kalaviṅkair mayūraiś ca śukaiḥ kokilakais tathā kapotaiḥ khañjarīṭaiś ca śyenaiḥ pārāvatais tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
sparrows, peacocks, parrots and cuckoos, doves, wagtails, hawks and pigeons,
अध्याय ४३
खगैश् चान्यैर् बहुविधैः श्रोत्ररम्यैर् मनोरमैः सरितः पुष्करिण्यश् च सरांसि सुबहूनि च
khagaiś cānyair bahuvidhaiḥ śrotraramyair manoramaiḥ saritaḥ puṣkariṇyaś ca sarāṃsi subahūni ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and other birds of many kinds, pleasant to the ear and charming; rivers, lotus pools and very many lakes,
अध्याय ४३
अन्यैर् जलाशयैः पुण्यैः कुमुदोत्पलमण्डितैः पद्मैः सितेतरैः शुभ्रैः कह्लारैश् च सुगन्धिभिः
anyair jalāśayaiḥ puṇyaiḥ kumudotpalamaṇḍitaiḥ padmaiḥ sitetaraiḥ śubhraiḥ kahlāraiś ca sugandhibhiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and other holy reservoirs adorned with water-lilies and lotuses, red and white lotuses and fragrant kahlaras,
अध्याय ४३
अन्यैर् बहुविधैः पुष्पैर् जलजैः सुमनोहरैः गन्धामोदकरैर् दिव्यैः सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलैः
anyair bahuvidhaiḥ puṣpair jalajaiḥ sumanoharaiḥ gandhāmodakarair divyaiḥ sarvartukusumojjvalaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and other various very charming water-born flowers, divine, spreading fragrance, bright with the blossoms of every season,
अध्याय ४३
हंसकारण्डवाकीर्णैश् चक्रवाकोपशोभितैः सारसैश् च बलाकैश् च कूर्मैर् मत्स्यैः सनक्रकैः
haṃsakāraṇḍavākīrṇaiś cakravākopaśobhitaiḥ sārasaiś ca balākaiś ca kūrmair matsyaiḥ sanakrakaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
crowded with swans and karandavas, beautiful with chakravakas, with cranes, herons, tortoises, fish and crocodiles,
अध्याय ४३
जलपादैः कदम्बैश् च प्लवैश् च जलकुक्कुटैः खगैर् जलचरैश् चान्यैर् नानारवविभूषितैः
jalapādaiḥ kadambaiś ca plavaiś ca jalakukkuṭaiḥ khagair jalacaraiś cānyair nānāravavibhūṣitaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with jalapadas, kadambas, plavas and water-fowl, and other birds and aquatic creatures adorned with various cries,
अध्याय ४३
नानावर्णैः सदा हृष्टैर् अञ्चितानि समन्ततः एवं नानाविधैः पुष्पैर् विविधैश् च जलाशयैः
nānāvarṇaiḥ sadā hṛṣṭair añcitāni samantataḥ evaṃ nānāvidhaiḥ puṣpair vividhaiś ca jalāśayaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
of various colours and always joyful, filling it all around. Thus with various flowers and various reservoirs,
अध्याय ४३
विविधैः पादपैः पुण्यैर् उद्यानैर् विविधैस् तथा जलस्थलचरैश् चैव विहगैश् चार्वधिष्ठितैः
vividhaiḥ pādapaiḥ puṇyair udyānair vividhais tathā jalasthalacaraiś caiva vihagaiś cārvadhiṣṭhitaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with various holy trees and various gardens, with creatures of water and land and birds dwelling in lovely places,
अध्याय ४३
देवतायतनैर् दिव्यैः शोभिता सा महापुरी तत्रास्ते भगवान् देवस् त्रिपुरारिस् त्रिलोचनः
devatāyatanair divyaiḥ śobhitā sā mahāpurī tatrāste bhagavān devas tripurāris trilocanaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and with divine temples, that great city was beautiful. There dwells the Lord, the god, the three-eyed enemy of Tripura,
अध्याय ४३
महाकालेति विख्यातः सर्वकामप्रदः शिवः शिवकुण्डे नरः स्नात्वा विधिवत् पापनाशने
mahākāleti vikhyātaḥ sarvakāmapradaḥ śivaḥ śivakuṇḍe naraḥ snātvā vidhivat pāpanāśane
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
famed as Mahakala, Shiva who grants all desires. A man who bathes duly in the Shivakunda, destroyer of sin,
अध्याय ४३
देवान् पितॄन् ऋषींश् चैव संतर्प्य विधिवद् बुधः गत्वा शिवालयं पश्चात् कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम्
devān pitṝn ṛṣīṃś caiva saṃtarpya vidhivad budhaḥ gatvā śivālayaṃ paścāt kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the wise one, having duly satisfied the gods, ancestors and sages, then goes to Shiva's temple and circumambulates it three times;
अध्याय ४३
प्रविश्य संयतो भूत्वा धौतवासा जितेन्द्रियः स्नानैः पुष्पैस् तथा गन्धैर् धूपैर् दीपैश् च भक्तितः
praviśya saṃyato bhūtvā dhautavāsā jitendriyaḥ snānaiḥ puṣpais tathā gandhair dhūpair dīpaiś ca bhaktitaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
entering, self-restrained, in washed garments and with senses controlled, with baths, flowers, perfumes, incense and lamps, with devotion,
अध्याय ४३
नैवेद्यैर् उपहारैश् च गीतवाद्यैः प्रदक्षिणैः दण्डवत्प्रणिपातैश् च नृत्यैः स्तोत्रैश् च शंकरम्
naivedyair upahāraiś ca gītavādyaiḥ pradakṣiṇaiḥ daṇḍavatpraṇipātaiś ca nṛtyaiḥ stotraiś ca śaṃkaram
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
with food offerings and presents, with song, music and circumambulation, with prostrations like a staff, dances and hymns to Shankara —
अध्याय ४३
संपूज्य विधिवद् भक्त्या महाकालं सकृच् छिवम् अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः
saṃpūjya vidhivad bhaktyā mahākālaṃ sakṛc chivam aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
having worshipped Mahakala Shiva duly with devotion even once, a man obtains the fruit of a thousand horse sacrifices.
अध्याय ४३
पापैः सर्वैर् विनिर्मुक्तो विमानैः सार्वकामिकैः आरुह्य त्रिदिवं याति यत्र शंभोर् निकेतनम्
pāpaiḥ sarvair vinirmukto vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ āruhya tridivaṃ yāti yatra śaṃbhor niketanam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Freed from all sins, mounting celestial cars that fulfil every wish, he goes to heaven where Shambhu's abode is.
अध्याय ४३
दिव्यरूपधरः श्रीमान् दिव्यालंकारभूषितः भुङ्क्ते तत्र वरान् भोगान् यावद् आभूतसंप्लवम्
divyarūpadharaḥ śrīmān divyālaṃkārabhūṣitaḥ bhuṅkte tatra varān bhogān yāvad ābhūtasaṃplavam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Bearing a divine form, glorious, adorned with divine ornaments, he enjoys excellent pleasures there until the dissolution of beings.
अध्याय ४३
शिवलोके मुनिश्रेष्ठा जरामरणवर्जितः पुण्यक्षयाद् इहायातः प्रवरे ब्राह्मणे कुले
śivaloke muniśreṣṭhā jarāmaraṇavarjitaḥ puṇyakṣayād ihāyātaḥ pravare brāhmaṇe kule
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In Shiva's world, O best of sages, free from old age and death; when his merit is exhausted he comes here and is born in an excellent brahmin family,
अध्याय ४३
चतुर्वेदी भवेद् विप्रः सर्वशास्त्रविशारदः योगं पाशुपतं प्राप्य ततो मोक्षम् अवाप्नुयात्
caturvedī bhaved vipraḥ sarvaśāstraviśāradaḥ yogaṃ pāśupataṃ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
a brahmin learned in the four Vedas and skilled in all scriptures; having attained the Pashupata yoga, he then attains liberation.
अध्याय ४३
आस्ते तत्र नदी पुण्या शिप्रा नामेति विश्रुता तस्यां स्नातस् तु विधिवत् संतर्प्य पितृदेवताः
āste tatra nadī puṇyā śiprā nāmeti viśrutā tasyāṃ snātas tu vidhivat saṃtarpya pitṛdevatāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There flows the holy river famed by the name Shipra; bathing in it duly and satisfying the ancestors and deities,
अध्याय ४३
सर्वपापविनिर्मुक्तो विमानवरम् आस्थितः भुङ्क्ते बहुविधान् भोगान् स्वर्गलोके नरोत्तमः
sarvapāpavinirmukto vimānavaram āsthitaḥ bhuṅkte bahuvidhān bhogān svargaloke narottamaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
freed from all sins and mounted on an excellent celestial car, the best of men enjoys many kinds of pleasures in the world of heaven.
अध्याय ४३
आस्ते तत्रैव भगवान् देवदेवो जनार्दनः गोविन्दस्वामिनामासौ भुक्तिमुक्तिप्रदो हरिः
āste tatraiva bhagavān devadevo janārdanaḥ govindasvāmināmāsau bhuktimuktiprado hariḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There too dwells the Lord Janardana, god of gods, named Govindasvamin — Hari, giver of enjoyment and liberation.
अध्याय ४३
तं दृष्ट्वा मुक्तिम् आप्नोति त्रिसप्तकुलसंयुतः विमानेनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना
taṃ dṛṣṭvā muktim āpnoti trisaptakulasaṃyutaḥ vimānenārkavarṇena kiṅkiṇījālamālinā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Seeing him, one attains liberation together with twenty-one generations; in a celestial car coloured like the sun, hung with networks of bells,
अध्याय ४३
सर्वकामसमृद्धेन कामगेनास्थिरेण च उपगीयमानो गन्धर्वैर् विष्णुलोके महीयते
sarvakāmasamṛddhena kāmagenāsthireṇa ca upagīyamāno gandharvair viṣṇuloke mahīyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
rich in every desire, moving at will and restless, sung to by Gandharvas, he is honoured in Vishnu's world,
अध्याय ४३
भुङ्क्ते च विविधान् कामान् निरातङ्को गतज्वरः आभूतसंप्लवं यावत् सुरूपः सुभगः सुखी
bhuṅkte ca vividhān kāmān nirātaṅko gatajvaraḥ ābhūtasaṃplavaṃ yāvat surūpaḥ subhagaḥ sukhī
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and enjoys various desires, free from fear and fever, until the dissolution of beings, handsome, fortunate and happy.
अध्याय ४३
कालेनागत्य मतिमान् ब्राह्मणः स्यान् महीतले प्रवरे योगिनां गेहे वेदशास्त्रार्थतत्त्ववित्
kālenāgatya matimān brāhmaṇaḥ syān mahītale pravare yogināṃ gehe vedaśāstrārthatattvavit
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In due time returning, the wise one becomes a brahmin on earth in an excellent house of yogins, knowing the truth of the Vedas and scriptures,
अध्याय ४३
वैष्णवं योगम् आस्थाय ततो मोक्षम् अवाप्नुयात् विक्रमस्वामिनामानं विष्णुं तत्रैव भो द्विजाः
vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya tato mokṣam avāpnuyāt vikramasvāmināmānaṃ viṣṇuṃ tatraiva bho dvijāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and having taken up the yoga of Vishnu, he then attains liberation. Seeing Vishnu named Vikramasvamin there, O brahmins,
अध्याय ४३
दृष्ट्वा नरो वा नारी वा फलं पूर्वोदितं लभेत् अन्ये ऽपि तत्र तिष्ठन्ति देवाः शक्रपुरोगमाः
dṛṣṭvā naro vā nārī vā phalaṃ pūrvoditaṃ labhet anye 'pi tatra tiṣṭhanti devāḥ śakrapurogamāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
man or woman obtains the fruit described before. Other gods led by Shakra dwell there too,
अध्याय ४३
मातरश् च मुनिश्रेष्ठाः सर्वकामफलप्रदाः दृष्ट्वा तान् विधिवद् भक्त्या संपूज्य प्रणिपत्य च
mātaraś ca muniśreṣṭhāḥ sarvakāmaphalapradāḥ dṛṣṭvā tān vidhivad bhaktyā saṃpūjya praṇipatya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and the Mothers, O best of sages, granting the fruit of every desire; seeing them, worshipping them duly with devotion and bowing,
अध्याय ४३
सर्वपापविनिर्मुक्तो नरो याति त्रिविष्टपम् एवं सा नगरी रम्या राजसिंहेन पालिता
sarvapāpavinirmukto naro yāti triviṣṭapam evaṃ sā nagarī ramyā rājasiṃhena pālitā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
a man freed from all sins goes to heaven. Thus that delightful city was protected by the lion among kings,
अध्याय ४३
नित्योत्सवप्रमुदिता यथेन्द्रस्यामरावती पुराष्टादशसंयुक्ता सुविस्तीर्णचतुष्पथा
nityotsavapramuditā yathendrasyāmarāvatī purāṣṭādaśasaṃyuktā suvistīrṇacatuṣpathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
joyful with constant festivals like Indra's Amaravati, joined with eighteen suburbs, with very broad crossroads,
अध्याय ४३
धनुर्ज्याघोषनिनदा सिद्धसंगमभूषिता विद्यावद्गणभूयिष्ठा वेदनिर्घोषनादिता
dhanurjyāghoṣaninadā siddhasaṃgamabhūṣitā vidyāvadgaṇabhūyiṣṭhā vedanirghoṣanāditā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
resounding with the twang of bowstrings, adorned with gatherings of Siddhas, abounding in groups of learned men, resounding with the recitation of the Vedas.
अध्याय ४३
इतिहासपुराणानि शास्त्राणि विविधानि च काव्यालापकथाश् चैव श्रूयन्ते ऽहर्निशं द्विजाः
itihāsapurāṇāni śāstrāṇi vividhāni ca kāvyālāpakathāś caiva śrūyante 'harniśaṃ dvijāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Itihasas, Puranas, various scriptures, poetry, conversations and stories are heard there day and night, O brahmins.
अध्याय ४३
एवं मया गुणाढ्या सा तदुयिनी?? समुदाहृता यस्यां राजाभवत् पूर्वम् इन्द्रद्युम्नो महामतिः
evaṃ mayā guṇāḍhyā sā taduyinī?? samudāhṛtā yasyāṃ rājābhavat pūrvam indradyumno mahāmatiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Thus I have described that city rich in virtues, in which formerly lived the great-minded King Indradyumna.
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 43
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.