Brahma Purana· Brahma Purāṇa
57
अध्याय 57 / 246

Adhyaya 57

61 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ61 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ५७

श्लोक 1

अतः परं प्रवक्ष्यामि पञ्चतीर्थविधिं द्विजाः यत् फलं स्नानदानेन देवताप्रेक्षणेन च

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pañcatīrthavidhiṃ dvijāḥ yat phalaṃ snānadānena devatāprekṣaṇena ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

By thus visiting and bowing to Bala, Krsna and Su- bhadra, the devotee obtains virtue, wealth, love and liberation.

अध्याय ५७

श्लोक 2

मार्कण्डेयह्रदं गत्वा नरश् चोदङ्मुखः शुचिः निमज्जेत् तत्र वारांस् त्रीन् इमं मन्त्रम् उदीरयेत्

mārkaṇḍeyahradaṃ gatvā naraś codaṅmukhaḥ śuciḥ nimajjet tatra vārāṃs trīn imaṃ mantram udīrayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

He returns to his abode where lord Visnu's idol, made of lapis lazuli, is covered up by sands. By bowing to the lord who vanished there he enters the city of Visnu.

अध्याय ५७

श्लोक 3

संसारसागरे मग्नं पापग्रस्तम् अचेतनम् त्राहि मां भगनेत्रघ्न त्रिपुरारे नमो ऽस्तु ते

saṃsārasāgare magnaṃ pāpagrastam acetanam trāhi māṃ bhaganetraghna tripurāre namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

By devoutly visiting Narasimha lord, and by bowing to him one is liberated from all sins. There is no doubt in this.

अध्याय ५७

श्लोक 4

नमः शिवाय शान्ताय सर्वपापहराय च स्नानं करोमि देवेश मम नश्यतु पातकम्

namaḥ śivāya śāntāya sarvapāpaharāya ca snānaṃ karomi deveśa mama naśyatu pātakam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Hence, by all means one shall resort to Narasimha since he bestows the benefit of virtue, wealth, love and salvation.

अध्याय ५७

श्लोक 5

नाभिमात्रे जले स्नात्वा विधिवद् देवता ऋषीन् तिलोदकेन मतिमान् पितॄंश् चान्यांश् च तर्पयेत्

nābhimātre jale snātvā vidhivad devatā ṛṣīn tilodakena matimān pitṝṃś cānyāṃś ca tarpayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O lord of the universe, we wish to hear the power of that lord in detail. Our eagerness is very great.

अध्याय ५७

श्लोक 6

स्नात्वा तथैव चाचम्य ततो गच्छेच् छिवालयम् प्रविश्य देवतागारं कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम्

snātvā tathaiva cācamya tato gacchec chivālayam praviśya devatāgāraṃ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O lord, obeisance be to you. For rendering help to devotees, tell us how Narasimha, the lord of great strength becomes pleased.

अध्याय ५७

श्लोक 7

मूलमन्त्रेण संपूज्य मार्कण्डेयस्य चेश्वरम् अघोरेण च भो विप्राः प्रणिपत्य प्रसादयेत्

mūlamantreṇa saṃpūjya mārkaṇḍeyasya ceśvaram aghoreṇa ca bho viprāḥ praṇipatya prasādayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

We hear many human and divine accomplishments which are undoubtedly realized by the favour of that lord.

अध्याय ५७

श्लोक 8

त्रिलोचन नमस् ते ऽस्तु नमस् ते शशिभूषण त्राहि मां त्वं विरूपाक्ष महादेव नमो ऽस्तु ते

trilocana namas te 'stu namas te śaśibhūṣaṇa trāhi māṃ tvaṃ virūpākṣa mahādeva namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Due to the favour of that lord, one's movement be¬ comes unimpeded in the mortal world, heaven, netherworlds, quarters, water, city as well as mountain.

अध्याय ५७

श्लोक 9

मार्कण्डेयह्रदे त्व् एवं स्नात्वा दृष्ट्वा च शंकरम् दशानाम् अश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः

mārkaṇḍeyahrade tv evaṃ snātvā dṛṣṭvā ca śaṃkaram daśānām aśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

In this world including the mobile and immobile beings O brahmins, there is nothing impossible to achieve for lord Narasimha who is always sympathetic to his devotees.

अध्याय ५७

श्लोक 10

पापैः सर्वैर् विनिर्मुक्तः शिवलोकं स गच्छति तत्र भुक्त्वा वरान् भोगान् यावद् आभूतसंप्लवम्

pāpaiḥ sarvair vinirmuktaḥ śivalokaṃ sa gacchati tatra bhuktvā varān bhogān yāvad ābhūtasaṃplavam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

I shall mention the mode of procedure for the worship of the lord. This is helpful to his devotees. I shall mention what it is whereby the deity with half the body of a lion is propitiated.

अध्याय ५७

श्लोक 11

इहलोकं समासाद्य भवेद् विप्रो बहुश्रुतः शांकरं योगम् आसाद्य ततो मोक्षम् अवाप्नुयात्

ihalokaṃ samāsādya bhaved vipro bahuśrutaḥ śāṃkaraṃ yogam āsādya tato mokṣam avāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O leading sages, listen to the eternal Kalparaja (Royal ritual), the real principle of Narasimha which has not been understood by Devas and Asuras.

अध्याय ५७

श्लोक 12

कल्पवृक्षं ततो गत्वा कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम् पूजयेत् परया भक्त्या मन्त्रेणानेन तं वटम्

kalpavṛkṣaṃ tato gatvā kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam pūjayet parayā bhaktyā mantreṇānena taṃ vaṭam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O brahmins, the leading aspirant devotee should subsist on a diet of milk accompanied by greens, roots, barley food, fruits, fried grain powder and oil cake.

अध्याय ५७

श्लोक 13

ॐ नमो व्यक्तरूपाय महाप्रलयकारिणे महद्रसोपविष्टाय न्यग्रोधाय नमो ऽस्तु ते

oṃ namo vyaktarūpāya mahāpralayakāriṇe mahadrasopaviṣṭāya nyagrodhāya namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

It should also protect from all those enemies such as Gandharvas, Kinnaras, Yaksas, Vidyadharas, Nagas, goblins, demons as well as similar antagonists.

अध्याय ५७

श्लोक 14

अमरस् त्वं सदा कल्पे हरेश् चायतनं वट न्यग्रोध हर मे पापं कल्पवृक्ष नमो ऽस्तु ते

amaras tvaṃ sadā kalpe hareś cāyatanaṃ vaṭa nyagrodha hara me pāpaṃ kalpavṛkṣa namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The learned aspirant shall unhesitatingly enter the Crevasse with the coat of mail on, as he goes ahead, his diffi¬ culty, darkness and delusion perish.

अध्याय ५७

श्लोक 15

भक्त्या प्रदक्षिणं कृत्वा नत्वा कल्पवटं नरः सहसा मुच्यते पापाज् जीर्णत्वच इवोरगः

bhaktyā pradakṣiṇaṃ kṛtvā natvā kalpavaṭaṃ naraḥ sahasā mucyate pāpāj jīrṇatvaca ivoragaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

A wide royal road beautified by humming bees becomes visible. O brahmins, remembering Narasimha he enters the nether worlds.

अध्याय ५७

श्लोक 16

छायां तस्य समाक्रम्य कल्पवृक्षस्य भो द्विजाः ब्रह्महत्यां नरो जह्यात् पापेष्व् अन्येषु का कथा

chāyāṃ tasya samākramya kalpavṛkṣasya bho dvijāḥ brahmahatyāṃ naro jahyāt pāpeṣv anyeṣu kā kathā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The amulet (inspired with Narasimha Mantra)' tied round the neck of children affords a permanent protection: It destroys tumour, pustule, boils, as well as spider poison.

अध्याय ५७

श्लोक 17

दृष्ट्वा कृष्णाङ्गसंभूतं ब्रह्मतेजोमयं परम् न्यग्रोधाकृतिकं विष्णुं प्रणिपत्य च भो द्विजाः

dṛṣṭvā kṛṣṇāṅgasaṃbhūtaṃ brahmatejomayaṃ param nyagrodhākṛtikaṃ viṣṇuṃ praṇipatya ca bho dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

If afflicted by ailments, the devotee should perform a sacrifice with sacrificial twigs, ghee and milk, thrice a day during the junctions (i.e. dawn, midday and dusk). If this is continued for a month it will dispel all ailments.

अध्याय ५७

श्लोक 18

राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति चाधिकम् तथा स्ववंशम् उद्धृत्य विष्णुलोकं स गच्छति

rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti cādhikam tathā svavaṃśam uddhṛtya viṣṇulokaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Hence, O leading sages, the devotee should always worship the lord of beasts, of great power, the bestower of all desires.

अध्याय ५७

श्लोक 19

वैनतेयं नमस्कृत्य कृष्णस्य पुरतः स्थितम् सर्वपापविनिर्मुक्तस् ततो विष्णुपुरं व्रजेत्

vainateyaṃ namaskṛtya kṛṣṇasya purataḥ sthitam sarvapāpavinirmuktas tato viṣṇupuraṃ vrajet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Bowing to Vainateya standing before Krishna, one is freed from all sins and then goes to Vishnu's city.

अध्याय ५७

श्लोक 20

दृष्ट्वा वटं वैनतेयं यः पश्येत् पुरुषोत्तमम् संकर्षणं सुभद्रां च स याति परमां गतिम्

dṛṣṭvā vaṭaṃ vainateyaṃ yaḥ paśyet puruṣottamam saṃkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca sa yāti paramāṃ gatim

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whoever, having seen the banyan and Vainateya, sees Purushottama, Sankarshana and Subhadra, goes to the supreme goal.

अध्याय ५७

श्लोक 21

प्रविश्यायतनं विष्णोः कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम् संकर्षणं स्वमन्त्रेण भक्त्यापूज्य प्रसादयेत्

praviśyāyatanaṃ viṣṇoḥ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam saṃkarṣaṇaṃ svamantreṇa bhaktyāpūjya prasādayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Entering Vishnu's temple and circumambulating it three times, one should worship Sankarshana with devotion using his own mantra and propitiate him:

अध्याय ५७

श्लोक 22

नमस् ते हलधृग् राम नमस् ते मुशलायुध नमस् ते रेवतीकान्त नमस् ते भक्तवत्सल

namas te haladhṛg rāma namas te muśalāyudha namas te revatīkānta namas te bhaktavatsala

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

"Salutation to you, Rama, bearer of the plough; salutation to you whose weapon is the pestle; salutation to you, beloved of Revati; salutation to you, loving to your devotees;

अध्याय ५७

श्लोक 23

नमस् ते बलिनां श्रेष्ठ नमस् ते धरणीधर प्रलम्बारे नमस् ते ऽस्तु त्राहि मां कृष्णपूर्वज

namas te balināṃ śreṣṭha namas te dharaṇīdhara pralambāre namas te 'stu trāhi māṃ kṛṣṇapūrvaja

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

salutation to you, best of the strong; salutation to you, upholder of the earth; enemy of Pralamba, salutation to you; protect me, elder brother of Krishna."

अध्याय ५७

श्लोक 24

एवं प्रसाद्य चानन्तम् अजेयं त्रिदशार्चितम् कैलासशिखराकारं चन्द्रात् कान्ततराननम्

evaṃ prasādya cānantam ajeyaṃ tridaśārcitam kailāsaśikharākāraṃ candrāt kāntatarānanam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having thus propitiated Ananta, the invincible, worshipped by the gods, shaped like the peak of Kailasa, with a face lovelier than the moon,

अध्याय ५७

श्लोक 25

नीलवस्त्रधरं देवं फणाविकटमस्तकम् महाबलं हलधरं कुण्डलैकविभूषितम्

nīlavastradharaṃ devaṃ phaṇāvikaṭamastakam mahābalaṃ haladharaṃ kuṇḍalaikavibhūṣitam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

the god clad in blue, his head fearsome with hoods, the mighty plough-bearer adorned with a single earring,

अध्याय ५७

श्लोक 26

रौहिणेयं नरो भक्त्या लभेद् अभिमतं फलम् सर्वपापैर् विनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

rauhiṇeyaṃ naro bhaktyā labhed abhimataṃ phalam sarvapāpair vinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

the son of Rohini, a man obtains with devotion the fruit he desires; freed from all sins, he goes to Vishnu's world.

अध्याय ५७

श्लोक 27

आभूतसंप्लवं यावद् भुक्त्वा तत्र सुखं नरः पुण्यक्षयाद् इहागत्य प्रवरे योगिनां कुले

ābhūtasaṃplavaṃ yāvad bhuktvā tatra sukhaṃ naraḥ puṇyakṣayād ihāgatya pravare yogināṃ kule

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having enjoyed happiness there until the dissolution of beings, when his merit is exhausted the man comes here and, in an excellent family of yogins,

अध्याय ५७

श्लोक 28

ब्राह्मणप्रवरो भूत्वा सर्वशास्त्रार्थपारगः ज्ञानं तत्र समासाद्य मुक्तिं प्राप्नोति दुर्लभाम्

brāhmaṇapravaro bhūtvā sarvaśāstrārthapāragaḥ jñānaṃ tatra samāsādya muktiṃ prāpnoti durlabhām

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

becoming the foremost of brahmins, master of the meaning of all scriptures, he attains knowledge there and reaches rare liberation.

अध्याय ५७

श्लोक 29

एवम् अभ्यर्च्य हलिनं ततः कृष्णं विचक्षणः द्वादशाक्षरमन्त्रेण पूजयेत् सुसमाहितः

evam abhyarcya halinaṃ tataḥ kṛṣṇaṃ vicakṣaṇaḥ dvādaśākṣaramantreṇa pūjayet susamāhitaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having thus worshipped the plough-bearer, the wise one, well composed, should then worship Krishna with the twelve-syllable mantra.

अध्याय ५७

श्लोक 30

द्विषट्कवर्णमन्त्रेण भक्त्या ये पुरुषोत्तमम् पूजयन्ति सदा धीरास् ते मोक्षं प्राप्नुवन्ति वै

dviṣaṭkavarṇamantreṇa bhaktyā ye puruṣottamam pūjayanti sadā dhīrās te mokṣaṃ prāpnuvanti vai

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The steadfast who always worship Purushottama with devotion using the twelve-syllable mantra surely attain liberation.

अध्याय ५७

श्लोक 31

न तां गतिं सुरा यान्ति योगिनो नैव सोमपाः यां गतिं यान्ति भो विप्रा द्वादशाक्षरतत्पराः

na tāṃ gatiṃ surā yānti yogino naiva somapāḥ yāṃ gatiṃ yānti bho viprā dvādaśākṣaratatparāḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Neither gods, nor yogins, nor Soma-drinkers reach the goal that those devoted to the twelve-syllable mantra reach, O brahmins.

अध्याय ५७

श्लोक 32

तस्मात् तेनैव मन्त्रेण भक्त्या कृष्णं जगद्गुरुम् संपूज्य गन्धपुष्पाद्यैः प्रणिपत्य प्रसादयेत्

tasmāt tenaiva mantreṇa bhaktyā kṛṣṇaṃ jagadgurum saṃpūjya gandhapuṣpādyaiḥ praṇipatya prasādayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Therefore, having worshipped Krishna, teacher of the world, with devotion using that very mantra, with perfumes, flowers and the like, one should bow and propitiate him:

अध्याय ५७

श्लोक 33

जय कृष्ण जगन्नाथ जय सर्वाघनाशन जय चाणूरकेशिघ्न जय कंसनिषूदन

jaya kṛṣṇa jagannātha jaya sarvāghanāśana jaya cāṇūrakeśighna jaya kaṃsaniṣūdana

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

"Victory, Krishna, lord of the world; victory, destroyer of all sins; victory, slayer of Chanura and Keshin; victory, destroyer of Kamsa;

अध्याय ५७

श्लोक 34

जय पद्मपलाशाक्ष जय चक्रगदाधर जय नीलाम्बुदश्याम जय सर्वसुखप्रद

jaya padmapalāśākṣa jaya cakragadādhara jaya nīlāmbudaśyāma jaya sarvasukhaprada

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

victory, lotus-eyed one; victory, bearer of discus and mace; victory, dark as a blue cloud; victory, giver of all happiness;

अध्याय ५७

श्लोक 35

जय देव जगत्पूज्य जय संसारनाशन जय लोकपते नाथ जय वाञ्छाफलप्रद

jaya deva jagatpūjya jaya saṃsāranāśana jaya lokapate nātha jaya vāñchāphalaprada

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

victory, god worshipped by the world; victory, destroyer of worldly existence; victory, lord of the worlds, master; victory, giver of the fruit of wishes.

अध्याय ५७

श्लोक 36

संसारसागरे घोरे निःसारे दुःखफेनिले क्रोधग्राहाकुले रौद्रे विषयोदकसंप्लवे

saṃsārasāgare ghore niḥsāre duḥkhaphenile krodhagrāhākule raudre viṣayodakasaṃplave

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

In the terrible ocean of worldly existence, without substance, foaming with sorrow, full of the crocodiles of anger, fierce, flooded with the waters of sense-objects,

अध्याय ५७

श्लोक 37

नानारोगोर्मिकलिले मोहावर्तसुदुस्तरे निमग्नो ऽहं सुरश्रेष्ठ त्राहि मां पुरुषोत्तम

nānārogormikalile mohāvartasudustare nimagno 'haṃ suraśreṣṭha trāhi māṃ puruṣottama

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

muddy with the waves of various diseases, very hard to cross with whirlpools of delusion — I am sunk, O best of gods; save me, Purushottama."

अध्याय ५७

श्लोक 38

एवं प्रसाद्य देवेशं वरदं भक्तवत्सलम् सर्वपापहरं देवं सर्वकामफलप्रदम्

evaṃ prasādya deveśaṃ varadaṃ bhaktavatsalam sarvapāpaharaṃ devaṃ sarvakāmaphalapradam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having thus propitiated the lord of gods, giver of boons, loving to his devotees, the god who removes all sins and grants the fruit of every desire,

अध्याय ५७

श्लोक 39

पीनांसं द्विभुजं कृष्णं पद्मपत्त्रायतेक्षणम् महोरस्कं महाबाहुं पीतवस्त्रं शुभाननम्

pīnāṃsaṃ dvibhujaṃ kṛṣṇaṃ padmapattrāyatekṣaṇam mahoraskaṃ mahābāhuṃ pītavastraṃ śubhānanam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Krishna with stout shoulders, two-armed, with eyes long as lotus petals, broad-chested, mighty-armed, clad in yellow, with a lovely face,

अध्याय ५७

श्लोक 40

शङ्खचक्रगदापाणिं मुकुटाङ्गदभूषणम् सर्वलक्षणसंयुक्तं वनमालाविभूषितम्

śaṅkhacakragadāpāṇiṃ mukuṭāṅgadabhūṣaṇam sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ vanamālāvibhūṣitam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

holding conch, discus and mace, adorned with crown and armlets, endowed with every good mark and adorned with the forest garland —

अध्याय ५७

श्लोक 41

दृष्ट्वा नरो ऽञ्जलिं कृत्वा दण्डवत् प्रणिपत्य च अश्वमेधसहस्राणां फलं प्राप्नोति वै द्विजाः

dṛṣṭvā naro 'ñjaliṃ kṛtvā daṇḍavat praṇipatya ca aśvamedhasahasrāṇāṃ phalaṃ prāpnoti vai dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

having seen him, joined his palms and prostrated like a staff, a man obtains the fruit of thousands of horse sacrifices, O brahmins.

अध्याय ५७

श्लोक 42

यत् फलं सर्वतीर्थेषु स्नाने दाने प्रकीर्तितम् नरस् तत् फलम् आप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च

yat phalaṃ sarvatīrtheṣu snāne dāne prakīrtitam naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whatever fruit is declared for bathing and giving at all holy places, a man obtains that fruit by seeing Krishna and bowing.

अध्याय ५७

श्लोक 43

यत् फलं सर्वरत्नाद्यैर् इष्टे बहुसुवर्णके नरस् तत् फलम् आप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च

yat phalaṃ sarvaratnādyair iṣṭe bahusuvarṇake naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whatever fruit comes from a sacrifice with all jewels and much gold, a man obtains that fruit by seeing Krishna and bowing.

अध्याय ५७

श्लोक 44

यत् फलं सर्ववेदेषु सर्वयज्ञेषु यत् फलम् तत् फलं समवाप्नोति नरः कृष्णं प्रणम्य च

yat phalaṃ sarvavedeṣu sarvayajñeṣu yat phalam tat phalaṃ samavāpnoti naraḥ kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whatever fruit is in all the Vedas and in all sacrifices, a man obtains that fruit by bowing to Krishna.

अध्याय ५७

श्लोक 45

यत् फलं सर्वदानेन व्रतेन नियमेन च नरस् तत् फलम् आप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च

yat phalaṃ sarvadānena vratena niyamena ca naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whatever fruit comes from all gifts, vows and observances, a man obtains that fruit by seeing Krishna and bowing.

अध्याय ५७

श्लोक 46

तपोभिर् विविधैर् उग्रैर् यत् फलं समुदाहृतम् नरस् तत् फलम् आप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च

tapobhir vividhair ugrair yat phalaṃ samudāhṛtam naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whatever fruit is declared for various fierce austerities, a man obtains that fruit by seeing Krishna and bowing.

अध्याय ५७

श्लोक 47

यत् फलं ब्रह्मचर्येण सम्यक् चीर्णेन तत्कृतम् नरस् तत् फलम् आप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च

yat phalaṃ brahmacaryeṇa samyak cīrṇena tatkṛtam naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whatever fruit comes from celibacy properly observed, a man obtains that fruit by seeing Krishna and bowing.

अध्याय ५७

श्लोक 48

यत् फलं च गृहस्थस्य यथोक्ताचारवर्तिनः नरस् तत् फलम् आप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च

yat phalaṃ ca gṛhasthasya yathoktācāravartinaḥ naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whatever fruit belongs to a householder who follows the prescribed conduct, a man obtains that fruit by seeing Krishna and bowing.

अध्याय ५७

श्लोक 49

यत् फलं वनवासेन वानप्रस्थस्य कीर्तितम् नरस् तत् फलम् आप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च

yat phalaṃ vanavāsena vānaprasthasya kīrtitam naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whatever fruit is declared for the forest-dweller's life in the woods, a man obtains that fruit by seeing Krishna and bowing.

अध्याय ५७

श्लोक 50

संन्यासेन यथोक्तेन यत् फलं समुदाहृतम् नरस् तत् फलम् आप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च

saṃnyāsena yathoktena yat phalaṃ samudāhṛtam naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whatever fruit is declared for renunciation as prescribed, a man obtains that fruit by seeing Krishna and bowing.

अध्याय ५७

श्लोक 51

किं चात्र बहुनोक्तेन माहात्म्ये तस्य भो द्विजाः दृष्ट्वा कृष्णं नरो भक्त्या मोक्षं प्राप्नोति दुर्लभम्

kiṃ cātra bahunoktena māhātmye tasya bho dvijāḥ dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ naro bhaktyā mokṣaṃ prāpnoti durlabham

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

What need to say more about his greatness, O brahmins? Seeing Krishna with devotion, a man attains rare liberation.

अध्याय ५७

श्लोक 52

पापैर् विमुक्तः शुद्धात्मा कल्पकोटिसमुद्भवैः श्रिया परमया युक्तः सर्वैः समुदितो गुणैः

pāpair vimuktaḥ śuddhātmā kalpakoṭisamudbhavaiḥ śriyā paramayā yuktaḥ sarvaiḥ samudito guṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Freed from sins arising over crores of kalpas, pure in heart, endowed with supreme glory and all virtues,

अध्याय ५७

श्लोक 53

सर्वकामसमृद्धेन विमानेन सुवर्चसा त्रिसप्तकुलम् उद्धृत्य नरो विष्णुपुरं व्रजेत्

sarvakāmasamṛddhena vimānena suvarcasā trisaptakulam uddhṛtya naro viṣṇupuraṃ vrajet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

in a radiant celestial car rich in every desire, raising twenty-one generations, a man goes to Vishnu's city.

अध्याय ५७

श्लोक 54

तत्र कल्पशतं यावद् भुक्त्वा भोगान् मनोरमान् गन्धर्वाप्सरसैः सार्धं यथा विष्णुश् चतुर्भुजः

tatra kalpaśataṃ yāvad bhuktvā bhogān manoramān gandharvāpsarasaiḥ sārdhaṃ yathā viṣṇuś caturbhujaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Enjoying charming pleasures there for a hundred kalpas with Gandharvas and Apsarases, like four-armed Vishnu,

अध्याय ५७

श्लोक 55

च्युतस् तस्माद् इहायातो विप्राणां प्रवरे कुले सर्वज्ञः सर्ववेदी च जायते गतमत्सरः

cyutas tasmād ihāyāto viprāṇāṃ pravare kule sarvajñaḥ sarvavedī ca jāyate gatamatsaraḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

falling from there and coming here, he is born in an excellent family of brahmins, all-knowing, versed in all the Vedas and free from envy,

अध्याय ५७

श्लोक 56

स्वधर्मनिरतः शान्तो दाता भूतहिते रतः आसाद्य वैष्णवं ज्ञानं ततो मुक्तिम् अवाप्नुयात्

svadharmanirataḥ śānto dātā bhūtahite rataḥ āsādya vaiṣṇavaṃ jñānaṃ tato muktim avāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

devoted to his own dharma, tranquil, generous and devoted to the welfare of beings; attaining the knowledge of Vishnu, he then attains liberation.

अध्याय ५७

श्लोक 57

ततः संपूज्य मन्त्रेण सुभद्रां भक्तवत्सलाम् प्रसादयेत् ततो विप्राः प्रणिपत्य कृताञ्जलिः

tataḥ saṃpūjya mantreṇa subhadrāṃ bhaktavatsalām prasādayet tato viprāḥ praṇipatya kṛtāñjaliḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then, having worshipped Subhadra, loving to her devotees, with her mantra, one should propitiate her, O brahmins, bowing with joined palms:

अध्याय ५७

श्लोक 58

नमस् ते सर्वगे देवि नमस् ते शुभसौख्यदे त्राहि मां पद्मपत्त्राक्षि कात्यायनि नमो ऽस्तु ते

namas te sarvage devi namas te śubhasaukhyade trāhi māṃ padmapattrākṣi kātyāyani namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

"Salutation to you, all-pervading Goddess; salutation to you, giver of auspicious happiness; protect me, lotus-eyed one; Katyayani, salutation to you."

अध्याय ५७

श्लोक 59

एवं प्रसाद्य तां देवीं जगद्धात्रीं जगद्धिताम् बलदेवस्य भगिनीं सुभद्रां वरदां शिवाम्

evaṃ prasādya tāṃ devīṃ jagaddhātrīṃ jagaddhitām baladevasya bhaginīṃ subhadrāṃ varadāṃ śivām

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having thus propitiated that Goddess, sustainer and benefactor of the world, Subhadra, sister of Baladeva, the boon-giving auspicious one,

अध्याय ५७

श्लोक 60

कामगेन विमानेन नरो विष्णुपुरं व्रजेत् आभूतसंप्लवं यावत् क्रीडित्वा तत्र देववत्

kāmagena vimānena naro viṣṇupuraṃ vrajet ābhūtasaṃplavaṃ yāvat krīḍitvā tatra devavat

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

a man goes to Vishnu's city in a celestial car that moves at will; having sported there like a god until the dissolution of beings,

अध्याय ५७

श्लोक 61

इह मानुषतां प्राप्तो ब्राह्मणो वेदविद् भवेत् प्राप्य योगं हरेस् तत्र मोक्षं च लभते ध्रुवम्

iha mānuṣatāṃ prāpto brāhmaṇo vedavid bhavet prāpya yogaṃ hares tatra mokṣaṃ ca labhate dhruvam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

on attaining human birth here he becomes a brahmin learned in the Veda, and attaining the yoga of Hari there, he surely obtains liberation.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahma Purana — Chapter 57
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.